Οι γιατροί συνιστάται να ενημερώνουν τους ασθενείς για τους καρδιακούς κινδύνους της χημειοθεραπείας και ακτινοθεραπείας

Όταν ένας γιατρός συνιστά χημειοθεραπεία, πολλοί ασθενείς συμφωνούν χωρίς να θέτουν πολλές ερωτήσεις. Η αντιμετώπιση του καρκίνου είναι τρομακτική και είναι κατανοητό ότι οι πάσχοντες θα ήθελαν να αρχίσουν να αναλαμβάνουν δράση για να τον αντιμετωπίσουν. Ωστόσο, υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι που προκύπτουν από τη χημειοθεραπεία που πρέπει να εξεταστούν πρώτα, και ένας από αυτούς που δεν αντιμετωπίζεται με την προσοχή που του αξίζει είναι ο κίνδυνος που θέτει για την υγεία της καρδιάς.

Τώρα, οι εμπειρογνώμονες προειδοποιούν για τον σημαντικό αυτό κίνδυνο. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Flinders της Αυστραλίας λένε ότι το 25% των ασθενών που λαμβάνουν χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία αναπτύσσουν καρδιακή ανεπάρκεια ως αποτέλεσμα της θεραπείας τους. Είναι ακόμα πιο ανησυχητικό ότι οι περισσότεροι από αυτούς τους ασθενείς δεν γνωρίζουν καθόλου τους κινδύνους για την υγεία της καρδιάς τους επειδή οι γιατροί τους δεν τους ενημερώνουν γι’ αυτό.

Οι ερευνητές λένε ότι ο ακριβής κίνδυνος για ανάπτυξη καρδιακής ανεπάρκειας από θεραπεία του καρκίνου εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως ο τύπος της ακτινοθεραπείας ή / και η χημειοθεραπεία που χορηγείται καθώς και οι γνωστοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου όπως η παχυσαρκία και το κάπνισμα. Υποστηρίζουν ότι η καλύτερη παρακολούθηση της καρδιάς κατά τη διάρκεια της διαδικασίας θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση του αντίκτυπου αυτού του αποτελέσματος.

Τα καρδιακά προβλήματα που σχετίζονται με τη θεραπεία του καρκίνου μπορεί να μην εμφανίζονται αμέσως λόγω πολύπλοκων καταστάσεων. Στην πραγματικότητα, η καρδιακή ανεπάρκεια από τη θεραπεία του καρκίνου μπορεί να μην αναπτυχθεί μέχρι και 20 χρόνια μετά τη θεραπεία.

Σε ένα δείγμα ασθενών που είχαν υποστεί καρδιακή βλάβη ως αποτέλεσμα της θεραπείας του καρκίνου, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μόνο το11% από αυτούς είχαν επισκεφτεί καρδιολόγο πριν την έναρξη χημειοθεραπείας και μόνο το 48% παραπέμφθηκαν σε κλινική λόγω καρδιακής ανεπάρκειας μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας τους.

Είναι ενδιαφέρον ότι υπήρξε βελτίωση στην κατάλληλη καρδιακή περίθαλψη για καρκινοπαθείς μετά την δημοσίευση των κατευθυντήριων γραμμών της Κλινικής Πρακτικής της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ιατρικής Ογκολογίας. Μετά την δημοσίευση αυτών των πληροφοριών, το ποσοστό των ατόμων που παραπέμφθηκαν σε καρδιολόγους πριν από τη χημειοθεραπεία αυξήθηκε από 0% σε 23%, ενώ το ποσοστό των ασθενών που έκαβαν ένα βασικό ηχοκαρδιογράφημα ανήλθε από 57% σε 77%.

Δυστυχώς, κανένας από τους ασθενείς με χημειοθεραπεία που ρωτήθηκαν δεν είχε ενημερωθεί για την ανάγκη φροντίδας της υγείας της καρδιάς. Παρόλο που περισσότεροι από τους μισούς δήλωσαν ότι άρχισαν να τρώνε πιο υγιεινά μετά τη διάγνωση, κανένας από αυτούς δεν ήξερε ακριβώς τι θα έπρεπε να περιέχει μια ισορροπημένη διατροφή.

Αυτό οδήγησε τους συγγραφείς της μελέτης να συστήσουν να παρακολουθούνται καρδιολογικά οι καρκινοπαθείς καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας τους, δεδομένης της τοξικότητας των φαρμάκων όπως η τραστουζουμάμπη και οι ανθρακυκλίνες. Προειδοποίησαν ότι είναι απαραίτητο οι γιατροί να εξηγούν σαφώς στους ασθενείς με καρκίνο για τις παρενέργειες αυτών των θεραπειών και να τους ενημερώσουν πώς θα μπορούσαν να ελαχιστοποιήσουν αυτόν τον κίνδυνο, όπως, για παράδειγμα, μέσω διατροφής ή άσκησης.

Εκείνοι που αναπτύσσουν καρδιακά προβλήματα κατά τη διάρκεια της θεραπείας θα μπορούσαν να τροποποιήσουν τη θεραπεία τους για να βοηθήσουν στην εξάλειψη του προβλήματος.

Πώς προκαλεί καρδιακά προβλήματα η θεραπεία για το καρκίνο;

Υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους η θεραπεία του καρκίνου μπορεί να προκαλέσει καρδιακά προβλήματα. Μερικοί χημειοθεραπευτικοί παράγοντες αποδυναμώνουν τον καρδιακό μυ, ενώ οι νεώτεροι αναστολείς της αγγειογένεσης που εμποδίζουν τη δημιουργία νέων αιμοφόρων αγγείων μπορεί να οδηγήσουν σε δραματικές αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης, των θρόμβων αίματος και της καρδιακής ανεπάρκειας. Μερικοί παράγοντες μπορούν να προκαλέσουν χαμηλή ροή αίματος στην καρδιά, αρρυθμία, φλεγμονή ή καρδιακή προσβολή. Εν τω μεταξύ, οι ορμονικές θεραπείες μπορούν να οδηγήσουν σε καρδιακή προσβολή, θρόμβους αίματος και εγκεφαλικό επεισόδιο.

Το πρόβλημα της θεραπείας του καρκίνου είναι τόσο κοινό που έχει προκύψει μια νέα ειδικότητα στην ιατρική για να βοηθήσει τους ασθενείς να ασχοληθούν με τα αποτελέσματά της. Η καρδιο-ογκολογία συνδυάζει τις γνώσεις ογκολόγων και καρδιολόγων για να βοηθήσουν τους καρκινοπαθείς να προστατεύσουν την καρδιακή τους υγεία ενώ υποβάλλονται σε θεραπεία.

Όταν οι γιατροί συστήνουν χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία, οι ασθενείς πρέπει να προειδοποιούνται για όλους τους πιθανούς κινδύνους που μπορεί να προκύψουν, συμπεριλαμβανομένης της απειλής που μπορεί να θέσει για την υγεία της καρδιάς, ώστε να μπορούν να ζυγίζουν τα υπέρ και τα κατά και να λαμβάνουν τεκμηριωμένη απόφαση που τους δίνει τις καλύτερες πιθανότητες μια μακρά, υγιή ζωή.

Πηγές: Medical news todayHarvard Medical School

Κατηγορία Info
Δευτέρα, 07 Οκτωβρίου 2019 06:47

[ Ύπνος ]: Πώς μπορώ να τον βελτιώσω;

Σε προηγούμενα άρθρα έχω αναφερθεί στη σημασία του ύπνου για τη βελτιστοποίηση και τη θωράκιση της υγείας.

