Πολλά βότανα έχουν την ιδιότητα να επιδρούν στο νευρικό σύστημα ώστε να διευκολύνουν τον ύπνο. Η σύγχρονη δυτική Βοτανοθεραπεία μπορεί να προτείνει βότανα που έχουν χαλαρωτικές και ήπιες υπνωτικές ιδιότητες για την αντιμετώπιση της αϋπνίας. Τα περισσότερα δημοφιλή “υπνωτικά” βότανα της ιστορίας πλέον θεωρούνται επικίνδυνα, λόγω της τοξικότητάς τους. Βότανα με έντονη υπνωτική δράση έχουν χρησιμοποιηθεί ως αναλγητικά αλλά και αναισθητικά από τους γιατρούς της αρχαιότητας αλλά και μέχρι και τις αρχές του προηγούμενου αιώνα στη δυτική ιατρική, ενώ σε άλλους πολιτισμούς είναι ακόμα διαδεδομένα.

Ιστορικά, το πιο γνωστό υπνωτικό φυτό της Ευρώπης και της Ασίας είναι η υπνοφόρος παπαρούνα (ή Μήκων η υπνοφόρος) (Papaver somniferum). Σε ένα μύθο αναφέρεται πως ο ίδιος ο θεός Ύπνος έφτιαξε την παπαρούνα για να ανακουφίσει τη θεά Δήμητρα από τον πόνο της απώλειας της Περσεφόνης. Ως γνωστόν, αυτό είναι το είδος της παπαρούνας από το οποίο παράγεται το όπιο και γνωστά παράγωγα υπνωτικά φάρμακα. Η χρήση της στη Βοτανοθεραπεία είναι πλέον απαγορευμένη, επειδή το όπιο είναι εθιστική ναρκωτική ουσία. Από το ίδιο φυτό προέρχονται βέβαια οι παπαρουνόσποροι της μαγειρικής, στους οποίους αποδίδονται επίσης χαλαρωτικές ιδιότητες. Υπάρχουν κάποια είδη, όπως η Καλιφορνέζικη παπαρούνα (Eschscholzia californica) και η κοινή παπαρούνα του αγρού (Papaver rhoeas), που θεωρούνται ασφαλή και χρησιμοποιούνται ως χαλαρωτικά και υπνωτικά στη βοτανοθεραπεία.
Αντίστοιχα, από τις ιστορικές αναφορές προκύπτει πως τα γνωστότερα φυτά που έχουν χρησιμοποιηθεί ως υπνωτικά, έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί και ως δηλητήρια. Τέτοια φυτά έχουν συνήθως ισχυρά αλκαλοειδή τα οποία μπορεί να προκαλέσουν έντονες παρενέργειες ή και θάνατο. Παραδείγματα αυτών των φυτών είναι ο υοσκύαμος (Hyoscyamus nigra) και η μπελαντόνα (Atropa belladonna), τα οποία επιτρέπονται για χρήση από βοτανοθεραπευτές και μόνο, σε ορισμένες περιπτώσεις και με μεγάλη προσοχή (αλλά όχι πλέον για την αντιμετώπιση της αϋπνίας). Επίσης η βρυώνια (Bryonia spp.), το κώνειο (Conium maculatum) και ο μανδραγόρας (Mandragora officinale) τα οποία θεωρούνται δηλητήρια και έχει απαγορευτεί η θεραπευτική τους χρήση.
Αν στους μύθους ο ύπνος έρχεται άμεσα όταν κάποιος μυρίσει ή γευτεί ένα βότανο, στη σύγχρονη βοτανοθεραπεία η αντιμετώπιση της αϋπνίας δεν είναι πάντα τόσο απλή διαδικασία. Πράγματι, υπάρχουν κάποια βότανα τα οποία μπορεί να έχουν άμεση επίδραση σε κάποιους ανθρώπους. Ωστόσο η αντιμετώπιση του κάθε θεραπευόμενου διαφέρει ανάλογα με την κατάσταση της υγείας του και τις ειδικές αιτίες που μπορεί να του προκαλούν αϋπνία. Πέρα από την αξιολόγηση του εκτενούς ιατρικού ιστορικού που λαμβάνεται στις συνεδρίες βοτανοθεραπείας, μπορεί να χρειάζονται επιπλέον διαγνωστικές εξετάσεις και γνωμάτευση ειδικού γιατρού για να εξακριβωθούν οι αιτίες, ειδικά της χρόνιας αϋπνίας. Οι αιτίες μπορεί να είναι νευρολογικές, ορμονολογικές ή να σχετίζονται με κάποια άλλη σωματική δυσλειτουργία, όπως για παράδειγμα προβλήματα του πεπτικού συστήματος, σακχαρώδη διαβήτη, ή να σχετίζονται με τη λήψη κάποιων φαρμάκων. Αν οι αιτίες είναι ψυχολογικής προέλευσης, είναι χρήσιμη παράλληλα με τη βοτανοθεραπεία κάποιας μορφής ψυχοθεραπεία ή άλλη κατάλληλη ψυχολογική υποστήριξη. Βοηθούν συνδυαστικά κάποιες αλλαγές σε καθημερινές συνήθειες που μπορεί να διευκολύνουν ύπνο, όπως ενδεχομένως η διακοπή του καφέ και του αλκοόλ, η άσκηση, το σταθερό ωράριο ξυπνήματος, η έκθεση στον ήλιο, η απομάκρυνση των ηλεκτρονικών συσκευών και οθονών από τον χώρο του ύπνου.
Η προσέγγιση της βοτανοθεραπείας για την αντιμετώπιση της αϋπνίας είναι ολιστική και προσωποκεντρική. Επιλέγονται βότανα που υποστηρίζουν όλα τα συστήματα τα οποία μπορεί να επηρεάζουν την ποιότητα και τη διάρκεια του ύπνου, όπως για παράδειγμα το μυοσκελετικό, το πεπτικό ή το ουροποιητικό, σύμφωνα με τις ανάγκες του κάθε θεραπευόμενου. Συνήθως προτείνονται συνδυασμοί που περιλαμβάνουν βότανα που έχουν όλες τις θεραπευτικές δράσεις που χρειάζεται ο θεραπευόμενος. Συχνά προτείνεται ένα μείγμα για καθημερινή χρήση, που θα βοηθήσει στην αντιμετώπιση των αιτιών που προκαλούν την αϋπνία, και ένα βραδινό μείγμα για συμπτωματική αντιμετώπιση, που λαμβάνεται πριν τον ύπνο.
Τα κυριότερα βότανα που προτείνονται είναι βότανα χαλαρωτικά ή υπνωτικά/ “υπναγωγά”, σπασμολυτικά και προσαρμογόνα (που βοηθούν δηλαδή τον οργανισμό να προσαρμοστεί και να ανταπεξέλθει στο στρες).
Η έλλειψη ύπνου μπορεί να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο στρες στον οργανισμό, εφόσον από μόνη της εξαντλεί το νευρικό σύστημα, προκαλώντας ακόμα περισσότερο στρες που συντηρεί την αϋπνία.
Σε αυτή την περίπτωση μπορούμε να υποστηρίξουμε το νευρικό σύστημα με

  • χαλαρωτικά βότανα, όπως το χαμομήλι, η βερμπένα, η πασιφλόρα (δείτε στον πίνακα με τα υπνωτικά βότανα παρακάτω)
  • βότανα που έχουν θρεπτική/ επουλωτική επίδραση στους νευρώνες, όπως το βαλσαμόχορτο και τα στάχυα της άγριας βρώμης
  • και προσαρμογόνα βότανα

Προσαρμογόνα βότανα με χαλαρωτική δράση θεωρούνται:

  • η ασγουαγκάντα (Withania somnifera) - ένα ινδικό φυτό το οποίο χρησιμοποιείται από την αρχαιότητα και για τις χαλαρωτικές του ιδιότητες)
  • η ροντιόλα (Rhodiola rosea) - ένα φυτό της Βορείου Ευρώπης και Ασίας που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση του χρόνιου άγχους
  • το γκότου-κόλα (Centella asiatica) - ένα φυτό της Ινδίας που χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων και για την αντιμετώπιση του άγχους και της χρόνιας εξάντλησης.

Από τα προσαρμογόνα βότανα χρειάζεται να αποφύγουμε αυτά που έχουν διεγερτική επίδραση στο κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως όλα τα είδη τζινσενγκ (Panax ginseng, Panax quinquefolius), ειδικά το βράδυ.
Από τα βότανα με υπνωτική δράση υπάρχουν κάποια με ήπια δράση και κάποια πιο ισχυρά. Ακόμα και τα ισχυρότερα από αυτά τα βότανα δεν προκαλούν λήθαργο, όπως τα περισσότερα υπνωτικά φάρμακα. Τα ηπιότερα υπνωτικά βότανα μπορεί να έχουν άμεση υπνωτική δράση σε κάποιους. Αυτός είναι ο λόγος που προτιμάται αρχικά να ληφθούν βότανα με ήπια δράση, επειδή συχνά αρκούν. Τα αποτελέσματα των βοτάνων που προτείνονται στη βοτανοθεραπεία, μπορεί να φανούν άμεσα ή εντός λίγων εβδομάδων από την αρχή της καθημερινής λήψης σε θεραπευτική δοσολογία.

πιν 1

πιν 2

***όλα τα βότανα ενδέχεται να έχουν παρενέργειες, αντενδείξεις και αλληλεπιδράσεις και όλα έχουν συγκεκριμένες προτάσεις για θεραπευτικές δοσολογίες. Συμβουλευτείτε κάποιον ειδικό και ερευνήστε τις παρενέργειες πριν αποφασίσετε να καταναλώσετε βότανα, ειδικά εάν έχετε χρόνια ή σοβαρά προβλήματα υγείας, αν χρησιμοποιείτε φάρμακα, αν είστε έγκυος ή θηλάζουσα.


Λιτσα Κων να

Η Κωνσταντίνα Λίτσα σπούδασε Βοτανοθεραπεία στη Σχολή Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Napier στο Εδιμβούργο,στη Σκωτία. Έπειτα έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη "Συμβουλευτική Ψυχολογία στη Δημόσια Υγεία" και εκπαιδεύτηκε στη Συμβουλευτική (Solution Focused Counseling και Προσωποκεντρική Συμβουλευτική). Από το 2007 εργάστηκε ως Φυτοθεραπεύτρια στη Βρετανία, στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και σε κοινοτικά προγράμματα σχεδιασμένα για ευάλωτες ομάδες, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Για 3 χρόνια ήταν μέλος της ομάδας Αγωγής Υγείας του Δήμου του Εδιμβούργου, όπου εργαζόταν με εφήβους σε Γυμνάσια και έλαβε μέρος σε Βρετανικά προγράμματα εκπαίδευσης που αφορούσαν στην ανάπτυξη αυτοπεποίθησης και περιβαλλοντολογικής συνείδησης σε σχολεία. Συμμετείχε για 7 χρόνια στην ομάδα Herbal Scotland, όπου προσέφερε Πρώτες Βοήθειες με Βότανα σε Διεθνή Φεστιβάλ. Από τον Αύγουστο του 2011, ζει στην Ελλάδα, όπου εργάζεται ως Βοτανοθεραπεύτρια και προωθεί τις αρχές της Αειφόρου Καλλιέργειας (Permaculture).Έχει συνεργαστεί με πολλές τοπικές ομάδες και παραδίδει σεμινάρια αυτάρκειας και πρακτικά εργαστήρια με στόχο την εκπαίδευση για την αυτοδιαχείριση της υγείας και την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση.

