Πριν λίγο καιρό μια φίλη μου, που όσο τη θυμάμαι δεν έτρωγε σχεδόν τίποτα γιατί βρισκόταν σε καποια νέα καταπληκτική δίαιτα για να χάσει βάρος, με κάλεσε για δείπνο σε ένα εστιατόριο.

Με το που ζήτησε μια σπέσιαλ πίτσα, αν και σκέφτηκα: ‘έλα μαρούλι στον τόπο σου’, δεν είπα κάτι γιατί ήξερα ότι σύντομα θα μου αποκάλυπτε την νέα της μαγική διατροφή. Με το που ήρθε η πίτσα την κοίταξε με ένα απειλητικό βλέμμα! Διαλέγει ένα κομμάτι, το βάζει στο πιάτο της και το κοιτάει πάλι με σχετική ένταση. Μετά κλείνει τα μάτια της, παίρνει μια δυο ανάσες, κουνάει κάπως τα δάχτυλά της πάνω από τα λιωμένα τυριά και το μπέικον, κάνει μια κίνηση σαν να πετάει κάτι και παίρνει το κομμάτι από το πιάτο και το τρώει. Το κάνει ακόμη δύο φορές. Εγώ κουβέντα...

Στο τέλος ξεσπάει: ‘Καλά δεν θα με ρωτήσεις τι κάνω;’

Της λέω: ‘Φοβάμαι μήπως με κοιτάξεις κι εμένα έτσι όπως κοιτάς την πίτσα.’

‘Καλά, κορόιδευε’, μου λέει. ‘Εγώ πήγα σε ένα σεμινάριο και έμαθα να αφαιρώ τις θερμίδες από την τροφή και αυτό κάνω τώρα.’

‘Και με βάση τους νόμους της θερμοδυναμικής που τις βάζεις;’ της λέω.

‘Πουθενά φυσικά’, μου απαντά. ‘Απλώς χάνονται! Οι θερμίδες δεν μετράνε, είναι ένας μύθος’, μου λέει, τέλος!

Αυτή την ιστορία την θυμάμαι κάθε φορά που ακούω για τον «μύθο των θερμίδων» και ενώ κατανοώ την σύγχυση που μπορεί να έχει το μυαλό του μέσου ανθρώπου που δεν ξέρει και πολλά για την επιστήμη της διατροφής, ανατριχιάζω και νιώθω φόβο όταν «ειδικοί» κηρύττουν περί των «μεταβολικών πλεονεκτημάτων» και της μη-σημασίας της ενεργειακής περιεκτικότητας των διατροφών που πουλάνε. Γιατί συνήθως υπάρχει ένας εχθρός σου και η βιομηχανία της τροφής και οι διάφοροι διατροφισμοί, γίνονται οι σωτήρες σου. Και κατά καιρούς ήταν το λίπος ο εχθρός, μετά η χοληστερίνη, μετά μόνο τα κεκορεσμένα και τώρα είναι ο υδατάνθρακας, η ζάχαρη και ακόμη περισσότερο η σατανική φρουκτόζη. Και φυσικά η ινσουλίνη, έτσι;

Τι λένε για τον υδατάνθρακα και την ινσουλίνη λοιπόν;

Λένε ότι οι υδατάνθρακες είναι περισσότερο παχυντικοί από τα άλλα μακροθρεπτικά συστατικά διότι το σώμα σου παράγει ινσουλίνη όταν τους καταναλώνεις. Η ινσουλίνη είναι αποθηκευτική ορμόνη που σπρώχνει τη γλυκόζη στα κύτταρά σου και κόβει την λιπόλυση και έτσι το σώμα σου αποθηκεύει λίπος αντί να το καίει. Άρα, αν φάω λιγότερους υδατάνθρακες ή σχεδόν καθόλου τότε το σώμα μου θα παράξει λιγότερη ινσουλίνη ή σχεδόν καθόλου και έτσι δεν θα αποθηκεύσω λίπος...

Ο συλλογισμός είναι απλός και μοιάζει και λογικός, αλλά με μόνο στοιχειώδη κατανόηση των βιοχημικών μηχανισμών η ιστορία εμφανίζεται πολύ διαφορετική. Διότι οι υδατάνθρακες ΔΕΝ είναι περισσότερο παχυντικοί από τα αλλά μακροθρεπτικά συστατικά τα οποία ο οργανισμός σου τα αναγνωρίζει, ανάμεσα σε αλλά, ως πηγές ενέργειας.

Διότι δεν μπορείς να παραβιάσεις τους νόμους της θερμοδυναμικής. Δεν μπορείς να δημιουργήσεις ή να καταστρέψεις την ενέργεια, μπορείς απλώς μόνο να της αλλάξεις μορφή και να την μεταφέρεις.

Για το φαγητό σου, ένας τρόπος μέτρησης της ενέργειας είναι οι θερμίδες. Κάθε μέρα λαμβάνεις ενέργεια και την αλλάζεις σε θερμότητα κυρίως, με τις βασικές σου μεταβολικές δράσεις και την δραστηριότητά σου.

Με αυτό που σου γράφω δεν υποστηρίζω ότι η σωματική σου σύσταση είναι απλώς λογιστική και μετρήσεις θερμίδων εντός και θερμίδων εκτός. Γιατί δεν είσαι μια μηχανή που της βάζουμε μια τροφή που την καίμε και μετά μετράμε πόσους βαθμούς Κελσίου ανέβασε μια ποσότητα νερού. Παρόλο ότι δεν είναι τόσο απλό και πολλοί παράγοντες συμμετέχουν στον χορό της ενεργειακής ροής, οι βασικές αρχές και υπάρχουν και δεν μπορούν να παραβιαστούν.

Ναι, είναι γεγονός ότι αν φας ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗ ποσότητα από υδατάνθρακες, αφού το σώμα σου αποθηκεύσει όσο γλυκογόνο μπορεί στο συκώτι και στους μυς σου, ΣΑΦΩΣ και θα τους αποθηκεύσεις ως λίπος. Και αυτός ο μηχανισμός ονομάζεται de novo lipogenesis. Δηλαδή φτιάχνω νέο λίπος από κάτι που δεν ήταν λίπος. Αλλά αυτός είναι ο μηχανισμός ΔΕΝ είναι και η αιτία της ουσιαστικής αύξησης του βάρους.

Έρευνες εδώ και χρόνια έχουν δείξει ότι όταν δώσεις 125% των ενεργειακών αναγκών σε υγιείς άντρες και αν αυτό το 25% έξτρα είναι φρουκτόζη, το ζάχαρο του αίματός τους αυξάνεται, η de novo lipogenesis αυξάνεται 600% και τα τριγλυκερίδια χτυπάνε κόκκινο. Αντιστοίχως σε πειράματα που έγιναν σε κανονικού βάρους και παχύσαρκες γυναίκες που τους έδωσαν 50% παραπάνω θερμίδες στη μορφή ζάχαρης ή γλυκόζης, μέτρησαν αύξηση της de novo lipogenesis 200 με 300%. Με αποτέλεσμα αυτές οι γυναίκες να αποθηκεύσουν 282 γραμμάρια λίπους στο σώμα τους την ημέρα!

Τι θεωρείς όμως ότι θα γινόταν εάν έτρωγαν την ίδια παραπάνω ποσότητα σε λίπος;

Μήπως μαγικά η ενέργεια αυτής της τροφής θα χανόταν επειδή την κοίταξαν απειλητικά; ‘Μα αφού διάβασα ότι η κατανάλωση λίπους δεν αυξάνει την de novo lipogenesis’. Αλήθεια διάβασες, γιατί το σώμα σου ΔΕΝ χρειάζεται να χαλάσει ενέργεια για να φτιάξει νέο λίπος όταν του το δίνεις έτοιμο σε υπερβολή! Το αποθηκεύει όπως είναι! Για να καταλάβεις, στην δεύτερη έρευνα παρόλο που αυτές οι γυναίκες αποθήκευσαν 282 γραμμάρια λίπους την ημέρα ΜΟΝΟ 4 από αυτά, λιγότερο από 1,5% της αύξησης του λίπους τους δηλαδή, προήλθαν από την μετατροπή της ζάχαρης σε λίπος. Όλο το άλλο προήλθε από το ίδιο το λίπος που κατανάλωσαν.

Τον Αύγουστο του 2016 στην Αμερικανική επιθεώρηση της κλινικής διατροφής δημοσιεύθηκε μια εξαιρετική μελέτη του Kevin D Hall και των συνεργατών του για τα αποτελέσματα ισοθερμιδικής διατροφής, δηλαδή διατροφής που κρατάει τα επίπεδα της ενέργειας της τροφής σταθερά, σε σχέση με τις αλλαγές στην κατανάλωση ενέργειας και τη σύσταση του σώματος. Η μια διατροφή είχε πολύ υδατάνθρακα και η άλλη ελάχιστο και οι δύο όμως είχαν 300 θερμίδες λιγότερο. Όλα τα πειράματα, που είχαν διάρκεια 8 εβδομάδων, έγιναν σε απόλυτα ελεγχόμενες συνθήκες και οι άνθρωποι που πήραν μέρος ήταν σχεδόν σαν πειραματόζωα.

Στη διατροφή με πολύ χαμηλό υδατάνθρακα η ινσουλίνη του αίματος έπεσε πάνω από 40% αλλά ΔΕΝ είχε διαφορά στο πόσο λίπος έχασαν σε σχέση με την ομάδα του αυξημένου υδατάνθρακα που ήταν το ίδιο λόγω της μειωμένης ουσιαστικά ροής ενέργειας...

Και όλα αυτά που σου γράφω δεν είναι κάποιας μορφής επίθεση στο διατροφικό λίπος που είναι απαραίτητο συστατικό για την υγεία σου. Αλλά και ούτε στον υδατάνθρακα και την ινσουλίνη που έχουν γίνει το μαύρο τραγί που πρέπει να διώξουμε έξω στην έρημο για να πάρει μαζί του τις διατροφικές μας αμαρτίες.

Και κάτι ακόμη λίγο πριν από το τέλος, το οποίο το θεωρώ τραγικά αστείο. Οι οπαδοί του δόγματος της κακής ινσουλίνης-υδατάνθρακα, μπορεί να τρώνε μισόκιλα μοσχάρι στην καθισιά τους και να χτυπάνε και 30-40 γραμμάρια organic whey μαζί με BCAAs όπως διάβασαν ή άκουσαν από «σοβαρές πηγές». Ας τους πεις λοιπόν, ότι κάποιες πηγές πρωτεΐνης παράγουν την ίδια ή ακόμη περισσότερη ινσουλίνη και από τη ζάχαρη... Αν η ινσουλίνη είναι το πρόβλημα, μήπως να κόψουμε και την κατανάλωση πρωτεΐνης λοιπόν; Απλώς αστεία και επικίνδυνη λογική.

Θυμήσου, μέσα στην εξελικτική μας ιστορία, τότε που η τροφή δεν βρισκόταν μέσα σε πλαστικά σακουλάκια και βαζάκια που δροσίζονταν σε ψυγεία, αναπτύξαμε μηχανισμούς αποθήκευσης για την επόμενη πείνα που σίγουρα θα ερχόταν. Και οι μηχανισμοί αυτοί ξέρουν καλά να σε φυλάνε από την έλλειψη ΚΑΙ αγνοούν τον κίνδυνο της υπερβολής.

Όμως καμία ορμόνη δεν είναι «κακή» ορμόνη! Αν είναι να θυμάσαι κάτι, από αυτό το άρθρο, ας είναι αυτό.

Το σώμα σου, ως αποτέλεσμα εκατομμυρίων ετών εξέλιξης στον πλανήτη, έχει απίστευτους μηχανισμούς προσαρμογής και ΔΕΝ θα παράξει μια ουσιώδη για την ζωή ορμόνη με σκοπό να σε σκοτώσει.... Να θυμάσαι ότι βασικά η βιολογία είναι επιβίωση και οι ορμόνες είναι μια ομάδα ουσιών που το σώμα σου φτιάχνει για να κρατήσει τους ομοιοστατικούς μηχανισμούς και το εσωτερικό σου περιβάλλον σταθερό. Και η ινσουλίνη είναι ένα από αυτά τα ρυθμιστικά μόρια που η δουλειά της είναι να παίρνει γλυκόζη και αλλά συστατικά από το αίμα και να τα τοποθετεί στους μυς σου, το συκώτι και στο λίπος.

Ανάμεσα στα άλλα ενδιαφέροντα πράγματα που κάνει είναι η μείωση της όρεξης, είναι αναβολική και αντικαταβολική. Και αν υπερφάς τότε θα αποθηκεύσει την υπερβολή σου!

Να ξέρεις ότι η λέξη κλειδί εδώ είναι η ΥΠΕΡΒΟΛΗ. Διότι η ενεργειακή υπερβολή οποιουδήποτε μακροθρεπτικού συστατικού ενθαρρύνει την αποθήκευση λίπους και όχι απλώς ο υδατάνθρακας, η φρουκτόζη και η ινσουλίνη.

Οι νέοι εχθροί σου δεν είναι οι υδατάνθρακες. Οι εχθροί είναι οι ίδιοι οι παλαιοί: η υπερβολή, η άγνοια και οι διατροφικές μαγγανείες.

Μέχρι την επόμενη φορά,

Στην υγειά σου!

Ο Ευθύμης Λαζάρου έχει διδάξει βιοχημεία, διατροφή, εφαρμοσμένες μεθόδους φυσικής θεραπευτικής και οστεοπαθητικής στο BCOM (Un. Westminster) και έχει διατελέσει επιμελητής της πανεπιστημιακής κλινικής του BCOΜ. Δημιουργός της Ροϊκότητας, μιας μεθόδου ψυχοσωματικής ανάπτυξης. Διδάσκει σε διάφορα μέρη στο κόσμο και η βασική αρχή της δουλειάς του είναι η ενότητα του ψυχοδιανοητικού, σωματικού και πνευματικού εαυτού και η δυνατότητα της αυθεντικής έκφρασης του κάθε ατόμου.

Ας ξεκινήσουμε από την είδηση: Ένας καινούριος μύκητας, ο Candidas Auris απειλεί την ζωή κάποιων από εμάς.