Πολλές έρευνες έχουν σχετίσει την κακή ποιότητα ή και την μικρή ποσότητα του ύπνου με τη μείωση της αθλητικής απόδοσης, με διαταραχές μεταβολισμού, με αύξηση βάρους, με μειωμένη λειτουργία του αμυντικού συστήματος, με αύξηση καταθλιπτικών επεισοδίων, με μείωση διανοητικών λειτουργιών και πολλά άλλα.

Η βελτιστοποίηση του ύπνου όπως και τα προβλήματά του σχετίζονται με το στρες γενικότερα, τις ορμόνες, τις ασθένειες, τον χρόνιο πόνο, την έκθεση στο φυσικό και το τεχνητό φως και φυσικά με την ποιότητα και την ποσότητα της τροφής μας.

Κάτι που μπορεί να σε παραξενέψει είναι ότι για να έχεις καλό και βαθύ ύπνο χρειάζεσαι να έχεις αρκετή ενέργεια και γι’ αυτό ο ενεργειακός μεταβολισμός παίζει σημαντικό ρόλο στον ύπνο σου. Για να το δούμε λίγο πιο προσεκτικά:

Η παραγωγή της ενέργειας μειώνεται κατά τη διάρκεια της νύχτας, η θερμοκρασία του σώματος πέφτει και κάποια στιγμή ξεκινούν να παράγονται ορμόνες στρες όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη και να κάνουν το συκώτι σου να διασπά τους αποθηκευμένους υδατάνθρακες μέσα του με τη μορφή του γλυκογόνου με σκοπό την αύξηση του ζαχάρου που κυκλοφορεί στο αίμα σου.

Τώρα αν είσαι σε μία διατροφή χαμηλών θερμίδων ή πολύ χαμηλού υδατάνθρακα το σύστημα βασίζεται σε αυτές τις ορμόνες του στρες για να φτιάξει γλυκόζη από τα αμινοξέα που καταστρέφει και για την δημιουργία κετονών. Και γι’ αυτό η κακή ποιότητα ύπνου είναι πολύ κοινό σύμπτωμα σε ανθρώπους που βρίσκονται σε πολύ στερητικές δίαιτες. Σε δίαιτες δηλαδή που η διαθέσιμη ενέργεια δεν είναι αρκετή.

Ανάλογα με τον συνδυασμό των ορμονών του στρες που παράγονται, της ικανότητας του συκωτιού, τον τύπο της διατροφικής ενεργειακής ανισορροπίας και τη διάρκεια στην οποία κάποιο άτομο ακολουθεί αυτού του τύπου τη διατροφή, μπορούν να εμφανιστούν διάφορα συμπτώματα, που αν και σε μερικές περιπτώσεις είναι αντίθετα μεταξύ τους όλα σχετίζονται με αυτή την ενεργειακή ανισορροπία.

Μερικά από αυτά είναι:

  • Δυσκολία να ηρεμήσει το μυαλό πριν τον ύπνο.
  • Συχνά νυχτερινά ξύπνηματα ή και δυσκολία επιστροφής στον ύπνο.
  • Ούρηση πολλές φορές στην διάρκεια της νύχτας και όχι λόγω τροφής ή ποτών ή κάποιας παθολογίας.
  • Ξύπνημα σχετικά νωρίς την νύχτα με ταχυκαρδία, αίσθηση ζέστης ή και ιδρώτα, πάλι χωρίς κάποια άλλη παθολογία.
  • Πρωινό ξύπνημα με χαμηλή σωματική θερμοκρασία.
  • Ξύπνημα με αρκετά αυξημένους σφυγμούς.
  • Ξύπνημα με αίσθηση μη ικανοποιητικής ανάπαυσης.
  • Παγωμένα πόδια ή και χέρια στο ξύπνημα.

Αυτά τα συμπτώματα ουσιαστικά λένε ότι χρειάζεται να ρυθμιστεί το στρες, οι ορμόνες και οι άλλοι παράγοντες που σχετίζονται με αυτά!

Αν κάτι από αυτά επηρεάζει τον ύπνο σου υπάρχουν αρκετά που μπορείς να κάνεις για να τον βελτιώσεις.

ΦΩΣ

Το φως είναι ίσως ο πιο σημαντικός εξωτερικός παράγοντας που επιδρά στον ύπνο σου.

Όλη η ζωή στον πλανήτη είναι άμεσα εξαρτώμενη από τον Ήλιο και το Φως του και η έκθεση στο ηλιακό φως επηρεάζει το εσωτερικό σου ρολόι και την ικανότητα να κοιμηθείς.

Ειδικά κύτταρα στο μάτι σου είναι ευαίσθητα στο φως και πληροφορούν τον υποθάλαμο, μία περιοχή στον εγκέφαλό σου, για το αν είναι νύχτα ή μέρα για να κανονίσει το “πρόγραμμα” του ύπνου σου. Ο υποθάλαμος εκτός από το εσωτερικό σου ρολόι, ελέγχει και λειτουργίες όπως τη θερμοκρασία του σώματός σου, την ενέργεια σου, την πείνα και τη δίψα σου και άλλα. Ίσως ήδη να αναγνωρίζεις λοιπόν κάποια από τα συμπτώματα παραπάνω ότι σχετίζονται με αυτές τις λειτουργίες. Επιδρώντας λοιπόν σε αυτή την περιοχή του εγκεφάλου, επηρεάζεις πολλά παραπάνω εκτός από τον ύπνο σου.

Τα τελευταία 120 χρόνια, τουλάχιστον στις δυτικές κοινωνίες, η έκθεση στο τεχνητό φως και κυρίως στο μπλε, απορρυθμίζει το εσωτερικό ρολόι και διαταράσσει βαθιά την υγεία και όχι μόνο τον ύπνο.

Το τεχνητό φως το βράδυ σταματάει την ελευθέρωση της ορμόνης μελατονίνης που εκτός από τον ρόλο της να βοηθά στον ύπνο είναι και ένα πολύ σημαντικό αντιοξειδωτικό. Διότι το φως «λέει» στον εγκέφαλό σου ότι είναι μέρα και ότι πρέπει να ξυπνήσεις.

Τι χρειάζεται να κάνεις; Άνοιξε παράθυρα ή και βγες έξω για να σε «δει» ο ήλιος πρωί, με το που θα ξυπνήσεις αν είναι δυνατό και εκθέσου όσο λιγότερο ή καθόλου σε έντονο τεχνητό φως το βράδυ.

Απενεργοποίησε οθόνες μερικές ώρες πριν τον ύπνο σου.

Επιπρόσθετα φρόντισε το υπνοδωμάτιό σου να είναι εντελώς σκοτεινό χωρίς έντονα ηλεκτρονικά φωτάκια από συσκευές και ρολόγια.

Και αν ξυπνάς για να χρησιμοποιήσεις την τουαλέτα, άναψε όσο το δυνατό λιγότερα φώτα.

ΑΣΚΗΣΗ

Η κάθε μορφή κίνησης εκτός από την τόνωση του μυϊκού ιστού, την καρδιαγγειακή υγεία, την μείωση του στρες είναι σημαντική για την ποιότητα του ύπνου σου, αλλά όχι πάντα με θετικό τρόπο.

Όσοι ξεκινούν την ημέρα τους με κάποιας μορφής εξάσκηση τείνουν να κοιμούνται βαθύτερα το βράδυ. Νωρίς το απόγευμα είναι μια άλλη καλή ώρα που βοηθάει στο να κοιμάσαι ευκολότερα.