Ζούμε, σαν κοινωνία και σαν άτομα, καταστάσεις δύσκολες, που δοκιμάζουν τις φυσικές και τις ψυχικές αντοχές μας με τρόπους που δεν γνωρίζαμε στο παρελθόν. Τα γεγονότα που δημιουργούν σοκ, φόβο και αίσθημα αβεβαιότητας ακολουθούν το ένα το άλλο και φαίνεται σαν να μην υπάρχει τρόπος να προστατευτεί και να ηρεμήσει κανείς. Σε τέτοιες περιστάσεις είναι προνόμιο το να υπάρχουν μέσα στον άνθρωπο πνευματικά και ψυχικά αποθέματα και πηγές στις οποίες μπορεί να προσφύγει για να στηριχτεί και να διατηρήσει μια αίσθηση ελέγχου πάνω στη ζωή του, μια αίσθηση εσωτερικής ασφάλειας, την πολύτιμη ηρεμία του νου και γαλήνη ψυχής.
Παράλληλα με όποια άλλη πηγή βοήθειας, στήριξης και αλληλοϋποστήριξης, τα ιάματα των λουλουδιών, οι ισχυροί και εξειδικευμένοι αυτοί αρωγοί στις δύσκολες συναισθηματικές καταστάσεις, μπορούν και εδώ να απαλύνουν την ένταση του εσωτερικού βιώματος και να κάνουν ώστε να αναδυθούν από μέσα μας εκείνα τα συναισθήματα και οι ιδιότητες που χρειαζόμαστε για να αντέξουμε και -γιατί όχι- να βγούμε και ψυχικά κερδισμένοι από αυτές τις εμπειρίες.
Θυμίζουμε ότι ανθοΐάματα όπως το Star of Bethlehem (Bach) και Fringed Violet (Australian Bush) είναι εξαιρετικά κατάλληλα για την ψυχική διευθέτηση του βιώματος του σοκ, ενώ ιάματα όπως το Mimulus (Bach) και Dog Rose (Australian. Bush), βοηθούν πολύ στον φόβο και την ανησυχία μπροστά στα συγκεκριμένα αυτά προβλήματα. Τα Rescue Remedy και Emergency Essence (Bach και Australian Bush αντίστοιχα), το Ίαμα της Διάσωσης (από τη σειρά Ελληνικά Ανθοελιξήρια), το Immediate Relief (από τη σειρά Living Tree Orchids)), είναι εξαιρετικά στο να μας ηρεμήσουν όταν νοιώθουμε τρομαγμένοι, ταραγμένοι και αναστατωμένοι. Προσοχή όμως: Ανθοϊάματα όπως αυτά αφορούν σε καταστάσεις αναστάτωσης και έκτακτης ανάγκης, έχουν δηλαδή, όπως όλα τα ανθοϊάματά, συγκεκριμένες ενδείξεις και δεν είναι πανάκεια για όλες τις καταστάσεις. Ωστόσο, πάρα πολύ συχνά χρησιμοποιούνται σαν λύση για κάθε πρόβλημα από τους μη γνωρίζοντες αρκετά σχετικά με τα ανθοϊάματα, με αποτέλεσμα η βοήθεια που δίνουν σε τέτοιες περιπτώσεις να είναι μικρή έως και ανύπαρκτη.
Πολλοί άνθρωποι, παρόλο που μπορεί να μη το ομολογούν ή και να μη το συναισθάνονται καν, βλέποντας ή ακούγοντας για γεγονότα τρομακτικά που συμβαίνουν ή που μπορεί να συμβούν, νοιώθουν μέσα τους κυριολεκτική απόγνωση. Αυτό μπορεί να μη το βιώνουν, τουλάχιστον συνειδητά, στη διάρκεια της ημέρας, το ζουν όμως βασανιστικά τις ώρες του ύπνου και της ανάπαυσής τους, είτε δυσκολευόμενοι να αποκοιμηθούν είτε ξυπνώντας μέσα στη νύχτα είτε βλέποντας ταραγμένα όνειρα. Αυτή η αίσθηση του ότι δεν έχει ή δεν θα έχει κανείς "πού να στηριχτεί", "πού ν' ακουμπήσει", είτε ως προς τις υλικές συνθήκες της ζωής του ή και ψυχικά, ανακουφίζεται πολύ από το ανθοΐαμα Sweet Chestnut του Bach (ή και το Australian Bush Bottlebrush), συνήθως σε συνδυασμό με το Gorse (Bach) για την απελπισία  που νοιώθει κατά βάθος ο άνθρωπος γι' αυτά. Αν η αγωνία και η αίσθηση απόγνωσης για το μέλλον αφορούν κυρίως τις υλικές ανάγκες της επιβίωσης και γενικότερα τα οικονομικά ζητήματα της ζωής, πολλή βοήθεια έρχεται από το εξαιρετικό γι' αυτές τις καταστάσεις California Valerian της FES. Αν απλά ο άνθρωπος δυσαρεστείται και υποφέρει επειδή δεν έχει ή φοβάται ότι δεν θα έχει όλα όσα θα ήθελε για να νοιώθει ικανοποιημένος ως προς τις ανάγκες και τις επιθυμίες του, το ανθοΐαμα Star Thistle (FES) θα τον βοηθήσει πολύ στο να απαλλάξει το νου και το συναίσθημά του από την βασανιστική αίσθηση της έλλειψης και της ανέχειας.
Υπενθυμίζουμε ότι, για τα προβλήματα αϋπνίας, πολύ αποτελεσματικός στην πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι ένας συνδυασμός από Cherry Plum, Impatiens και White Chestnut του Bach μαζί με Black Eyed Susan, Boronia και Crowea της Australian Bush. Παρόλο που αυτός ο συνδυασμός είναι γενικά επαρκής για να επιτύχουμε σταδιακά καλό και ποιοτικό ύπνο σε "συνήθεις" συνθήκες στρες, φαίνεται ότι σε εποχές όπως η ιδιαίτερα ταραγμένη περίοδος που ζούμε χρειάζεται συχνά να ενισχύεται με τα Gorse, Sweet Chestnut και Star of Bethlehem που αναφέρθηκαν ήδη, εν ανάγκη δε και με ακόμη πιο εξειδικευμένα για την κάθε ατομική περίπτωση ιάματα.
Τα μέσα ενημέρωσης με καθημερινές και πολύωρες αναφορές τροφοδοτούν το συνειδητό και το υποσυνείδητό μας με εικόνες φρίκης και απίστευτης βίας και πολλά προβλήματα δημιουργούνται ή ενισχύονται από αυτή την βάρβαρη και ακατάπαυστη έκθεση των αισθήσεων και του ψυχισμού μας στη φρίκη και τον αποτροπιασμό της βίας. Εδώ, το Chaparral (FES), με την ικανότητά του να αποφορτίζει και να "ξεπλένει" το υποσυνείδητο από τις εντυπώσεις της φρίκης, της δυσαρμονίας και της έντασης, είναι πολύτιμο.
Χρειαζόμαστε αισιοδοξία, για το παρόν και για το μέλλον, και ας θυμόμαστε γι' αυτό το Sunshine Wattle της Aus. Bush και φυσικά το Gentian του Bach. Οι γονείς ανησυχούν πολύ για το μέλλον των παιδιών τους και για το αν θα τα καταφέρουν στη ζωή τους και συχνά φοβούνται άσχημα πράγματα γι' αυτά, κάτι που τους κάνει να προσκολλώνται υπερβολικά στα παιδιά για να τα "προστατέψουν" και εν τέλει τους μεταδίδουν τη δική τους ανασφάλεια και τα αποδυναμώνουν. Απαραίτητο εδώ το Red Chestnut (Bach).
Πολλοί θα έχουμε ίσως παρατηρήσει ότι μετά από διάφορα τρομακτικά γεγονότα ή ανησυχητικές εμπειρίες που ακούμε ή ζούμε, μπορεί να νοιώθουμε σαν αν είμαστε εσωτερικά "διαλυμένοι", σαν να "παίζουμε ένα ρόλο" όντας ο εαυτός μας, ενώ ο πραγματικός μας εαυτός έχει κάπου τρομαγμένος αποσυρθεί ή προσπαθεί "να μαζέψει τα κομμάτια του" για να καταφέρει να σταθεί στα πόδια του ξανά. Συχνά ένα δυνατό σοκ μπορεί να έχει ένα τέτοιο αποτέλεσμα, το να νοιώθει ο άνθρωπος "σαν γυαλί σπασμένο", θρυμματισμένος ψυχικά, εξωτερικά "εντάξει" αλλά "απών" εσωτερικά. Ένδειξη για το ανθοΐαμα της Echinacea (FES).
Και βέβαια, αν αγωνιούμε για το αν θα φανούμε ανήσυχοι ή φοβισμένοι, "αδύναμοι" ή "πολύ ευαίσθητοι" κλπ, αν νοιώθουμε την ανάγκη να το "ρίχνουμε στο φαγητό" ή στα γλυκά ή στο τσιγάρο ή στο ποτό ή στο "shopping therapy" ή άλλα ανάλογα, σε βαθμό υπερβολής για να νοιώθουμε "χαρούμενοι" και να αποφεύγουμε ή απλώς να κρύβουμε από τους άλλους τα συναισθήματά μας, το Agrimony (Bach) θα λειτουργήσει λυτρωτικά στην ψυχολογία μας και θα μας δώσει την ικανότητα και την άνεση να είμαστε ψυχικά αυθεντικοί.
Έντονος είναι σε πολλούς ο φόβος, συχνά μάλιστα και τρόμος, για άγνωστες, αόρατες, υπερφυσικές, σκοτεινές δυνάμεις που μπορεί να εκφράζονται και να επηρεάζουν τα γεγονότα που ζούμε. Χωρίς να επιδρούν στις αντιλήψεις καθαυτές, τα Bach Aspen και Aus. Bush Grey Spider Flower θα αντιμετωπίσουν το φόβο που δημιουργούν αυτές οι καταστάσεις, ξαναδίνοντάς μας διαύγεια και ηρεμία και επιτρέποντας στη λογική και στην ψυχραιμία να διασφαλίσουν τη λειτουργικότητά μας και την ικανότητά μας για ισορροπημένη δράση.
Αυτοί που υποφέρουν από σκέψεις όπως ότι δεν υπάρχει μέλλον, ότι η ανθρωπότητα θα καταστραφεί κλπ, με την άμεση και θεαματική επίδραση του Scotch Broom (FES) θα δουν τις σκέψεις αυτές απλώς να παύουν να τριγυρίζουν στο νου τους, την αγωνία να σταματά και την προσοχή τους να μπορεί ξανά να επικεντρώνεται με εποικοδομητικό τρόπο σε θέματα του παρόντος.
Οι ευαίσθητοι άνθρωποι που επηρεάζονται εύκολα από τις ενέργειες και τα συναισθήματα των άλλων θα βιώσουν ένα βαθμό προστασίας με το Walnut (Bach) και το Yarrow (FES). Ένα άλλο φαινόμενο πολύ έντονο την εποχή αυτή είναι η τάση πολλών να συμπαρασύρονται από αυτό που ονομάζουμε "ψυχολογία της μάζας", να φανατίζονται, να χάνουν τον εαυτό τους και την επαφή με τη λογική και με τα πραγματικά, αυθεντικά τους συναισθήματα και να συμπεριφέρονται σαν "οπαδοί", κάνοντας ή λέγοντας πράγματα που δεν θα έκαναν κανονικά, υπό άλλες, πιο ήρεμες συνθήκες. Το Red Clover (FES) θα τους βοηθήσει να μη χάνουν "το κέντρο τους" και να μη πέφτουν θύματα της μαζικής ψυχολογίας κάτω από έντονα ψυχοπιεστικές συνθήκες.
Οι διαφορετικές επιλογές, απόψεις, ιδέες κλπ που υιοθετούν οι άνθρωποι στις συνθήκες αυτές έχουν δυστυχώς δημιουργήσει κλίμα εχθρότητας, μισαλλοδοξίας και μίσους σε πολλούς, κάτι που συχνά γενικεύεται, έτσι που είναι δύσκολο για κάποιον που θέλει να διατηρήσει την αγάπη για τους ανθρώπους, την αντικειμενικότητα και τον σεβασμό για τη διαφορετική άποψη να το καταφέρει αυτό. Ιάματα όπως το Beech (Bach) για την επικριτικότητα και την απόρριψη, Impatiens (Bach) για την δυσκολία να διατηρήσει την υπομονή του κανείς (κάτι που ευθύνεται για τις συγκρούσεις πολύ πιο συχνά από όσο νομίζουμε), Rough Bluebell (Australian Bush) για τις περιπτώσεις όπου τα άσχημα συναισθήματα για τους άλλους αποκτούν το χαρακτήρα απέχθειας και μίσους.
Οι παρατεταμένες συνθήκες εγκλεισμού διατάραξαν σε πολλούς ανθρώπους τις συνήθειες, την ικανότητα, ακόμη και τη διάθεση για κοινωνικότητα. Η αρχική δυσφορία έως και απόγνωση λόγω της απομόνωσης έδωσαν σταδιακά τη θέση τους στην απόσπαση και την απομάκρυνση από φίλους και αγαπημένους μέσα από νέες συνήθειες που δεν συμπεριλαμβάνουν την παρουσία και τη συναναστροφή με τον άλλον σαν κάτι αυτονόητο. Αυτό, αν παραταθεί, δημιουργεί φυσικά συνθήκες εσωτερικής αγωνίας (με στοιχεία μάλιστα υπαρξιακού χαρακτήρα) ή και κατάθλιψης, οι αιτίες της οποίας όμως συχνά δεν είναι εμφανείς, καθώς η αποχή από την κοινωνικότητα βιώνεται από το άτομο σαν "συνειδητή επιλογή". Αν βιώνουμε αυτό το είδος της αγωνίας ή αν απλά θα θέλαμε να βλέπουμε τους φίλους μας αλλά η επιθυμία να είμαστε ήσυχοι στη μοναξιά μας υπερισχύει, το Water Violet (Bach) είναι το ανθοΐαμα που θα ομαλοποιήσει τις ανάγκες μας για υγιή κοινωνικότητα και θα κάνει επιθυμητή και ευχάριστη την παρουσία ανθρώπων στη ζωή μας.
Αν νοιώθουμε την ανάγκη ή απλά επιθυμούμε να αναβαθμίσουμε τον νου και την ικανότητα αντίληψής μας, τόσο σε πρακτικό όσο και σε πνευματικό επίπεδο, ώστε να κατανοούμε βαθύτερα και πιο σφαιρικά τα σύνθετα αυτά γεγονότα και καταστάσεις ζωής και να επινοούμε καλύτερες και καταλληλότερες λύσεις για μας, εντυπωσιακή είναι ως προς αυτό η επίδραση του ανθοϊάματος Hound's Tongue (FES).
Μπροστά στις εικόνες πολέμων, ανθρωπιστικών καταστροφών και άλλων δεινών που επίσης και δυστυχώς χαρακτηρίζουν για άλλη μια φορά την εποχή, εύλογο και βασανιστικό είναι για πολλούς το υπαρξιακό ερώτημα του "γιατί όλα αυτά;" Για τους λάτρεις των ανθοϊαμάτων, που γνωρίζουν ή είναι διατεθειμένοι να εξερευνήσουν περισσότερες ανθοϊαματικές συλλογές όπως πχ η Pegasus, το δώρο του Gem Elixir Tunnelite είναι μια βαθιά "ανακάλυψη" και συνειδητοποίηση του πόσο και πώς το κακό μέσα στον κόσμο, χωρίς να παύει να είναι αποφευκτέο και καταδικαστέο, είναι αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας που προάγει τη συνειδητοποίηση και την πρόοδο προς το καλό. Αυτό βέβαια είναι κάτι που οι περισσότεροι γνωρίζουν και, θεωρητικά τουλάχιστον, αποδέχονται, ωστόσο κάτι μέσα στην ψυχή μας "κλωτσάει" και αδυνατεί να το κατανοήσει, πόσο μάλλον να το αποδεχθεί. Η εμπειρία μέσα από το συγκεκριμένο  ελιξίριο καθιστά την αποδοχή της θεμελιώδους αυτής αλήθειας βιωματική, μεταλλάσσει άμεσα την αγανάκτηση και τη στείρα οργή προς τη ζωή (για πολλούς και προς το Θεό) σε σοφία, αίσθημα εσωτερικής ειρήνης και έμπνευση και κάνει να αναδυθεί μπροστά στα μάτια της ψυχής μας η απάντηση στο "γιατί όλα αυτά;" - μια βαθύτατα ανακουφιστική και λυτρωτική συνειδητοποίηση.


Αγγελή
Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'. 

Ο Virabhadrasana II, ή πολεμιστής-2 είναι μια asana-θέση αρκετά συνηθισμένη στα προγράμματα της Hatha Yoga και γι’ αυτό συχνά δεν της δίνεται ιδιαίτερη σημασία. Ωστόσο εάν εκτελεστεί σωστά,  μπορεί να αποτελέσει μια πολύ δυναμική θέση, καθώς  ευθυγραμμίζει και γειώνει ολόκληρο το σώμα, δυναμώνοντας ταυτόχρονα τα πόδια. Επομένως, είναι πολύ σημαντικό να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ευθυγράμμιση σε αυτή τη θέση και να εξασκείται με την πρέπουσα αξιοπρέπεια, καθώς αντικατοπτρίζει το πνεύμα ενός πολύ μεγάλου και μυθικού πολεμιστή. Μία παραλλαγή της ή καλύτερα προέκτασή της είναι και ο Viparita Virabhadrasana ή ανάστροφος πολεμιστής.

Μυθολογία

Ο Virabhadra γνωστός και ως Veerabadhra στα Σανσκριτικά, υπήρξε ένας διακεκριμένος πολεμιστής και μυθικός ήρωας της Ινδικής μυθολογίας. Απετέλεσε μια ενσάρκωση του Θεού Shiva με άγρια και τρομακτική μορφή, που περιγράφεται ως ένας φλεγόμενος πολεμιστής που είχε χίλια κεφάλια, χίλια χέρια και χίλια πόδια, κρατά χίλια όπλα και φορά δέρμα τίγρης. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι ο Θεός Shiva είναι ο Διόνυσος του Ελληνικού πανθέου (Φιλόστρατος), όπως και ο Osiris ο Διόνυσος του Αιγυπτιακού (Ηρόδοτος), διαβλέποντας έτσι την σχέση ενός πανάρχαιου παγκόσμιου και ενιαίου προκατακλυσμιαίου πολιτισμού.
Ο μύθος αναφέρει ότι ο Virabhadra γεννήθηκε από την οργή του Shiva, όταν σε μία yajna (θυσία) που οργάνωσε ο Daksha (ο οποίος υπήρξε ένας θεϊκός και μυθικός βασιλιάς-rishi), κατά την οποία η κόρη του Sati που ήταν και σύζυγος του Shiva, αυτοπυρπολήθηκε. Τότε η οργή του θεού Shiva ξεπήδησε σαν φωτιά εκδίκησης από μέσα του, γεννώντας τον ήρωα πολεμιστή Virabhadra, ο οποίος αφού πήρε σάρκα και οστά, κατέστρεψε ολοκληρωτικά το μέρος που γινόταν η θυσία. 
Ο Virabhadra περιγράφεται ως ένας πολεμιστής που κατά την διάρκεια της ζωής του τύφλωσε τον Bhaga, τον Ινδουιστικό Θεό της τύχης (άλλωστε και η τύχη είναι τυφλή), υπέταξε τον Indra  τον πολεμικό Θεό και βασιλιά του ουρανού και των κεραυνών (Θεός παρόμοιος του Διός) και έτριξε τα δόντια του Pushan, ενός ηλιακού Θεού καθοδηγητή των ψυχών, ψυχοπομπός (παρόμοιος του Ερμή). Άλλοι πολεμικοί Θεοί φοβούμενοι έφυγαν από το διάβα του και από τα πεδία των μαχών, ανίκανοι να κοντράρουν την θεϊκή και ανυπέρβλητη δύναμή του.
Στη Hatha Yoga η asana Virabhadrasana-II, ή warrior-II, ή πολεμιστής-2, είναι η δυναμική όρθια θέση, που έχει αφιερωθεί στον σπουδαίο αυτό μυθικό πολεμιστή. Παρατηρώντας τη θέση του πολεμιστή-2, μπορούμε να δούμε ότι ομοιάζει αρκετά με τη πολεμική θέση που έχει το ολόσωμο άγαλμα του Διός ή του Ποσειδώνα, που έχει βρεθεί στα Αντικύθηρα και βρίσκεται στο μουσείο Αθηνών.