Και ας προχωρήσουμε στην ανάλυση και το πλαίσιο της είδησης:

Για περισσότερα από 15 χρόνια, κραυγάζω για την κατάχρηση των αντιβιοτικών και τις συνέπειες της, ανάμεσα στις οποίες η σοβαρότερη είναι μια πιθανή μη ιάσιμη πανδημία.

Συγκεκριμένα, τόνιζα πως κάτι τέτοιο είναι πολύ πιθανότερο να συμβεί από την ανθρωπογενή παρέμβαση/επέμβαση κι όχι από κάποια τυχαία φυσική μετάλλαξη. Δεν είναι ότι το δεύτερο ενδεχόμενο αποκλείεται, απλά δεν υπάρχει τίποτε που να μπορούμε να κάνουμε για αυτό, ενώ τις κακές πρακτικές μας μπορούμε και πρέπει να τις αλλάξουμε.

Μέχρι και το 2011, οι ειδικοί έκαναν τα στραβά μάτια, οι περισσότεροι γιατροί συνταγογραφούσαν υπερβολικά αντιβιοτικά και συχνά χωρίς ιδιαίτερο λόγο και οι καταναλωτές τα έπαιρναν με τις χούφτες ακόμη και για το απλό κρυολόγημα.

Μόλις το 2011, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αποφάσισε να βαρέσει τον συναγερμό. Μα ήδη ήταν αργά.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ένας από τους βασικότερους μηχανισμούς επιβίωσης και εξέλιξης των οργανισμών είναι οι μεταλλάξεις: Οι οργανισμοί μεταβάλλονται από γενιά σε γενιά αλλά και στη διάρκεια της ζωής τους, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται περισσότερες εκδοχές της αρχικής τους μορφής, διαφορετικά δηλαδή στελέχη.

Έτσι, όταν αλλάζουν οι συνθήκες του περιβάλλοντός τους, κάποια από αυτά τα στελέχη θα είναι ικανά να επιβιώσουν ακόμη κι αν οι πρόγονοί τους δεν τα καταφέρουν. Κι έτσι συνεχίζεται η ζωή στον πλανήτη ακόμη και κάτω από εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες. Αυτός ο μηχανισμός είναι πολύ πιο ισχυρός στους πιο απλούς οργανισμούς.

Με την κατάχρηση των αντιβιοτικών δημιουργήσαμε ένα εχθρικό περιβάλλον για πολλούς μικροοργανοισμούς. Κάποια από τα στελέχη τους όμως έφεραν τέτοιες μεταλλάξεις που δεν επηρεάζονταν από τα φάρμακα, ανέπτυξαν την λεγόμενη μικροβιακή αντίσταση στα αντιβιοτικά και έγιναν ανθεκτικά σε αυτά. Καθώς οι πρόγονοί τους πέθαιναν, τα ανθεκτικά στελέχη πλήθαιναν.

Το φαινόμενο είναι ακόμη πιο έντονο στα βακτήρια καθώς αυτά μέσω της ανταλλαγής των λεγόμενων πλασμιδίων ανταλλάσουν γενετικό υλικό μεταξύ τους με αρκετά γρήγορους ρυθμούς. Έτσι ένα βακτήριο που ήταν ανθεκτικό σε ένα φάρμακο, μπορούσε να ανταλλάξει γενετικό υλικό με ένα βακτήριο που ήταν ανθεκτικό σ’ ένα άλλο, δημιουργώντας ένα στέλεχος που ήταν ανθεκτικό και στα δύο.

Και έτσι δημιουργήθηκαν τα πολυανθεκτικά βακτήρια, μικροοργανισμοί που ήταν ανθεκτικοί σε τρία και τέσσερα φάρμακα, ακόμη και μικροοργανισμοί που ήταν ανθεκτικοί σε όλα τα φάρμακα που διαθέτουμε.

Οι ειδικοί πλέον φοβούνται ότι σε μερικά χρόνια από τώρα τα περισσότερα από τα φάρμακα που διαθέτουμε θα είναι παντελώς άχρηστα, έτσι ώστε μια λοίμωξη, οποιαδήποτε λοίμωξη, μπορεί να σε στείλει απευθείας στον τάφο. Αυτό είναι το τίμημα που θα κληθούμε να πληρώσουμε για την κατάχρηση και την ιατροφαρμακευτική απληστία, όχι πλέον μόνο ως άτομα αλλά ως ανθρωπότητα.

Το φαινόμενο αυτό έχει αρχίσει να επεκτείνεται όχι μόνο σε βακτήρια αλλά και σε περισσότερο περίπλοκους οργανισμούς όπως οι μύκητες. Ο Candida Auris είναι ένα μύκητας που ανακαλύφθηκε το 2009 και είναι πολυανθεκτικός: Τουλάχιστον δύο από τα διαθέσιμα αντίστοιχα αντιβιοτικά μας δεν τον πιάνουν. Και ήδη έχει επεκταθεί σε πολλές χώρες.

Ας κάνουμε ένα διάλλειμα στον εφιάλτη της μικροβιακής αντίστασης με καλά νέα: Ο Candida Auris δεν αποτελεί γενικευμένο κίνδυνο υγείας. Μπορεί να προσβάλλει πολλές ομάδες του πληθυσμού αλλά θανάσιμος μπορεί να γίνει μόνο σε ομάδες πληθυσμού που το ανοσοποιητικό τους είναι πεσμένο. Δυστυχώς, αυτό το κομμάτι του πληθυσμού δεν είναι μικρό: Δεν αφορά μόνο ασθενείς με ιδιοπαθείς ανοσοανεπάρκειες ή AIDS αλλά και ασθενείς μεταμοσχεύσεων, αυτοάνοσων νοσημάτων, κάποιους διαβητικούς και τους περισσότερους καρκινοπαθείς.

Κι αυτά είναι τα μόνα καλά νέα. Γιατί, όπως συμβαίνει και με άλλα ανθεκτικά μικρόβια, τα νοσοκομεία και πρωτίστως οι Μονάδες Εντατικής Θεραπείας έχουν γίνει εστίες μετάδοσης!

Αντί να είναι η λύση, έχουν αρχίσει να γίνονται το πρόβλημα.

Οι περιγραφές για την έκταση που έχει πάρει το πρόβλημα του Candida Auris στα νοσοκομεία είναι δραματικές: Στις κλίνες όπου βρέθηκε ο Auris, ήταν πραγματικά κατακλυσμικός, ήταν κυριολεκτικά παντού: σε σεντόνια, πόμολα, παράθυρα, παντού.

Αυτό όπως καταλαβαίνετε δημιουργεί τεράστια προβλήματα στην εκρίζωσή του απ’ τα νοσοκομεία που απαιτούν πλέον υγειονομικές συνθήκες εφάμιλλες με εργαστήρια βιολογικών όπλων. Κι όχι, αυτό που σας περιγράφω δεν είναι υπερβολή. Ήδη έχουμε 567 κρούσματα στις ΗΠΑ. Και μπορεί το νούμερο να μην είναι μεγάλο από μόνο του, γίνεται όμως ιδιαιτέρως ανησυχητικό αν συνυπολογίσουμε το μικρό χρονικό διάστημα που ο μύκητας μπήκε στη ζωή μας. 

Σκανδαλώδης υπήρξε η αντιμετώπιση του φαινομένου από τους αρμόδιους φορείς και τις κλινικές: Δήθεν για να μην δημιουργήσουν πανικό, το έκρυψαν κάτω από το χαλάκι μέχρι που αυτό απέκτησε τέτοιες διαστάσεις που πήρε το χαλάκι και το σήκωσε. Έχει μόλις μέρες που το CDC έβαλε τον μύκητα σε λίστα τριών κατεπειγόντων απειλών δημόσιας υγείας.

Και μπορεί να προφασίζονταν τον πανικό της κοινής γνώμης για την αδικαιολόγητη αδράνεια, στην πραγματικότητα όμως ο πανικός ήταν των νοσοκομείων που μη θέλοντας να χάσουν φήμη ή πελάτες διάλεξαν για μια ακόμη φορά να βάλουν την υγεία των ασθενών τους σε δεύτερη μοίρα.

Κάθε καρκινοπαθής και κάθε ασθενής με ασθενές ανοσοποιητικό όφειλε να γνωρίζει ποιες κλινικές είχαν και έχουν εκτεθεί στον μύκητα και να τις αποφύγει για να μην εκθέσει τη ζωή του σε ένα σημαντικό και παντελώς περιττό κίνδυνο.

Τέτοια επιχειρήματα περί πανικού δεν φαντάζουν λοιπόν καθόλου πειστικά, ιδιαίτερα όταν οι ίδιες αρχές λάτρευαν τη δημιουργία πανικού κατά την υποτιθέμενη «επιδημία της γρίπης των πτηνών» το 2004, την οποία φρόντισαν να παρουσιάσουν ως πανδημική απειλή για να αναζωογονήσουν την βιομηχανία των εμβολίων.

Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα ευρήματα για την προέλευση του μύκητα Candida Auris. Γιατί φαίνεται πως δεν είναι ένα στέλεχος που μεταλλάχτηκε αλλά τέσσερα διαφορετικά στελέχη που μεταλλάχτηκαν σχεδόν ταυτόχρονα σε τέσσερα διαφορετικά μέρη του πλανήτη.

Αυτό δεν ταιριάζει με την κλασσική εικόνα μιας επιδημίας που ξεκινάει από μια εστία. Εδώ έχουμε τέσσερις εστίες. Και η λογική μαζί με την επιδημική εμπειρία μάς λένε ότι αυτό είναι κάπως απίθανο να έχει συμβεί μόνο από την ανάπτυξη ανθεκτικότητας του μύκητα σε αντιμυκητισιακά φάρμακα. Όπως υπέθεσαν και κάποιοι ειδικοί, ο ένοχος σε αυτήν την περίπτωση πρέπει να είναι η εκτεταμένη και παγκόσμια χρήση φυτοφαρμάκων στην μαζική γεωργία, φυτοφαρμάκων που μοιάζουν χημικά με τα αντιμυκητισιακά φάρμακα.

Είχα δίκιο λοιπόν όταν στο βιβλίο μου «Θανάσιμες Θεραπείες» (εκδ. ETRA) ισχυριζόμουν πως οι ανθρωπογενείς παρεμβάσεις όπως η κατάχρηση αντιβιοτικών στην ιατρική και ακόμη περισσότερο στην μαζική κτηνοτροφία και φυτοφαρμάκων στην μαζική γεωργία αποτελούν πολύ μεγαλύτερους κινδύνους για καινούριες επιδημίες από ότι τυχαίες φυσικές μεταλλάξεις.

Ζούμε πλέον στον κόσμο των ανθεκτικών μικροβίων. Η αντιμετώπιση του Candida Auris και γενικότερα των πολυανθεκτικών μικροβίων απαιτεί παγκόσμια συνεργασία ερευνητικών κέντρων που θα δημιουργούν συνεχώς καινούρια φάρμακα και νέου τύπου κλινικές δοκιμές που θα πρέπει να σέβονται απολύτως την ιατρική δεοντολογία.

Απαιτεί επίσης αυστηρότατες υγειονομικές συνθήκες στα νοσοκομεία, νέες τεχνικές υγιεινής, υψηλά εκπαιδευμένο προσωπικό ακόμη κι όταν αυτό αφορά στις καθαρίστριες. Γιατί για ένα νοσοκομείο, οι καθαρίστριες είναι εξίσου σημαντικές με ένα γιατρό. Και θα πρέπει να έχουν διαρκή κι υψηλού επιπέδου εκπαίδευση στην υγιεινή. Στην ουσία, τα συστήματα υγείας πρέπει να ξανασχεδιαστούν και να ανακατασκευαστούν. Για να γίνουν αυτά όμως απαιτούνται και σοβαρός σχεδιασμός και μεγάλα κονδύλια. Δυστυχώς, τα περασμένα χρόνια, τρισεκατομμύρια πόρων σπαταλήθηκαν σε μαϊμού ασθένειες κι επιδημίες ενώ οι περικοπές στα συστήματα υγείας πολλών χωρών ήταν δραματικές.

Τα μικρόβια έκαναν το δικό τους άλμα τους προς το μέλλον τους. Τα προλαβαίνουμε άραγε; Αν δεν έχουμε ήδη συνειδητοποιήσει το μέγεθος του προβλήματος και τις ανεξέλεγκτες διαστάσεις που απειλεί να πάρει, τότε η απάντηση είναι: ΣΙΓΟΥΡΑ ΟΧΙ.
(Ο Πέτρος Αργυρίου είναι ένας ξεχωριστός λογοτέχνης κι ένας από τους κορυφαίους Έλληνες αναλυτές, ιδιαιτέρως στο πεδίο του παρασκηνίου των παγκόσμιων πολιτικών δημόσιας υγείας. Είναι επίσης μέλος της ένωσης δημοσιογραφίας της επιστήμης Science View και μόνιμος συνεργάτης του Holistic Life. Από τις εκδόσεις ETRA κυκλοφορούν τα σχετικά βιβλία του: "Τι δεν σας λένε οι γιατροί", 2009, "Θανάσιμες Θεραπείες", 2011 και "Παρά Φύση", 2014, όλα τους μοναδικά στο είδος τους στην ελληνική εκδοτική πραγματικότητα και όχι μόνο. Το προσωπικό του blog είναι το agriazwa.blogspot.com).

Θα μπορούσε να είναι ο τίτλος από ένα παραμύθι «ψυχοφελές και πολλά αναγκαίον» και ο τρόπος που η αγορά χρησιμοποιεί τον όρο superfoods- υπερτροφές δεν απέχει πολύ από τα κατά καιρούς κατευθυνόμενα παραμυθιάσματα.

Η λέξη Superfoods εμφανίστηκε ως τίτλος ενός βιβλίου του Michael Van Straten και της Barbara Griggs το 1990, που τονίζει την σημασία των φρούτων και των λαχανικών στο φαγητό και δίνει και αρκετές συνταγές και ιδέες μαγειρέματος για ακόμα καλύτερες συνολικές διατροφικές πρακτικές και συνήθειες.

Και ο τίτλος έπιασε και μεγάλωσε. Και σήμερα χρησιμοποιείται σαν να υπονοεί ότι οι υπερτροφές μπορούν να λειτουργήσουν ως ΕΥΚΟΛΟ και αποτελεσματικό υποκατάστατο της ενήλικης ισορροπημένης ολόκληρης σχέσης με την τροφή που χρειάζεται να έχω και να έχεις.