Όμως έντονη άσκηση πριν τον ύπνο μέχρι και 4 ώρες πριν δυσκολεύει και μειώνει την ποιότητά του.

Από την άλλη ήπια κίνηση όπως γιόγκα, διατάσεις, «ξεδιπλώματα» ροϊκότητας, απαλές ασκήσεις spinal activations βοηθούν στη μείωση της έντασης και στη χαλάρωση.

Τι χρειάζεται να κάνεις; Κίνησε με κάθε τρόπο, κάθε μέρα το σώμα σου, με σχετική ένταση το πρωί ή το απόγευμα και απαλά, χαλαρωτικά πριν τον ύπνο.

ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΑΓΧΟΥΣ

Δημιούργησε χρόνο για να αναπνεύσεις, να διαλογιστείς, να διαβάσεις λίγο, να ακούσεις μουσική, να κάνεις μπάνιο, να απολαύσεις μικρές χαρές. Και αν θεωρείς ότι δεν προλαβαίνεις για κάτι από αυτά, τότε τα χρειάζεσαι ακόμη περισσότερο... Το να κάνεις μπάνιο με άλατα θειικού μαγνησίου, (γύρω στο ένα κιλό στην μπανιέρα σου) είναι μια θαυμάσια πρακτική λίγο πριν τον ύπνο.

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ

Φρόντισε το υπνοδωμάτιό σου να είναι δροσερό. Πολύ ζεστό δωμάτιο, δυσκολεύει και τον ύπνο και την ικανοποιητική ξεκούραση.

Ο λόγος μάλιστα που η έντονη άσκηση το βράδυ δυσκολεύει τον ύπνο είναι γιατί αυξάνει την θερμοκρασία του σώματος για κάποιες ώρες.

Από την άλλη ένα πολύ κρύο δωμάτιο δεν θα σε αφήσει να κοιμηθείς καθόλου...

ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Το σύνολο της διατροφής σου επιδρά τον ύπνο σου. Η κατανάλωση ισορροπημένων γευμάτων που αποτελούνται από όλα τα μακροθρεπτικά συστατικά, ΚΑΛΗΣ ποιότητας πρωτεΐνη, λιπαρά και επαρκείς υδατάνθρακες, και ενθαρρύνουν την βέλτιστη μεταβολική λειτουργία και την ισορροπία του ζαχάρου στο αίμα σου και μειώνουν τις υπερβολικές αντιδράσεις των ορμονών του στρες λόγω νυχτερινής υπογλυκαιμίας.

Αυτός είναι και ο λόγος που ένα δείπνο πολύ πλούσιο σε πρωτεΐνη, χωρίς ικανοποιητική ποσότητα υδατάνθρακα κάνει αρκετούς ανθρώπους να ξυπνούν την νύχτα με την καρδιά τους να χτυπάει γρήγορα λόγω αυξημένης αδρεναλίνης.

Οινόπνευμα: Μπορεί να έχεις ακούσει ότι «ένα ποτηράκι κρασί» με χαλαρώνει και με βοηθάει να κοιμηθώ. Και ενώ είναι αλήθεια ότι το οινόπνευμα μπορεί να βοηθάει στο να κοιμηθείς πιο γρήγορα, όμως μειώνει την ποιότητα του ύπνου που αποκαθιστά και αναγεννά το σώμα και το νευρικό σύστημα. Και μάλιστα, όσο περισσότερη είναι η κατανάλωση οινοπνεύματος τόσο χειρότερη γίνεται η ποιότητα του ύπνου. Κυρίως στο δεύτερο τμήμα του ύπνου που η υπογλυκαιμία που προκαλεί αυξάνει περισσότερο τις ορμόνες του στρες.

Αλάτι και νερό: Το να αποφεύγεις υπερβολικά το αλάτι ή και το να πίνεις πολύ νερό, χωρίς λόγο μόνο και μόνο επειδή πρέπει, πάλι διαταράσσει το σύστημά σου. Το νάτριο ρυθμίζει την αδρεναλίνη και την κορτιζόλη ανάμεσα σε άλλες ορμόνες. Αν μάλιστα συνδυαστεί με λίγους απλούς υδατάνθρακες φαίνεται να βοηθάει πολύ περισσότερο.

Έτσι για παράδειγμα λίγο τυρί με ένα μικρό κομμάτι φρούτο πριν τον ύπνο μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα και την ποσότητα του ύπνου.

Σε αντίθεση οι σύνθετοι υδατάνθρακες ή γενικότερα το ΠΟΛΥ φαγητό δυσκολεύουν την πέψη και τελικά τον ύπνο.

Το ζεστό γάλα με λίγο μέλι και λίγο αλάτι είναι ένας άλλος αποτελεσματικός τρόπος βελτίωσης του ύπνου.

Η προσθήκη γύρω στα 10 γραμμάρια ζελατίνης στο βραδινό ή η κατανάλωση γύρω στα 4 γραμμάρια γλυκίνης, ενός αμινοξέος το οποίο είναι το κύριο στην ζελατίνη, με αντιφλεγμονώδη και χαλαρωτική δράση, προάγει τον φυσικό ύπνο.

Μαγνήσιο: Χωρίς μαγνήσιο οι περισσότερες κυτταρικές αντιδράσεις που σχετίζονται με τον μεταβολισμό και την παραγωγή ενέργειας δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν. Επιπρόσθετα το μέταλλο αυτό είναι απαραίτητο για την χαλάρωση του μυϊκού ιστού. Βέβαια, παρόλο που οι σπόροι, τα δημητριακά και τα όσπρια περιέχουν μαγνήσιο η απορρόφησή του είναι φτωχή λόγω του φυτικού οξέως και κάποιων άλλων συστατικών που εμποδίζουν την βέλτιστη χρήση του.

ΒΟΤΑΝΑ & ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Θα ξεκινήσω από αυτά που έχουν ήδη αναφερθεί παραπάνω, σχολιάζοντας πριν ότι ακόμη και αν ένα συμπλήρωμα ή ένα βότανο είναι αποτελεσματικό στον έλεγχο των συμπτωμάτων, χωρίς τις προσαρμογές και τις βελτιώσεις που μπορεί να χρειάζεται η ζωή σου απλώς ΚΑΤΑΣΤΕΛΛΕΙΣ και δεν επιτρέπεις τους ενδογενείς μηχανισμούς της θεραπείας να δράσουν. Και το γεγονός ότι κάτι είναι «φυσικό» δεν το κάνει και «καλό» αν το χρησιμοποιείς μόνο και μόνο για να φιμώνεις τις σωματικές σου φωνές.

Μελατονίνη: Φαίνεται να βοηθάει σε χαμηλές δόσεις από 0,5-3mg κυρίως στην προσαρμογή από μακρινά ταξίδια και σε άτομα που δουλεύουν βάρδιες. Προσοχή όμως: Η χρήση της σε τυχαίο χρόνο και όχι κοντά στον ύπνο, διαταράσσει παραπάνω το εσωτερικό ρολόι.

Γλυκίνη: 3-5 γραμμάρια κοντά στον ύπνο βοηθά όλες τις παραμέτρους του.

Μαγνήσιο: 200-500mg δίνουν θετικά αποτελέσματα. Προσοχή όμως στην μορφή του γιατί κάποιες όπως το θειικό μαγνήσιο, μπορεί να κάνουν διάρροια.

Ashwagandha: Εξαιρετικό βότανο για την διαχείριση του στρες.