Περιγραφή της θέσης

Ο Virabhadrasana-II δοκιμάζει τη δύναμη και την αντοχή τόσο των αρχαρίων όσο και των προχωρημένων γιόγκι. Είναι η δεύτερη από τις τρεις asanas-στάσεις που είναι αφιερωμένες στο μεγάλο πολεμιστή Virabhadra, τη θέση Virabhadrasana-I, την II και την III.
Στη Virabhadrasana-II το βάρος του σώματος κατανέμεται ομοιόμορφα ζυγισμένο μεταξύ των δύο ποδιών με το μπροστινό γόνατο λυγισμένο και το πίσω τεντωμένο, τους γοφούς τετραγωνισμένους και τα χέρια απλωμένα σε ευθεία πάνω από τα μπροστινά και τα πίσω πόδια.
Εάν παραμείνει κάποιος στη στάση για κάποια λεπτά, θα αρχίσει να τρέμει, οπότε θα θελήσει να ανασηκωθεί και να δώσει στα πόδια του ένα διάλειμμα, όπως και να κατεβάσει τα χέρια του για να αφήσει τους ώμους του να ξεκουραστούν. Αλλά ο γιόγκι σαν αληθινός πολεμιστής και με το θάρρος του ν’ αναλαμβάνει δράση, θα βρει τελικά τη δύναμη να κρατήσει όσο περισσότερο μπορεί τη στάση.
Ο Virabhadrasana-II διδάσκει στους ασκούμενους την αρετή της υπομονής, της επιμονής και της καρτερικότητας, που χρειάζεται ο γιόγκι-πολεμιστής στην καθημερινότητά του. Ένα άλλο προσόν της θέσης αυτής είναι ότι μπορείς να κινηθείς σε διάφορες άλλες θέσεις-asanas όπως στην Utthitha Parsavakonasana, στην Ardha Chandrasana, ή στην Utthitha Trikonasana.

Οφέλη της θέσης

  • Αυξάνει την αντοχή.
  • Δυναμώνει τους ώμους.
  • Ενισχύει τα πόδια τους τετρακεφάλους, τους προσαγωγούς και το γόνατο.
  • Διατείνει και δυναμώνει τους βουβώνες και τους αστραγάλους.
  • Τονώνει τα κοιλιακά όργανα.
  • Ανοίγει ήπια τα ισχία, τον θώρακα και τους ώμους.
  • Ανακουφίζει από τους πόνους στην πλάτη.
  • Γειώνει και ευθυγραμμίζει το σώμα.
  • Αυξάνει την αντοχή  και την ισορροπία.
  • Αυξάνει την επίγνωση του σώματος και βελτιώνει τη σύνδεσή του με το νου. 

Οδηγίες βήμα-βήμα

Ξεκίνησε από την Tadasana (όρθια θέση προσοχής) στο μπροστινό μέρος του ματ. Κάνε ένα μεγάλο βήμα πίσω με το ένα πόδι σου σε θέση προβολής.
Γείωσε καλά τα πέλματά σου στο πάτωμα. Σήκωσε τα χέρια σου, τέντωσέ τα και τοποθέτησέ τα παράλληλα μεταξύ τους και πάνω από τα πόδια σου σε ευθεία. Οι παλάμες σου να κοιτάζουν προς τα κάτω.
Γύρισε το μπροστινό σου πέλμα παράλληλο προς το ματ και στρέψε τα δάχτυλα του πίσω ποδιού σου ώστε να κοιτάζουν κάθετα και λίγο λοξά μπροστά, πάντα σε σχέση με το μπροστινό σου πόδι.
Ευθυγράμμισε τη μπροστινή φτέρνα σου σε ευθεία με την καμάρα του πίσω ποδιού σου.
Λύγισε το μπροστινό σου γόνατο ώστε σταδιακά ο μηρός σου να έρθει σχεδόν παράλληλα με το έδαφος. Φθάσε στο σημείο που δεν σε ενοχλεί το γόνατό σου.
Φέρε το γόνατό σου σε ευθεία με το δεύτερο δάκτυλο του μπροστινού σου ποδιού.
Πίεσε την έξω μεριά του πίσω ποδιού σου στο πάτωμα και ταυτόχρονα ενεργοποίησε τη mula bandha, το κέντρο σου, κατεβάζοντας την ουρά σου προς τα κάτω. Κράτησε την κοιλιακή σου περιοχή ενεργή και επίπεδη.
Επιμήκυνε τον κορμό σου και στρέψε τον κάθετο προς το έδαφος, χωρίς να γέρνει μπροστά. Μην αφήσεις τη λεκάνη σου να γύρει μπροστά και μέσα.
Διεύρυνε την ευθεία των χεριών σου. Κράτησε το βλέμμα σου ευθεία, ώστε να κοιτάζει πέρα από τα δάχτυλα του μπροστινού σου χεριού.
Κράτησε τη θέση για 5–10 βαθιές αναπνοές.
Για να βγεις πάρε μία βαθιά εισπνοή και με την εκπνοή τέντωσε το μπροστινό σου γόνατο, ισιώνοντας το πόδι σου.
Επανέλαβε το ίδιο από την άλλη πλευρά.

Παραλλαγές της θέσης

Εάν οι ώμοι είναι τραυματισμένοι ή σφιχτοί, οι παλάμες μπορούν να έρθουν στο κέντρο του στήθους στην Anjali Mudra.
Εάν υπάρχει πάθηση γονάτου, το λυγισμένο πόδι μπορεί να κατέβει σε λιγότερες μοίρες από τις 90ο, ίσως και στις μισές 45ο.

Συχνά λάθη της θέσης

Το γόνατο του πίσω ποδιού κάνει υπερέκταση και κλειδώνει,  ενώ το ισχίο καταρρέει προς τα εμπρός. Το κάτω μέρος της πλάτης ισοπεδώνεται και το πλαϊνό σώμα γέρνει προς τα κάτω, έτσι ώστε ολόκληρο το σώμα καταρρέει στη στάση, αντί να διατηρείται ενεργοποιημένο και ευθυγραμμισμένο.
Ο κορμός δεν μένει κάθετος με το έδαφος και γέρνει μπροστά. Αυτό αλλάζει το κέντρο βάρους και επιβαρύνει το μπροστινό γόνατο.
Η λεκάνη γέρνει μπροστά με αποτέλεσμα να γίνεται λόρδωση στη μέση.
Τα χέρια χάνουν την ευθεία σε σχέση με τα πόδια και τοποθετούνται διαγώνια.

Viparita Virabhadrasana, ανάστροφος πολεμιστής-2, reverse warrior II

Ο Viparita Virabhadrasana ή ανάστροφος πολεμιστής είναι μία δυναμική θέση που έχει αρκετά πλεονεκτήματα. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως προέκταση του Virabhadrasana II.
Η θέση βοηθά στην ενδυνάμωση των γοφών, των τετρακέφαλων, των χεριών, των ώμων, του κορμού και του λαιμού. Βοηθάει στη διάταση των βουβώνων, των ισχίων, των ποδιών και των πλευρών, καθώς και στο άνοιγμα του στήθους και των ώμων. Η στάση βελτιώνει επίσης την ευλυγισία στη σπονδυλική στήλη, τους αστραγάλους και το στήθος. 
Ο Viparita Virabhadrasana αυξάνει την κυκλοφορία του αίματος μέσα στο σώμα, γεγονός που μπορεί να μειώσει την κούραση και να ηρεμήσει το μυαλό κάποιου. Επιπλέον, μπορεί να ανακουφίσει τον πόνο στη μέση.
Η προς τα άνω κίνηση του κορμού στον Viparita Virabhadrasana δίνει την αίσθηση της επικοινωνίας του γιόγκι με το ουράνιο στερέωμα.

Αντενδείξεις της θέσης

Ενώ η θέση έχει πολλά οφέλη, θα πρέπει να αποφεύγεται από οποιονδήποτε έχει τραυματισμούς στον αυχένα, το ισχίο, τη σπονδυλική στήλη ή τους ώμους. Τα άτομα με τραυματισμούς στον αυχένα θα πρέπει να φροντίζουν να κρατούν το βλέμμα τους προς τα εμπρός στη στάση, αντί να γέρνουν το κεφάλι προς τα πίσω.

Οδηγίες βήμα-βήμα

Ξεκινώντας από το Virabhadrasana II με το μπροστινό γόνατο λυγισμένο, γύρισε την παλάμη του δεξιού σου χεριού για να κοιτάξει προς τον ουρανό.
Καθώς εισπνέεις, σήκωσε το δεξί σου χέρι ψηλά επάνω. Ταυτόχρονα χαμήλωσε το πίσω σου χέρι και σύρε το προς τα κάτω προς το οπίσθιο πόδι.
Διατήρησε  το μήκος του κορμού σου στα δύο πλευρά και μέση καθώς κινείσαι προς τα πίσω.
Ενεργοποίησε τις ωμοπλάτες σου και τα κάτω πλευρά σου, δεσμεύοντας ελαφρά τους μυς του πυρήνα σου. 
Άνοιξε το θώρακά σου σε μια απαλή κίνηση της πλάτης. 
Κοίταξε το ανασηκωμένο χέρι σου ή λοξά το πίσω πόδι σου εάν έχεις προβλήματα με τον αυχένα ή την ισορροπία.
Μείνε στη στάση για έως και 5 αναπνοές.
Με μία βαθιά εισπνοή επίστρεψε στον Virabhadrasana II.
Επανέλαβε από την άλλη πλευρά.

Επίλογος

Ο Virabhadrasana-II και η προέκτασή του ο Viparita Virabhadrasana, αποτελούν από κοινού μία πολύ καλή κοινή πρακτική και μία πρόκληση, που θα βοηθήσουν τον γιόγκι να  αυξήσει την επίγνωση του σώματός του, την ισορροπία του και τον προσανατολισμό του σώματός του στο χώρο. Έτσι θα βοηθηθεί η αφύπνιση και η σύνδεση σώματος ψυχής και νου, με το περιβάλλον και την παγκόσμια ροή. Μία δοκιμή θα σε πείσει…


Βασίλης Μαυρομμάτης
Ιπποκράτειο Κέντρο Κλασικής Ομοιοπαθητικής
Bachelor of Health Science (Naturopathy) στο Warnborough College Ireland
e-mail: 
bmavromatis@gmail.com
Facebook: @greekmedicine

Τα τσάγια βοτάνων δεν έχουν μόνο ωραία γεύση - έχουν επίσης σημαντικά οφέλη για την υγεία, ειδικά για τις γυναίκες.
Ερευνητές πραγματοποίησαν τεστ για τρία αφεψήματα βοτάνων για να ανακαλύψουν ότι βοηθούν τις γυναίκες να κοιμούνται καλύτερα μετά τον τοκετό, μειώνουν τους πόνους του προεμμηνοροϊκού συνδρόμου, το στρες και το άγχος και βοηθούν στον έλεγχο του μεταβολισμού, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2. Οι άνδρες με οστεοαρθρίτιδα είχαν επίσης μειωμένο πόνο μετά την κατανάλωση του τσαγιού.
Η ερευνήτρια Gill Jenkins εξέτασε εννέα μελέτες που είχαν εξετάσει τα οφέλη για την υγεία του αφεψήματος γερμανικού χαμομηλιού, καρπών αγριοτριαντάφυλλου (rose hip) και δυόσμου. Το χαμομήλι ήταν το πιο αποτελεσματικό, βοηθώντας τις γυναίκες να κοιμηθούν καλύτερα μετά τον τοκετό- επίσης ανακούφισε τα συμπτώματα του προεμμηνορροϊκού συνδρόμου και μείωσε τον πόνο της περιόδου, το στρες και το άγχος. Σε μια άλλη μελέτη, στην οποία συμμετείχαν άνδρες και γυναίκες, το τσάι βελτίωσε τον μεταβολισμό, συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου της γλυκόζης και της ινσουλίνης.
Οι καρποί αγριοτριανταφυλλιάς επίσης ανακούφισαν τον πόνο της εμμήνου ρύσεως και το τσάι δυόσμου βελτίωσε τον έλεγχο των ορμονών. Ο δυόσμος βοήθησε επίσης και τα δύο φύλα να διαχειριστούν τον πόνο και τη δυσκαμψία που προκαλεί η οστεοαρθρίτιδα.

(Πηγή: J Nurs Women's Health, 2022; 6: 178)

Η πρόσφατη συζήτηση σχετικά με την προγεννητική αγωγή και ο προβληματισμός σχετικά με το τι είδους θα έπρεπε να είναι αυτή αν υπάρξει, παρόλο που προς το παρόν ‘έληξε άδοξα’, έφερε στο προσκήνιο το ζήτημα της σημασίας της ψυχικής στάσης κατά το διάστημα της εγκυμοσύνης.
Η επίδραση της διάθεσης και των συναισθημάτων της εγκύου στην ανάπτυξη του εμβρύου έχουν γίνει αντικείμενο μελέτης πολλών ερευνητών και ψυχοθεραπευτών. Πολύ γνωστή είναι μεταξύ αυτών η εργασία του πρωτοπόρου γιατρού (ΩΡΛ) Alfred Tomatis, η μέθοδος του οποίου χρησιμοποιείται ευρύτατα, ο οποίος “ανακάλυψε και επισήμανε ότι το έμβρυο ακούει από την δέκατη όγδοη εβδομάδα της κύησης και ότι το αυτί παίζει σημαντικό ρόλο στη γνωστική ανάπτυξη. Στη συνέχεια, διαπίστωσε ότι η ενδομήτρια ακρόαση είναι κρίσιμης σημασίας για την συναισθηματική ανάπτυξη του βρέφους” (οι φράσεις σε εισαγωγικά είναι από την επίσημη ιστοσελίδα για τη μέθοδο Tomatis).
Το να δεχτούμε ότι η ενδομήτρια ζωή είναι σημαντική για την μετέπειτα ψυχική εξέλιξη του ανθρώπου για πολλούς αποτελεί πηγή ενδιαφέροντος και ελπίδας, επειδή θεωρούν ότι η γνώση αυτή θα τους δώσει περισσότερο έλεγχο στη ζωή τους και καλύτερες προοπτικές στα παιδιά που σκοπεύουν να αποκτήσουν. Σε κάποιους άλλους, όπως φάνηκε, δημιουργεί άγχος, από το οποίο σπεύδουν να απαλλαγούν με το να απορρίψουν κάθε ενδεχόμενο του να είναι ψυχικά σημαντική η προγεννητική εποχή. Οι μεν πιστεύοντας ότι μια ‘ευτυχισμένη εγκυμοσύνη’ θα προστατέψει το παιδί από κάποια μελλοντικά προβλήματα, οι δε θεωρώντας ότι κάθε πιθανή αρνητική σκέψη, συναίσθημα ή εμπειρία της μητέρας κατά την εγκυμοσύνη θα ‘καταστρέψει’ το παιδί τους, κάτι που στα μάτια τους θα καταστήσει την εγκυμοσύνη μια αβάσταχτα και απάνθρωπα απαιτητική φάση ζωής. Υπάρχουν και αυτοί τέλος που πιστεύουν ότι η παραδοχή του ότι το έμβρυο υφίσταται ψυχικές επιρροές πριν τη γέννηση θα μπορούσε να έχει αρνητικές συνέπειες σε ό,τι αφορά τις νομοθεσίες τις σχετικές με τις αμβλώσεις.
Αυτό που θα έπρεπε να προέχει βέβαια είναι το τι συμβαίνει πραγματικά - και με βάση αυτή την αλήθεια, να καθορίσουμε την προσωπική μας στάση αφενός και την κοινωνική πολιτική αφετέρου. Αυτό όμως δεν φαίνεται εφικτό προς το παρόν.
Με όποια τάση και στάση πάντως και αν συνταχθεί κανείς, δεν υπάρχει κάποιος που θα διαφωνούσε ότι μια ευτυχισμένη εγκυμοσύνη είναι καλύτερη από μια δυσάρεστη και ψυχολογικά οδυνηρή.
Δεν αυταπατάται βέβαια κανείς ότι μπορεί να ‘κατασκευάσει’ μια ευτυχισμένη περίοδο εγκυμοσύνης επειδή ‘έτσι πρέπει’. Η εγκυμοσύνη συμβαίνει μέσα σε πραγματικές και όχι ιδεατές συνθήκες ζωής, συνθήκες που εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, προσωπικούς και κοινωνικούς, και συμβαίνει μέσα στο πλαίσιο σχέσεων με τους άλλους οι οποίες πάντοτε διαμορφώνουν καθοριστικά την ατμόσφαιρα της ζωής και τη διάθεση της εγκύου. Όπως είναι η ζωή της γυναίκας γενικότερα εκείνη την εποχή, ανάλογη θα είναι και η εγκυμοσύνη της. Ίσως όμως, η επίγνωση του ότι η ψυχική της διάθεση τότε μπορεί να είναι ακόμη περισσότερο σημαντική από ότι συνήθως, μπορεί να την ωθήσει στο να πάρει την ανάγκη για ευχάριστα συναισθήματα και ευεξία πιο σοβαρά και να τα επιδιώξει περισσότερο συνειδητά.
Κάθε περίπτωση είναι φυσικά ιδιαίτερη και δεν μπορούν να δοθούν γενικές ‘συνταγές ευτυχίας’. Ορισμένες καταστάσεις όμως φαίνεται ότι είναι αρκετά συχνές. Πολύ συνηθισμένες για παράδειγμα είναι οι αδιαθεσίες και οι έμετοι στη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Από την πλευρά των ανθοϊαμάτων, πολύ βοηθητικό σ’ αυτό είναι το Scleranthus (Bach). To FES Pomegranate βοηθά όταν η γυναίκα βιώνει στρες μπροστά στη δυσκολία του να συνδυάσει τον μητρικό ρόλο με τις ανάγκες της αφοσίωσης σε εργασία και καριέρα, θεωρώντας ότι στην πράξη το ένα αναγκαστικά αποκλείει το άλλο. Το Mimulus (Bach) θα βοηθήσει στους φόβους για το αν θα πάνε καλά τα πράγματα στις πρακτικές τους διαστάσεις. Αν ο φόβος είναι έντονος και υπάρχει αναστάτωση και ταραχή, το πασίγνωστο Rescue Remedy θα συντροφέψει την έγκυο για όποτε και όσο χρειάζεται. Το Bottlebrush (Australian Bush) είναι εξαιρετικό στο να υποστηρίξει τις διαδικασίες της εγκυμοσύνης σε όλες τους τις φάσεις. Το Self-Heal (FES) θα αντιμετωπίσει την ‘αρρωστοφοβία’ που είναι ιδιαίτερα συχνή αυτό τον καιρό.
Το Agrimony (Bach) θα χρειαστεί όταν η έγκυος δυσκολεύεται ή θεωρεί μη-σωστό το να εκφράζει ‘δυσάρεστα συναισθήματα’ (θλίψη, φόβο, θυμό κλπ) πιστεύοντας ότι πρέπει να νοιώθει και να φαίνεται ‘πάντα χαρούμενη’, ειδικά στη σκέψη του ότι η διάθεσή της μπορεί να επηρεάσει το μωρό. Αν μάλιστα αισθάνεται πολύ ενοχικά γύρω από αυτό το θέμα, θα χρειαστεί Pine (Bach). Αν νοιώθει τα νεύρα της τεντωμένα και πιέζεται εσωτερικά, Cherry Plum. Αν απογοητεύεται εύκολα όταν το οτιδήποτε δεν πηγαίνει καλά, Gentian – το ίδιο και αν βρίσκει τον τρόπο ζωής της ως εγκύου δύσκολο και απογοητευτικό.  
Όταν έχει παράπονα με τον σύζυγο υπερβάλλοντας στο ότι δεν την αγαπάει ή δεν την φροντίζει αρκετά, το Bach Chicory θα μειώσει την συναισθηματική υπερευαισθησία και την ψυχική εξαρτητικότητα, φέρνοντας αισθήματα ψυχολογικής ωριμότητας και συναισθηματικής αυτάρκειας. Όταν σχέσεις ή καταστάσεις της δημιουργούν κακοδιαθεσία, θυμό ή πικρία και όλα στη ζωή της φαίνονται ‘άσχημα’, πολύτιμο θα αποδειχθεί το Bach Willow.


