Η φροντίδα των ατόμων με άνοια απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στη φαρμακευτική αγωγή, καθώς ορισμένες ουσίες μπορούν να επιδεινώσουν τη σύγχυση, να αυξήσουν τον κίνδυνο πτώσεων και να επιβαρύνουν περαιτέρω τη γνωστική λειτουργία. Παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις των υγειονομικών αρχών, ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών εξακολουθεί να λαμβάνει φάρμακα με έντονη αντιχολινεργική και κατασταλτική δράση. Τα πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα επαναφέρουν στο προσκήνιο το ερώτημα κατά πόσο αξιοποιούνται επαρκώς οι ασφαλέστερες εναλλακτικές και ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος μιας πιο ολιστικής προσέγγισης στη διαχείριση της άνοιας.
Οι γιατροί αγνοούν όλα τα προειδοποιητικά σημάδια και συνεχίζουν να συνταγογραφούν επικίνδυνα φάρμακα τύπου «chemical cosh» σε ασθενείς με άνοια.
Περίπου το 25% όλων των ασθενών με άνοια εξακολουθεί να λαμβάνει ένα από τα ισχυρά αυτά φάρμακα, τα οποία προκαλούν σύγχυση και αυξάνουν τον κίνδυνο πτώσεων.
Παρότι η χρήση των συγκεκριμένων φαρμάκων έχει μειωθεί σημαντικά έπειτα από πολυάριθμες προειδοποιήσεις των υγειονομικών αρχών, περίπου το ένα τέταρτο των ατόμων με άνοια και γνωστική έκπτωση συνεχίζει να λαμβάνει αντικαταθλιπτικά με έντονες αντιχολινεργικές ιδιότητες - φάρμακα που επηρεάζουν τον έλεγχο της ακράτειας και του ακανόνιστου καρδιακού ρυθμού- καθώς και αντιψυχωσικά, βαρβιτουρικά, βενζοδιαζεπίνες και μη βενζοδιαζεπινικά υπνωτικά.
Ερευνητές από το University of California, Los Angeles Health Sciences δήλωσαν έκπληκτοι όταν διαπίστωσαν ότι τα φάρμακα αυτά εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται ευρέως, παρόλο που υπάρχουν ασφαλέστερες εναλλακτικές λύσεις.

JAMA, 2026; doi: 10.1001/jama.2025.23697

Φάρμακα που λαμβάνουμε στην καθημερινότητά μας ενδέχεται να επηρεάζουν την υγεία μας ακόμη και δεκαετίες αφότου έχουμε σταματήσει να τα παίρνουμε.
Αν και είναι ευρέως γνωστό ότι τα αντιβιοτικά διαταράσσουν το μικροβίωμα του εντέρου, νέα έρευνα δείχνει ότι παρόμοια επίδραση έχουν και πολλά άλλα φάρμακα.
Δεδομένου ότι το μικροβίωμα παίζει καθοριστικό ρόλο σε πλήθος σωματικών λειτουργιών —και ότι η διαταραχή του έχει συσχετιστεί με καρκίνο, καρδιαγγειακά προβλήματα ακόμη και κατάθλιψη— οι μακροχρόνιες αυτές επιδράσεις των φαρμάκων μπορεί να έχουν συνέπειες σοβαρότερες από την αρχική πάθηση για την οποία χορηγήθηκαν.
Ερευνητές από το Ινστιτούτο Γονιδιωματικής του Πανεπιστημίου του Tartu στην Εσθονία ανέλυσαν την υγεία του εντέρου περισσότερων από 2.500 ανθρώπων που είχαν λάβει κοινά φάρμακα, όπως αντικαταθλιπτικά, β-αναστολείς και αγχολυτικά. Διαπίστωσαν ότι τα φάρμακα αυτά είχαν προκαλέσει «μετρήσιμες» αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου ακόμη και χρόνια —και σε ορισμένες περιπτώσεις δεκαετίες— μετά τη διακοπή τους.
Οι βενζοδιαζεπίνες, που συνταγογραφούνται συχνά για την αντιμετώπιση του άγχους, φάνηκε να μεταβάλλουν το μικροβίωμα με τρόπο παρόμοιο με αυτόν των αντιβιοτικών ευρέος φάσματος. Μάλιστα, διαφορετικά φάρμακα της ίδιας οικογένειας, όπως η διαζεπάμη και η αλπραζολάμη, είχαν διαφορετικές επιδράσεις στην ισορροπία των εντερικών μικροοργανισμών.
Οι ερευνητές κατέγραψαν επίσης άμεση σχέση αιτίας–αποτελέσματος μεταξύ φαρμάκων και μικροβιώματος σε μια μικρότερη ομάδα συμμετεχόντων που είχαν λάβει αναστολείς αντλίας πρωτονίων για την αντιμετώπιση της δυσπεψίας, αντικαταθλιπτικά τύπου SSRI, καθώς και διάφορα αντιβιοτικά, μεταξύ των οποίων συνδυασμοί πενικιλίνης και μακρολίδες.