Βαλεριάνα: Μεικτά αποτελέσματα. Κάποια άτομα την απολαμβάνουν, κάποια αλλά όχι γιατί δημιουργεί αίσθηση «βάρους» το πρωί.

Πασιφλώρα: Μεικτά αποτελέσματα.

5-ΗΤΡ (5-υδροξυθρυπτοφάνη): Ιδιαιτέρως αποτελεσματικό και ίσως χρήσιμο για 2-3 ημέρες μόνο. Το 5-ΗΤΡ αυξάνει την σεροτονίνη και γι’ αυτό έχει θεωρηθεί «καλό». Όμως μη ελεγχόμενη σεροτονίνη, κυρίως σε περιοχές που δεν θα έπρεπε να αυξηθεί δίνει σινιάλα άγχους, καταστροφής ιστών και καταβολικών λειτουργιών στον οργανισμό σου. Το κόστος του λοιπόν μεταβολικά είναι μεγάλο. Στα αλήθεια, αν θα έπρεπε αναγκαστικά να επιλέξω ένα «χημικό» υπνωτικό ή 5-ΗΤΡ, σαφώς θα διάλεγα το πρώτο...

Με αυτές τις σκέψεις σε αφήνω και μέχρι την επόμενη φορά καλή ξεκούραση και στην υγειά σου!

Ο Ευθύμης Λαζάρου έχει διδάξει βιοχημεία, διατροφή, εφαρμοσμένες μεθόδους φυσικής θεραπευτικής και οστεοπαθητικής στο BCOM (Un. Westminster) και έχει διατελέσει επιμελητής της πανεπιστημιακής κλινικής του BCOΜ. Δημιουργός της Ροϊκότητας, μιας μεθόδου ψυχοσωματικής ανάπτυξης. Διδάσκει σε διάφορα μέρη στο κόσμο και η βασική αρχή της δουλειάς του είναι η ενότητα του ψυχοδιανοητικού, σωματικού και πνευματικού εαυτού και η δυνατότητα της αυθεντικής έκφρασης του κάθε ατόμου.

Κατηγορία Inbox

Για δεκαετίες, οι υπεύθυνοι υγείας μας έλεγαν να αυξήσουμε την κατανάλωση φυτικών ελαίων. Όμως οι ιατροί Joseph Mercola και James DiNicolantonio ισχυρίζονται ότι αυτή η συμβουλή αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας και Αλτσχάιμερ - και όχι μόνο.

Αν ακολουθήσετε το 2015 Dietary Guidelines for Americans (Οδηγίες Διατροφής για Αμερικανούς) ή τον αντίστοιχο Οδηγό Eatwell στο Ηνωμένο Βασίλειο, θα πρέπει να καταναλώνετε άφθονα φυτικά έλαια, όπως σογιέλαιο, καλαμποκέλαιο και ηλιέλαιο, για να μειώσετε τα επίπεδα χοληστερόλης και να μειώσετε τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων.

Ενώ αυτές οι συστάσεις δίνουν έμφαση στην κατανάλωση φυτικών ελαίων, ένας άλλος εξαιρετικά σημαντικός τύπος λιπαρών – τα ωμέγα-3 - αγνοείται εντελώς. Τα ωμέγα-3 λιπαρά θεωρούνται εδώ και χρόνια «υγιεινά για την καρδιά», αλλά όχι μόνο δεν περιλαμβάνονται σε αυτές τις κατευθυντήριες οδηγίες, αλλά τώρα δέχονται επίθεση στον Τύπο.

Πολλοί καρδιολόγοι δεν θεωρούν πλέον τα ωμέγα-3 υγιεινή πρόταση για την καρδιά και ακόμη και ο Dr Eric Topol, αρχισυντάκτης του Medscape, ένας αξιοσέβαστος ειδικός ιατρικών ειδήσεων, δήλωσε: «Έχω πάρα πολλούς ασθενείς που έρχονται σε εμένα λαμβάνοντας ιχθυέλαιο, και τους παρακαλώ να το σταματήσουν ".

Στην πραγματικότητα, οι αρχές θα μπορούσαν να μας κάνουν να πιστέψουμε ότι το ιχθυέλαιο δεν είναι απλώς άχρηστο - είναι πράγματι επιζήμιο για την υγεία. Κατηγορείται ακόμη από την Αμερικανική Εταιρεία Καρκίνου για αύξηση του κινδύνου καρκίνου του προστάτη.

Φυτικά έλαια;
Τα λεγόμενα φυτικά έλαια προέρχονται από σιτηρά, όσπρια και σπόρους όπως το καλαμπόκι, η σόγια, οι ηλιόσποροι και οι σπόροι βαμβακιού και συχνά ονομάζονται βιομηχανικά σπορέλαια.

Προκειμένου να εξαχθούν μεγάλες ποσότητες ελαίου από φυτικές ουσίες όπως οι σπόροι σόγιας και οι καρποί καλαμποκιού - οι οποίες δεν είναι λιπαρές ουσίες εξαρχής - εφαρμόζονται τεράστια ποσά θερμότητας και πίεσης. Αυτά τα έλαια μπορούν να θερμανθούν ξανά για να καθαριστούν, να λευκανθούν και να αφαιρεθεί η έντονη οσμή τους πριν αυτά εμφιαλωθούν.

Στη συνέχεια, παραμένουν στα ράφια των καταστημάτων σε διάφανες πλαστικές φιάλες, όπου εκτίθενται στα λαμπερά φώτα σχεδόν όλο το εικοσιτετράωρο. Αυτά τα εύθραυστα έλαια εκτίθενται στο επιβλαβές τρίο: της θερμότητας, του φωτός και του αέρα, πολλές φορές πριν φτάσουν στο κατάστημα, πόσο μάλλον μέχρι να τα χρησιμοποιήσετε στο μαγείρεμα στο σπίτι σας.

Τα σπορέλαια είναι υψηλά σε ένα συγκεκριμένο τύπο πολυακόρεστου λιπαρού οξέος που ονομάζεται λινολεϊκό οξύ, το οποίο θεωρείται ένα "βασικό" λίπος.

Από το 1961, όταν η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία και έπειτα οι υγειονομικές υπηρεσίες και κυβερνητικές οργανώσεις σε όλο τον κόσμο άρχισαν να συμβουλεύουν τους ανθρώπους να αντικαταστήσουν τα ζωικά λίπη με φυτικά έλαια, έχουμε βιώσει μια δραματική αύξηση της κατανάλωσης ωμέγα-6 λινολεϊκού οξέος.

Μεταξύ του 1909 και του 1999, η εκτιμώμενη ποσότητα λινολεϊκού οξέος που καταναλώθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξήθηκε από περίπου 2,8% σε 7,2% των συνολικών θερμίδων – μία αύξηση περισσότερο από 2,5 φορές.1 Αυτό αντιπροσωπεύει μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές που συνέβησαν στην αμερικανική διατροφή κατά τον 20ο αιώνα.