Αγγελή
Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'. 

Τα βότανα και η ολιστική θεραπεία μπορούν να βοηθήσουν με πολλούς τρόπους στην αύξηση της γονιμότητας - και για τα δύο φύλα.

Μπορεί να έχετε ακούσει για ανθρώπους που πήραν ένα βότανο και “έπιασαν παιδί”. Είναι μια συχνή ιστορία στη λαϊκή παράδοση και στα παραμύθια. Και όντως, ίσως ως εκ θαύματος συμβεί, τα βότανα, με τόσο απλό και γρήγορο τρόπο, να βοηθήσουν ένα ζευγάρι να συλλάβει. Μακάρι σε όλες τις περιπτώσεις να γινόταν τόσο εύκολα.

Υπογονιμότητα θεωρείται η αδυναμία σύλληψης, μετά από ενός έτους προσπάθεια. Πρόκειται για ένα σύνθετο θέμα, που εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και που απαιτεί διάγνωση και κατάλληλη ιατρική αντιμετώπιση, εάν χρειάζεται. Είναι σημαντικό να διερευνηθούν ιατρικά όλες οι πιθανές αιτίες της υπογονιμότητας, ώστε να αντιμετωπιστούν εγκαίρως παθολογικά προβλήματα που μπορεί να εμποδίζουν τη σύλληψη, αλλά και που σε κάποιες περιπτώσεις ίσως είναι σημαντικά για την υγεία των μελλόντων γονιών.

Δεν θα επεκταθώ στην παθολογία και σε ειδικές αιτίες της υπογονιμότητας. Θα προσπαθήσω όμως, να ρίξω λίγο φως στο πώς μπορεί η βοτανοθεραπεία να συμβάλλει στη γονιμότητα και στο πώς μπορεί να λειτουργούν κάποια βότανα, που προβάλλονται ως τονωτικά της γονιμότητας στην παγκόσμια αγορά βοτάνων και τυποποιημένων φυτικών σκευασμάτων.

Η Δυτική Ολιστική Βοτανοθεραπεία είναι ένα προσωποκεντρικό μοντέλο θεραπείας, όπου λαμβάνονται υπόψη όλοι οι παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του θεραπευόμενου. Συνεπώς, δεν υπάρχει μία συνταγή που να λειτουργεί εξίσου για όλους και που θα έλυνε το πρόβλημα της υπογονιμότητας. Μπορεί, ωστόσο, να προταθεί ένα εξατομικευμένο πλάνο υγείας, που περιλαμβάνει πιθανές αλλαγές στον τρόπο ζωής και στη διατροφή παράλληλα με τη χρήση βοτάνων, επιλεγμένων σύμφωνα με τις προσωπικές του ανάγκες.

Μια γενικότερη προσέγγιση της βοτανοθεραπείας σχετικά με την ενίσχυση της γονιμότητας, είναι αντίστοιχη με της σύγχρονης ιατρικής: η συνολική βελτίωση της υγείας των γονέων μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα σύλληψης και επιτυχίας της εγκυμοσύνης. Πώς μπορούμε να φέρουμε τον οργανισμό σε μια κατάσταση βέλτιστης υγείας με τα βότανα; Προσπαθούμε να υποστηρίξουμε κάθε ένα από τα συστήματα του οργανισμού μας, ώστε να εκπληρώνει όσο καλύτερα γίνεται τη λειτουργία του.

Γενικότερα για τα γυναικολογικά προβλήματα που μπορεί να σχετίζονται με ανισορροπία, υπερπαραγωγή ή έλλειψη ορμονών, η προσέγγιση της δυτικής βοτανοθεραπείας είναι σε πρώτο στάδιο ήπια και μη επεμβατική. Προσπαθούμε δηλαδή να επιτρέψουμε στο σώμα να ρυθμίσει τις ορμόνες από μόνο του, αποφεύγοντας τα βότανα που έχουν άμεση ορμονική δράση.

Προτείνονται βότανα με τις παρακάτω δράσεις

  • Αποτοξινωτικά του ήπατος (που βοηθούν δηλαδή να αποβληθούν πιο άμεσα οι τοξικές ουσίες που βρίσκονται στο ήπαρ). Το ήπαρ είναι υπεύθυνο για την διατήρηση της ισορροπίας των ορμονών, των υπεύθυνων για την αναπαραγωγή όπως και όλων σχεδόν των ορμονών.
  • Λεμφαγωγά (που ενισχύουν την κυκλοφορία της λέμφου). Ένα υγιές λεμφικό σύστημα επιτρέπει τη ροή της προγεστερόνης, η οποία είναι απαραίτητη για την ρύθμιση των οιστρογόνων.

Έτσι, εφόσον εξεταστούν όλες οι προσωπικές ανάγκες, μπορεί να προταθούν βότανα που θα στηρίξουν το νευρικό σύστημα, όπως χαλαρωτικά και προσαρμογόνα, που βοηθούν τον οργανισμό να ανταπεξέλθει και να προσαρμοστεί στο στρες. Πολλά από τα προσαρμογόνα βότανα έχουν φήμη ως τονωτικά της γονιμότητας. Ίσως χρειαστεί να γίνεται αποτελεσματικότερα η απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών μέσω της τροφής, οπότε θα βοηθούσαν βότανα τονωτικά της πέψης ή αντιφλεγμονώδη του πεπτικού συστήματος. Αν χρειαστεί υποστήριξη το κυκλοφορικό σύστημα, μπορεί να βοηθήσουν βότανα τονωτικά της κυκλοφορίας, ιδανικά παράλληλα με καθημερινή, ήπια αεροβική άσκηση.

Μια εξατομικευμένη συνταγή με βότανα για την αύξηση της γονιμότητας θα μπορούσε να περιλαμβάνει βότανα με όλες τις παραπάνω δράσεις.

♂ Ειδικά για τους άντρες, επιπλέον των παραπάνω, προτείνονται κυρίως βότανα που ενισχύουν το ανδρικό ουροποιητικό σύστημα, όπως διουρητικά και αντιφλεγμονώδη, και βότανα που ενισχύουν τη λειτουργία του κυκλοφορικού

♀ Ειδικά για τις γυναίκες, προτείνονται βότανα που τονώνουν την κυκλοφορία στην περιοχή της μήτρας, τα οποία έχουν συνήθως και εμμηναγωγό δράση. Τα εμμηναγωγά βότανα βοηθούν στην καλύτερη ροή του αίματος κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσης και κατ’ επέκταση στον καλύτερο “καθαρισμό” της μήτρας. Πολλά από τα εμμηναγωγά βότανα είναι τονωτικά της γονιμότητας και είναι χρήσιμα σε ένα πλάνο προετοιμασίας για εγκυμοσύνη. Χρειάζονται όμως προσοχή από την ωορρηξία και έπειτα, επειδή ίσως προκαλέσουν αποβολή ή αποτρέψουν τη σύλληψη. Παραδοσιακά, ισχυρές δόσεις εμμηναγωγών, όπως οι σπόροι του μαϊντανού και του σέλινου, λαμβάνονταν από την αρχαιότητα ως εκτρωτικά. Οι μικρές δόσεις δεν είναι απαραίτητο ότι θα επηρεάσουν την εγκυμοσύνη, αλλά καλύτερα να διακόπτεται η χρήση τους από την ωορρηξία μέχρι και την επόμενη έμμηνο ρύση, ώστε να αποφευχθούν τυχόν επιπλοκές.

Το ιδανικό θα ήταν να προγραμματιστεί ένα διάστημα προετοιμασίας πριν την εγκυμοσύνη, διάρκειας λίγων μηνών. Σε αυτό το διάστημα, θα χρειαστεί και οι δύο γονείς να υιοθετήσουν συνήθειες που θα συμβάλλουν στη βελτίωση της υγείας τους (πχ. άσκηση, χαλάρωση, ύπνος, πολλά φρούτα και λαχανικά) και να αφήσουν τις συνήθειες που την επιβαρύνουν.(πχ. κάπνισμα, αλκοόλ) Αν επιθυμούν να πάρουν βότανα, καλό θα ήταν να ξεκινήσουν με την ήπια προσέγγιση που ανέφερα παραπάνω. 

Τα Φυτοοιστρογόνα

Για την αύξηση της γυναικείας γονιμότητας, σε μεταγενέστερο χρόνο, θα μπορούσαν να ληφθούν βότανα που περιέχουν φυτοοιστρογόνα. Τα φυτοοιστρογόνα είναι ουσίες που μοιάζουν με τα φυσικά οιστρογόνα και δρουν πολύ πιο ήπια από τα χημικά οιστρογόνα. Η ιδιαιτερότητά τους είναι ότι το σχήμα τους ταιριάζει στους υποδοχείς των οιστρογόνων που βρίσκονται στους ιστούς του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος- μιμούνται δηλαδή τα φυσικά οιστρογόνα, αναπληρώνοντας κατά κάποιον τρόπο τη δράση τους. Έρευνες έχουν δείξει ότι μπορεί να λειτουργούν ως ρυθμιστικά ορμονών, παρουσιάζοντας είτε οιστρογονική είτε αντιοιστρογονική δράση. Η χρήση των φυτοοιστρογόνων σε θεραπευτικές δοσολογίες έχει θεωρηθεί επίφοβη για κάποιες περιπτώσεις καρκίνων, επειδή δεν έχουν ολοκληρωθεί οι έρευνες που εξηγούν πλήρως τη λειτουργία τους. Υπάρχουν ωστόσο πολλές έρευνες που υποστηρίζουν ότι όχι μόνο είναι ασφαλή, αλλά ότι προλαμβάνουν πολλές μορφές καρκίνου.

Γνωρίζατε ότι : Μερικές από τις τροφές που περιέχουν Φυτοοιστρογόνα είναι: τα όσπρια (ειδικά η σόγια και τα προϊόντα της), ο λιναρόσπορος, τα αποξηραμένα φρούτα (πχ. χουρμάδες, δαμάσκηνα, βερίκοκα), το σουσάμι, το σκόρδο, τα ροδάκινα, τα μούρα, το πίτουρο του σιταριού, τα κραμβοειδή λαχανικά (πχ. λαχανο, κουνουπίδι, μπρόκολο, σινάπι).

Γνωρίζατε ότι: 
-Οι καρποί της γνωστής μας λυγαριάς (Vitex agnus-castus), που είναι αυτοφυής στην Ελλάδα, περιέχει φυτοοιστρογόνα που σύμφωνα με έρευνες αυξάνουν την παραγωγή προγεστερόνης, ρυθμίζουν τον κύκλο και αυξάνουν τη γονιμότητα.
-Λέγεται πως οι κόρες που συμμετείχαν στη γιορτή της θεάς Δήμητρας, τα Θεσμοφόρια, στολίζονταν με άνθη λυγαριάς για να προστατέψουν την αγνότητά τους.
-Στα μεσαιωνικά μοναστήρια λεγόταν το “πιπέρι του μοναχού” στο οποίο αποδίδονταν αντι-αφροδισιακές αν το χρησιμοποιούσαν άντρες.

Παραδείγματα βοτάνων για αύξηση της γονιμότητας

Δράσεις βοτάνων

Βότανα

Αποτοξινωτικά ήπατος

Γαϊδουράγκαθο, Αγκινάρα, Ραδίκι, Κουρκουμάς, Γλυκόριζα.

Λεμφαγωγά

Γάλλιο, Τριφύλλι, Καλέντουλα, Άρκτιο.

♂ Τονωτικά ανδρικού αναπαραγωγικού

Τζίνσενγκ (αμερικάνικο και ασιατικό), Ροντιόλα, Ασγουαγκάντα, Αστράγαλος, Σισάνδρα, Μάκα, Τριβόλι, Επιμήδιο.

♂ Τονωτικά ανδρικού ουροποιητικού

Saw palmetto, Γάλλιο, Αγριάδα, Τριβόλι, Γκίνγκο.

Τονωτικά του κυκλοφορικού

Γκίνγκο, Κράταιγος, Σκόρδο.

♀ Τονωτικά γυναικείου αναπαραγωγικού

Γλυκόριζα*, Ροντιόλα, Σαταβάρι, Σισάνδρα, Ασγουαγκάντα, Φύλλα σμεουριάς, Διοσκορέα, Μάκα.

♀ Τονωτικά κυκλοφορίας της μήτρας / ήπια εμμηναγωγά

Αχίλλεια, Αλχημίλλη, Καλέντουλα, Τζίντζερ, Κανέλα.

♀ Ρυθμιστικά ορμονών με φυτο-οιστρογονική δράση

Διοσκορέα, Γλυκόριζα,* Λυγαριά, Τριφύλλι, Αλφάλφα, Σιμισιφούγκα.

* η γλυκόριζα αντενδείκνυται για όσους πάσχουν από υπέρταση.

*** Τα παραπάνω παραδείγματα δεν αποτελούν θεραπευτική πρόταση. Όλα τα βότανα ενδέχεται να έχουν παρενέργειες, αντενδείξεις και αλληλεπιδράσεις και όλα έχουν συγκεκριμένες θεραπευτικές δοσολογίες. Συμβουλευτείτε κάποιον ειδικό πριν αποφασίσετε να καταναλώσετε βότανα, ειδικά εάν έχετε χρόνια ή σοβαρά προβλήματα υγείας, εάν είστε έγκυος ή θηλάζουσα.