Μια μαγική σφαίρα δηλαδή, ένα ραβδί που απλώς το κουνάς ή μάλλον το τρως και μπαμ, αυτό είναι! Υγεία, ευτυχία, μακροβιότητα και πράσινα λιβάδια.

Και πολλές φορές λογικοί άνθρωποι που ενδιαφέρονται για την υγεία τους και την διατροφή τους έχουν καταλήξει να μπερδεύονται και ακόμη και να αρρωσταίνουν γιατί ξεχνάνε ότι πριν την όποια υπερτροφή, η κανονική, ταπεινή τροφή και η ισορροπία της έχει σαφέστατη προτεραιότητα.

Και όλο αυτό συμβαίνει διότι οι ιδέες αυτές γαργαλάνε την περιοχή της μαγικής σκέψης στο μυαλό σου. Σκέψης που έχει την ρίζα της στην παιδική ηλικία, την παράλογη αντίληψη του ελέγχου του κόσμου σου και της διαχείρισης του θανάτου...

Αλλά εδώ σήμερα δεν γράφω διάφορα ψυχολογικά γι’ αυτό απλώς κράτα ότι η σαγήνη της ιδέας της υπερτροφής βασίζεται στην έντεχνη καλλιέργεια της παιδικής άγνοιας και των πεποιθήσεων ότι κάποιες τροφές είναι κάτι σαν την Wonder Woman και τον Superman μαζί, που σώζουν εσένα και την ανθρωπότητα από τους εχθρούς, τις διατροφικές ελλείψεις και τις μοχθηρές τοξίνες.

Τελικά όμως, τι είναι αυτές οι υπερτροφές;

Στ’ αλήθεια δεν ξέρω!

Διότι ΔΕΝ υπάρχει ούτε επιστημονικός ορισμός που να λέει τι είναι αυτό που μπορεί να χαρακτηριστεί ως υπερτροφή. Δηλαδή λόγω έλλειψης κανονισμών τα πάντα μπορείς να τα ονομάσεις σούπερ-τροφή και έτσι συνήθως κάνουν. Έτσι ο ΚΑΘΕ ένας μπορεί να βαφτίσει και να πουλήσει οτιδήποτε ως superfood. Γι’ αυτό και στην αγορά έχω βρει μέχρι τώρα τέσσερις τύπους χώματος να πουλιούνται ως υπερτροφές...

Να σου θυμίσω ότι τρως για πολλούς λόγους και ένας από αυτούς είναι για να δώσεις στο σώμα σου ουσίες και θρεπτικά συστατικά για την βέλτιστη υγεία σου και ευεξία. Ένας τρόπος για να κρίνεις την βιολογική αξία μιας τροφής είναι η διατροφική της πυκνότητα, ο πλούτος της δηλαδή, σε θρεπτικά συστατικά, βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία κτλ.

Είναι γενικά αποδεκτό ότι μια διατροφή που περιέχει ικανοποιητικές ποσότητες από λαχανικά και φρούτα σχετίζεται με λιγότερες χρόνιες νόσους και προβλήματα υγείας. Σε μια προσπάθεια να καθαρίσει το τοπίο και να καθοριστεί καλύτερα η διατροφική πυκνότητα, το 2014 έγινε μια μελέτη σε 47 τροφές. (Di Noia J. Defining Powerhouse Fruits and Vegetables: A Nutrient Density Approach. Prev Chronic Dis 2014;11:130390.) Μέσα σε αυτές ήταν και κάποιες από τις σούπερ λεγόμενες τροφές που δεν κατάφεραν να μπουν ούτε μέσα στην σαραντάδα…

Μήπως ισχυρίζομαι ότι αυτές οι τροφές ήταν άχρηστες;

Όχι, καθόλου.

Διότι όντως μπορεί να είναι πολύ πλούσιες σε ένα συστατικό ή σε μία ομάδα φυτοχημικών ουσιών. Και ενώ αυτό είναι πολύ καλό στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης διατροφής, το να αφαιρέσεις άλλες τροφές που η εξελικτική σοφία και οι διατροφικές παραδόσεις του πλανήτη έχουν συμπεριλάβει, μάλλον θα κάνεις λάθος. Γιατί άλλωστε ΠΟΤΕ στην διατροφική ιστορία μας δεν τρώγαμε αυτές τις τροφές απομονωμένες.

Πολλά από τα ανατολίτικα μούρα, για παράδειγμα, που έρχονται όλο και περισσότερο στην αγορά, τα χρησιμοποιούσαν ως ΤΜΗΜΑ θεραπευτικών συνταγών, για κάποιο χρονικό διάστημα και όχι κάθε μέρα και κυρίως όχι απομονωμένα σε χαπάκια. Γιατί η «υγιεινή» διατροφή είναι και περίπλοκη και αρκετά ιδιωματική για να μπορεί μία τροφή ή ακόμη και ομάδα τροφών να είναι Η λύση. Αντιθέτως μάλιστα, εγώ θεωρώ ότι, η εστίαση σε αυτή τη λογική είναι ένα εξπρές τρένο που σε απομακρύνει ταχύτατα από την ουσιαστική σχέση με την τροφή και τις ανάγκες σου.

Ένα από τα κόλπα που χρησιμοποιούν για να πλασάρουν μια σούπερ τροφή είναι ο υπερτονισμός για την πιθανή περιεκτικότητά της σε κάποιο συστατικό, που κάποια έρευνα ίσως να έδειξε ότι μπορεί να σχετίζεται με κάποιο θέμα υγείας. Ακόμη και αν οι ισχυρισμοί είναι αληθινοί για το συστατικό, αυτό δεν σου λέει κάτι για το αν ισχύει το ίδιο για την συγκεκριμένη τροφή. Δεν σου λέει ότι είναι σε ικανοποιητική ποσότητα, ικανοποιητικά βιοδιαθέσιμο και τελικά με κάποιο τρόπο χρήσιμο.

Επίσης χρησιμοποιούν μη ρεαλιστικές συγκρίσεις με κάποια γνωστή τροφή υπονοώντας ότι είναι καλύτερο να φας το χαπάκι τους παρά την αληθινή τροφή.

Για παράδειγμα συγκρίνουν ένα ΞΕΡΟ κυανοβακτήριο με μια μοσχαρίσια μπριζόλα. Στα 100 γραμμάρια το κυανοβακτήριο ΣΑΦΩΣ έχει παραπάνω πρωτεΐνη από το κρέας… Σχεδόν 57,5 γραμμάρια το βακτήριο και μόλις 19 γραμμάρια το ΦΡΕΣΚΟ μοσχάρι. Γιατί αν το συγκρίνουν πιο τίμια, δηλαδή αποξηραμένα και τα δύο, το βακτήριο έχει σαφώς λιγότερη πρωτεΐνη…

Όταν σχολίασα τις προάλλες αυτό ακριβώς, μια γνωστή μου είπε:

-Καλά βρε Ευθύμη, πότε έφαγε κάποιος ξερό κρέας;

-Την ίδια ημέρα μάλλον που έφαγε 100 γραμμάρια ξερή σκόνη κυανοβακτηρίων…. Γύρω στα 250 χαπάκια δηλαδή. Και πες ότι το έντερό σου άντεχε αυτή την ποσότητα ξερών βακτηρίων και οι γύρω σου το άρωμα βάλτου που εκπέμπεις, για κάνε όμως έναν υπολογισμό για το πόσο θα πλήρωνες για τα “οφέλη” της υπερτροφής σου σε αυτές τις ποσότητες…

Μια και έκανα αναφορά σε αυτό το βακτήριο, ένας άλλος ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΣ ισχυρισμός τους είναι ότι περιέχει βιταμίνη Β12 και μάλιστα παραπάνω πάλι από το μοσχάρι και αυτή τη φορά. Η αλήθεια είναι ότι περιέχει την ψευδοβιταμίνη Β12 που είναι άχρηστη για τους ανθρώπους. ΚΑΙ το μόριο αυτό, χρησιμοποιεί τους ίδιους μηχανισμούς στο σώμα με την κανονική Β12 και σε πολλές εξετάσεις αίματος διαβάζεται λανθασμένα ως κανονική Β12… Τελικά όχι μόνο δεν σου δίνει την βιταμίνη, αλλά εμποδίζει και την κανονική να κάνει την δουλειά της.

Θέλεις να σου γράψω κι άλλο; Ένα άλλο κόλπο είναι η σαλάτα λέξεων που ενώ μπορεί να σημαίνουν πολλά στο φαντασιακό επίπεδο και επίσης να σχετίζονται και με αληθινά στοιχεία, το τελικό αποτέλεσμα βασίζεται περισσότερο στην ψυχολογική σου ερμηνεία και καθόλου στην επιστημονική σου κατανόηση. Πριν λίγο καιρό έγινε μια έρευνα στην Αγγλία για αυτό ακριβώς. Πήραν ένα κοινό εμφιαλωμένο νερό, του έφτιαξαν ένα ωραίο μπουκάλι και ετικέτα και το παρουσίασαν ως παράγοντα που ξεδιψάει, που ενισχύει την ενυδάτωση των ιστών, που ανεφοδιάζει το σώμα με ηλεκτρολύτες και ιχνοστοιχεία, χωρίς να έχει τα βλαπτικά επίπεδα βαρέων μετάλλων που μπορεί να υπάρχουν σε νερά που δεν ελέγχονται κτλ. Ένα σούπερ-νερό δηλαδή!

Άνθρωποι που το δοκίμασαν, γενικά το βρήκαν πιο εύγευστο και πιο ξεδιψαστικό και ήταν έτοιμοι να πληρώσουν μέχρι και 200% παραπάνω από το κοινό νερό, που ήταν το ίδιο…

Άρα τι μαθαίνεις εδώ;

Ότι κάποιες λεγόμενες υπερτροφές μπορεί να είναι εξαιρετικές προσθήκες σε μια ήδη «καλή» για σένα διατροφή, αλλά το να τις προσθέσεις ως μαγικό ξόρκι και τάλισμαν στην καλύτερη των περιπτώσεων θα βοηθήσει να χάσει λίγο έξτρα βάρος από το πορτοφόλι σου.

Ο στόχος σου χρειάζεται να είναι ένας τρόπος διατροφής ΚΑΙ σκέψης που να εστιάζεται σε πλήρεις τροφές γεμάτες με θρεπτικά συστατικά, παρασκευασμένες απλά, με αγάπη, κοντά στην φύση, κοντά στην εποχή, με απόλαυση και σύνδεση με αυτό που είναι!

Και τελικά να σου θυμίσω ότι με βάση την έρευνα που έγραψα παραπάνω το κανονικό μαρούλι και τα μπατζαρόφυλλα και ο μαϊντανός “σκοράρει” πολύ περισσότερο από πολλές πανάκριβες υπερτροφές!

Για να μην σου πω για την κάπαρη και τα βότανα και το φρέσκο λάδι και τα χαμόγελα και τα αστεία των γιαγιάδων στο χωριό μου.

Και μπορεί να μου πεις: Καλά βρε Ευθύμη, είχες και στο χωριό σου υπερτροφές;

Και ξέρεις τι θα σου απαντήσω; ΝΑΙ αγαπημένοι μου αναγνώστες και ΕΙΧΑ και ΕΧΕΙΣ!

Μέχρι την επόμενη φορά, Στην υγειά σου!

Ευθύμης Λαζάρου ND, DO, BsC(hOns) Ost.Med οστεοπαθητικός, φυσικοπαθητικός, σωματικός ψυχοθεραπευτής: Ο Ευθύμης Λαζάρου έχει διδάξει βιοχημεία, διατροφή, εφαρμοσμένες μεθόδους φυσικής θεραπευτικής και οστεοπαθητικής στο BCOM (Un. Westminster) και έχει διατελέσει επιμελητής της πανεπιστημιακής κλινικής του BCOΜ. Δημιουργός της Ροϊκότητας, μιας μεθόδου ψυχοσωματικής ανάπτυξης. Διδάσκει σε διάφορα μέρη στο κόσμο και η βασική αρχή της δουλειάς του είναι η ενότητα του ψυχοδιανοητικού, σωματικού και πνευματικού εαυτού και η δυνατότητα της αυθεντικής έκφρασης του κάθε ατόμου.

Η φετινή σεζόν γρίπης είναι μια κακή σεζόν. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι νοσηλεύτηκαν σε όλο τον κόσμο ενώ δεκάδες χιλιάδες πέθαναν από επιπλοκές, με την πλειοψηφία της δεύτερης κατηγορίας να έχουν κάποια υποστρωματική νόσο κι επομένως μεγαλύτερη ευπάθεια (ομάδες υψηλού κινδύνου).

Έχοντας καταγεγραμμένα αρκετά δεδομένα, ο εμβολιασμός φαντάζει μια καλή στρατηγική πρόληψης. Είναι όμως;

Δεν έχουμε κάποια καταληκτική απάντηση: Αυτό που διαθέτουμε είναι όμως πολύ σοβαρά ερωτήματα.

Γνωρίζουμε ήδη ότι η διαδικασία για τον εμβολιαστικό σχεδιασμό είναι μια έλλογη μαντεψιά: Ειδικοί από όλο τον κόσμο συνέρχονται δύο φορές τον χρόνο κι επιλέγουν με βάση υπάρχοντα δείγματα τους τύπους των ιών της γρίπης που εκτιμούν ότι θα είναι κυρίαρχοι τη δεδομένη χρονιά. Αυτή η διαδικασία ρίχνει από μόνη της την αποτελεσματικότητα των εμβολίων (μπορεί να πέσει μέχρι και 20%!) καθώς υπάρχουν χρονιές που οι εκτιμήσεις πέφτουν αρκετά έξω.

Εκτός όμως από τις σχεδιαστικές ανεπάρκειες υπάρχουν και «κατασκευαστικά» προβλήματα: Σχετικά πρόσφατα μάθαμε για τα εμβόλια που παράγονται σε αβγά κότας, πως οι ιοί που εκτρέφονται έτσι, προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους (το αβγό) και μπορεί να μεταλλαχτούν αποκλίνοντας αρκετά από το αρχικό στέλεχος. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για τους ιούς της γρίπης Β, ρίχνοντας την αποτελεσματικότητα των εμβολίων της στο 20%.