Η δραματική αύξηση της κατανάλωσης λινολεϊκού οξέος οφείλεται κυρίως στη χρήση σογιέλαιου. Το σογιέλαιο είναι υψηλό σε λινολεϊκό οξύ και η κατανάλωση σογιέλαιου αυξήθηκε πάνω από το 1.000 τοις εκατό από το 1909 έως το 1999.2

Στις αρχές της δεκαετίας του 1900, η διατροφή μας περιείχε περίπου ίσες ποσότητες ωμέγα-6 και ω-3 λιπαρών οξέων. Τώρα, όμως, τρώμε σχεδόν 30 φορές περισσότερα ωμέγα-6 λιπαρά, σε σχέση με ωμέγα-3.3

Τα λίπη είναι τα δομικά στοιχεία των ζωτικών σηματοδοτικών μορίων στο σώμα σας που μπορούν είτε να βοηθήσουν στην προώθηση είτε να βοηθήσουν στην επίλυση της φλεγμονής. Τα ωμέγα-3 και τα ωμέγα-6 λιπαρά μπορούν να χρησιμεύσουν ως δομικά στοιχεία για προ- και αντι-φλεγμονώδεις ενώσεις, αλλά γενικά, τα ωμέγα-3 παράγουν περισσότερες αντιφλεγμονώδεις ενώσεις, ενώ τα ωμέγα-6 παράγουν περισσότερες προ-φλεγμονώδεις ενώσεις.

Γιατί τα ωμέγα-6 λιπαρά είναι βλαβερά;
Υπάρχουν τέσσερις κύριοι παράγοντες που μπορούν να βλάψουν ένα λίπος: η θερμότητα, το φως, ο αέρας και η πίεση. Και η μορφή που παίρνει αυτή η ζημιά είναι η οξείδωση.

Η οξείδωση είναι υπεύθυνη για την πρόκληση χημικών αλλαγών στα λίπη -τα λίπη στις τροφές σας καθώς και τα λίπη στο σώμα σας.

Αυτό με το οποίο καταλήγουμε όταν οξειδώνεται το λινολεϊκό οξύ είναι κάτι που ονομάζεται οξειδωμένοι μεταβολίτες λινολεϊκού οξέος, οι οποίοι έχουν εμπλακεί στην πρόκληση ή την επιδείνωση πολλών προβλημάτων υγείας, συμπεριλαμβανομένου του χρόνιου πόνου, των καρδιαγγειακών παθήσεων και των ηπατικών και νευροεκφυλιστικών ασθενειών.4

Δεδομένου ότι η Δυτική διατροφή είναι τόσο πλούσια σε ωμέγα-6 λιπαρά, πολλοί άνθρωποι ζουν σε μια σταθερή κατάσταση φλεγμονής, σαν να είναι το σώμα τους συνεχώς γεμάτο βλάβες και τραυματισμούς, αλλά αυτό που συμβαίνει πραγματικά είναι ότι υπάρχουν υπερβολικά ωμέγα-6 και ανεπαρκή ωμέγα- 3.

Η χρόνια φλεγμονή έχει συνδεθεί με τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, την ψωρίαση, τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, την υπέρταση, την αρτηριοσκλήρωση, τις αλλεργίες, τον καρκίνο και άλλες παθήσεις.5

Τα λιπαρά οξέα - όλα τα είδη, συμπεριλαμβανομένων των κορεσμένων, μονοακόρεστων και πολυακόρεστων - είναι τα κύρια στοιχεία σε όλες τις κυτταρικές μεμβράνες. Οι μεμβράνες των κυττάρων μοιάζουν με τους φύλακες ασφαλείας που υπερασπίζονται την περίμετρο κάθε κυττάρου: αφήνουν ωφέλιμες ουσίες όπως βιταμίνες και ανόργανα άλατα και αποτρέπουν τις βλαβερές όπως οι τοξίνες και τα απόβλητα.

Προκειμένου οι κυτταρικές μεμβράνες να μπορούν να κάνουν τη δουλειά τους σωστά, πρέπει να κατασκευαστούν σωστά. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να έχουν μία υγιή σύνθεση λιπών, και αυτά τα λίπη πρέπει να είναι ακέραια και άθικτα.

Όταν τα λίπη στα κύτταρα οξειδώνονται, μπορεί να προκαλέσουν μια αλυσιδωτή αντίδραση που προκαλεί καταστροφή και άλλων βιολογικών μορίων, συμπεριλαμβανομένου του DNA και των πρωτεϊνών.6

Η νόσος του Αλτσχάιμερ, η νόσος του Πάρκινσον και άλλες νευρολογικές και νευροεκφυλιστικές διαταραχές εμφανίζουν μεταξύ άλλων συσσώρευση μη φυσιολογικών και δυσλειτουργικών πρωτεϊνών στον εγκέφαλο. Αυτές οι δυσλειτουργικές πρωτεΐνες μπορεί να μην είναι οι κύριες αιτίες αυτών των παθήσεων, αλλά καθώς συσσωρεύονται και φθάνουν σε τοξικά επίπεδα μέσα και έξω από τα κύτταρα, επιδεινώνουν την εξέλιξη της ασθένειας.

Και το χειρότερο είναι ότι στον κυτταρικό τραυματισμό, η καταστροφική αλυσιδωτή αντίδραση της οξείδωσης και της βλάβης δεν παραμένει εντοπισμένη σε ένα μόνο κύτταρο. Τα περισσότερα κύτταρα είναι αρκετά κοντά το ένα στο άλλο ώστε τα μόρια που προκαλούν οξείδωση – οι ελεύθερες ρίζες - να μπορούν να πηδούν από το ένα κύτταρο στο άλλο συνεχώς δημιουργώντας ένα ντόμινο μέχρι να φτάσουν σε μια περιοχή που έχει αρκετά αντιοξειδωτικά για να τα εξουδετερώσει.7

Δεδομένου ότι οι μεμβράνες των κυττάρων - ειδικά εκείνες του εγκεφάλου και του κεντρικού νευρικού συστήματος - είναι τόσο πλούσιες με πολυακόρεστα λίπη, το σώμα φαίνεται να ερμηνεύει την οξείδωση αυτών των λιπών ως σήμα ότι προκαλείται βλάβη και στη συνέχεια προσπαθεί να αποκριθεί για να επισκευάσει την κυτταρική βλάβη.8

Τα ελαττωματικά λίπη είναι σαν το συναγερμό σε ένα πυροσβεστικό σταθμό, που ειδοποιεί τους πυροσβέστες να πάρουν τα εργαλεία τους και να τρέξουν στο πυροσβεστικό όχημα. Το DHA (εικοσιδιεξαενοϊκό οξύ), το μεγαλύτερο ωμέγα-3 λιπαρό οξύ που βρίσκεται στον εγκέφαλο, φαίνεται να είναι το «καναρίνι στο ανθρακωρυχείο» από την άποψη του συναγερμού οξείδωσης.

Αν ένα κύτταρο έχει καταστραφεί τόσο πολύ ώστε είναι πιο ασφαλές να θυσιαστεί αντί να «μολύνει» τα κοντινά κύτταρα, διαπράττει κυτταρική αυτοκτονία, μια διαδικασία που ονομάζεται απόπτωση. Αλλά εάν μια κυτταρική μεμβράνη δεν έχει αρκετό DHA, δεν στέλνει προειδοποιητικά σήματα, αφήνοντας αυτό το κατεστραμμένο κύτταρο να διαρρέει πιο τοξικά μόρια στο περιβάλλον του, βλάπτοντας τους γείτονές του.

Πολλές από τις μελέτες που κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα ωμέγα-3 λιπαρά δεν έχουν καμία επίδραση στις διαδικασίες της νόσου αγνόησαν το ρόλο των υπερβολικών ωμέγα-6 στις δίαιτες των ατόμων. Δεν είναι ότι τα ωμέγα-3 «δεν κάνουν τίποτα», είναι ότι είναι σχεδόν αδύνατο για αυτά να κάνουν τη διαφορά ενάντια της υπερβολικής ποσότητας των ωμέγα-6 που πρέπει να εργαστούν ενάντια. Θα ήταν σαν οι πυροσβέστες να προσπαθούν να σβήσουν μια τεράστια φωτιά χρησιμοποιώντας φλιτζάνια καφέ.