Λιτσα Κων να
Η Κωνσταντίνα Λίτσα σπούδασε Βοτανοθεραπεία στη Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας του Πανεπιστημίου Napier στο Εδιμβούργο,στη Σκωτία. Έπειτα έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη "Συμβουλευτική Ψυχολογία στη Δημόσια Υγεία" και εκπαιδεύτηκε στη Συμβουλευτική (Solution Focused Counselling και Προσωποκεντρική Συμβουλευτική). Από το 2007 εργάστηκε ως Φυτοθεραπεύτρια στη Βρετανία, στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και σε κοινοτικά προγράμματα σχεδιασμένα για ευάλωτες ομάδες, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Για 3 χρόνια ήταν μέλος της ομάδας Αγωγής Υγείας του Δήμου του Εδιμβούργου,όπου εργαζόταν με εφήβους σε Γυμνάσια και έλαβε μέρος σε Βρετανικά προγράμματα εκπαίδευσης που αφορούσαν στην ανάπτυξη αυτοπεποίθησης και περιβαλλοντολογικής συνείδησης σε σχολεία. Συμμετείχε για 7 χρόνια στην ομάδα Herbal Scotland, όπου προσέφερε Πρώτες Βοήθειες με Βότανα σε Διεθνή Φεστιβάλ. Από τον Αύγουστο του 2011, ζει στην Ελλάδα, όπου εργάζεται ως Βοτανοθεραπεύτρια και προωθεί τις αρχές της Αειφόρου Καλλιέργειας (Permaculture).Έχει συνεργαστεί με πολλές τοπικές ομάδες και παραδίδει σεμινάρια αυτάρκειας και πρακτικά εργαστήρια με στόχο την εκπαίδευση για την αυτοδιαχείριση της υγείας και την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση.

Στη δυτική βοτανοθεραπεία η κατάθλιψη αντιμετωπίζεται ολιστικά. Τα βότανα επιλέγονται με βάση τις προσωπικές ανάγκες, ανάλογα δηλαδή με τα διαφορετικά συμπτώματα του θεραπευόμενου και φυσικά ανάλογα με τους παράγοντες που έχουν συμβάλλει στην κατάθλιψη. Η βοτανοθεραπεία μπορεί να χρησιμεύσει στην αντιμετώπιση ειδικά της ήπιας κατάθλιψης, καλύπτοντας τις ανάγκες μεγάλου εύρους κοινού, που θα προτιμούσε μια φυσική, ήπια θεραπευτική αντιμετώπιση.

Πολλά βότανα μπορούν να φέρουν ευθυμία και χρησιμοποιούνται από την αρχαιότητα παραδοσιακά, ανά τον κόσμο για να προκαλούν “μέθη” ή για την ψυχοτρόπο δράση τους. Ωστόσο, στη σύγχρονη βοτανοθεραπεία σπανίως χρησιμοποιούνται πλέον ψυχοτρόπα βότανα, παρά την άμεση δράση τους, κυρίως επειδή έχουν κριθεί επικίνδυνα, εθιστικά ή δηλητηριώδη.

Έχω συχνά ερωτηθεί αν τα βότανα δρουν με την ίδια ταχύτητα και ισχύ όπως τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν τον οργανισμό, κάνοντας άμεσα διαθέσιμους κάποιους νευροδιαβιβαστές, που επιδρούν στη διάθεση. Παράλληλα με την ψυχιατρική αγωγή προτείνεται ψυχοθεραπεία, εφόσον τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα δεν αντιμετωπίζουν την αιτία του προβλήματος, αλλά βοηθούν στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Ομοίως και στη βοτανοθεραπεία, χρειάζεται να γίνεται παράλληλη διαχείριση των προβλημάτων που έχουν οδηγήσει στην κατάθλιψη. Τα βότανα της δυτικής βοτανοθεραπείας μπορεί να δρουν με ηπιότερο τρόπο από τα αντίστοιχα φάρμακα, αλλά σπανίως έχουν παρενέργειες και ανεπιθύμητα συμπτώματα.
Υπάρχουν διαφορετικά είδη και επίπεδα κατάθλιψης, που όλα σχετίζονται τουλάχιστον με κάποια ή όλα από τα παρακάτω συμπτώματα: θλίψη, ανηδονία, αδράνεια, δυσκολία συγκέντρωσης, αφαγία ή υπερφαγία, διαταραχές ύπνου, αισθήσεις δυσφορίας και συναισθήματα απόγνωσης, σκέψεις ή και απόπειρες αυτοκτονίας, που συνήθως επηρεάζουν σημαντικά τη λειτουργικότητα. Υπάρχουν πολλαπλά διαγνωστικά κριτήρια για να είναι εύστοχη η διάγνωση, όπως η συχνότητα, η ένταση και η διάρκεια των επεισοδίων. Η διάγνωση χρειάζεται να γίνει από ειδικό επαγγελματία ψυχικής υγείας, ειδάλλως θεωρείται ανακριβής.
Η κατάθλιψη μπορεί να είναι επικίνδυνη πάθηση που σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να αποβεί μέχρι και μοιραία.

Για όσους πάσχουν από κλινική κατάθλιψη, ειδικά εάν έχουν σκέψεις θανάτου και τάσεις αυτοκτονίας, προτείνεται άμεση επίσκεψη σε ειδικό ψυχίατρο, για ψυχοθεραπεία και ειδική αγωγή. Σε καμία περίπτωση δεν προτείνεται η διακοπή της θεραπευτικής αγωγής χωρίς την άδεια και παρακολούθηση του θεράποντα γιατρού, ακόμη κι αν κάποιος θέλει να τη διακόψει. Η βοτανοθεραπεία μπορεί να φανεί χρήσιμη και να λειτουργήσει παράλληλα με τη φαρμακευτική αγωγή, συμβάλλοντας επίσης στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων των φαρμάκων. Σε περίπτωση που προτείνεται σταδιακή μείωση της δοσολογίας ή και διακοπή των  φαρμάκων, ο βοτανοθεραπευτής μπορεί να συνεργαστεί με τον γιατρό, προτείνοντας βότανα που θα βοηθήσουν να γίνει ομαλότερα η μετάβαση.

Τα περισσότερα αντικαταθλιπτικά φάρμακα δεν ενδείκνυνται για την ήπια κατάθλιψη, αλλά κυρίως για την μέτρια και τη σοβαρή κατάθλιψη.
Αντιθέτως, τα βότανα μπορεί, ειδικά μακροπρόθεσμα, να έχουν θεαματικά αποτελέσματα για την αντιμετώπιση της ήπιας κατάθλιψης και να φανούν ιδιαίτερα χρήσιμα κατά τη διαδικασία διαχείρισης του πένθους ή κάποιας έντονης αλλαγής που μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση.

Γνωρίζατε ότι

Τα συμπληρώματα διατροφής που περιέχουν Βαλσαμόχορτο (Hypericum perforatum) είναι τα πιο διαδεδομένα από τα αυτο-συνταγογραφούμενα συμπληρώματα για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης στην Αμερική και στην Ευρώπη. Έρευνες δείχνουν ότι είναι αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση της ήπιας και της μέτριας κατάθλιψης, αλλά όχι της κλινικής κατάθλιψης. Έχει ωστόσο πολλές παρενέργειες και αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα, γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή στη χρήση.

Η Ακακία Κωνσταντινουπόλεως (Albizia julibrissin)*, που φύεται σε πολλά πάρκα της Ελλάδας, χρησιμοποιείται στην Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική για τις αντικαταθλιπτικές, τις χαλαρωτικές και τις αγχολυτικές της ιδιότητες. Χρησιμοποιούνται τα άνθη αλλά και ο φλοιός για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης, της αϋπνίας και της δυσκολίας συγκέντρωσης, μεταξύ άλλων.

Η προσέγγιση της Βοτανοθεραπείας στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης έγκειται στη χρήση βοτάνων που μπορεί να έχουν μία ή παραπάνω από τις παρακάτω θεραπευτικές δράσεις. Παραδείγματα βοτάνων που αντιστοιχούν στις δράσεις αναγράφονται στον πίνακα.

  • Τονωτικά του νευρικού συστήματος
    Πρόκειται για βότανα που έχουν θεραπευτική επίδραση στο κεντρικό νευρικό σύστημα, στηρίζοντας τις λειτουργίες του. Τονώνουν, χωρίς να διεγείρουν το νευρικό σύστημα και ονομάζονται επίσης “θρεπτικά” ή “επουλωτικά” των νευρικών ιστών. Χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του στρες, της αγχώδους διαταραχής, της αϋπνίας και της κατάθλιψης.
  • Χαλαρωτικά
    Βότανα με χαλαρωτική δράση, που βοηθούν στην αντιμετώπιση της υπερέντασης και της υπερδιέγερσης, που συχνά σχετίζεται με την κατάθλιψη και το άγχος.
  • Διεγερτικά του νευρικού συστήματος
    Γενικά τα διεγερτικά επιταχύνουν και κινητοποιούν τις φυσιολογικές λειτουργίες και το μεταβολισμό. Δεν προτείνονται για την κατάθλιψη που σχετίζεται με την πιθανή εξάντληση του νευρικού συστήματος λόγω έντονου στρες, αλλά μπορεί να φανούν χρήσιμα σε κάποιες περιπτώσεις έντονης κατάπτωσης ή αδράνειας, επειδή δίνουν προσωρινά ενέργεια. Πολλά περιέχουν αλκαλοειδή, που μπορεί να χρειάζονται προσοχή στην κατανάλωση.
  • Πικρά
    Τα πικρά συστατικά των φυτών έχουν πολλαπλά οφέλη στο πεπτικό σύστημα και κατά προέκταση επηρεάζουν τη νοητική λειτουργία και τη διάθεση. Χρησιμοποιούνται ειδικά για την κατάθλιψη και τη νευρική ατονία. Έχουν πολλές αντενδείξεις, μεταξύ των οποίων στην εγκυμοσύνη και σε πολλά προβλήματα του πεπτικού.
  • Προσαρμογόνα
    Βοηθούν τον οργανισμό να διαχειριστεί αποτελεσματικότερα το στρες, μειώνοντας την αντίδραση στρες του οργανισμού και εμποδίζοντας ή καθυστερώντας την εξάντληση του οργανισμού και του νευρικού συστήματος.
  • Αποτοξινωτικά του ήπατος
    Το ήπαρ είναι υπεύθυνο για την αποβολή της περίσσειας αδρεναλίνης που παράγεται κατά την αντίδραση στρες. Όταν παράγονται υπερβολικά μεγάλες ποσότητες αδρεναλίνης συσσωρεύονται, επιβαρύνοντας τη λειτουργία του ήπατος και προκαλώντας συναισθηματική ανισορροπία. Τα αποτοξινωτικά του ήπατος είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για την αντιμετώπιση των παρενεργειών ψυχιατρικών φαρμάκων ή άλλων ουσιών. Υποστηρίζουν γενικά το μεταβολισμό προκαλώντας αίσθηση ευφορίας και ζωντάνιας.

Παραδείγματα βοτάνων για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης

Δράσεις

Παραδείγματα βοτάνων

Τονωτικά του νευρικού συστήματος

βαλσαμόχορτο, στάχυα άγριας βρώμης, σκουτελλάρια, ασβαγκάντα.

Χαλαρωτικά

βαλεριάνα, πασιφλόρα, λεβάντα, χαμομήλι, νεπέτα, βερμπένα, τίλιο, κρόκος (Κοζάνης)

Διεγερτικά

τσάι, καφές καυτερή πιπεριά, μάτε, καρποί του φυτού κόλα, εφέδρα (έχει πλέον απαγορευτεί), θούγια (χρειάζεται προσοχή στη χρήση)

Πικρά

αρτεμισία (A. vulgaris), κενταύρια, χαμομήλι.

Προσαρμογόνα

ακακία Κωνσταντινουπόλεως (Albizia julibrissin), σιβηριανό, ασιατικό και αμερικάνικο τζίνσενγκ, ροντιόλα, Ασβαγκάντα, ιερός βασιλικός Ινδιών, σισάνδρα, αστράγαλος

Όλα τα παραπάνω βότανα θεωρούνται και αντικαταθλιπτικά

Αποτοξινωτικά του ήπατος

ρίζα ραδικιού, αρτεμισία (A. vulgaris), γαϊδουράγκαθο, άγρια αγκινάρα, αχίλλεια

Συνταγή: Ρόφημα “Αγάπης”

Συστατικά: 1 κουτ. σούπας Τίλιο, 1 κουτ. σούπας Μελισσόχορτο, 1 κουτ. σούπας Χαμομήλι, ½ κουτ. γλυκού άνθη λεβάντας, λίγες σταγόνες εκχύλισμα βανίλιας, 2 κουτ. σούπας ανθόνερο ή ροδόνερο, 1 πρέζα κρόκο Κοζάνης

Ρίχνετε όλα τα υλικά σε ένα σκεύος με 3 κούπες καυτό νερό. Αφήνετε για 15 λεπτά με κλειστό το καπάκι. Σουρώνετε και πίνετε ζεστό ή κρύο.


*** όλα τα βότανα ενδέχεται να έχουν παρενέργειες, αντενδείξεις και αλληλεπιδράσεις και όλα έχουν συγκεκριμένες προτάσεις για θεραπευτικές δοσολογίες. Συμβουλευτείτε κάποιον ειδικό πριν αποφασίσετε να καταναλώσετε βότανα, ειδικά εάν έχετε χρόνια ή σοβαρά προβλήματα υγείας, αν είστε έγκυος ή θηλάζουσα.
* Έμαθα για τις αντικαταθλιπτικές δράσεις της Ακακίας από την αγαπητή φίλη και Ανθοθεραπεύτρια Έλενα Γκόγκου, που την ευχαριστώ.


Λιτσα Κων να
Η Κωνσταντίνα Λίτσα σπούδασε Βοτανοθεραπεία στη Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας του Πανεπιστημίου Napier στο Εδιμβούργο,στη Σκωτία. Έπειτα έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη "Συμβουλευτική Ψυχολογία στη Δημόσια Υγεία" και εκπαιδεύτηκε στη Συμβουλευτική (Solution Focused Counselling και Προσωποκεντρική Συμβουλευτική). Από το 2007 εργάστηκε ως Φυτοθεραπεύτρια στη Βρετανία, στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και σε κοινοτικά προγράμματα σχεδιασμένα για ευάλωτες ομάδες, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Για 3 χρόνια ήταν μέλος της ομάδας Αγωγής Υγείας του Δήμου του Εδιμβούργου,όπου εργαζόταν με εφήβους σε Γυμνάσια και έλαβε μέρος σε Βρετανικά προγράμματα εκπαίδευσης που αφορούσαν στην ανάπτυξη αυτοπεποίθησης και περιβαλλοντολογικής συνείδησης σε σχολεία. Συμμετείχε για 7 χρόνια στην ομάδα Herbal Scotland, όπου προσέφερε Πρώτες Βοήθειες με Βότανα σε Διεθνή Φεστιβάλ. Από τον Αύγουστο του 2011, ζει στην Ελλάδα, όπου εργάζεται ως Βοτανοθεραπεύτρια και προωθεί τις αρχές της Αειφόρου Καλλιέργειας (Permaculture).Έχει συνεργαστεί με πολλές τοπικές ομάδες και παραδίδει σεμινάρια αυτάρκειας και πρακτικά εργαστήρια με στόχο την εκπαίδευση για την αυτοδιαχείριση της υγείας και την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση.