Φέτος, οι ειδικοί έπεσαν αρκετά μέσα.

Ένα άλλο παραγνωρισμένο ζήτημα όμως θολώνει το τοπίο και κάνει τους ειδικούς που μιλάνε για τα εμβόλια ωσάν να ήταν πανάκεια, ειδικότερα για τους ιούς, να μοιάζουν με πολιτικούς σε προεκλογική εκστρατεία.

Κι αυτό το ζήτημα είμαστε εμείς.

Πρόσφατα έγινε γνωστό πως ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες που καθορίζουν την αντίδραση του οργανισμού σε έναν ιό γρίπης είναι αυτό που λέγεται ως ανοσολογικό εντύπωμα: Ο πρώτος ιός που προσβάλει κάθε άνθρωπο δημιουργεί μια ισχυρή ανοσολογική μνήμη. Σε μελλοντική επιδημία γρίπης από το ίδιο στέλεχος, αυτοί που θα έχουν την ισχυρότερη κι αποτελεσματικότερη ανοσολογική απάντηση είναι αυτοί που τον είχαν το συγκεκριμένο στέλεχος ως πρώτη τους γρίπη.

Σαν τον πρώτο έρωτα που δεν τον ξεχνάς.

Κι εδώ τα πράγματα περιπλέκονται: Γιατί άλλοι ιοί κυκλοφορούν κάθε χρονιά και περιοδικά μόνο επανακυκλοφορούν. Κάποιος που γεννήθηκε το 1970 συνάντησε μάλλον διαφορετικό πρώτο ιό από αυτόν που γεννήθηκε το 1990 ή το 1930 κ.ο.κ.

Η ανοσολογική απάντηση δεν αφορά μόνο την αυθόρμητη αντίδραση του οργανισμού αλλά και την αντίδραση στα εμβόλια. Αν π.χ. ο «πρώτος ιός» κάποιου ανθρώπου ανήκε στην ομάδα 1 και το φετινό εμβόλιο είναι φτιαγμένο από ιούς της ομάδας 2, οι πιθανότητες το εμβόλιο να προκαλέσει τη δημιουργία αντισωμάτων κατά του ιού της ομάδας 2 μειώνονται σημαντικά.

Και λοιπόν; Αφού πλέον χρησιμοποιούμε πολυδύναμα εμβόλια που μπορούν κάλλιστα να περιέχουν στελέχη και από τις δύο ομάδες.

Σωστά. Ας επιστρέψουμε λοιπόν στο θέμα της πρώτης φοράς.

Ας πάρουμε ένα παιδί που δεν έχει προσβληθεί ακόμη από γρίπη. Το παιδί αυτό δεν έχει ανοσολογικό εντύπωμα. Κι όπως είπαμε το ανοσολογικό εντύπωμα είναι μείζονος σημασίας καθώς θα καθορίσει την ανοσολογική του απάντηση στις γρίπες για όλη του την υπόλοιπη ζωή. Το ανοσολογικό εντύπωμα όμως αφορά έναν ιό: τον πρώτο ιό.

Τι συμβαίνει όμως όταν ένα παιδί δέχεται ένα πολυδύναμο εμβόλιο που περιέχει όχι ένα αλλά τρία και τέσσερα διαφορετικά στελέχη ιών της γρίπης; Τι είδους ανοσολογικό εντύπωμα δημιουργείται στα παιδιά από τα πολυδύναμα εμβόλια;

Η απάντηση είναι ξεκάθαρη: Δεν ξέρουμε. Και δεν ξέρουμε γιατί δεν το έχουμε μελετήσει.

Η προσωπική μου εικασία είναι τα πολυδύναμα εμβόλια δημιουργούν ανοσολογική απάντηση ευρύτερου φάσματος αλλά ασθενέστερη.

Τι σημαίνει η θεωρία της πρώτης φοράς για την εμβολιαστική στρατηγική;

  1. Ότι ένα εμβόλιο παγκόσμιας ισχύος είναι μάλλον αδύνατο με τα τωρινά μέσα και γνώσεις να αναπτυχθεί.
  2. Ότι η εμβολιαστική στρατηγική πρέπει να αλλάξει και να γίνει πιο εξειδικευμένη προσμετρώντας την γενιά και τον τόπο καταγωγής του κάθε ανθρώπου.
  3. Ότι κυνηγώντας «εξωτικούς» ιούς κι εξωτικά κέρδη, έχουμε μείνει πολύ πίσω στα πραγματικά προβλήματα.

Όλοι αυτοί οι παράγοντες συνδυαστικά οδηγούν σε μειωμένη αποτελεσματικότητα των εμβολίων ακόμη και σε χρονιές που οι ειδικοί πέφτουν μέσα στις έλλογες μαντεψιές τους για τα κυρίαρχα στελέχη της επόμενης σεζόν εποχιακής γρίπης.

Ας πάρουμε ένα μικρό δείγμα πραγματικότητας όπως καταγράφηκε από το ΚΕΕΛΠΝΟ σε μια πρόσφατη έκθεσή του:

Την εβδομάδα από 4 ως 10 Φεβρουαρίου καταγράφηκαν 226 σοβαρά κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης, με τα 56 να καταλήγουν σε θάνατο.

Από αυτά τα κρούσματα, 29 αφορούσαν εμβολιασμένους. Αυτά αντιστοιχεί στο 13%.

Δεν έχουμε στοιχεία για την εμβολιαστική κάλυψη στις ομάδες υψηλού κινδύνου στην Ελλάδα. Ας πάρουμε ένα άσχημο σενάριο κι ας υποθέσουμε ότι η κάλυψη ήταν στο 30% με τον καταγεγραμμένο μέσο όρο στην Ευρώπη να είναι περίπου 44%.

Αν λοιπόν ένας στους τρεις στις ομάδες υψηλού κινδύνου εμβολιάστηκε, το 13% αυτών που νόσησαν σοβαρά πρέπει να πολλαπλασιαστεί επί 3 για να γίνει αναγωγή στον γενικό πληθυσμό. Κι αυτό το νούμερο δίνει αποτελεσματικότητα εμβολίου κοντά στο 50%. Μην σας τρομάζει αυτό το νούμερο. Είναι αποδεχτό με βάση τις στατιστικές. (Με κάλυψη 40%, η δειγματοληψία δίνει αποτελεσματικότητα κοντά στο 70%)

Κι όλα αυτά μια καλή χρονιά.

Ας δούμε τι έγινε μια κακή χρονιά: Η Μεγάλη Βρετανία έχει από τις υψηλότερες εμβολιαστικές καλύψεις στις ευπαθείς ομάδες. Το 2018 όμως, οι ειδικοί έπεσαν έξω. Το εμβόλιο ήταν αποτελεσματικό για ανθρώπους άνω των 65 μόνο κατά 10%. Και μάλλον σε αυτό έπαιξε ρόλο κι η θεωρία της πρώτης φοράς όπως την περιγράψαμε νωρίτερα.

Έτσι, το 2018 πέθαιναν 50000 περισσότεροι άνθρωποι όχι λόγω αποχής από τον εμβολιασμό αλλά λόγω εμβολιαστικής αστοχίας με αποτέλεσμα το 2018 να είναι η χειρότερη χρονιά εποχιακής γρίπης σε κόστος ζωής εδώ και 40 χρόνια.

Χρειαζόμαστε καλύτερη επιστήμη, χειραφετημένη από τα κέντρα εξουσίας και τις επιδιώξεις τους πολύ περισσότερο από περισσότερα, μαζικά εμβόλια.

Οι εμβολιαστικές αποτυχίες είναι πολλές, πάρα πολλές για να τις κρύβουν πλέον κάτω από τα χαλί και πολλές από αυτές οφείλονται σε δομικά ζητήματα της εμβολιαστικής στρατηγικής και της παρασκευής των εμβολίων.

Από την άλλη, το αντιεμβολιαστικό «κίνημα» έχει φτάσει κι αυτό στις δικές του ακρότητες, τρεφόμενο κυρίως από την κραυγαλέα προπαγάνδα των κέντρων εξουσίας.

Χρειαζόμαστε καλύτερη επιστήμη στο θέμα των εμβολίων. Και χρειαζόμαστε κάτι που σπανίζει πλέον στον πλανήτη μας: Κοινή λογική. Γιατί η λογική δυστυχώς κοινή δεν είναι.

(Ο Πέτρος Αργυρίου είναι ένας ξεχωριστός λογοτέχνης κι ένας από τους κορυφαίους Έλληνες αναλυτές, ιδιαιτέρως στο πεδίο του παρασκηνίου των παγκόσμιων πολιτικών δημόσιας υγείας. Είναι επίσης μέλος της ένωσης δημοσιογραφίας της επιστήμης Science View και μόνιμος συνεργάτης του Holistic Life. Από τις εκδόσεις ETRA κυκλοφορούν τα σχετικά βιβλία του: "Τι δεν σας λένε οι γιατροί", 2009, "Θανάσιμες Θεραπείες", 2011 και "Παρά Φύση", 2014, όλα τους μοναδικά στο είδος τους στην ελληνική εκδοτική πραγματικότητα και όχι μόνο. Το προσωπικό του blog είναι το agriazwa.blogspot.com).

Τετάρτη, 30 Ιανουαρίου 2019 09:20

Τα πρώτα γενετικά επεξεργασμένα δίδυμα

Η δημιουργία των πρώτων γενετικά τροποποιημένων διδύμων ανακοινώθηκε τον Νοέμβριο του 2018. Η ανακοίνωση σήκωσε ένα κύμα αμφισβήτησης από την επιστημονική κοινότητα, όχι μόνο για την ηθική μιας τέτοιας πρακτικής αλλά και για το κατά πόσο τελέστηκε ένα τέτοιο επίτευγμα, καθώς οι διαδικασίες που ακολουθήθηκαν ήταν σε μεγάλο βαθμό αδιαφανείς και δεν πέρασαν από διαδικασία αξιολόγησης από άλλους επιστήμονες του κλάδου.  

Για να φτιαχτούν τα δίδυμα χρησιμοποιήθηκε μια σχετικά καινούρια τεχνική, η Crispr-Cas9.

Δεν πρόκειται φυσικά για κάποια σοκοφρέτα αλλά για μια μέθοδο που συναντάται στη φύση- για αυτό άλλωστε είναι και τόσο αποτελεσματική. Σε αντίθεση με τεχνικές γενομικής του παρελθόντος όπως της «γονιδιακής καραμπίνας», η Crispr-Cas9 είναι υψηλή γονιαδιακή «κοπτοραπτική».

Τα βακτήρια αλλά κι ακόμη πιο αρχέγονοι οργανισμοί τη χρησιμοποιούν με τον εξής τρόπο:

Παίρνουν κομμάτια DNA από ιούς- εισβολείς και τα ενσωματώνουν σε συγκεκριμένες περιοχές του DNA τους (τις Crispr) μέσω ενζύμων που λέγονται CAS-9. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούν και θυμούνται τον εισβολέα και τον αντιμετωπίζουν καλύτερα σε μελλοντικά συναπαντήματά τους. Με άλλα λόγια το Crispr-Cas9 είναι ένα ανοσοποιητικό σύστημα.

Η ανακάλυψη της ύπαρξής του έγινε μόλις το 2009. Ήδη, χρησιμοποιούσαμε τους ιούς ως οχήματα γενετικής πληροφορίας. Η ανακάλυψη του Crispr-Cas9 κάνει ακόμη πιο βάσιμο τον ισχυρισμό μου πως οι ιοί δεν είναι απλά παθογόνα γενετικά παράσιτα αλλά πως συνιστούν κι ένα σύστημα οριζόντιας μετάδοσης γενετικών πληροφοριών, ένα «γενετικό διαδίκτυο».

Ο βασικός ερευνητής, ο He Jiankui, πήρε σπέρμα από ασθενή που πάσχει από AIDS και γονιμοποίησε εξωσωματικά με αυτό ωάρια της γυναίκας του, με την συγκατάθεση και των δύο όπως ο ίδιος αναφέρει.

Στην συνέχεια χρησιμοποίησε την τεχνική Crispr-Cas9 για να αντικαταστήσει ένα γονίδιο που καθορίζει πρωτεΐνη υποδοχής στην μεμβράνη των λευκών αιμοσφαιρίων. Η αντικατάσταση πέτυχε σε ένα γονιμοποιημένο ωάριο το οποίο επανεισήχθη στην μήτρα της μητέρας. Αυτό είναι το επιστημονικό χρονικό της γένεσης της Νάνα και της Λούλα, των πρώτων δύο γενετικά τροποποιημένων ανθρωπίνων διδύμων.

Μετά την γενετική τροποποίησή τους η Νάνα και η Λούλα είναι τώρα θεωρητικά πιο ανθεκτικές σε τυχόν προσβολή τους από τον λεγόμενο HIV.

Κάπου εδώ αρχίζει η προβληματική πλευρά της όλης ιστορίας.

Το AIDS είναι επίκτητο και σε καμία των περιπτώσεων δεν έχει τόσο αναπόφευκτο κληρονομικό προφίλ όσο άλλες ιδιοπαθείς ασθένειες που περνούν άμεσα από τους γονείς στα παιδιά. Επιπρόσθετα, η αντοχή στον HIV έρχεται με υψηλό κόστος όπως την ευαισθησία σε άλλες νόσους, όπως αυτή του Ιού του Δυτικού Νείλου.

Εδώ είναι ένα από τα μεγάλα εγγενή προβλήματα της γενομικής: Τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά συχνά δεν καθορίζονται από ένα και μόνο γονίδιο αλλά από ομάδες τους που μπορούν βρίσκονται ακόμη και σε διαφορετικά χρωμοσώματα και μάλιστα, συχνά και σε αλληλεπίδραση με το περιβάλλον που άλλοτε ευνοεί την έκφραση κάποιων γονιδίων κι άλλοτε όχι. Πρόκειται δηλαδή για ένα πολύπλοκο πίνακα ελέγχου όπου αλλάζοντας την μία «ασφάλεια» μπορεί να πέσουν άλλες πέντε.