Προκειμένου να αντισταθμιστεί η ποσότητα των ωμέγα-6 στη διατροφή των περισσότερων ανθρώπων σήμερα, οι μελέτες θα έπρεπε να δώσουν στους ανθρώπους περίπου 4 γραμμάρια ωμέγα-3. Αλλά οι περισσότερες μελέτες χρησιμοποίησαν περίπου 1 γραμμάριο ή ακόμα λιγότερο.

Η διαδικασία μετατροπής των λιπαρών ω-6 και ω-3 σε άλλα λίπη στις ίδιες οικογένειες απαιτεί πολλαπλά στάδια, καθένα από τα οποία ελέγχεται από ένα ένζυμο. Διάφορες παθήσεις επηρεάζουν τη δραστηριότητα αυτών των ενζύμων.

Η συχνότητα εμφάνισης της αντίστασης στην ινσουλίνη και του διαβήτη τύπου 2 έχει αυξηθεί στα ύψη τα τελευταία χρόνια. Σε περισσότερους από τους μισούς Αμερικανούς ενήλικες έχει διαγνωστεί προδιαβητική κατάσταση ή διαβήτης τύπου 2, και αυτές οι καταστάσεις οδηγούν σε μείωση της δραστηριότητας ενός από αυτά τα βασικά ένζυμα μετατροπής.9

Από την άλλη πλευρά, η ινσουλίνη αυξάνει τις δράσεις άλλων ενζύμων που εμπλέκονται στην διαδικασία μετατροπής. Όταν η δραστηριότητα των διάφορων ενζύμων είναι  πολύ αυξημένη ή πολύ μειωμένη, οι ενώσεις που παράγονται είτε συσσωρεύονται είτε μειώνονται.

Στην περίπτωση του ALA (αλφα-λινολεϊκό οξύ), του αρχικού ωμέγα-3 λιπαρού οξέος, οι μεταγενέστεροι μεταβολίτες είναι οι κρίσιμοι παράγοντες που συμβάλλουν στη σύνθεση του DHA και ενός άλλου σημαντικού ωμέγα-3 στο σώμα, του ΕΡΑ (εικοσαπεντανοϊκό οξύ), τα οποία λείπουν από τη σύγχρονη διατροφή.

Άτομα με χρόνιες φλεγμονές χαμηλού βαθμού μπορούν να θεωρηθούν ότι βρίσκονται σε κατάσταση έλλειψης ΕΡΑ και DHA. Οι νευρώνες στον εγκέφαλο είναι ιδιαίτερα πλούσιοι σε DHA, οπότε μια ανεπαρκής προσφορά DHA θα μπορούσε επίσης να συμβάλει σε προβλήματα γνωστικής λειτουργίας.

Γνωσιακή εξασθένηση και ασθένεια Alzheimer
Το DHA πιστεύεται ότι αποτελεί το 30-50% όλων των λιπών στον εγκέφαλο των θηλαστικών.10 Το DHA και το EPA είναι επίσης απαραίτητα για τη σηματοδότηση της ινσουλίνης στον εγκέφαλο και στο κεντρικό νευρικό σύστημα, που μπορεί να διαταραχθεί στη νόσο του Alzheimer. Τα μακράς αλύσου ωμέγα-3 λιπαρά οξέα είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τη μνήμη, τη γνωστική λειτουργία και την πλαστικότητα του εγκεφάλου.11

Οι ασθενείς με νόσο του Alzheimer έχουν βρεθεί ότι έχουν χαμηλότερες ποσότητες DHA στον εγκέφαλο σε σύγκριση με υγιή άτομα.12 Το 10-15% των ασθενών με ήπια γνωστική εξασθένηση θα αναπτύξουν πλήρη άνοια εντός ενός έτους από τη διάγνωση και τα άτομα αυτά βρέθηκαν να έχουν χαμηλά επίπεδα ΕΡΑ και DHA στο αίμα.13

Στη μελέτη Framingham Heart Study, στην οποία συμμετείχαν 899 άνδρες και γυναίκες, όλοι χωρίς άνοια κατά την έναρξη της μελέτης, σε διάστημα εννέα ετών, τα άτομα των οποίων τα επίπεδα DHA ήταν τα υψηλότερα είχαν σχεδόν 50% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας σε σύγκριση με άτομα με χαμηλότερα επίπεδα.14

Με το DHA να διαδραματίζει τόσο σημαντικό ρόλο στη φυσική δομή των νευρώνων, δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι δεν γίνεται να έχετε υγιή γνωστική λειτουργία χωρίς επαρκές DHA.

Οι μελέτες δείχνουν ότι η κατανάλωση μιας δίαιτας υψηλής περιεκτικότητας σε ωμέγα-3 έχει ως αποτέλεσμα υψηλότερες συγκεντρώσεις νευροδιαβιβαστών, περισσότερους υποδοχείς για αυτούς τους νευροδιαβιβαστές, αυξημένη ανάπτυξη νευρώνων στον ιππόκαμπο (μια περιοχή του εγκεφάλου που εμπλέκεται στη μάθηση και τη μνήμη), υψηλότερες συγκεντρώσεις αντιοξειδωτικών ενζύμων, μειωμένες συγκεντρώσεις κατεστραμμένων λιπών των εγκεφαλικών κυττάρων, καλύτερη ροή αίματος στον εγκέφαλο και καλύτερη μνήμη.15

Η μεγάλη κατανάλωση ψαριών, η οποία είναι πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, σχετίζεται επίσης με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας και νόσου του Alzheimer.16 Μία μελέτη διαπίστωσε ότι τα άτομα που καταναλώνουν ψάρια μία φορά την εβδομάδα ή περισσότερο είχαν 60% χαμηλότερο κίνδυνο διάγνωσης του Alzheimer σε σύγκριση με εκείνους που τρώνε σπάνια ή δεν τρώνε ποτέ ψάρια.17

Ο ρόλος της αντίστασης στην ινσουλίνη

Η νόσος του Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές γνωστικής εξασθένισης σχετίζονται επίσης με τη μείωση της πρόσληψης και του μεταβολισμού της γλυκόζης στον εγκέφαλο.

Η γλυκόζη συνήθως χρησιμεύει ως κύρια πηγή καυσίμου του εγκεφάλου και οι τομογραφίες δείχνουν ότι οι ασθενείς με Alzheimer έχουν σημαντική μείωση της κατανάλωσης γλυκόζης στον εγκέφαλο (έως και 20% σε ορισμένες περιοχές).18

Αυτό σημαίνει ότι ορισμένες μορφές άνοιας μπορεί απλώς να είναι αποτέλεσμα του εγκεφάλου που «λιμοκτονεί» για ενέργεια εξαιτίας της μειωμένης ευαισθησίας στην ινσουλίνη.

Μελέτες σε ζώα, οι οποίες φυσικά μπορεί να μην ισχύουν για τον άνθρωπο, έχουν δείξει ότι η ανεπάρκεια DHA και EPA μακράς αλυσίδας μπορεί να μειώσει την πρόσληψη γλυκόζης στον εγκέφαλο κατά 30-40%.19

Δεν είναι ότι δεν υπάρχει γλυκόζη. Είναι ότι ο εγκέφαλος δεν τη χρησιμοποιεί. Η επάρκεια σε DHA βοηθά τον εγκέφαλο να αποδεχθεί τη γλυκόζη. Αυτό το λίπος στη διατροφή σας μπορεί να αποτελέσει ένα καλό εργαλείο στο οπλοστάσιό σας για πρόληψη της του εγκεφάλου γνωσιακής βλάβης.