Οι πέτρες στα νεφρά (συνήθως πέτρες οξαλικού ασβεστίου) έχουν γίνει πλέον ένα συνηθισμένο ιατρικό πρόβλημα στις δυτικές κοινωνίες και δίνουν επώδυνα συμπτώματα σε όποιον έχει την τάση να τις εμφανίζει. Όταν οι πέτρες του ήταν μικρές, δε χρειάζεται χειρουργική επέμβαση, αλλά τι γίνεται όταν δημιουργούνται μεγαλύτερες; Υπάρχουν ολιστικές λύσεις για την πρόληψη και την αποτροπή δημιουργίας τους;
Οι πέτρες στα νεφρά δημιουργούνται όταν σχηματίζονται σκληρές εναποθέσεις μετάλλων και αλάτων μέσα στα νεφρά και είναι μια συχνή ασθένεια του ουροποιητικού συστήματος.1 Συνήθως αποτελούνται από οξαλικό ασβέστιο και μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα όταν μετακινούνται μέσα στα νεφρά ή περνούν στους ουρητήρες -τους σωλήνες που μεταφέρουν τα ούρα στην ουροδόχο κύστη. Εάν μία πέτρα καταφύγει στους ουρητήρες, μπορεί να εμποδίσει τη ροή των ούρων και να οδηγήσει σε έντονο πόνο, ναυτία, πυρετό και ροζ ή καφέ ούρα.
Εάν έχετε μικρές πέτρες, πιθανόν να σας συμβουλεύσουν να πίνετε άφθονο νερό, να χρησιμοποιείτε παυσίπονα και ενδεχομένως να πάρετε άλφα-αποκλειστές, ένα φάρμακο που διευκολύνει τη διέλευση των λίθων χαλαρώνοντας του μυς του ουρητήρα, που όμως έχει παρενέργειες όπως ζάλη, χαμηλή αρτηριακή πίεση και σεξουαλική δυσλειτουργία.2
Οι μεγαλύτερες πέτρες μπορεί να απαιτούν τεχνικές όπως η λιθοτριψία με κρουστικά κύματα ή η διαδερμική νεφρολιθοτομή (χειρουργική αφαίρεση των λίθων με τη χρήση λεπτού τηλεσκοπικού εργαλείου). Ωστόσο και αυτές, φυσικά, ενέχουν κινδύνους, συμπεριλαμβανομένης της νεφρικής βλάβης, και δεν εμποδίζουν την επανεμφάνιση των λίθων.3
Μία προληπτική φαρμακευτική αγωγή είναι τα θειαζιδικά διουρητικά, που συνταγογραφείται μερικές φορές σε όσους είναι επιρρεπείς σε πέτρες στα νεφρά. Αλλά τα φάρμακα αυτά δεν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά και συνοδεύονται από υψηλό ποσοστό ανεπιθύμητων παρενεργειών.4
Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχουν πολλές απλές αλλαγές στη διατροφή και τον τρόπο ζωής που μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη της νεφρολιθίασης, καθώς και χρήσιμα βότανα και συμπληρώματα. Καλό θα είναι να επισκεφτείτε έναν εξειδικευμένο φυσικοπαθητικό που μπορεί να σας προτείνει ένα εξατομικευμένο σχέδιο θεραπείας. Εδώ αναφέρουμε απλώς μερικές γενικές συστάσεις για τις πέτρες οξαλικού ασβεστίου που μπορείτε να ακολουθήσετε.

Μείνετε συνεχώς ενυδατωμένοι
Η κατανάλωση άφθονων υγρών, ιδίως νερού, είναι σημαντική για την πρόληψη των λίθων στα νεφρά, καθώς βοηθά στην αραίωση των ουσιών στα ούρα που σχηματίζουν τις πέτρες. Σε μια μελέτη, κάθε αύξηση της πρόσληψης νερού κατά μισό λίτρο, συσχετίστηκε με σημαντικά μειωμένο κίνδυνο σχηματισμού πέτρας στα νεφρά.5
Η προσθήκη λίγου χυμού λεμονιού στο νερό σας μπορεί να αποφέρει επιπλέον οφέλη, καθώς τα λεμόνια έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε κιτρικό άλας που προλαμβάνει την πέτρα. Μια μακροχρόνια δοκιμή ανέφερε ότι η κατανάλωση 120 ml συμπυκνωμένου χυμού λεμονιού αναμεμειγμένου με 2 λίτρα νερού καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας μείωσε τον σχηματισμό λίθων.6
Από την άλλη πλευρά, τα ποτά που πρέπει να αποφεύγονται είναι τα ζαχαρούχα αναψυκτικά.7

Τρώτε περισσότερα φρούτα και λαχανικά
Η κατανάλωση άφθονων φρούτων και λαχανικών μπορεί να βοηθήσει στην προστασία από τις πέτρες στα νεφρά. Ειδικότερα εκείνα που είναι πλούσια σε κιτρικά άλατα, όπως τα εσπεριδοειδή, και υψηλά σε κάλιο, όπως οι μπανάνες, το πεπόνι και το αβοκάντο, μπορούν να μειώσουν τον σχηματισμό λίθων.8 Αποφύγετε όμως τα φρούτα και τα λαχανικά με υψηλή περιεκτικότητα σε οξαλικά, καθώς η κατανάλωσή τους θα μπορούσε στην πραγματικότητα να αυξήσει τον κίνδυνο για πέτρες στα νεφρά.9

Περιορίστε το οξαλικό οξύ
Το οξαλικό οξύ βρίσκεται φυσικά σε πολλά τρόφιμα και έχει συνδεθεί με πέτρες στα νεφρά. Σε μια μελέτη, τα άτομα που κατανάλωναν περισσότερα οξαλικά μέσω της διατροφής τους είχαν έως και 20% περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν πέτρες στα νεφρά.10 Τα κύρια τρόφιμα που πρέπει να προσέχετε φαίνεται να είναι το σπανάκι, το ραβέντι, τα παντζάρια, οι ξηροί καρποί, η σοκολάτα, το τσάι, το πίτουρο σιταριού και οι φράουλες.11
Είναι επίσης σημαντικό να λαμβάνετε αρκετό ασβέστιο στη διατροφή σας, καθώς δεσμεύει τα οξαλικά στο έντερο, μειώνοντας την ποσότητα των οξαλικών που απορροφάται από τον οργανισμό.12 Στην πραγματικότητα, μια μικρή μελέτη διαπίστωσε ότι η υψηλή πρόσληψη οξαλικών δεν αύξησε τον κίνδυνο εμφάνισης λίθων στα νεφρά, εφόσον οι συμμετέχοντες κάλυπταν την ημερήσια συνιστώμενη πρόσληψη ασβεστίου.13
Τροφές πλούσιες σε ασβέστιο είναι οι σαρδέλες, ο σολομός, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, οι σπόροι chia, οι ηλιόσποροι και τα σύκα. Στόχος είναι να καταναλώνετε περίπου 1.000-1.200mg ασβεστίου την ημέρα.14

Αποφύγετε το αλάτι και τη ζάχαρη
Η υψηλή πρόσληψη αλατιού μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης λίθων στα νεφρά.15 Και η ζάχαρη φαίνεται να αυξάνει τον σχηματισμό λίθων στα ούρα μέσω των επιδράσεών της στο pH των ούρων και στα οξαλικά.16 Προσπαθήστε να αποφύγετε την επεξεργασμένη ζάχαρη, όπως η επιτραπέζια ζάχαρη και το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής φρουκτόζης, και περιορίστε το αλάτι. Η διακοπή των επεξεργασμένων τροφίμων θα βοηθήσει, καθώς αυτά συχνά περιέχουν μεγάλες ποσότητες προστιθέμενου αλατιού και ζάχαρης.

Κινηθείτε
Μια μεγάλη μελέτη σε γυναίκες υποδεικνύει ότι η σωματική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης πέτρας στα νεφρά έως και κατά 30%.17 Μια άλλη μελέτη όμως δεν διαπίστωσε καμία συσχέτιση.18 Παρόλα αυτά, η σωματική δραστηριότητα είναι καλή για τη συνολική υγεία και μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση ενός υγιούς βάρους, το οποίο φαίνεται να είναι σημαντικό για την πρόληψη της πέτρας στα νεφρά. Απλά θυμηθείτε να παραμένετε ενυδατωμένοι όταν ασκείστε. Η εφίδρωση μπορεί να οδηγήσει σε λιγότερη παραγωγή ούρων, γεγονός που μπορεί να ενθαρρύνει τον σχηματισμό λίθων.

Τρώτε κολοκυθόσπορους
Οι σπόροι κολοκύθας αποτελούν εξαιρετική πηγή ασβεστίου, καλίου και μαγνησίου, τα οποία φαίνεται να παίζουν ρόλο στην πρόληψη του σχηματισμού πέτρας στα νεφρά. Και δύο δοκιμές στην Ταϊλάνδη διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση των σπόρων μπορεί να μειώσει τους παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη πέτρας στα νεφρά.19

Συμπληρώματα διατροφής
Ορισμένα συμπληρώματα φαίνεται να είναι χρήσιμα για τη μείωση του σχηματισμού λίθων στα νεφρά. Φροντίστε να συμβουλευτείτε έναν εξειδικευμένο θεραπευτή, ο οποίος μπορεί να σας συστήσει τις κατάλληλες δόσεις για εσάς.

Κιτρικό κάλιο-κιτρικό μαγνήσιο. Μια τριετής μελέτη διαπίστωσε ότι η συμπληρωματική χορήγηση κιτρικού καλίου- κιτρικού μαγνησίου μπορεί να μειώσει την επανεμφάνιση των λίθων στα νεφρά κατά 85 τοις εκατό.20
Προτεινόμενη δοσολογία:1,600mg/ημέρα κιτρικό κάλιο και 500mg/ημέρα κιτρικό μαγνήσιο.

IP-6. Η εξαφωσφορική ινοσιτόλη ή φυτικό οξύ) μπορεί να μειώσει τον σχηματισμό κρυστάλλων οξαλικού ασβεστίου στα ούρα ατόμων που κάνουν εύκολα πέτρες στα νεφρά.21
Προτεινόμενη δοσολογία: Ακολουθήστε τις οδηγίες της ετικέτας.

Βιταμίνη Ε. Ορισμένα στοιχεία δείχνουν ότι η βιταμίνη Ε μπορεί να είναι ευεργετική για την πρόληψη των λίθων στα νεφρά22.
Προτεινόμενη δοσολογία: 200mg/ημέρα.

Βιταμίνη Β6 και μαγνήσιο. Η συμπληρωματική χορήγηση ενός συνδυασμού αυτών των θρεπτικών συστατικών μπορεί να βοηθήσει να σταματήσει η επανεμφάνιση των λίθων στα νεφρά.23
Προτεινόμενη δοσολογία: 200-300mg/ημέρα οξείδιο του μαγνησίου, 10mg/ημέρα βιταμίνη Β6.

Ελέγξτε τα φάρμακά σας
Ορισμένα φάρμακα έχουν συνδεθεί με πέτρες στα νεφρά, όπως τα διουρητικά βρόχου, η σουλφασαλαζίνη και η τοπιραμάτη, γι' αυτό ελέγξτε με το γιατρό σας αν επηρεάζουν τη δημιουργία πετρών τα φάρμακα που παίρνετε.24

Ενυδατικό τσάι βοτάνων
Ο βοτανολόγος Meilyr James συνιστά την κατανάλωση αυτού του βοτανικού τσαγιού για να ενθαρρύνει την ενυδάτωση του οργανισμού.
Προσθέστε 1 γεμάτο κουταλάκι του γλυκού από τα παρακάτω βότανα για κάθε 300 ml βραστό νερό και αφήστε το να εμποτιστεί για 20 λεπτά. Πίνετε τρεις φορές την ημέρα.
Χρησιμοποιήστε ίσα μέρη από:

Zea mays (μουστάκια καλαμποκιού), ένα καταπραϋντικό διουρητικό βότανο με ήπια δράση κατά των λίθων.
Equisetum arvense (εκουϊζέτο), το οποίο προάγει τη λειτουργία των νεφρών και την τόνωση των τοιχωμάτων του ουροποιητικού συστήματος.
Solidago virgaurea (σολιντάγκο), το οποίο μειώνει τις φλεγμονές και θεραπεύει το βλεννογόνο των νεφρών.
Συμβουλή: Όταν περνάνε μικρές πέτρες, κάντε ένα ζεστό μπάνιο πίνοντας 2-3 λίτρα υγρών, εναλλάσσοντας τσάι από βότανα και ζεστό νερό για να τις ξεπλύνετε.

Βοήθεια από βότανα
Σύμφωνα με τον βοτανολόγο Meilyr James, ιδιοκτήτη της Herbal Clinic στο Swansea της Ουαλίας, ο σχηματισμός λίθων στα νεφρά υποδηλώνει ότι η αποβολή από τα νεφρά είναι ανεπαρκής. Η λύση της βοτανοθεραπείας είναι κάποια βότανα που βοηθούν στη διάλυση των μικρών λίθων στα νεφρά και εμποδίζουν το σχηματισμό νέων. Η ακόλουθη συνταγή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τους σκοπούς αυτούς. Για μεγαλύτερες πέτρες, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε έναν εξειδικευμένο επαγγελματία υγείας.
Χρησιμοποιήστε βάμματα από τα ακόλουθα βότανα σε συνδυασμό σε ίσα μέρη. Πάρτε 5ml, τρεις φορές την ημέρα σε λίγο νερό.

Parietaria officinalis, βάμμα 1:5. Εκτός από την αντιλιθική του δράση, το βότανο αυτό έχει αναπλαστική δράση στα νεφρά, υποστηρίζοντας και ενισχύοντας τη λειτουργία τους.

Hydrangea arborescens, βάμμα 1:3. Έχει διουρητική δράση, ενθαρρύνοντας τη ροή των ούρων και την αποβολή των λίθων.

Viburnum opulus, βάμμα 1:3. Όπως υποδηλώνει και το όνομά του, το βότανο αυτό είναι χρήσιμο για τον πόνο από κράμπες, χαλαρώνοντας την ένταση των λείων μυών και διευκολύνοντας έτσι κάποια από τα ενοχλήματα που προκαλούν οι πέτρες στα νεφρά και τη διέλευση μικρών κομματιών πέτρας.

Ελέγξτε το κάδμιο που εκτίθεστε
Η επαγγελματική έκθεση στο κάδμιο έχει συνδεθεί με πέτρες στα νεφρά,25 οπότε εξετάστε αν μπορεί να εκτίθεστε σε αυτό το τοξικό βαρύ μέταλλο στη δουλειά σας. Ωστόσο, δεν διαπιστώθηκε ότι η διατροφική έκθεση στο κάδμιο στο γενικό πληθυσμό αυξάνει τον κίνδυνο26.
Ο καπνός αποτελεί πηγή καδμίου, οπότε αν είστε καπνιστής, αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για να το κόψετε. Στην πραγματικότητα, το κάπνισμα μπορεί να αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για πέτρες στα νεφρά.27

*Οι παραπάνω προτάσεις και το παρόν άρθρο, σκοπό έχουν την ενημέρωση και δεν αντικαθιστούν την θεραπεία. Εφόσον θέλετε να χρησιμοποιήσετε συμπληρώματα διατροφής ή βότανα, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας ή ειδικό της υγείας.


Βιβλιογραφικές αναφορές

1    Int J Mol Sci, 2018; 19: 765
2    J Pharm Technol, 2018; 34(2): 54–61
3    Urol Res, 2008; 36: 51–60; Int J Mol Sci, 2018; 19: 765
4    J Transl Med, 2020; 18: 106
5    Medicine (Baltimore), 2015; 94: e1042
6    J Urol, 2007; 177: 1358–62
7    Clin J Am Soc Nephrol, 2013; 8: 1389–95
8    Arch Ital Urol Androl, 2015; 87: 105–20; Adv Nutr, 2013; 4: 368S–77S
9    J Am Diet Assoc, 1993; 93: 901–6
10  J Am Soc Nephro, 2007; 18: 2198–204
11  Arch Ital Urol Androl, 2015; 87: 105–20
12  J Am Diet Assoc, 1993; 93: 901–6; Arch Ital Urol Androl, 2015; 87: 105–20
13  Urology, 2012; 79: 1226–9
14  Urolithiasis, 2016; 44: 27–32
15  J Urol, 2012; 187: 1645–9
16  BMC Nephrol, 2018; 19: 315
17  J Am Soc Nephrol, 2014; 25: 362–9
18  J Urol, 2015; 193: 864–8
19  J Med Assoc Thai, 1993; 76: 487–93; Am J Clin Nutr, 1987; 45: 115–21
20  J Urol, 1997; 158: 2069–73
21  Anticancer Res, 1999; 19(5A): 3717–22; Arch Esp Urol, 1999; 52: 94–9
22  J Clin Biochem Nutr,1999; 27: 37–47; BJU Int, 2005; 96: 117–26
23  Am J Clin Nutr, 1967; 20: 393–9; Urol Res, 1994;22(3):161–5
24  Am J Kidney Dis, 2017; 70: 869–73; Rev Urol, 2003; 5: 227–31
25  Br J Ind Med, 1993; 50: 598–602
26  Environ Int, 2013; 59: 148–51
27  Nephrourol Mon, 2013; 5: 702–5 

 

Εάν σε πονάει η μέση σου, ο γλουτός ή ο πόνος αντανακλά στο πόδι, τότε μην παραμελείς αυτά τα συμπτώματα. Είναι σημαντικό να δώσεις σημασία στο μήνυμα που σου δίνει το σώμα σου και να ασχοληθείς μαζί του.
Σε αυτό το άρθρο θα εξηγήσω σύντομα τις διάφορες αιτίες για τους πόνους της μέσης και της ευρύτερης περιοχής που ονομάζονται συνήθως οσφυαλγία ή ισχιαλγία και θα σου δείξω πως μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου μέσα από την τέχνη του Σιάτσου και της Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής, με φυσικές τεχνικές ως άμεση ανακούφιση αλλά και πρόληψη.
Αν θέλεις να μάθεις περισσότερα για το τι είναι το Σιάτσου μπορείς να διαβάσεις το άρθρο μου.