Πηγή: mSystems, 2025 - doi: 10.1128/msystems.00541-25

Η πρόσφατη συζήτηση στον Καναδά γύρω από τη σήμανση των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων φέρνει στο φως ένα ζήτημα που αφορά άμεσα και την Ευρώπη. Εκεί, οι εταιρείες βιοτεχνολογίας επιχειρούν να επιτρέψουν τα τρόφιμα που έχουν υποστεί γονιδιακή επεξεργασία (gene editing) να χαρακτηρίζονται ως non-GMO, αποδυναμώνοντας στην πράξη το δικαίωμα του καταναλωτή στην ουσιαστική ενημέρωση.
Αντίστοιχες πιέσεις ασκούνται και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα τελευταία χρόνια, βρίσκεται σε εξέλιξη έντονη συζήτηση για τη χαλάρωση του ρυθμιστικού πλαισίου που διέπει τις λεγόμενες «νέες γονιδιωματικές τεχνικές» (NGTs). Παρότι μέχρι σήμερα η ευρωπαϊκή νομοθεσία αντιμετωπίζει και αυτές τις τεχνικές ως μορφές γενετικής τροποποίησης - με υποχρέωση αξιολόγησης, ιχνηλασιμότητας και επισήμανσης - η πίεση για εξαίρεσή τους από τους υφιστάμενους κανόνες αυξάνεται.
Το διακύβευμα είναι κοινό και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού: εάν τα gene-edited τρόφιμα πάψουν να φέρουν σαφή σήμανση, ο καταναλωτής χάνει τη δυνατότητα συνειδητής επιλογής, ενώ πλήττονται ιδιαίτερα η βιολογική γεωργία και τα συστήματα παραγωγής που βασίζονται στη διαφάνεια και στην εμπιστοσύνη.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, με έντονη αγροτική παράδοση, μικρές καλλιέργειες και αυξανόμενο ενδιαφέρον για βιολογικά και τοπικά προϊόντα, το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Η αποδυνάμωση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας θα είχε άμεσες επιπτώσεις όχι μόνο στους καταναλωτές, αλλά και στους ίδιους τους παραγωγούς, που κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με αδιαφανείς πρακτικές και αθέμιτο ανταγωνισμό.
Το παράδειγμα του Καναδά λειτουργεί ως προειδοποίηση. Η διατήρηση σαφών κανόνων, η υποχρεωτική επισήμανση και η ενεργή συμμετοχή των πολιτών στη δημόσια διαβούλευση αποτελούν κρίσιμα εργαλεία για την προστασία της τροφής ως κοινού αγαθού - τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα.

Τι έχει γίνει έως τώρα:
19 Δεκεμβρίου 2025, η πλειονότητα των κρατών-μελών της ΕΕ ενέκρινε σε επίπεδο αντιπροσώπων (COREPER) ένα προσωρινό κείμενο που αποδέχεται τη χαλάρωση των κανόνων για τα φυτά από new genomic techniques (NGTs), με την απαλειφή πολλών τυπικών απαιτήσεων όπως υποχρεωτική επισήμανση και αξιολόγηση κινδύνων - αν και το τελικό νομοθετικό κείμενο δεν έχει ακόμη υιοθετηθεί και είναι προσωρινό/προκαταρκτικό. Save Our Seeds

Τι γίνεται τώρα:
Το σχέδιο πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η Επιτροπή Περιβάλλοντος του Ευρωκοινοβουλίου έχει προγραμματίσει ψηφοφορία για τον Ιανουάριο 2026, και μια πλήρης ψηφοφορία στην ολομέλεια (plenary) αναμένεται πιθανώς τον Μάρτιο 2026 ή εντός των επόμενων μηνών. Save Our Seeds
Αφού ολοκληρωθούν οι ψηφοφορίες σε Κοινοβούλιο και Συμβούλιο, το νομοσχέδιο πρέπει να ενσωματωθεί και δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ, πριν τεθεί σε ισχύ (πιθανώς μέσα στο 2026) και να αρχίσει να εφαρμόζεται με μια μεταβατική περίοδο.