Αυτά τα λιπαρά οξέα μπορούν ακόμη και να βοηθήσουν ασθενείς με ήπια γνωστική εξασθένηση. Μια ανασκόπηση μιας σειράς διπλών-τυφλών ελεγχόμενων με εικονικό φάρμακο δοκιμών διαπίστωσε ότι σε άτομα με νοητική εξασθένηση αλλά χωρίς άνοια, η συμπλήρωση DHA και EPA οδήγησε σε βελτιώσεις στην άμεση ανάκληση, προσοχή και ταχύτητα επεξεργασίας.

Δεν βρέθηκε κανένα όφελος σε εκείνους που εμφάνιζαν πλήρη νόσο του Αλτσχάιμερ, γεγονός που υποδηλώνει ότι ενδέχεται να υπάρξει κατώτατο όριο, μετά το οποίο οι παρεμβάσεις που ωφελούν άτομα με ηπιότερη ανεπάρκεια δεν είναι πλέον αποτελεσματικές.20

Συμπέρασμα: Αρχίστε να λαμβάνεται ωμέγα-3 νωρίς και όχι αργότερα για να προστατεύσετε τη γνωστική λειτουργία σας. Το να λαμβάνετε ωμέγα-3 λιπαρά για να εξισορροπήσετε τα ωμέγα-6 σας βοηθά να διατηρείτε την φλεγμονή υπό έλεγχο, βοηθάει στην ανάπτυξη των νευρώνων στον εγκέφαλό σας για να υποστηρίξετε τη μνήμη και τη γνωστική λειτουργία, επιτρέπει την υγιή επικοινωνία μεταξύ του εγκεφάλου και των μυών σας, τη λειτουργία των αγγείων (για σωστή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης) και τη σωστή λειτουργία της καρδιάς.

Ο εγκέφαλός σας εξαρτάται από αυτά.

Ποιο λίπος;
Οι λέξεις κορεσμένα, μονοακόρεστα και πολυακόρεστα έχουν να κάνουν με τη χημική δομή των λιπαρών οξέων. Τα λίπη είναι μακριές αλυσίδες ατόμων άνθρακα ενωμένες μεταξύ τους. Αλλά αυτά τα άτομα άνθρακα έχουν επιπλέον χώρους για να προσκολληθούν και άλλα άτομα, και αυτά τα άλλα άτομα είναι υδρογόνο. Όταν πληρούνται όλοι οι επιπλέον χώροι που μπορούν να συμπληρωθούν, το λίπος λέγεται ότι είναι κορεσμένο - δηλαδή είναι κορεσμένο με άτομα υδρογόνου.

Όταν δύο ή περισσότερα από τα άτομα άνθρακα σε ένα λίπος διπλασιάζουν την έλξη τους μεταξύ τους (ένας διπλός δεσμός), μειώνονται οι θέσεις για υδρογόνο. Εξαιτίας αυτού, το λίπος λέγεται ότι είναι ακόρεστο, επειδή δεν περιέχει την πλήρη ποσότητα υδρογόνου που θα είχε εάν δεν υπήρχε διπλός δεσμός. Όταν υπάρχει μόνο ένας διπλός δεσμός στο μόριο του λίπους, είναι ένα μονοακόρεστο λίπος. Όταν υπάρχουν δύο ή περισσότεροι διπλοί δεσμοί, αυτό είναι ένα πολυακόρεστο λίπος.

Με λίγα λόγια, τα κορεσμένα λίπη είναι πιο σταθερά από τα ακόρεστα λίπη. Οι διπλοί δεσμοί καθιστούν τα ακόρεστα λίπη επιρρεπή σε επιβλαβείς χημικές μεταβολές κατά την έκθεση σε θερμότητα, αέρα και φως: όσο πιο πολλούς διπλούς δεσμούς έχει ένα λίπος, τόσο πιο ασταθές είναι.

Αυτό σημαίνει ότι μερικά λίπη και έλαια είναι καλύτερα προσαρμοσμένα για το μαγείρεμα, ενώ άλλα καλύτερα να καταναλώνονται κρύα ή να μην τρώγονται καθόλου.

Καλά για μαγείρεμα
• Όλα τα τετηγμένα ζωικά λίπη (βοδινό, πάπια, κοτόπουλο, λαρδί), συν τα έλαια καρύδας και τα φοινικέλαια (όλα αυτά είναι κορεσμένα λίπη).
• Το ελαιόλαδο (ο αριθμός των διπλών δεσμών καθορίζει το πόσο "εύθραυστο" είναι και πόσο εύκολα φθείρεται ένα λιπαρό οξύ και τα μονοακόρεστα λίπη όπως το ελαιόλαδο έχουν μόνο έναν διπλό δεσμό).

Κακά για μαγείρεμα
• Όλα τα λεγόμενα φυτικά έλαια (βιομηχανικά σπορέλαια - αυτά είναι πολυακόρεστα και εύκολα καταστρέφονται.)

Τύποι ωμέγα-3 λιπαρών
Το λινολεϊκό οξύ είναι ένας υποτύπος του ω-6 λιπαρού οξέος.

Ομοίως, η κατηγορία ω-3 λιπαρών περιλαμβάνει αρκετούς διαφορετικούς υποτύπους λιπαρών οξέων.

Το αλφα-λινολενικό οξύ (ALA) είναι ένας υποτύπος ωμέγα-3 λιπαρών που, όπως το λινολεϊκό οξύ, είναι επίσης ένα «βασικό» λίπος, που σημαίνει ότι το σώμα  δεν μπορεί να το παράγει, γι'αυτό πρέπει να λαμβάνεται από τη διατροφή. Το ALA βρίσκεται κυρίως στα πράσινα λαχανικά, σε καρπούς με κέλυφος και σπόρους.

Το εικοσαπεντανοϊκό οξύ (ΕΡΑ) και το εικοσιδυαεξανοϊκό οξύ (DHA). Το ALA συχνά αναφέρεται ως το «αρχικό» ωμέγα-3 επειδή το σώμα μπορεί να μετατρέψει το ALA σε EPA και DHA. Εντοπίζονται κυρίως στα λιπαρά ψάρια, τα οστρακοειδή και το κριλ, ωστόσο τα ΕΡΑ και τα DHA υπάρχουν σε χαμηλότερα επίπεδα στο λίπος των χορτοφάγων ζώων (βοοειδή, πρόβατα, κατσίκες, ελάφια) και στους κρόκους αυγών, ειδικά εάν η τροφή των ορνίθων περιλαμβάνει ιχθυάλευρα, λιναρόσπορο ή σπόρους chia. Ωστόσο, με εξαίρεση τις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, οι άνθρωποι είναι σε θέση να μετατρέψουν μόνο περίπου το 5% του ALA σε EPA και μόλις 0,5% σε DHA.1

Κατά τους παλαιολιθικούς χρόνους, η συνολική πρόσληψη λινολεϊκού οξέος (ωμέγα-6) ήταν περίπου 7,5 έως 14 γραμμάρια την ημέρα. Αυτή τη στιγμή καταναλώνουμε δύο φορές αυτή την ποσότητα.2

Οι παλαιολιθικοί άνθρωποι κατανάλωναν μέχρι και 15 γραμμάρια ωμέγα-3, σε σύγκριση με σχεδόν αμελητέα 1,4 γραμμάρια σήμερα - 10 φορές λιγότερα.