Πόνος στη μέση και απο τι προκαλείται;
Καλό είναι όμως να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ο πόνος στη μέση είναι από τις πιο συχνές αιτίες που κάποιος έρχεται για συνεδρία Σιάτσου. Θεωρώ ότι είναι μία από τις πιο επιβαρυντικές ενοχλήσεις που σε μερικούς ανθρώπους φτάνει στο σημείο να γίνονται μη λειτουργικοί στην καθημερινότητά τους μέχρι και να τους ακινητοποιήσει στο κρεβάτι για κάποιο διάστημα.

Οι αιτίες αυτής της δυσλειτουργίας ποικίλουν:

  • τραυματισμός
  • έντονη καταπόνηση από άσκηση ή εργασία ή από κάτι βαρύ που σήκωσε ο παθών, παρόμοια κατάσταση με τον τραυματισμό
  • κακοποίηση της σπονδυλικής στήλη από λάθος στάση, λάθος τρόπο ζωής, έλλειψη άσκησης, κ.α.
  • εισβολή κρύου στη μέση, τη λεκάνη ή τις πατούσες, π.χ. κάθισμα σε κρύα επιφάνεια, παραμονή με βρεγμένο μαγιό, περπάτημα ξυπόλητος σε κρύο έδαφος
  • συσσώρευση υγρασίας στα έντερα που προκαλεί φούσκωμα και αντανακλά πόνο στη μέση, π.χ. ευερέθιστο έντερο
  • ως σύμπτωμα προεμμηνορυσιακού συνδρόμου
  • συναισθηματικοί παράγοντες, κυρίως φόβος που προκαλεί την αίσθηση ότι “κόβομαι στη μέση”

Το σώμα μας μιλάει
Το σώμα μας είναι σοφό, έτσι ένας πόνος στη μέση συχνά εμφανίζεται για να μας συνδέσει με το σώμα και να του δώσουμε προσοχή.
Οπότε όταν ο πόνος στη μέση μας εμποδίζει να κάνουμε οποιαδήποτε δραστηριότητα (λουμπάγκο), τότε το σώμα μας ζητάει να σταματήσουμε αυτό που κάνουμε και να σκεφτούμε μήπως χρειάζεται να αλλάξουμε κάτι στο τρόπο ζωής μας.
Αντίστοιχα στην ισχιαλγία όταν ο πόνος χτυπάει στο πόδι και μας εμποδίζει να περπατήσουμε, τότε ίσως να σκεφτούμε εάν προχωράμε στο σωστό δρόμο ή πρέπει να αλλάξουμε κατεύθυνση.

Πιο σημαντική η Πρόληψη
Υπάρχουν εύκολοι τρόποι να προφυλάξουμε τη μέση, τη λεκάνη και το ιερό οστό από καταπόνηση και τραυματισμούς. 

1. Προσέχουμε την στάση του σώματός μας
Όταν εργαζόμαστε, όταν καθόμαστε και όταν σκύβουμε προσέχουμε την στάση μας. Είναι γνωστό ότι καλό είναι να είμαστε ευθυτενής και όχι καμπουριασμένοι, αλλά είναι επίσης σημαντικό να κάνουμε διαλείμματα με διατάσεις κατά τη διάρκεια πολύωρης ορθοστασίας ή καθιστικής εργασίας. 

Ας μην ξεχνάμε:

  • Όταν σκύβουμε για να σηκώσουμε βάρος ή για να πιάσουμε κάτι από κάτω, το κάνουμε με λυγισμένα γόνατα.
  • Όταν σηκώνουμε βάρος έχουμε λυγισμένα γόνατα και βάζουμε δύναμη στα πόδια και όχι στη μέση για να σηκωθούμε.
  • Επίσης όταν αφήνουμε το βάρος στο πάτωμα, πρώτα λυγίζουμε τα γόνατα και κατεβαίνουμε με βαθύ κάθισμα.
  • Όταν είμαστε σε ορθοστασία, μια εύκολη τεχνική για να προστατεύουμε τη μέση μας είναι η εξής:
    • Λυγίζουμε ελαφρά τα γόνατα, ρουφάμε ήπια την κοιλιά προς τα μέσα, αφήνοντας τον κόκκυγα να βουλιάζει προς τη γη – αυτή τη στάση χρησιμοποιούμε όταν κάνουμε Qi Gong, μια ήπια θεραπευτική τεχνική ασκήσεων από την Κίνα.
      Μπορείς να κάνεις μαζί μου μια απλή άσκηση Qi Gong στο κανάλι μου.

2. Κάνουμε διατάσεις της Σπονδυλικής στήλης & ενδυνάμωση.
Είναι πολύ σημαντικό για την υγεία της σπονδυλικής μας στήλης και την προφύλαξη από τραυματισμούς να κάνουμε καθημερινά διατάσεις, αλλά και να ενδυναμώνουμε τον κορμό και την κοιλιά ώστε να στηρίζουν σωστά τη μέση.
Μπορείς να δεις τις διατάσεις της σπονδυλικής στήλης για ευθυγράμμιση και ανακούφιση από πόνους της μέσης στο άρθρο μου.

3. Προφυλάσσουμε την μέση και την κοιλιά από το κρύο
Ειδικά αν έχεις ευαισθησία στη μέση, φόρεσε ένα εφαρμοστό μακρύ φανελάκι ή μπλουζάκι μέσα από τα ρούχα σου.
Βάζουμε θερμοφόρα κάθε βράδυ στη μέση και την κοιλιά, ειδικά τις κρύες ημέρες του χρόνου.

4.Διατροφή
Εάν παρατηρείς ότι ο πόνος στη μέση, ή τη λεκάνη συνδέεται με φουσκώματα στο έντερο, ή με προεμμηνορυσιακό σύνδρομο, τότε αυτές τις ημέρες:
απέφυγε αλεύρι, ζάχαρη και γαλακτοκομικά, ώστε να μειώσεις την υγρασία στον οργανισμό. Η υγρασία δημιουργεί φουσκώματα και βαρος στην κοιλιά και στα έντερα, που συχνά  επιβαρύνουν την μέση.

Τι κάνω όταν πονάω;
Κάποιες φορές όμως δεν φροντίζουμε τον εαυτό μας όπως θα θέλαμε και τότε μπορεί να ξεκινήσει το σώμα να μας μιλάει, προκαλώντας την προσοχή μας με ένα πόνο.
Είναι πολύ σημαντικό να ακούσουμε το σώμα αμέσως μόλις μας δώσει το πρώτο μήνυμα του πόνου στη μέση και οπουδήποτε αλλού στο σώμα.
Όταν είναι ακόμα νωρίς, μπορούμε να ανακουφίσουμε τον πόνο και να τον εμποδίσουμε να εξελιχθεί.

1. Σταματάω
Όσες περισσότερες δραστηριότητες μπορώ και ξαναθυμάμαι τι κάνω προληπτικά για να φροντίσω τη μέση μου. Διάβασε πιο πάνω στην πρόληψη.

2. Διατάσεις
Κάνω 3 φορές την ημέρα τις διατάσεις ευθυγράμμισης της σπονδυλικής στήλης. Όταν υπάρχει πόνος αποφεύγω τη σανίδα και τους κοιλιακούς.

3. Θεραπευτική ζέστη
Βάζω συχνά μέσα στην ημέρα βαλσαμόλαδο, αντιφλεγμονώδες και θερμό βότανο και μετά θερμοφόρα στη μέση και στην κοιλιά, έτσι θερμαίνω αρκετά την περιοχή των Νεφρών και της κοιλιάς και ανακουφίζω από τον πόνο.
Χρησιμοποιώ τη μόξα – θεραπευτικό πούρο βοτάνων, σε διάφορα σημεία της κοιλιάς και της μέσης και σε κάποια σημεία του Σιάτσου που βοηθούν στα προβλήματα στη μέση. Δες πιο κάτω τα σημεία.
Μπορείς να διαβάσεις περισσότερα για την Μόξα στο άρθρο μου, όπου θα βρεις και ένα βίντεο πως να την χρησιμοποιήσεις.

4.Πιέσεις Σιάτσου
Οι πιέσεις που χρησιμοποιούμε στο Σιάτσου είναι ήπιες, δεν χρησιμοποιούμε δύναμη αλλά το βάρος του σώματός μας, είμαστε συνδεδεμένοι με το σώμα του /της θεραπευόμενου/ης και αφουγκραζόμαστε τις αντιδράσεις του/της.
Η συνεδρία περιλαμβάνει διάγνωση και εργασία σε όλο το σώμα και όχι μόνο στα συγκεκριμένα σημεία ενόχλησης ή πόνου, αφού το Σιάτσου είναι μια Ολιστική Θεραπευτική Τέχνη.
Υπάρχουν όμως κάποια συγκεκριμένα σημεία που προτείνω για τον πόνο της μέσης (οσφυαλγία) και για την ισχιαλγία, τα οποία μπορείς να ενεργοποιήσεις μόνος/η σου, είτε με ήπια πίεση, όπως κάνουμε στο Σιάτσου, είτε με τη μόξα.
Πιέζουμε ήπια το κάθε σημείο μέχρι να ενεργοποιηθεί, περίπου 1-3’ το καθένα ενώ συγχρόνως κλείνουμε τα μάτια και παίρνουμε βαθιές, ήρεμες, αργές, αναπνοές. Τα σημεία είναι αμφίπλευρα.

Σε όλη την περιοχή της μέσης έως το ιερό οστό και τους γλουτούς. Ξεκίνησε από την περιοχή των Νεφρών, αριστερά και δεξιά από την σπονδυλική στήλη, όπως φαίνεται στην φωτογραφία και συνέχισε σε όλη την περιοχή μέχρι το ιερό οστό και τους γλουτούς.

hol1  hol2

Στην περιοχή της κοιλιάς κάτω από τον αφαλό μέχρι το ηβικό οστό. Αυτή η περιοχή ονομάζεται Dan Tien στα κινέζικα και θεωρείται το κέντρο της δύναμής μας από τους θεραπευτές της Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής αλλά και δασκάλους Qi Gong, Tai Chi, Kung Fu.

hol3


Σημείο Παχύ Έντερο 4. Ανάμεσα στον δείκτη και τον αντίχειρα, πιέζουμε σε ευαίσθητο σημείο προς τον δείκτη.

Παυσίπονο και ηρεμιστικό σημείο (απαγορεύεται στην εγκυμοσύνη)

hol4

Σημείο Στομάχι 36. 4 δάκτυλα κάτω από τα ματάκια στη βάση της επιγονατίδας και εξωτερικά από το οστό της κνήμης, εκεί που ακουμπάει το μικρό δαχτυλάκι στη θέση που βλέπουμε στη φωτογραφία.
Τονώνει όλο τον οργανισμό για να ανταπεξέλθει σε οποιαδήποτε δυσλειτουργία.

hol5

Σημείο Ουροδόχος Κύστη 62. Στην περιοχή των έξω σφυρών (αστραγάλων). Ανακουφίζει από πόνους σε όλη την σπονδυλική στήλη.

hol6

Σημείο Νεφρά 3. Στην περιοχή ανάμεσα από τον έσω σφυρό (αστράγαλο) και τον αχίλλειο τένοντα,. Ανακουφίζει από πόνους στη μέση και τονώνει τα Νεφρά.
hol7

Όλες οι παραπάνω συμβουλές και τεχνικές είναι φυσικές και μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη και την ανακούφιση των συμπτωμάτων.
Οι ασκούντες στο Σιάτσου αντιμετωπίζουμε συχνά με πολύ καλά αποτελέσματα, θεραπευόμενους με πόνο στη μέση στο ιερό οστό και στους γλουτούς.
Στο Σιάτσου όπως και σε όλες τις ολιστικές θεραπείες βλέπουμε τον κάθε άνθρωπο ως μοναδικό με τα δικά του συμπτώματα και τη δική του μοναδική ιδιοσυγκρασία, οπότε και χρησιμοποιούμε διαφορετική εξειδικευμένη θεραπευτική προσέγγιση.


Αθανασοπούλου

Γιάννα Αθανασοπούλου
"Το πρώτο μου πτυχίο είναι στο Marketing Management, όπου  εργάστηκα σε διάφορες εταιρίες για 16 χρόνια. Το 2005 κατάλαβα ότι ήρθε η ώρα να αλλάξω μονοπάτι και ξεκίνησα τις σπουδές μου με την 3ετή Επαγγελματική Εκπαίδευση Shiatsu  και την Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική στην Ακαδημία Αρχαίας Ελληνικής και Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής.

Απο τότε εμπολουτίζω συνεχώς τις γώσεις μου με επιπλέον θεραπευτικές τέχνες, όπως Βελονισμός, Διατροφή, Βότανα, Ρεφλεξολογία, κ.α. και εμβαθύνω στο Σιάτσου με σεμινάρια από Διεθνείς Δασκάλους.
Το 2010 ολοκλήρωσα τις σπουδές Βελονισμού στην Ακαδημία και παρακολούθησα στο Πεκίνo, Κίνα ένα προχωρημένο σεμινάριο Βελονισμού με Θεωρία  και Πρακτική Εξάσκηση σε νοσοκομεία.
Από το 2007 προσφέρω ολιστικές θεραπείες με βάση το Σιάτσου, συνδιάζοντας τις γνώσεις μου στο Βελονισμό, Διατροφή, Βότανα, Ρεφλεξολογία, Θεραπευτικές Ασκήσεις και Διαλογισμό- Αναπνοές, ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε ανθρώπου." 

Δευτέρα, 24 Ιανουαρίου 2022 09:02

Maya - Το "Matrix" της Hatha Yoga

Τα μυστικά δώρα της Hatha Yoga 
Είναι αρκετοί εκείνοι οι «γκουρού» της Yoga, που ισχυρίζονται ότι η Hatha Yoga, είναι ένα δώρο της Θείας Χάριτος που μας έχει δοθεί από τον κόσμο της αιωνιότητας, ώστε να μας καθοδηγήσει μέσω της σωματικής άσκησης στην επίτευξη της αφύπνισης και της ανωτέρας συνείδησης. Ένας άλλος μεγάλος και φωτισμένος διδάσκαλος που πήρε το φως της Yoga από τις Ινδίες και το έφερε ξανά πίσω στην Ελλάδα, ο Νικόλαος Μαργιωρής, αναφέρει ότι η Hatha Yoga έχει δοθεί στους ανθρώπους ως Θείο δώρο από τα πολύ αρχαία χρόνια, όταν κυριαρχούσαν οι πρόγονοι των Ελλήνων οι Δραβίδες κατά την περίοδο του μεγάλου Προκατακλυσμιαίου Πολιτισμού, όπου στον Ελλαδικό χώρο υπήρχε η χερσόνησος της Αιγηίδος πριν καταβυθιστεί, δημιουργώντας αργότερα το Αιγαίο πέλαγος.

Hatha Yoga το ταξίδι της ζωής
Η Hatha Yoga είναι ένα ταξίδι ζωής που συντελείται μέσα από την αναπνοή και τη συνείδηση. «Ha» σημαίνει ήλιος και «tha» σημαίνει σελήνη, επομένως η λέξη «Hatha» υπονοεί την ένωση του ήλιου και σελήνης μέσα μας, δια της αναπνοής. Η αναπνοή απ’ το δεξί ρουθούνι εκπροσωπεί τον Ήλιο και το στοιχείο της φωτιάς (θερμότητα) και η αναπνοή απ’ το αριστερό εκπροσωπεί τη Σελήνη και το στοιχείο του ύδατος (κρύο).
Οι σοφοί ονομάζουν αυτά τα δύο nadis-ρεύματα ή κανάλια της αναπνοής, ως τα εσωτερικά ενεργειακά ποτάμια της prana, όπου με τον έλεγχο της ενέργειας αυτής μέσω της pranayama (έλεγχος της prana), περνάει κάποιος στην κατάσταση της επίγνωσης. Η επίγνωση της αναπνοής στην ενέργεια του Ήλιου και της Σελήνης, μας δίνει τη δυνατότητα να ρέουμε με τα εσωτερικά ρεύματα του νου και της συνείδησης.
Το να γνωρίσει κάποιος τη δύναμη της αναπνοής του, είναι σαν να γνωρίζει την πηγή της prana, τη ζωή σε όλες τις διαστάσεις της, τον θάνατο και το αθάνατο συμπαντικό Πνεύμα. Όταν ο γιόγκι αξιοποιήσει την αναπνοή του και ακολουθήσει το δρόμο της αρετής και της σοφίας, τότε θα έρθει η στιγμή που θα αφυπνιστεί και θα αντιληφθεί την πνευματική του υπόσταση.