Η γνώση μας μέχρι σήμερα περιορίστηκε στη μελέτη και τον εντοπισμό μεμονωμένων γονιδίων ή ακόμη και ομάδων κι όχι στην ευρύτατη αλληλεπίδρασή τους. Μέχρι να έχουμε μια καλή και πλήρη εικόνα των αλληλεπιδράσεων αυτών, η χρήση τεχνολογιών όπως η Crispr-Cas9 κάνει επιστήμονες όπως ο He Jiankui αλλά και προγενέστερους αυτού να μοιάζουν με μαθητευόμενοι μάγοι.

Γιατί όμως ένας ερευνητής με πολλές διακρίσεις και με τέσσερις κερδοφόρες εταιρίες βιοτεχνολογίας να ασχοληθεί με το AIDS κι όχι με κάποια από τις χιλιάδες αθεράπευτες μέχρι σήμερα κληρονομικές ασθένειες που θα αποτελούσαν πολύ καταλληλότερους στόχους για το Crispr-Cas9;

Η απάντηση ίσως να βρίσκεται στη δομή της εξουσίας στην Κίνα και στις συνέπειές της στην κινεζική δημόσια υγεία.

Το 1975 το κομμουνιστικό κόμμα της Κίνας αποφάσισε για να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο του υπερπληθυσμού την επιβολή της πολιτικής του «Ενός Παιδιού» στα ζευγάρια. Η πολιτική αυτή σταμάτησε μόλις το 2015 όπου κι επιτράπηκε και δεύτερο παιδί. Τα σαράντα χρόνια επιβολής της όμως είχαν σοβαρότατες συνέπειες: Οι Κινέζοι γονείς προτιμούσαν το μοναδικό τους παιδί να είναι αγόρι, να υπάρχει ένα ακόμη ζευγάρι εργατικά χέρια, ένας ακόμη μισθός στο σπίτι. Έτσι σήμερα, σε έναν στους πέντε άντρες δεν αντιστοιχεί γυναίκα.

Η πολιτική αυτή είχε ως έμμεση επίπτωση την πρόσφατη άνοδο των κρουσμάτων του AIDS στην Κίνα. Μόνο το 2017, τα κρούσματα του AIDS αυξήθηκαν κατά 14%.

Το AIDS πλέον στην Κίνα έχει διαφορετικά πληθυσμιακά χαρακτηριστικά από ότι είχε κατά το παρελθόν. Η κινέζικη ηγεσία αντιμετώπισε αποτελεσματικότατα πηγές μετάδοσης του AIDS όπως ξεπερασμένες μεθόδους μετάγγισης αίματος και τις πρακτικές ενδοφλεβίων χρηστών ναρκωτικών. Τα ποσοστά του AIDS στο γενικό πληθυσμό κατά μέσο όρο είναι 0,037%, μικρότερα από πολλές άλλες χώρες του δυτικού κόσμου. Τα ποσοστά όμως του AIDS σε άντρες που κάνουν σεξ με άντρες είναι 7,7% στην Κίνα, δηλαδή 2000% μεγαλύτερα από τον γενικό πληθυσμό.

Κι αυτό μας λέει αυτό κάτι που γνωρίζαμε εξαρχής: Ότι παρά την προπαγάνδα υπέρ του AIDS που το ήθελε να μας αφορά όλους το ίδιο, το AIDS αφορά πρωτίστως και κυρίως τις ομάδες υψηλού κινδύνου και ως τέτοιο και κυρίως ως τέτοιο πρέπει να μας αφορά όλους.

Στην περίπτωση των αντρών που κάνουν σεξ με άντρες, ανεξάρτητα από το τι φύλο νιώθουν ή δηλώνουν, τα υψηλότατα ποσοστά επιπολασμού δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας ηθικολογίας ή θρησκευτικής ιδεοληψίας. Οφείλονται στην φυσιολογία του σεξ, στη βασική μας βιολογία αν κι όχι μόνο.

Στην Κίνα, το ηθικό στίγμα της ομοφυλοφιλίας υπήρξε εξαιρετικά ανθεκτικό: Η ομοφυλοφιλία αποποινικοποιήθηκε μόλις το 1997 κι αφαιρέθηκε από την επίσημη λίστα των ψυχιατρικών διαταραχών το 2001.

Η πολιτική του ενός παιδιού, σε συνδυασμό με το ηθικό στίγμα της ομοφυλοφιλίας, δημιούργησε μια ισχυρή πίεση προς τον γάμο. Πολλοί ομοφυλόφιλοι άντρες, με περίπου το 7,7% να είναι καταγεγραμμένα φορείς του AIDS, ενέδωσαν σε αυτήν κοινωνική πίεση. Παντρεύτηκαν κι έκαναν οικογένειες. Κι έτσι φαίνεται να αυξήθηκαν τα ποσοστά του AIDS τα τελευταία χρόνια στην Κίνα.

Ακολούθησε λοιπόν ο He Jiankui, ο σχεδιαστής της Νίνα και της Λούλα, κυβερνητικές επιταγές προκειμένου να έχει η κινεζική ηγεσία εργαλεία για να αντιμετωπίσει το νέο ξέσπασμα του AIDS στην Κίνα;

Ακόμη κι αν κάτι τέτοιο συνέβη, δεν το έκανε με τον σωστό τρόπο. Αυτό μαρτυρά η προσωρινή εξαφάνισή του, μια ακόμη εξαφάνιση σε μια μακρά λίστα Κινέζων που εξαφανίζονται όταν ξεστρατίζουν από την γραμμή του Κόμματος.

Με την εξαφάνιση του Ηe αλλά και με την προβληματική της επιστημονικής προόδου στην Κίνα θα ασχοληθούμε στα επόμενα άρθρα μας σε περίπτωση που κρίνετε κάτι τέτοιο ενδιαφέρον. Από τη δική μου τη σκοπιά το θεωρώ κρίσιμο καθώς κρίνω πως το μεγαλύτερο κομμάτι του 21ου αιώνα θα μείνει στην ιστορία ως ο κινεζικός αιώνας.

(Ο Πέτρος Αργυρίου είναι ένας ξεχωριστός λογοτέχνης κι ένας από τους κορυφαίους Έλληνες αναλυτές, ιδιαιτέρως στο πεδίο του παρασκηνίου των παγκόσμιων πολιτικών δημόσιας υγείας. Είναι επίσης μέλος της ένωσης δημοσιογραφίας της επιστήμης Science View και μόνιμος συνεργάτης του Holistic Life. Από τις εκδόσεις ETRA κυκλοφορούν τα σχετικά βιβλία του: "Τι δεν σας λένε οι γιατροί", 2009, "Θανάσιμες Θεραπείες", 2011 και "Παρά Φύση", 2014, όλα τους μοναδικά στο είδος τους στην ελληνική εκδοτική πραγματικότητα και όχι μόνο. Το προσωπικό του blog είναι το agriazwa.blogspot.com).

Το μοντέλο που κυριαρχεί στην ιατρική-φαρμακολογία, μπορεί να έχει αναπτυχθεί εντός ενός καπιταλιστικού συστήματος, έχει όμως σαν στόχευση τη μαζική παραγωγή, προώθηση και κατανάλωση/εφαρμογή ιατρικών πρακτικών και φαρμακευτικών προϊόντων, μια τάση που ενισχύεται όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια καθώς οι φαρμακευτικές εταιρίες επιχειρούν να διευρύνουν τις πωλήσεις τους διευρύνοντας τις ομάδες στόχους τους σε τμήματα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν υγιή, παρουσιάζοντάς τα ως εν δυνάμει άρρωστα.

Ένα από τα πολλά μεγάλα θύματα αυτού του μοντέλου είναι οι άνθρωποι που υποφέρουν από σπάνιες ασθένειες. Σπάνια ασθένεια είναι αυτή που πλήττει λιγότερους από 5 στους 10000 ανθρώπους και έχει συνήθως γενετική προδιάθεση. Καθώς όμως, μέχρι σήμερα, οι σπάνιες ασθένειες συνολικά υπολογίζονται από 5000 έως 8000, ένας στους 15 ανθρώπους θα εμφανίσει κάποια από αυτές στην διάρκεια της ζωής του, αριθμός καθόλου αξιοκαταφρόνητος. Κατά την προσωπική μου εκτίμηση, οι σπάνιες ασθένειες είναι αρκετά περισσότερες όπως θα αναπτύξουμε παρακάτω.

Τι συμβαίνει όμως με τον ένα στους δεκαπέντε που θα αναπτύξει κάποια σπάνια ασθένεια στη διάρκεια της ζωής του;

Η κατάσταση είναι αρκετά απογοητευτική για μια σειρά λόγων:

Α) Η λογική των μεγάλων φαρμακευτικών εταιριών: Οι εταιρίες κατευθύνονται από έναν κυρίως παράγοντα: το κέρδος. Καθώς τα οικονομικά κίνητρα για την ανάπτυξη ενός φαρμάκου για μία και μόνο σπάνια ασθένεια είναι λιγοστά, η έρευνα και ανάπτυξη φαρμάκων για τέτοιες ασθένειες είναι εξίσου ή και περισσότερο σπάνιες. Οι ασθενείς με σπάνιες ασθένειες αφήνονται συχνά στην μοίρα τους.

Β) Η ιατρική εκπαίδευση και καριέρα: Μέσα στην ογκώδη και ξεκάθαρα απομνημονευτική ιατρική εκπαίδευση, παραμένει λιγοστός χώρος για οποιονδήποτε μη σπάνιο εγκέφαλο για να ασχοληθεί και με τις σπάνιες ασθένειες.

Και τα επαγγελματικά ιατρικά κίνητρα επιδεινώνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Σκεφτείτε ότι είστε ένας γιατρός σε μια πόλη εκατό χιλιάδων ανθρώπων και για τους δικούς σας λόγους έχετε αποφασίσει να αφοσιωθείτε στις σπάνιες ασθένειες. Στατιστικά, η πελατεία σας θα είναι το μέγιστο 50 περίπου άτομα, ένας αριθμός που μετά βίας επαρκεί για να συντηρήσει ένα ιατρείο. Συνδυάστε αυτό το γεγονός με το ότι ακόμη κι αν και οι 50 «σπάνιοι ασθενείς» καταφέρουν κι εντοπίσουν τον «σπάνιο γιατρό» τους, για τις περισσότερες από τις σπάνιες νόσους τους δεν υπάρχει κατάλληλη αγωγή.

Είναι προφανές λοιπόν ότι στην περίπτωση των σπάνιων ασθενειών, τα ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια σε καμία περίπτωση δεν είναι αρκετά.

Έτσι, είναι το κράτος το οποίο θα όφειλε να:

Α) χρηματοδοτήσει έρευνες για την μελέτη και διάγνωση σπάνιων ασθενειών.

Β) Να δημιουργήσει ένα δίκτυο ειδικών που θα ασχολούνται με την χαρτογράφηση και ταξινόμηση σπάνιων ασθενειών μέσα από ένα ευρύτερο δίκτυο καταγραφής συμπτωμάτων που τελικά θα επιτρέψει την κατηγοριοποίησή τους σε μεγαλύτερες οικογένειες που έχουν παρόμοια συμπτωματολογία και/ή παθογένεση και/ή αντιμετώπιση.

Γ) Να προωθήσει τη δημιουργία της ιατρικής ειδικότητας των σπάνιων ασθενειών και να κατευθύνει ορισμένο αριθμό ιατρών προς αυτήν.

Δ) Να προωθήσει τη δημιουργία ενός δικτύου ανάμεσα στους ιατρούς των σπάνιων ασθενειών για τη συλλογή και ανταλλαγή ιατρικών πληροφοριών, διαγνώσεων και θεραπευτικών προσεγγίσεων.

Αυτά τα πρέποντα που περιγράφουμε αποτελούν στην παρούσα φάση Ιατρική Φαντασία: όχι μόνο δεν γίνονται σοβαρά βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση, αλλά μέσα στις πολιτικές λιτότητας που επιβάλλονται σε όλο και περισσότερες χώρες, οι ήδη υπάρχουσες ιατρικές υποδομές και δίκτυα, απλώς ξηλώνονται.

Οι επιπτώσεις της αδιαφορίας απέναντι στις σπάνιες ασθένειες είναι σημαντικές για τα συστήματα υγείας και πολύ περισσότερο για τους ασθενείς τους.

Αυτή τη στιγμή εκτιμάται ότι πάνω από 400 εκατομμύρια άνθρωποι υποφέρουν από κάποια σπάνια ασθένεια, γιατί μπορεί η κάθε σπάνια ασθένεια να είναι από μόνη της σπάνια, συνολικά όμως όλες μαζί έχουν ποσοστό επίπτωσης στον γενικό πληθυσμό κοντά στο 8%.

Στο μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών με σπάνιες ασθένειες θα συμβούν δύο τινά: Ή να μη διαγνωσθούν καθόλου και το πρόβλημα τους να παραμείνει αδιάγνωστο με συνέπειες και στην ψυχολογία τους ή να διαγνωσθούν λάθος με αποτέλεσμα να πάρουν την λάθος αγωγή με τις όποιες παρενέργειες χωρίς όμως κανένα ή σχεδόν κανένα θεραπευτικό όφελος, ενδεχόμενο ακόμη χειρότερο κι από το πρώτο.

Δύο εξελίξεις θα ωφελήσουν τα μέγιστα στην διάγνωση και αντιμετώπιση των σπάνιων ασθενειών:

Α) Η έλευση της εξατομικευμένης ιατρικής και η επέκταση της μοριακής βιολογίας και των μοριακών δεικτών στη διάγνωση και την αντιμετώπιση ασθενειών. Οι εξελίξεις όμως στους τομείς αυτούς έρχονται με αργούς σχετικούς ρυθμούς ακριβώς γιατί το λάθος ιατρικό μοντέλο είναι ακόμη κυρίαρχο.

Β) Η αντικατάσταση της ανθρώπινης νοημοσύνης από την τεχνητή στη διάγνωση και την επιλογή θεραπευτικής προσέγγισης. Ο άνθρωπος έχει μια πολύ πιο περιορισμένη βάση δεδομένων από αυτή που μπορεί να έχει οποιοσδήποτε σύγχρονος υπολογιστής.

Ο ρόλος του ιατρού για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία θα περιοριστεί στη συλλογή του ιστορικού του ασθενούς και στην ιατρική έρευνα κι όχι στη διάγνωση και την επιλογή θεραπευτικής προσέγγισης. Ο συνδυασμός και των δύο παραπάνω θα δώσει πολύ καλά αποτελέσματα όσον αφορά τις σπάνιες ασθένειες κι όχι μόνο.