Η διατροφή μας περιέχει επίσης 143 φορές λιγότερο EPA και DHA (100 έως 200 mg) από ότι οι παλαιολιθικοί άνθρωποι που κατανάλωναν (660 έως 14.250 mg).3

Σήμερα καταναλώνουμε 15 έως 20 φορές περισσότερα ωμέγα-6 από ωμέγα-3.

Διατροφικά ωμέγα-6 και ωμέγα-3: παρελθόν έναντι του παρόντος

Η σύγχρονη δίαιτα έχει διπλάσια επίπεδα ωμέγα-6, αλλά μόνο το ένα δέκατο των ωμέγα-3 που καταναλωνόταν στις παλαιολιθικές εποχές

Αναφορές

Br J Nutr, 2002; 88: 411-20

World Rev Nutr Diet, 1998; 83: 12-23; Am J Clin Nutr, 2000; 71: 179S-88S.

Cardiol Res Pract, 2010; 2010: 824938; Br J Nutr. 2010; 104: 1666-87

Πώς η ανεπάρκεια ωμέγα-3 βλάπτει τον εγκέφαλο
Η έλλειψη DHA και EPA μπορεί να προκαλέσει τα ακόλουθα:

• Βλάβη της λειτουργίας της κυτταρικής μεμβράνης
• Μειωμένη παραγωγή ενέργειας στους νευρώνες
• Αυξημένα επίπεδα φλεγμονωδών ενώσεων
• Μειωμένη περιεκτικότητα σε φωσφατιδυλσερίνη - κύριο συστατικό των κυτταρικών μεμβρανών
• Μειωμένα επίπεδα ντοπαμίνης και δραστηριότητας υποδοχέα ντοπαμίνης
• Μειωμένη ροή αίματος στον εγκέφαλο
• Μειωμένη διαθεσιμότητα αυξητικών παραγόντων για την υποστήριξη υγιών νευρώνων
• Μείωση της παροχής αμινοξέων στον αιματοεγκεφαλικό φραγμό (τα αμινοξέα είναι τα δομικά στοιχεία της σεροτονίνης, της ντοπαμίνης και άλλων νευροδιαβιβαστών). 

Αναφορές

1

Neurobiol Aging, 2012; 33: 1482.e17-29

Υγιεινοί τρόποι για να συμπληρώσετε τα ωμέγα-3

• Ψάρια ή φυτικά έλαια (που προέρχονται από φύκια): 3 έως 4 γραμμάρια την ημέρα (συνδυασμός EPA και DHA) για τη διατήρηση της καλής υγείας. Μπορεί να δικαιολογούνται περισσότερα για όσους πάσχουν από φλεγμονώδη, καρδιαγγειακή ή μεταβολική νόσο.
• Λάδι Krill: 500 mg ημερησίως ως δόση συντήρησης. 1 έως 3 γραμμάρια ημερησίως για όσους πάσχουν από ασθένεια που μπορεί να ανταποκρίνεται σε αυξημένα επίπεδα ωμέγα-3.
• Αλφα-λινολενικό οξύ: 2,5 έως 5 γραμμάρια ημερησίως για τη διατήρηση της καλής υγείας. 5 έως 10 γραμμάρια ημερησίως από τροφές εμπλουτισμένες με λιναρόσπορο ή ALA, προκειμένου να μειωθεί η φλεγμονή.

Απόσπασμα από το Superfuel από τον Dr James DiNicolantonio και τον Δρ Joseph Mercola (Hay House, 2019)

Αναφορές

1

Prog Cardiovasc Dis, 2016; 58: 464-72

2

Open Heart, 2014; 1: e000032

3

Lancet, 1957; 272: 943-53; Proc Soc Exp Biol Med, 1954; 86: 872-8

4

Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids, 2012; 87: 135-41

5

Biomed Pharmacother, 2002; 56: 365-79

6

Free Radic Biol Med, 2006; 41: 362-87

7

Ibid

8

Ibid

9

N Engl J Med,1993; 328: 238-44; Ann N Y Acad Sci, 2002; 967: 183-95

10

Biotechnology J, 2006; 1: 420-39

11

Altern Med Rev, 2007; 12: 207-27

12

Neurochem Res, 1998; 23: 81-8

13

Lipids, 2000; 35: 1305-12

14

Arch Neurol, 2006; 63: 1545-50

15

Urol Oncol, 2005; 23: 36-48

16

Ann Neurol, 1997; 42: 776-82; BMJ, 2002; 325: 932-3

17

Arch Neurol, 2003; 60: 940-6

18

Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids, 2006; 75: 213-20

19

Ibid

20

Neurobiol Aging, 2012; 33: 1482.e17-29

Κατηγορία Διατροφή

Είστε πραγματικά αυτό που τρώτε, όπως μαρτυρεί η ανακάλυψη του μικροβιώματος - των τρισεκατομμυρίων μικροβίων στο έντερό μας. Ένα ανθυγιεινό μικροβίωμα μπορεί να οδηγήσει σε κακή υγεία, ωστόσο αυτό μπορεί να αντιστραφεί γρήγορα, σύμφωνα με όσα ανακάλυψε ένα μοναδικό ερευνητικό πρόγραμμα.

Το μικροβίωμα αλλάζει καθώς μεταβάλλεται η διατροφή μας κατά τη διάρκεια της ζωής μας: από την κατανάλωση γάλακτος, στην κατανάλωση μαλακών τροφών και μετά στερεών τροφών, και τελικά λαχανικών και κρέατος.

Ωστόσο, μία κακή διατροφή δημιουργεί ένα δυσλειτουργικό μικροβίωμα, το οποίο επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το ανοσοποιητικό μας σύστημα ασχολείται με ιούς και μικρόβια.

Τα καλά νέα είναι ότι μπορούμε να αλλάξουμε το μικροβίωμα μας βελτιώνοντας τη διατροφή μας. Αυτό ανακάλυψαν ερευνητές από τη Σχολή Ιατρικής του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ όταν μελέτησαν τέσσερις κοινότητες που ζουν στα Ιμαλάια. Οι κοινότητες Raute και Raji ήταν καλλιεργητές τα τελευταία 40 χρόνια, η κοινότητα του Tharu για 300 χρόνια, ενώ του Chepang είναι ακόμα κυνηγοί-συλλέκτες.

Τα μικροβιώματα του εντέρου κάθε κοινότητας διέφεραν, αν και των Rautes και Rajis ήταν παρόμοια. Όπως δήλωσε ο ερευνητής Aashish Jha: "Τα ανθρώπινα μικροβιώματα μπορεί να έχουν αλλάξει σταδιακά καθώς αλλάζει ο τρόπος ζωής του ανθρώπου και αυτές οι αλλαγές μπορούν να συμβούν μέσα σε μια ανθρώπινη ζωή".

Η ανακάλυψη αντανακλά προηγούμενες μελέτες, οι οποίες σημείωσαν ότι τα μικροβιώματα των ιθαγενών πληθυσμών στην Αφρική και τη Νότια Αμερική διέφεραν από εκείνα των ανθρώπων στις βιομηχανικές δυτικές χώρες.

Επίσης, θέτει υπό αμφισβήτηση το τι μας κάνει να «αλλάζουμε». Το πρότυπο μοντέλο υποστηρίζει τη γενετική κωδικοποίηση του DNA μας, αλλά αυτές οι νέες ανακαλύψεις υποδηλώνουν ότι είμαστε περισσότερο «μικροβιακοί» και μεταβλητοί σε πολύ πιο σύντομες χρονικές περιόδους.

Πηγή: PLOS Biology, 2018; 16: e2005396

Κατηγορία Έρευνα