GMO & labeling in European Union – Citizen information watchdog on GMOs and seeds

Για δεκαετίες, όποιος τολμούσε να αμφισβητήσει τις επίσημες ιατρικές βεβαιότητες για τα εμβόλια και τον αυτισμό αντιμετωπιζόταν ως «αιρετικός». Η αμφισβήτηση θεωρούνταν σχεδόν βλασφημία απέναντι σε ένα σύστημα που παρουσιαζόταν ως απόλυτα επιστημονικό, αντικειμενικό και αλάνθαστο. Όμως, τις τελευταίες ημέρες, μια ιστορική μεταστροφή έρχεται να ανατρέψει βεβαιότητες δεκαετιών.
Το CDC (Centers for Disease Control and Prevention), η κορυφαία υγειονομική αρχή των Ηνωμένων Πολιτειών, παραδέχθηκε ότι οι κατηγορηματικές διαψεύσεις της για πιθανή σύνδεση εμβολίων και αυτισμού δεν βασίζονταν τελικά σε αδιαμφισβήτητη επιστημονική τεκμηρίωση. Στην επίσημη ιστοσελίδα του αναφέρεται πλέον ότι «οι μελέτες δεν έχουν αποκλείσει την πιθανότητα τα παιδικά εμβόλια να προκαλούν αυτισμό», ενώ ταυτόχρονα παραδέχεται ότι έρευνες που έδειχναν πιθανή συσχέτιση είχαν αγνοηθεί από τις υγειονομικές αρχές.

Πρόκειται για μια εξαιρετικά σοβαρή παραδοχή. Για πρώτη φορά, ένας από τους πιο ισχυρούς θεσμούς της παγκόσμιας ιατρικής κοινότητας αναγνωρίζει ότι η στάση του δεν υπήρξε αμιγώς επιστημονική, αλλά σε έναν βαθμό δογματική. Όπως ακριβώς θα υπερασπιζόταν ένας ιερέας ένα θρησκευτικό δόγμα απέναντι σε έναν άπιστο. Η παραδοχή αυτή φωτίζει εκ των υστέρων τη σκέψη του Αμερικανού παιδιάτρου Robert Mendelsohn, ενός από τους πρώτους γιατρούς που χαρακτήρισαν τη σύγχρονη ιατρική «θρησκεία». Ο Mendelsohn είχε μιλήσει από τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 για ένα κλειστό σύστημα εξουσίας, στο οποίο η ιατρική κοινότητα και η φαρμακοβιομηχανία λειτουργούν ως αλληλοπροστατευόμενο σύμπλεγμα, με προτεραιότητα όχι πάντα τον ασθενή, αλλά τη διατήρηση της ίδιας της δομής τους.

Η σημερινή αποκάλυψη του CDC δείχνει ότι η ανησυχία εκείνη δεν ήταν απλώς «γραφική». Ο ίδιος ο οργανισμός ομολογεί ότι παραπλάνησε σκόπιμα το κοινό, επειδή φοβήθηκε ότι η δημοσιοποίηση των αμφιβολιών θα μείωνε την εμβολιαστική κάλυψη. Με άλλα λόγια, το επιχείρημα δεν ήταν επιστημονικό, αλλά επικοινωνιακό και πολιτικό. Την ίδια στιγμή, τα επιδημιολογικά δεδομένα στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι συντριπτικά: ένα στα 31 παιδιά εμφανίζει σήμερα αυτισμό, ενώ μέχρι την ηλικία των πέντε ετών ένα παιδί έχει δεχθεί κατά μέσο όρο έως και 44 εμβολιαστικές δόσεις. Η CDC παραδέχεται ότι η αύξηση των περιστατικών αυτισμού συμβαδίζει χρονικά με την αύξηση του αριθμού των εμβολίων. Αυτό δεν αποδεικνύει αιτιώδη σχέση - αλλά καθιστά επιτακτική τη σοβαρή, ανεξάρτητη και διαφανή επιστημονική διερεύνηση.