Από πλευράς τεχνογνωσίας είμαστε ήδη εκεί. Το μόνο που μας λείπει είναι η βούληση.

Οι παραπάνω εξελίξεις φοβίζουν την ιατρική συντεχνία καθώς ισοδυναμούν με εν μέρει κατάργησή της. Ελλείψει εναλλακτικών, στο παρόν στάδιο ιατρικής προόδου σε πολλές περιπτώσεις σπάνιων ασθενειών, η συμπληρωματική ολιστική ιατρική δεν είναι απλώς μια εναλλακτική. Αποτελεσματική ή όχι, είναι η μόνη επιλογή.

Το πρόβλημα είναι ότι για να ξέρεις πως έχεις μια σπάνια ασθένεια θα πρέπει να έχεις διαγνωστεί με αυτήν. Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως, αυτό που θα συμβεί θα είναι μια λάθος διάγνωση που θα περιπλέξει ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

Θα πρέπει να σημειωθεί επίσης πως οι σπάνιες ασθένειες είναι ένα πολύ καλό άλλοθι για τους υποχονδριακούς ανθρώπους που θέλουν απλώς να γίνονται μονίμως το αντικείμενο ενδιαφέροντος από τους κοντινούς τους ανθρώπους αλλά και πως κάποιοι από τους ανθρώπους που περιγράφονται από το περιβάλλον τους και ίσως και από τους ιατρούς ως υποχονδριακοί, στην πραγματικότητα πάσχουν από αδιάγνωστες σπάνιες ασθένειες.

Για όσους από εσάς δεν έχετε βρει όχι μόνο τη γιατρειά σας, αλλά ούτε καν την ασθένειά σας, στην περίπτωση που δεν είστε υποχονδριακοί, υπάρχει μια διαδικτυακή πύλη που περιέχει βάση δεδομένων για τις σπάνιες ασθένειες, το Orpha (https://www.orpha.net/consor/cgi-bin/Disease_Search.php?lng=EN). Το κακό με το Orpha είναι πως η αναζήτηση δεν γίνεται με βάση τα συμπτώματα αλλά με βάση το όνομα της ασθένειας.

Πολλά, πάρα πολλά πρέπει να αλλάξουν για την διάγνωση και την αντιμετώπιση των σπάνιων ασθενειών. 

(Ο Πέτρος Αργυρίου είναι ένας ξεχωριστός λογοτέχνης κι ένας από τους κορυφαίους Έλληνες αναλυτές, ιδιαιτέρως στο πεδίο του παρασκηνίου των παγκόσμιων πολιτικών δημόσιας υγείας. Είναι επίσης μέλος της ένωσης δημοσιογραφίας της επιστήμης Science View και μόνιμος συνεργάτης του Holistic Life. Από τις εκδόσεις ETRA κυκλοφορούν τα σχετικά βιβλία του: "Τι δεν σας λένε οι γιατροί", 2009, "Θανάσιμες Θεραπείες", 2011 και "Παρά Φύση", 2014, όλα τους μοναδικά στο είδος τους στην ελληνική εκδοτική πραγματικότητα και όχι μόνο. Το προσωπικό του blog είναι το agriazwa.blogspot.com).

Δευτέρα, 19 Νοεμβρίου 2018 10:32

Ο μυστικός διατροφικός πόλεμος

Σε αυτό το άρθρο δεν θα γράψω για κάποιο “σοφό” διατροφικό μοντέλο ή δεν θα παίζω με τις φαντασιώσεις για υπερτροφές που θα σου κάνουν διατροφικό μπότοξ και θα ζήσεις για πάντα. Θα γράψω για ένα κρυφό διατροφικό πόλεμο. Και μη περιμένεις μια ακόμη συνωμοσιολογική θεωρία όπου κάποιοι «κακοί» θέλουν να αφανίσουν εμάς τους «καλούς». Διότι σήμερα θα διαβάσεις για τον πόλεμο και τις φωνές του πολέμου ανάμεσα στα αυτιά σου!

Φαντάζομαι γνωρίζεις ότι οι άνθρωποι δεν τρώμε μόνο από καθαρή βιολογική ανάγκη και πείνα. Το φαγητό σου δεν είναι μόνο ένα μηχανικό συνονθύλευμα πρωτεϊνών, υδατάνθρακα, λίπους, πασπαλισμένο με κάποια άλλα εξωτικά μόρια. Η τροφή είναι “αλχημική” σύνδεση, ελευθερία, απόλαυση, αγάπη, μνήμες, πόνος, οικογένεια, πόθοι, φόβος, επιθυμίες, κοινωνική θέση, αποδοχή, εξερεύνηση εαυτού και του κόσμου, γεύσεις, πρέπει και μη, ιδέες, αντιστάσεις. Και κυρίως το φαγητό σου είναι ο δρόμος και η βάση για ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΘΡΕΨΗ και για το σώμα, και για τον νου και για τα συναισθήματά σου.

Και κάπου εκεί ξεκινούν οι διαφωνίες, οι εντάσεις και ο πόλεμος…

Έχεις έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις για το "κακό" φαγητό που ΞΕΡΕΙΣ ότι θα έπρεπε να ΜΗ φας ή το " καλό" φαγητό που θα έπρεπε να φας και δεν το κάνεις;

Όταν οι φωνές των σκλάβων μέσα σου φωνάζουν για περισσότερη σοκολάτα και παγωτό, όσο περισσότερο χρησιμοποιείς την θέλησή σου, τόσο περισσότερο η επανάσταση και ο πόλεμός τους θα δυναμώσει και στο τέλος θα χάσεις. Και μετά το βάρος στο στομάχι σου και στις αρθρώσεις σου μπορεί να είναι πολύ, όμως η ενοχή, η αίσθηση του αβοήθητου, η αυτοκριτική για την αδυναμία σου, μένουν πολύ παραπάνω από το βαρύ στομάχι…  

Και ξέρεις κάτι; Η ενοχή και η επίκριση ΔΕΝ αυξάνουν την σχέση σου με την τροφή σου, δεν σε διδάσκουν για τι ΟΝΤΩΣ σε τρέφει, δεν σε κρατούν σε σύνδεση και απλώς εξυπηρετούν και τρέφουν το άγχος σου, τον πόλεμο και σε απομακρύνουν από τις πραγματικές σου ανάγκες. Αυτό το διάστημα περνάμε τη φάση της δαιμονοποίησης του υδατάνθρακα γενικά και της ζάχαρης ειδικότερα. Αυτή η «φάση» έχει ως αποτέλεσμα να γεμίσει η «αγορά υγείας» με πανάκριβες «ζάχαρες» που δεν είναι ζάχαρες και που αν τις ελέγξεις προσεκτικά και καταλαβαίνεις στοιχειωδώς οργανική χημεία θα διαπιστώσεις ότι είναι ζάχαρη πάλι ή κάποιος άλλος απλός υδατάνθρακας.

Και ενώ έχω γράψει ξανά και ξανά γι’ αυτό το θέμα, για την άγνοια, την ανοησία ή την κατακάθαρη απάτη σε περιγραφές ή υποσχέσεις τέτοιων προϊόντων, έχω εργαστεί με άτομα, τα οποία αφού «έκοψαν τη ζάχαρη» και την αντικατέστησαν με ζάχαρη που νόμιζαν ότι δεν είναι ζάχαρη, που όπως μου είπε μια κυρία, «είναι γνωστό σε όλους ότι είναι κακιά και εθιστική», βελτίωσαν την υγεία τους και την ευεξία τους.

Παράδοξο; Καθόλου, γιατί ενώ δεν σταμάτησαν να καταναλώνουν ζάχαρη και ίσως μάλιστα να την αύξησαν, το άγχος τους, η ανησυχία, οι ενοχές, ο φόβος, ο πόλεμος ανάμεσα στα αυτιά τους σταμάτησε. Και η ειρήνη, η απόλαυση, η αποδοχή, η χαλάρωση είναι και αυτές εξαιρετικά αναγκαίες «βιταμίνες» για την ολοκληρωτική σου θρέψη.

Θα σου πω ένα μυστικό: Το “κάρμα” σου βρίσκεται στα ντουλάπια και στο ψυγείο που κρατάς το φαγητό σου. Και οι επιλογές του φαγητού σου προκαλούν άλλες πιο γρήγορα και άλλες πιο αργά μετρήσιμες διαφορές στην υγεία σου σε όλα τα επίπεδα ύπαρξής σου. Γιατί η τροφή μπορεί να αλλάξει το πώς νιώθεις, πώς είσαι, πού πηγαίνεις.

Και όσο δεν είσαι σε σύνδεση με την τροφή σου και με το τι σε όντως τρέφει θα επαναλαμβάνεις συνεχώς και συνεχώς τους ίδιους “πολέμους” με εσένα χωρίς να μαθαίνεις από την ιστορία σου…

“Ευτυχισμένοι όσοι από την ιστορία τους έχουν μάθει” είχε πει ο Ευριπίδης και γι’ αυτό, ένα από τα πρώτα πράγματα με το οποίο ξεκινάμε στους κύκλους των σεμιναρίων της Αλχημείας της Διατροφής και στις ομάδες εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΣΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ. Ένα εξαιρετικά σημαντικό εργαλείο για να σε μάθει να συνδέεις πρώιμές σου μνήμες τροφής, Τροφής και διατροφικών συνηθειών και σχέσεων. Είναι μία άσκηση που αυξάνει την συνειδητότητά σου σε σχέση με όλα όσα έγραψα παραπάνω.

Και μόνο αφού αποκτήσεις «σχέση» με την τροφή σου αξίζει να μπεις σε άλλες λεπτομέρειες. Η μελέτη και η ανάλυση της τροφής στα επιμέρους συστατικά και ο μηχανικός της ρόλος στην υγεία και την ασθένεια είναι σημαντική για τις επιστήμες και την έρευνα και ταυτοχρόνως όχι ικανή από μόνη της να πληροφορήσει το Όντως σε Τρέφει.

Και αυτό το λογικό λάθος δεν το κάνει η επιστήμη της διατροφής και των συστατικών της, αλλά η ερμηνεία αυτής της επιστήμης. Όταν η μελέτη της τροφής γίνει «Διατροφισμός», από επιστήμη δηλαδή, έχει μετατραπεί σε ιδεολογία, σύστημα πίστης και πεδίο φανατισμού γίνεται αιτία «πολέμου» βασισμένου σε πεποιθήσεις, ενοχές και συμφέροντα...

Ουσιαστική βάση στην κατανόηση του τι με τρέφει έχει να κάνει ο εγκέφαλος, το νευρικό σύστημα και η δομή του. Λόγω της εξελικτικής ιστορίας μας, οι διαφορετικές περιοχές ανάπτυξης του εγκεφάλου συμβάλουν στις διαφορετικές ανάγκες για μικρή και μεγάλη τροφή. Όπως στην αρχαιότερη σύλληψη για τον Κόσμο, τη δομή του και τη λειτουργία του οι αρχαίες σαμανικές παραδόσεις του πλανήτη φαντάζονται 3 Κόσμους ο ένας πάνω στον άλλο και ένα δέντρο ή βουνό ή κάποιος άξονας να τους συνδέει, έτσι και ο ανθρώπινος εγκέφαλος, η βάση της ανθρώπινης εμπειρίας και ερμηνείας του εξωτερικού κόσμου είναι τριπλός.

Ο αρχαίος εγκέφαλος υπεύθυνος για τα αποθέματα και τις βασικές λειτουργίες της τροφής, της ανάσας, της ασφάλειας, μαζί με τα αρχαία ένστικτα σαν φίδι που φυλάει το χρυσόμαλλο δέρας στη βάση του ιερού δένδρου. Και ο μέσος εγκέφαλος που η "τροφή" του είναι οι σχέσεις, η σύνδεση, η οικογένεια, σαν λιονταρίνα που κυνηγάει για τα παιδιά της και πάνω-πάνω στην κορφή το νεότερο τμήμα του εγκεφάλου σαν την Υπατία μαθηματικό και φιλόσοφο να παρατηρεί και να διδάσκει και να τρέφεται με νόημα και συνείδηση.

Και ο άνθρωπος είναι όλα αυτά μαζί και όταν οι «Κόσμοι» εντός λειτουργούν με αρμονία τα πράγματα είναι καλά, αλλά όταν οι ανάγκες και οι προτεραιότητες κοντράρονται, τότε οι τροφή και η Τροφή μπορεί να μην σε θρέψει.

Γιατί, όπως σου έγραψα στο ξεκίνημα του άρθρου, δεν πεινάς και πολεμάς μόνο για φαγητό, πεινάς για νόημα, για σύνδεση, για αγκαλιά, για αναγνώριση, για καθρέφτισμα, για φιλίες, για γνώση, για πάθος, για απόλαυση, για παιχνίδι, για ζωή.

Κάπου εδώ τελειώνει ο χώρος γι’ αυτό το άρθρο και επειδή έχουμε πολλά ακόμη να πούμε μέχρι την επόμενη φορά: Στην υγειά σου!

Ευθύμης Λαζάρου ND, DO, BsC(hOns) Ost.Med οστεοπαθητικός, φυσικοπαθητικός, σωματικός ψυχοθεραπευτής: Ο Ευθύμης Λαζάρου έχει διδάξει βιοχημεία, διατροφή, εφαρμοσμένες μεθόδους φυσικής θεραπευτικής και οστεοπαθητικής στο BCOM (Un. Westminster) και έχει διατελέσει επιμελητής της πανεπιστημιακής κλινικής του BCOΜ. Δημιουργός της Ροϊκότητας, μιας μεθόδου ψυχοσωματικής ανάπτυξης. Διδάσκει σε διάφορα μέρη στο κόσμο και η βασική αρχή της δουλειάς του είναι η ενότητα του ψυχοδιανοητικού, σωματικού και πνευματικού εαυτού και η δυνατότητα της αυθεντικής έκφρασης του κάθε ατόμου.