Ο πολυδιάστατος κόσμος μας
Σύμφωνα με τη γιόγκικη φιλοσοφία ο τρισδιάστατος υλικός κόσμος μας γίνεται αντιληπτός από τον άνθρωπο μέσω των πέντε αισθήσεων που διαθέτει: όραση, ακοή, αφή, γεύση και όσφρηση. Οι πέντε αισθήσεις μας υποδεικνύουν την πενταδιάστατη φύση μας, κάτι που επίσης διαφαίνεται στα πέντε δάχτυλα των χεριών και των ποδιών μας, καθώς και στα πέντε μέρη του σώματός μας: Ο κορμός μαζί με το κεφάλι, τα δύο πόδια και τα δύο χέρια.
Αυτό υποδηλώνει ότι οι προδιαγραφές του ανθρώπου, είναι να μπορεί να ανέβει πνευματικά από την τρίτη διάσταση στην οποία διαβιεί μέχρι την πέμπτη, στους κόσμους των ανωτέρων αισθήσεων και των ιδεών. Η σύγχρονη «Κβαντική Φυσική» και «η Θεωρία των Υπερχορδών» ομιλούν για έντεκα διαστάσεις, όπου όλα τα όντα και οι κόσμοι συνυπάρχουν παράλληλα και ταυτόχρονα με τη δική μας διάσταση!
Είναι εύκολο να ακούς και να διαβάζεις ότι όλα σε αυτό σύμπαν είναι ένα, ότι δηλαδή όλα γύρω μας αποτελούν ένα ενοποιημένο σύνολο λεπτοφυούς και πολυδιάστατης σπειροειδούς ενέργειας, που κινείται αενάως, όμως είναι δύσκολο να το βιώσεις αυτό έστω και για κάποιες στιγμές. Κάτι παρόμοιο αναφέρει και η σύγχρονη Φυσική, όπου ομιλεί για τη «σκοτεινή ύλη» και τη «σκοτεινή ενέργεια» που υπάρχει παντού γύρω μας.
«Εν τω παν» αναφέρει ο Πλάτων στο έργο του «Παρμενίδης», επιχειρώντας να δώσει μία πρώτη προσέγγιση στον κόσμο των Ιδεών. Έτσι όλοι έχουμε κάποιες ελάχιστες στιγμές στη ζωή μας, όπου νιώθουμε ότι συνδεόμαστε με αυτή την παγκόσμια ροή της ολότητας, ότι έχουμε μια εικόνα για την βαθύτερη πλευρά της ύπαρξής μας, βιώνοντας αυτή την ενότητα. Τις περισσότερες φορές όμως, νιώθουμε μη ικανοί, διαχωρισμένοι και αποκομμένοι. Αυτή η εμπειρία διαφοροποίησης από την ολότητα προέρχεται από μια δύναμη που στην Yoga ονομάζεται maya.

Maya και malas, το «matrix» της Ινδικής φιλοσοφίας
Η maya είναι η φαινομενική πραγματικότητα του υλικού κόσμου μας και όχι η ουσιαστική. Ο όρος αυτός σχετίζεται στενά με την avidya-άγνοια, με τη διαφορά ότι η avidya είναι ατομική, ενώ η maya είναι καθολική. Μία παρόμοια θεωρία για τα «επτά πέπλα της Ίσιδος», υπήρχε στην αρχαία Αιγυπτιακή παράδοση. Τα πέπλα αυτά παρομοιάζονταν με καλύμματα που συσκότιζαν την διαύγεια του νου, με αποτέλεσμα το σφράγισμα του τρίτου ματιού και της ενόρασης. Από αυτές τις αρχαίες φιλοσοφικές ιδέες και θεωρίες, έχουν πιθανότατα εμπνευστεί και οι δημιουργοί της σύγχρονης κινηματογραφικής ταινίας Matrix.
Για τη Yoga η maya, είναι ένα τεράστιο κάλυμμα συσκότισης της ουσίας της ύπαρξης, που φέρει μαζί της τρία πέπλα. Αυτά είναι τα τρία malas, λέξη που σημαίνει ακαθαρσίες. Το karma mala, το anava mala και το maiya mala. Η έννοια των malas προέρχεται από τις γραφές της Tantra Yoga. Αυτές οι γραφές μας παρέχουν μια φιλοσοφική εξήγηση της φύσης του Σύμπαντος και ταυτόχρονα, ένα χάρτη καταγραφής της ανθρώπινης ύπαρξης. Αυτό το έργο ονομάζεται «The 36 Tattvas» και περιγράφει πώς το «the One» (το Ένα) γίνεται «the Many» (τα πολλά), εξηγώντας φιλοσοφικά το ξεδίπλωμα και την πολυπλοκότητα της δημιουργίας.
Το karma mala, είναι συνδεδεμένο με το σώμα, δίνοντας την αίσθηση ότι δεν μπορεί κάποιος να δράσει αποτελεσματικά, ή να πραγματοποιήσει αυτά που θέλει αρκετά και ικανοποιητικά. Δημιουργεί αισθήματα φόβου, ανασφάλειας και ανησυχίας. Ο άνθρωπος κάτω από αυτή την επιρροή θεωρεί ότι οι πράξεις και οι ρόλοι που έχει υιοθετήσει σε αυτή τη ζωή, είναι η μοναδική πραγματικότητά του.
Το anava mala, είναι συνδεδεμένο με την καρδιά και σχετίζεται με την ανασφάλεια, τη θλίψη και την αίσθηση ότι κάποιος δεν είναι αρκετά καλός, ακόμα και σε σημείο αναξιότητας. Το Anava mala δίνει την αίσθηση της μη πληρότητας και δεν επιτρέπει στον γιόγκι να αναγνωρίσει τη Θεία ουσία μέσα του.
Το mayiya mala, είναι συνδεδεμένο με το μυαλό και σχετίζεται με τη ζήλια, τον θυμό, τις συγκρίσεις με τους άλλους ανθρώπους, δίνοντας την αίσθηση του διαφορετικού, αλλά και του διαχωρισμού από την ολότητα του κόσμου μας.

Hatha Yoga, ο δρόμος προς το φως μέσω της συνειδητής άσκησης
Στη Hatha Yoga και μέσω κάποιων συγκεκριμένων μεθοδολογιών όπως οι asanas-θέσεις και η pranayama-αναπνοή (έλεγχος της prana), ο ασκούμενος καλείται αρχικά να αντιληφθεί την δική του avidya-άγνοια που έχει για το σώμα του αρχικά και για το πνεύμα του στη συνέχεια. Βήμα, βήμα συνειδητοποιώντας την κινησιολογία του, σε συνδυασμό με την αναπνοή του και μπαίνοντας συνειδητά από το εξωτερικό σώμα που τον περιβάλλει προς τα βαθύτερα τμήματά του πιο εσωτερικά, θα αρχίσει να αντιλαμβάνεται τη δική του προσωπική maya και τα malas που τον διακατέχουν και τον καθοδηγούν στη μέχρι πρότινος ζωή του.
Τότε θα έχει έρθει η στιγμή ώστε να κινηθεί πέρα από αυτά, ακολουθώντας το μονοπάτι που οδηγεί στο φως και στην αλήθεια. Στη Hatha Yoga, ένας γνωστός δρόμος για τη συνειδητοποίηση της maya που οδηγεί στο δρόμο προς τη φώτιση, είναι το οκταπλό μονοπάτι του Patanjali. Αυτό είναι επιλεκτικά:

  • Yamas-έλεγχος συμπεριφοράς
  • Niyamas-κανόνες πειθαρχίας
  • Asanas-σωματικές ασκήσεις
  • Pranayama-έλεγχος αναπνοής
  • Pratyahara-απόσυρση των αισθήσεων
  • Dharana-συγκέντρωση
  • Dhyana-διαλογισμός
  • Samadhi-φώτιση

Σύμφωνα με τον Patanjali για να περάσει ένας άνθρωπος από το σκοτάδι στο φως και να διαλύσει τη maya του, χρειάζεται αρχικά να ασκεί δύο βασικές στάσεις του νου: Την vairagya που σημαίνει την αποκόλληση και την απαγκίστρωση από τις πεποιθήσεις και τα πάθη και τη viveka που σημαίνει τη διάκριση μεταξύ του τι είναι αληθινό και τι όχι, η οποία αφαιρεί τα εμπόδια στην αντίληψη της αληθινής ανθρώπινης φύσης. Κι επειδή αυτή η πρακτική είναι σχετικά δύσκολη για έναν φλύαρο, απαίδευτο και μη φιλοσοφημένο νου, ο Patanjali συνιστά την εξάσκηση της Raja Yoga.
Maya επίσης σημαίνει την εσφαλμένη εμφάνιση ενός αντικειμένου, ή ενός όντος, ή μιας κατάστασης, που φαίνεται να είναι κάτι συγκεκριμένο, αλλά στην πραγματικότητα είναι κάτι άλλο. Για παράδειγμα, στο σκοτάδι ένα αντικείμενο μπορεί να φαίνεται σαν ένα κουλουριασμένο φίδι, αλλά στο φως της ημέρας να εμφανίζεται και να είναι ένα λάστιχο ποτίσματος.
Σε ένα βαθύτερο πνευματικό επίπεδο και στο συλλογικό ασυνείδητο, η maya αντιπροσωπεύει τις αντιλήψεις που δημιουργούνται από τις πεποιθήσεις, τις αισθήσεις και την ανατροφή του ατόμου από την κοινωνία στην οποία γεννήθηκε και μεγάλωσε, πράγματα που ο ίδιος ή η κοινωνία, γενικά θεωρεί αληθινά. Αυτά μπορεί να είναι αποτέλεσμα πολιτικών, πνευματικών, κοινωνικών, θρησκευτικών, ή οικονομικών πεποιθήσεων.
Αυτή η προκατάληψη (οι εντυπώσεις που έχει κάποιος από τις εμπειρίες του), δημιουργεί μια προσωπική ψευδή πραγματικότητα. Αυτού του είδους η maya ενισχύει το «εγώ» και καθορίζει τη σύνδεσή μας με τον εξωτερικό κόσμο. Το «εγώ» αποτελεί ένα ακόμα πέπλο της maya στα ήδη υπάρχοντα. Γι’ αυτό και όποιος έχει ένα ισχυροποιημένο «εγώ», δυσκολεύεται ακόμη πιο πολύ να σπάσει τη maya. Στη Hatha Yoga μέσω των μαθηματικών μεθοδολογιών που χρησιμοποιούνται όπως το οκταπλό μονοπάτι, ο γιόγκι μπορεί να αποκλείσει τις ψευδαισθήσεις αυτού του εξωτερικού κόσμου maya-matrix, να λειάνει τις ψευδαισθήσεις του και να κατευθυνθεί προς το φως της αλήθειας, στο samadhi.
Η αλληγορία του «σπηλαίου» του Πλάτωνος στο έργο του «Πολιτεία», μας δίνει μία παρόμοια οπτική, όπου μία ομάδα απαίδευτων ανθρώπων ζουν αλυσοδεμένοι μέσα σε ένα σκοτεινό σπήλαιο και παρακολουθούν τις σκιές που δημιουργούν για αυτούς οι δεσμώτες τους σε ένα φωτισμένο τοίχο, θεωρώντας ότι αυτή είναι η πραγματικότητα.
Ο Σωκράτης ως πρωταγωνιστής του έργου της «Πολιτείας», εξηγεί πως ο φιλόσοφος είναι σαν ένας φυλακισμένος, που μέσω του φιλοσοφικού βίου του, μπορεί να απελευθερωθεί από τη σπηλιά βγαίνοντας στο φως του ήλιου και πως πλέον μπορεί να βρεθεί στο επίπεδο όπου θα καταλαβαίνει, ότι οι σκιές δεν είναι η πραγματικότητα. Αυτό τον οδηγεί στο φως της αλήθειας που είναι έξω απ’ το σπήλαιο στον κόσμο των αιτιών, έτσι ώστε να μπορεί να δει και να αντιληφτεί αυτό που ουσιαστικά υφίσταται, απορρίπτοντας την ψεύτικη και κατασκευασμένη πραγματικότητα, όπως είναι οι σκιές για τους φυλακισμένους.
Ο μύθος του σπηλαίου μας εξηγεί ότι τα πέπλα της maya είναι πολύ δυνατά τελικά. Αυτό θα το κατανοήσουμε αν παρατηρήσουμε και στη συνέχεια αντιληφθούμε τα τραγικά και οδυνηρά συμβάντα που συμβαίνουν σήμερα στον «ανάποδο» κόσμο μας, με τις προηγούμενες, αλλά και με την σύγχρονη «κατασκευασμένη πανδημία». Ο κόσμος των σκιών του σπηλαίου έχει πλέον μεταφερθεί στις οθόνες των τηλεοράσεων και στα άλλα μέσα μαζικής ενημέρωσης…
Η αφύπνιση και το σπάσιμο της maya-matrix σταδιακά και σε όλα τα επίπεδα, είναι ένα από τα μεγάλα δώρα που μπορεί να μεταδώσει η Hatha Yoga, σε αυτόν που θα επιθυμήσει να την ακολουθήσει. Ο ορθά καταρτισμένος και αφυπνισμένος instructor ή δάσκαλος της Hatha Yoga, δεν θα εξηγήσει σε κανέναν τι πραγματικά συμβαίνει έξω απ’ την maya, αλλά θα υποδείξει στον γιόγκι το μονοπάτι που οδηγεί στην σοφία και στην φώτιση, έτσι ώστε να το ανακαλύψει και να το βαδίσει μόνος του αρχικά. Είναι το δύσβατο μονοπάτι που είχε να επιλέξει και ο ήρωας Ηρακλής. Το ένα μονοπάτι της αρετής ήταν δύσβατο και οδηγούσε στον Όλυμπο (το όλον που λάμπει) και το άλλο της κακίας ήταν ευκολοδιάβατο και οδηγούσε στην καταστροφή.
Τέσσερα είναι τα βήματα που θα χρειαστεί να πράξει ο γιόγκι, αφού αντιληφθεί και συνειδητοποιήσει το maya-matrix:

  • Παρατήρηση και συνειδητοποίηση της maya
  • Επιθυμία για αλλαγή και σπάσιμο της maya
  • Ισορροπημένη δράση και κουράγιο
  • Αποκάλυψη

Επίλογος
Η υγεία, η δύναμη, η σοφία, η γενναιότητα και η αρμονία, είναι μερικά από τα δώρα που μπορεί να αποκτήσει ο γιόγκι μέσα από την πρακτική του στη Hatha Yoga. Αυτά τα δώρα θα τον εξοπλίσουν για να αντισταθεί σε αυτό που συμβαίνει γύρω του. Είναι πραγματικά πολύτιμες αυτές οι στιγμές για την ανθρωπότητα στην παρούσα χρονική φάση. Η maya-matrix έχει φθάσει σε σημεία αποκορύφωσης. Ένας νέος παγκόσμιος υγειονομικός μεσαίωνας που μεθοδευόταν πολλά χρόνια, έχει συσκοτίσει και σαρώσει τα πάντα στο πέρασμά του. Οι άνθρωποι καλούνται να διαλέξουν το δύσβατο μονοπάτι της αρετής, ή το ευκολοδιάβατο μονοπάτι της κακίας. Οι αλλαγές που έπονται στο νέο κόσμο που αναδύεται στην εποχή του Υδροχόου, θα είναι κοσμοϊστορικές. Ισορροπημένη δράση και κουράγιο λοιπόν.


Βασίλης Μαυρομμάτης
Ιπποκράτειο Κέντρο Κλασικής Ομοιοπαθητικής
Bachelor of Health Science (Naturopathy) στο Warnborough College Ireland
e-mail: 
bmavromatis@gmail.com
Facebook: @greekmedicine