Στη φροντίδα της υγείας δεν υπάρχει έλλειψη παυσίπονων. ∆ιαθέτουµε χάπια χωρίς ιατρική συνταγή όπως οι ασπιρίνες και η ιβουπροφαίνη, ισχυρά ναρκωτικά όπως η µορφίνη και η κωδεΐνη, ηρεµιστικά όπως η κεταµίνη. Αντικαταθλιπτικά, αντισπασµωδικά και κορτικοστεροειδή, όλα µπορούν να χρησιµοποιηθούν για την ανακούφιση του πόνου. Οι γιατροί µπορούν να αναισθητοποιήσουν ένα µικρό τµήµα του δέρµατος, µια ολόκληρη περιοχή του σώµατος, ή να προκαλέσουν πλήρη αναισθησία σε έναν ασθενή. ∆υστυχώς, κανένα από αυτά δεν σηµαίνει ότι έχουµε εξαλείψει τον πόνο στην ιατρική. Ούτε καν έχουµε πλησιάσει εκεί.

Ο πόνος αποτελεί ιδιαίτερο πρόβληµα για ανθρώπους που υποβάλλονται σε ιατρικές επεµβάσεις και διαδικασίες κατά τις οποίες πρέπει να είναι ξύπνιοι – φροντίδα εγκαυµάτων όπως ο Μπράουν, για παράδειγµα, ή λαπαροσκοπική χειρουργική, η οποία αντικαθιστά σε µεγάλο βαθµό την ανοιχτή επέµβαση στα πάντα από βιοψίες και διαγνωστικές εξετάσεις µέχρι την εµφύτευση ιατρικών µηχανισµών και την καταστροφή όγκων. Όπως δείχνει η περίπτωση του Μπράουν, τα φάρµακα για τον πόνο πολύ συχνά δεν είναι από µόνα τους αρκετά, αφήνοντας τους υπό την επήρεια ναρκωτικών ασθενείς σε µεγάλη αγωνία.

Μετά, υπάρχουν εκατοµµύρια άνθρωποι που υποφέρουν από χρόνιους πόνους, µε ασθένειες από αρθρίτιδα µέχρι ινοµυαλγία. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες υπήρξε µια πληθώρα οπιούχων φαρµάκων όπως η οξυκωδόνη –τεχνητά ισοδύναµα των ενδορφινών που συµπεριλαµβάνει το φαινόµενο πλασέµπο– που συνταγογραφούνται για τέτοιου είδους ασθένειες. Παλιά θεωρούνταν ως έσχατη λύση και χρησιµοποιούνταν µόνο σε σοβαρές περιπτώσεις καρκίνου σε τελικό στάδιο. Σήµερα, όµως, αποτελούν ρουτίνα και συνταγογραφούνται σε ασθενείς µε ήπιο πόνο, οι οποίοι µπορεί να καταλήξουν να τα παίρνουν για µήνες ή και χρόνια.

Το πρόβληµα είναι ότι, σε αντίθεση µε τις φυσικές ενδορφίνες στον εγκέφαλο, αυτές οι τεχνητές εκδοχές κατακλύζουν τους υποδοχείς οπιούχων του εγκεφάλου. Αντιδρώντας, οι υποδοχείς γίνονται λιγότερο ευαίσθητοι στο φάρµακο. Αναπτύσσουµε αντοχή και χρειαζόµαστε όλο και µεγαλύτερες δόσεις για το ίδιο αποτέλεσµα. Πράγµα που σηµαίνει ότι τα φάρµακα είναι εξαιρετικά εξαρτησιογόνα. Όταν σταµατούν να τα παίρνουν, οι άνθρωποι έχουν φοβερά συµπτώµατα στέρησης συµπεριλαµβανοµένων της ανησυχίας και της υπερευαισθησίας στον πόνο, γιατί οι αναισθητοποιηµένοι υποδοχείς τους δεν αντιδρούν πλέον στις φυσικές ενδορφίνες όπως θα έπρεπε.

Η αύξηση της συνταγογράφησης φαρµάκων έχει οδηγήσει σε πολύ εκτεταµένη εξάρτηση από τα οπιούχα και σε θανατηφόρες δόσεις, φαινόµενο που περιγράφεται ως «µία από τις µεγάλες τραγωδίες που εκτυλίσσονται στην εποχή µας». Αυτό αποτελεί ιδιαίτερο πρόβληµα στις ΗΠΑ οι οποίες, παρότι διαθέτουν µόλις το 5% του παγκόσµιου πληθυσµού, καταναλώνουν το 80% του παγκόσµιου αποθέµατος των συνταγογραφούµενων οπιούχων φαρµάκων. Μέχρι το 2012, 15.000 Αµερικανοί πέθαιναν κάθε χρόνο από υπερβολική δόση συνταγογραφούµενων φαρµάκων, περισσότεροι απ’ όσους πέθαναν λόγω ηρωίνης και κωδεΐνης µαζί. Το 2013, το αµερικανικό Κέντρο για τον Έλεγχο και την Πρόληψη Ασθενειών (CDC) κατονόµασε τις εξαρτήσεις από παυσίπονα ως τη χειρότερη επιδηµία ναρκωτικών στην αµερικανική ιστορία.

Πράγµα που θέτει το ερώτηµα: µήπως η προσέγγισή µας στον πόνο είναι εντελώς λανθασµένη; Αντί να συνταγογραφούµε ολοένα και µεγαλύτερες δόσεις εξαρτησιογόνων παυσίπονων, µερικοί ερευνητές ισχυρίζονται ότι υπάρχει κι άλλος τρόπος. Εκµεταλλεύονται τη δύναµη της ψευδαίσθησης για να µειώσουν τη χρήση των φαρµάκων και να ανακουφίσουν τον πόνο µας.

(Απόσπασμα από το βιβλίο του Jo Marchant, «Ίαση, ένα ταξίδι στην επιστήμη της επίδρασης του μυαλού στο σώμα» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πεδίο)

IASH CVR FRONT 500x500

Ο Αλέξανδρος Τηλικίδης, ο ιδρυτής της Ακαδημίας Αρχαίας Ελληνικής και Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής, μας έδωσε την οπτική του γωνία σχετικά με τις σχολές εναλλακτικής ιατρικής, το επίπεδο εκπαίδευσης και τη στάση της Ελληνικής πολιτείας.

 

Τι γνώμη έχεις για το πλήθος των σχολών εναλλακτικής ιατρικής που υπάρχουν αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα;

Πράγματι στην χώρα μας τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια άνθιση του φαινομένου της λεγόμενης εναλλακτικής ιατρικής ή των λεγόμενων εναλλακτικών θεραπευτικών μεθόδων. Παρά την οικονομική κρίση που μαστίζει την χώρα μας οι χώροι εκπαίδευσης που παρέχουν την εκπαίδευση αυτή αυξάνονται και πληθύνονται.

Επίσης οι απόφοιτοι των Σχολών αυτών βλέπουμε να εξασφαλίζουν τον βιοπορισμό τους, κατά μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό απ’ την εφαρμογή των γνώσεων που αποκτούν μέσα στις σχολές εναλλακτικών θεραπευτικών τεχνών. Ακόμα περισσότερο οι ίδιοι απόφοιτοι, εκτός απ’ ότι εξασφαλίζουν τα προς το ζην ασκώντας τις εναλλακτικές θεραπευτικές τέχνες, βλέπουμε να βοηθάνε πραγματικά τους ασθενείς τους, χωρίς να τους βλάπτουν ή να τους κακοποιούν.

Άρα κάτι σοβαρό συμβαίνει εδώ. Κάτι το οποίο οφείλουμε να το επισημάνουμε και αν δυνατόν να το αναλύσουμε και να το κατανοήσουμε.

Παρά το γεγονός ότι η σύγχρονη Δυτική επιστημονική ιατρική θεωρείται απ’ τους περισσότερους ανθρώπους ως απόλυτα πλήρης και ανώτερη απ’ όλες τις ιατρικές που έχουν υπάρξει μέχρι τις μέρες μας, οι περισσότεροι δεν την εμπιστεύονται ούτε για τους εαυτούς τους, ούτε για τους οικείους τους. Έφτασαν δε να μην την εμπιστεύονται αφού δοκίμασαν πρώτα τις αντιβιώσεις της και τις χειρουργικές της επεμβάσεις, τις αλλεπάλληλες εξετάσεις και την ανηθικότητα κάποιων ιατρικών λειτουργών.

Αφού τη δοκίμασαν για καλά στο πετσί τους, στράφηκαν σε εναλλακτικές θεραπευτικές μεθόδους με αβεβαιότητα και επιφύλαξη στην αρχή. Αργότερα όμως, όταν είδαν τα αποτελέσματα πείστηκαν και εμπιστεύτηκαν όλο αυτό που ονομάζεται εναλλακτική ιατρική.

Άρα λοιπόν ένας σοβαρός λόγος είναι η αποτυχία του επίσημου ιατρικού συστήματος να προσφέρει ανακούφιση στην οδύνη. Αν το επίσημο ιατρικό σύστημα ήταν αποτελεσματικό και ανεβλαβές, δεν θα υπήρχε ούτε εναλλακτική ιατρική ούτε σχολές εναλλακτικής ιατρικής στην Ελλάδα και πουθενά στον κόσμο. Άρα οι σχολές αυξάνονται γιατί υπάρχει κενό το οποίο αυτές τείνουν να το καλύψουν.

Ως προς την άποψή μου για την εξέλιξη αυτή, τολμώ να πω ότι είναι ιδιαίτερα ευχάριστη η αύξηση του αριθμού των σχολών εναλλακτικής θεραπείας. Δείχνει ότι ο απλός άνθρωπος όσο κι αν τον βομβαρδίσουν με ψευδαισθήσεις μεγαλοπρέπειας για τα επιτεύγματα της σύγχρονης Ιατρικής, μπορεί μια χαρά να καταλάβει τι ακριβώς συμβαίνει και να ακολουθήσει τον δικό του δρόμο. Αυτό είναι ελπιδοφόρο και ενθαρρυντικό. Άρα αντιμετωπίζω με πολύ μεγάλη ευχαρίστηση την εξέλιξη αυτή.

Πιστεύεις ότι το επίπεδο εκπαίδευσης των σχολών αυτών και ιδιαίτερα των νεοεμφανιζόμενων, είναι αυτό το οποίο αντιστοιχεί στην σοβαρότητα του έργου που επιτελούν οι απόφοιτοί τους;

Όσο θα υπάρχουν ιατρικές σχολές και πανεπιστήμια που βγάζουν τέτοιους γιατρούς, σαν αυτούς που ξέρουμε, τότε οι απόφοιτοι των σχολών εναλλακτικής θεραπείας θα είναι σαφώς πιο ασφαλής και ακίνδυνη επιλογή. Παρ’ όλα αυτά εχθρός του καλού είναι το καλύτερο. Σαφώς και το επίπεδο σπουδών που παρέχουν οι σχολές εναλλακτικής θεραπείας οφείλει διαρκώς να βελτιώνεται και να ανεβαίνει.

Αυτό είναι κάτι που οι ίδιοι οι σπουδαστές οφείλουν να το επιζητούν και να το διεκδικούν, απ’ τις σχολές εναλλακτικής θεραπείας που φοιτούν. Οι ίδιοι οι σπουδαστές πρέπει να αναζητούν διαρκώς το καλύτερο, περισσότερη γνώση, περισσότερη ελευθερία πνεύματος και λόγου, κ.ο.κ. Οι ίδιοι οι σπουδαστές με την επιμέλεια και την διακριτική τους πίεση βοηθούν τις Σχολές στις οποίες φοιτούν να βελτιωθούν και αυτές.

Ούτως ή άλλως όλα αυτά βρίσκονται υπό διαρκή αλλαγή και μεταμόρφωση. Πριν από 30 χρόνια δεν υπήρχαν σχολές εναλλακτικής θεραπείας. Άρα δεν υπάρχουν διδάσκοντες αυθεντίες. Όλα βρίσκονται σε μια διαρκή μεταβολή και εξέλιξη και αυτή είναι η αλήθεια της ζωής. Όποιος δεν μπορεί να την ακολουθήσει μένει στάσιμος και τελικά μαραίνεται.

Ποια είναι η γνώμη σου για την στάση της Ελληνικής πολιτείας απέναντι στις σχολές εναλλακτικής θεραπείας και την εκπαίδευση που παρέχουν αυτές;

Αν και το προφανές θα ήταν να γκρινιάξω για την στάση της Ελληνικής πολιτείας δεν θα απαντήσω γκρινιάζοντας σε ένα τέτοιο ερώτημα. Σαφώς και η πολιτεία οφείλει να θέσει ένα πλαίσιο λειτουργίας. Παρ’ όλα αυτά, όσο δεν το κάνει για δικούς της λόγους, μάλλον γραφειοκρατικής αγκύλωσης, αδράνειας και υπολειτουργίας, επιτρέπει μια κινητικότητα η οποία δεν θα υπήρχε αν είχε προκύψει ένα αυστηρό πλαίσιο λειτουργίας.

Έτσι λοιπόν όσο κι αν φαίνεται παράξενο, σαφώς και επικροτώ την απουσία της πολιτείας, την απουσία νομοθετικού πλαισίου και κανόνων λειτουργίας των σχολών εναλλακτικής θεραπείας. Επιδιώκοντας την πολυπόθητη αναγνώριση ως εναλλακτικοί θεραπευτές είναι σαν να επιδιώκουμε τον πνευματικό μας μαρασμό. Η Ελληνική πολιτεία όταν θα έρθει να επιβάλλει κανόνες, οι κανόνες αυτοί θα μαράνουν τα μπουμπούκια που τώρα αναπτύσσονται και ανθίζουν άναρχα και ανεξέλεγκτα. Αυτή είναι η γνώμη μου.

Χαίρομαι που ζω στην Ελλάδα, μια χώρα ελευθερίας και δημοκρατίας, μια χώρα που ο γραφειοκρατικός μηχανισμός αδρανεί και έτσι αφήνει ανεξέλεγκτη την κατάσταση ν’ αναπτύσσεται και να εξελίσσεται. Οι ίδιοι οι σπουδαστές ας κρίνουν το επίπεδο εκπαίδευσης των σχολών στις οποίες φοιτούν. Αν δεν τους κάνει ας αλλάξουν σχολή ή ας διακόπτουν τις σπουδές τους. Κανείς δεν τους υποχρεώνει να βρίσκονται εκεί, είναι ελεύθεροι να πράξουν κατά βούληση.

Όταν το κράτος επιβάλλει κανόνες αναγνωρίζοντας όλα αυτά που συμβαίνουν στις σχολές εναλλακτικής θεραπείας, τότε κατ’ ανάγκη η ελευθερία θα χαθεί και οι περιορισμοί θα πάρουν το πάνω χέρι. Ας χαρούμε λοιπόν την ανέμελη αυτή κατάσταση όσο υπάρχει.

Πώς σου φαίνεται η πιθανότητα συνεργασίας μεταξύ των σχολών εναλλακτικής θεραπείας;

Μου φαίνεται όνειρο θερινής νυκτός. Εδώ όταν ο Ιπποκράτης έγραφε τα περίφημα έργα του, υπήρχε εντονότατη κριτική και πολεμική μεταξύ της ιατρικής σχολής της Κνίδου και της Κω. Είμαστε Έλληνες, ο καθένας είναι ευκολότερο να είναι καπετάνιος παρά ναύτης, άρα θεωρώ εξωπραγματική κάθε περίπτωση ουσιαστικής συνεργασίας.

Παρ’ όλα αυτά βλέπω σπουδαστές να έρχονται από άλλες σχολές, όπως επίσης να πηγαίνουν μετά τις σπουδές στην Ακαδημία σε άλλες σχολές. Αυτό νομίζω ότι είναι το πιο υγιές το οποίο μπορεί να συμβεί μεταξύ των σχολών εναλλακτικής θεραπείας. Ν’ αναγνωρίζουν τις σπουδές που έχουν λάβει χώρα σε άλλες, ενδεχομένως ανταγωνίστριες σχολές και να επιτρέπουν αυτήν την κινητικότητα.

Η ΑΚΑΔΗΜΙΑ ιδρύθηκε το 2004 και φέτος κλείνει τα 14 χρόνια λειτουργίας, τι θα είχες να πεις σχετικά μ’ αυτό;

Είμαι ευτυχής που ο Θεός με αξίωσε να ζήσω μια τέτοια εμπειρία, της ίδρυσης και λειτουργίας μιας Σχολής εναλλακτικής θεραπείας όπως αυτής της Ακαδημίας Αρχαίας Ελληνικής και Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής. Έχουν γίνει πάρα πολλά όλα αυτά τα χρόνια. Σημαντικότερο απ’ όλα θεωρώ ότι είναι η αναβίωση της αρχαίας Ελληνικής Ιατρικής.

 

(Επί σειρά ετών, η ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ & ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΚΙΝΕΖΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ εκπαιδεύει και παράγει θεραπευτές οι οποίοι επιτελούν με επιτυχία και σεβασμό στον ασθενή, το δύσκολο έργο του θεραπευτή. Εκτός όμως από θεραπευτές η ΑΚΑΔΗΜΙΑ εκπαιδεύει και παράγει δασκάλους πάνω στην Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική, στον Βελονισμό, στα Βότανα, στην Διατροφή, στην Ομοιοπαθητική και σε άλλες πολλές εξει‐δικεύσεις της Εναλλακτικής Ιατρικής. Το έργο αυτό της ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ είναι πολύ σημαντικό γιατί προάγει την διεύρυνση της αρχαίας γνώσης (Ελληνικής και Κινέζικης) για το ανθρώ‐πινο σώμα, στην υγεία και στην ασθένεια. Οι δάσκαλοι που γεννώνται μέσα στο γόνιμοέδαφος της ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ είναι άνθρωποι οι οποίοι θα μεταλαμπαδεύσουν το φως τηςαρχαίας γνώσης σε όσο γίνεται περισσότερο κόσμο. Το έργο λοιπόν αυτό το σπουδαίοτης γέννησης των καινούργιων δασκάλων θα αναλάβει με υπεύθυνο τρόπο από δω και στο εξής η ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΚΙΝΕΖΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ.)

Σε προηγούμενα άρθρα έχουμε καταδείξει πολλές φορές ότι η ανθρωποκεντρική αρχή στην ιατρική είναι ελλιπής και ως εκ τούτου οδηγεί σε λανθασμένες θεωρίες και θεραπείες:

Στην πραγματικότητα, ο άνθρωπος δεν ορίζεται μόνο από το πυρηνικό του DNA, το οποίο ούτως ή άλλως δεν διαφέρει και τόσο πολύ από τον γενετικό κώδικα άλλων ειδών όσο θα θέλαμε να πιστεύουμε. Ακόμη και στο ίδιο του το DNA υπάρχει σημαντικό ποσοστό εξωγενούς DNA που μέσω μιας ιδιαίτερης εξελικτικής διαδικασίας ενσωματώθηκε στο ανθρώπινο.

Πολλές όμως ακόμη βιολογικές οντότητες εντός του ανθρώπου με σημαντικότατη λειτουργία δεν είναι καν ανθρώπινες. Οι σημαντικότερες εξ αυτών είναι το ενεργειακό δίκτυο των μιτοχονδρίων και το μικροβίωμα, η μικροβιακή χλωρίδα του ανθρωπίνου συστήματος.

Έτσι, ο άνθρωπος δεν είναι απλά μια βιολογική μονάδα, αλλά ένα ολόκληρο οικοσύστημα.

Στο παρόν άρθρο θα εξετάσουμε μια πολύ σημαντική πτυχή του μικροβιώματος, τον άξονα μικροβιώματος-εγκεφάλου.

 Ο άξονας εγκεφάλου- μικροβίων.

Τα μικροβιακά είδη που αποτελούν το μικροβίωμα ποικίλουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Τα κύτταρα αυτά σε συνολικό απόλυτο αριθμό μπορεί να ξεπερνούν τον απόλυτο αριθμό των συνολικών ανθρωπίνων κυττάρων του σώματός μας.

Ειδικότερα το μικροβίωμα του εντέρου αλληλεπιδρά με την ανάπτυξη και τη λειτουργία του εγκεφάλου με μια σωρεία τρόπων που μέχρι σήμερα μας είναι σχετικά αδιερεύνητοι και που μέσω πέντε οδών αμοιβαίας επικοινωνίας δημιουργούν τον εγκεφαλομικροβιωμικό άξονα.

Αυτές οι πέντε οδοί είναι οι εξής:  

Το νευρικό δίκτυο εγκεφάλου-εντέρου, ο ενδοκρινικός άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης, το ανοσοποιητικό σύστημα του εντέρου, νευροϋποδοχείς και νευρορυθμιστές που εκκρίνονται από τους μικροοργανισμούς του μικροβιώματος καθώς και οι λεγόμενους φραγμοί εντός του ανθρωπίνου σώματος, βιολογικά φίλτρα που επιτρέπουν σε κάποια μόρια και μικροοργανισμούς να περνούν από μέσα τους, όπως είναι ο εντεροεπιθηλιακός φραγμός και ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός.

Στην ουσία, το μικροβίωμα αποτελεί ένα σύστημα από μόνο του που επηρεάζει αρκετά και με ποικίλους τρόπους πολλά από τα υπόλοιπα συστήματα του ανθρωπίνου σώματος.

Οι μικροοργανισμοί του μικροβιώματος έχουν κύκλο ζωής εντός του ανθρωπίνου σώματος. Έτσι, παράγουν μεταβολικά προϊόντα τα οποία μπορεί ανάλογα με το είδος των μικροβίων και τις περιβάλλουσες συνθήκες, να είναι ουδέτερα, επωφελή αλλά και επικίνδυνα.

Μπορεί δηλαδή να παράγουν χρήσιμες ορμόνες, βιταμίνες, να αποδίδουν ιχνοστοιχεία ή να παράγουν επικίνδυνες τοξίνες και να εξαντλούν σε κάποιες περιπτώσεις τις αποθήκες ιχνοστοιχείων του οργανισμού, διαταράσσοντας τις ισορροπίες του οργανισμού και συμβάλλοντας ακόμη και στην εμφάνιση μεταβολικών συνδρόμων που με τη σειρά τους επηρεάζουν προς το χειρότερο τη σύσταση του μικροβιώματος του ανθρωπίνου σώματος, δημιουργώντας έναν καταστροφικό φαύλο κύκλο.

Τα μεταβολικά σύνδρομα, ούτως ή άλλως επηρεάζουν τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Το μικροβίωμα όμως επηρεάζει τον εγκέφαλο με ακόμη πιο άμεσους τρόπους, παράγοντας ορμόνες, βιταμίνες, νευρομεταβιβαστές και νευρορρυθμιστές και επηρεάζοντας τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και τον εντεροεπιθηλιακό φραγμό που με τη σειρά του επηρεάζει την σύνθεση και τη λειτουργία του μικροβιώματος και ούτω καθεξής.

Αρκετές έρευνες σε ζωικά μοντέλα, έχουν δείξει πως η βελτίωση του μικροβιώματος μπορεί να βελτιώσει εγκεφαλικές νόσους.

Η αλληλεπίδραση εγκεφάλου-μικροβιώματος είχε παραγκωνιστεί ερευνητικά μέχρι και το 2011. Σήμερα αποτελεί επιτέλους καυτό ερευνητικό θέμα για τις νευροεπιστήμες.

Προσωπικά δεν θα μου κάνει καθόλου μεγάλη έκπληξη αν το μικροβίωμα συνδεθεί αιτιολογικά με νευροεκφυλιστικές νόσους, ακόμη και με τον αυτισμό, ενώ η σχέση του με το ανοσοποιητικό είναι ήδη δεδομένη. Πιθανόν λοιπόν να δούμε το μικροβίωμα να σχετίζεται όχι μόνο με το πώς και γιατί αναπτύσσονται λοιμώξεις αλλά και με αυτοάνοσα νοσήματα.

Μικροβίωμα και ανοσοποιητικό.

Το μικροβίωμα βοηθά στην ωρίμανση αλλά και την λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Από την άλλη, μόλις πρόσφατα βρέθηκε πως το νευρικό σύστημα αλληλεπιδρά με το ανοσοποιητικό πολύ πιο άμεσα από ότι γνωρίζαμε.

Το ανθρώπινο σώμα είναι λοιπόν ένα πεδίο πολυάριθμων αλληλεπιδράσεων όπου το μικροβίωμα κρατάει ρόλους κλειδιά. Το πρακτικό ερώτημα είναι λοιπόν, τι να κάνουμε για να κρατήσουμε υγιές το μικροβίωμα μας;

Το μικροβίωμά μας μάς συμπεριφέρεται εντελώς αναλογιστικά. Μας συμπεριφέρεται όπως του συμπεριφερόμαστε: Το υποβαθμίζουν διατροφικές και φαρμακευτικές καταχρήσεις με πρώτη απ’ όλες την μάστιγα της κατάχρησης των αντιβιοτικών που μετά από δεκαετίες έχει ήδη δώσει μη αντιστρέψιμα και άκρως επικίνδυνα αποτελέσματα.

Από την άλλη υπάρχουν πράγματα που μπορούμε να κάνουμε για να επαναφέρουμε σε μια ισορροπημένη κατάσταση το μικροβίωμά μας: η χρήση προβιοτικών, κεφίρ, φυτικών ινών, είναι φιλική προς το μικροβίωμά μας και μπορούν να το επαναφέρουν ως ένα βαθμό σε μια υγιή σύνθεση.

Σε αυτό το σημείο όμως πρέπει να τονισθεί κάτι: Όσον αφορά το μικροβίωμα, μπορεί να υπάρχουν κάποιες γενικές κατευθυντήριες γραμμές, ένας μπούσουλας, δεν υπάρχει όμως πανάκεια. Κι αυτό γιατί, υπάρχουν τόσα ξεχωριστά ανθρώπινα μικροβιώματα όσο και άνθρωποι. Και για κάθε άνθρωπο, με την πάροδο του χρόνου, το μικροβίωμά του αλλάζει. Ακόμη και μονοζυγωτικοί δίδυμοι που ζουν μαζί, θα έχουν σε κάποια στιγμή της ζωής τους έστω κι ελαφρώς διαφορετικά μικροβιώματα.

Για δεκαετίες, το μικροβίωμα είχε παραγκωνιστεί από την ιατρική έρευνα και τη φιλολογία υπό την αντίληψη ότι όλοι οι μικοργανισμοί είναι κακοί. Σήμερα που το μικροβίωμα αρχίζει να παίρνει την πρέπουσα θέση του στην ιατρική επιστήμη, έχουμε να αντιμετωπίσουμε τη μεγάλη δυσκολία που αναφέραμε προηγουμένως: Κανένα μικροβίωμα δεν είναι ταυτόσημο με κανένα άλλο, όπως κανένα δάσος δεν είναι απολύτως ίδιο με κανένα άλλο. Αυτή η βιοποικιλότητα είναι κανόνας στην οικολογία και τη βιολογία και θα πρέπει να γίνει κανόνας και της ιατρικής. Και αυτό θα έχει επιπτώσεις στην κρίσιμη αποκατάσταση της υγείας αυτού του εσωτερικού μας οικοσυστήματος.

Νέα, φθηνά, εξωταμοικευμένα μα μαζικά προσβάσιμα διαγνωστικά και θεραπευτικά εργαλεία πρέπει να ανακαλυφθούν, ιδιαίτερα τώρα πλέον που οι ανθεκτικοί σε αντιβιοτικά παθογόνοι μικροοργανισμοί έχουν αρχίσει να παίρνουν το αίμα τους πίσω από την ικανότατη μα επιπόλαια και άπληστη ανθρωπότητα και το μικροβίωμά μας αποτελεί μια από τις τελευταίες γραμμές άμυνας απέναντί τους.  

(Ο Πέτρος Αργυρίου είναι ένας ξεχωριστός λογοτέχνης κι ένας από τους κορυφαίους Έλληνες αναλυτές, ιδιαιτέρως στο πεδίο του παρασκηνίου των παγκόσμιων πολιτικών δημόσιας υγείας. Είναι επίσης μέλος της ένωσης δημοσιογραφίας της επιστήμης Science View και μόνιμος συνεργάτης του Holistic Life. Από τις εκδόσεις ETRA κυκλοφορούν τα σχετικά βιβλία του: "Τι δεν σας λένε οι γιατροί", 2009, "Θανάσιμες Θεραπείες", 2011 και "Παρά Φύση", 2014, όλα τους μοναδικά στο είδος τους στην ελληνική εκδοτική πραγματικότητα και όχι μόνο. Το προσωπικό του blog είναι το agriazwa.blogspot.com).