Ενδιαφέρον είναι ότι η αμερικανική κοινωνία είχε ήδη αρχίσει να αμφισβητεί το αφήγημα πολύ πριν το παραδεχτούν οι θεσμοί. Έρευνες δείχνουν ότι έως και το 50% των γονιών παιδιών με αυτισμό πιστεύουν πως τα εμβόλια έπαιξαν ρόλο στην εμφάνιση της διαταραχής. Η πεποίθησή τους δεν βασίστηκε σε ιδεολογία, αλλά σε αυτό που οι ίδιοι βίωσαν: την αιφνίδια παλινδρόμηση του παιδιού λίγες ημέρες ή λίγες ώρες μετά τον εμβολιασμό. Η αλλαγή στάσης του CDC συνδέεται άμεσα και με πολιτικές εξελίξεις. Ο νέος υπουργός Υγείας των ΗΠΑ, Robert F. Kennedy Jr., υπήρξε εδώ και χρόνια έντονος επικριτής της ανεξέλεγκτης εμβολιαστικής πολιτικής και εκπρόσωπος οικογενειών που δήλωναν ότι καταστράφηκαν μετά από εμβολιασμούς. Υπό τη δική του εποπτεία ξεκίνησε ήδη εθνική έρευνα για τα αίτια του αυτισμού, ενώ το υπουργείο Υγείας (HHS) προετοιμάζει εκτενή ανασκόπηση όλων των πιθανών παραγόντων.

Για πρώτη φορά έπειτα από δεκαετίες, η αμφιβολία επιστρέφει θεσμικά στο τραπέζι. Και αυτό από μόνο του συνιστά μια ιστορική καμπή. Ίσως λοιπόν ζούμε τη στιγμή που η ιατρική παύει -έστω και διστακτικά- να λειτουργεί ως δόγμα και αρχίζει ξανά να λειτουργεί ως δημόσια υπηρεσία, με τον ασθενή στο κέντρο και όχι ως παράπλευρη απώλεια επικοινωνιακών στρατηγικών.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα ανοίξει ο διάλογος. Αυτό έχει ήδη συμβεί. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η κοινωνία θα απαιτήσει να προχωρήσει μέχρι τέλους - με διαφάνεια, επιστημονική εντιμότητα και σεβασμό στον άνθρωπο.

Η σχετική σελίδα είναι:
CDC — “Autism and Vaccines” / “Vaccine Safety” (CDC.gov)

Τα εμβόλια κατά της Covid πιθανόν προκάλεσαν περισσότερους θανάτους παιδιών απ’ όσους έσωσαν — και οι θάνατοι αυτοί θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί, καθώς τα παιδιά δεν διέτρεχαν ουσιαστικό κίνδυνο από τον ιό. Αυτό παραδέχεται ένας από τους κορυφαίους υγειονομικούς αξιωματούχους των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σε εσωτερικό υπόμνημα που διέρρευσε στον Τύπο, ο αξιωματούχος αναφέρει ότι τουλάχιστον 10 παιδιά πέθαναν ως άμεση συνέπεια του εμβολιασμού κατά της Covid, αφού εμφάνισαν μυοκαρδίτιδα, αναφυλαξία και άλλες οξείες καρδιακές επιπλοκές που σχετίζονται με τα εμβόλια mRNA.
«Πρόκειται για μια βαθιά αποκαλυπτική διαπίστωση. Για χρόνια, οι ομοσπονδιακές υγειονομικές αρχές —συμπεριλαμβανομένης και της δικής μας— υποστηρίζαμε ότι ο παιδιατρικός εμβολιασμός κατά της Covid-19 δεν ενείχε επιβεβαιωμένους κινδύνους θνησιμότητας πέρα από θεωρητικές ανησυχίες. Διαβεβαιώσαμε το κοινό, τους γονείς και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής ότι τα οφέλη υπερείχαν αναμφίβολα των πιθανών βλαβών σε υγιή παιδιά», αναφέρει ο Vinay Prasad, επικεφαλής Ιατρικός και Επιστημονικός Αξιωματούχος και Διευθυντής του Κέντρου Αξιολόγησης Βιολογικών Προϊόντων (CBER) του Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA), σε υπόμνημα προς το προσωπικό.
Οι θάνατοι αποδίδονται σε σοβαρές ελλείψεις στα συστήματα φαρμακοεπαγρύπνησης. Παράλληλα, δεν υπήρχαν επαρκή δεδομένα που να παρακολουθούν την αποτελεσματικότητα του εμβολιασμού κατά της Covid σε μικρά παιδιά, παρότι οι υγειονομικές αρχές γνώριζαν ότι ο κίνδυνος από τον ιό ήταν «εξαιρετικά χαμηλός» σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.
«Βασιζόμενοι σε δεδομένα από μελέτες ενηλίκων ή από ομάδες χαμηλού κινδύνου, η απόλυτη μείωση κινδύνου (ARR) για θάνατο ή σοβαρή νόσηση σε υγιή παιδιά ήταν πιθανότατα 1 στις 100.000 ή και μικρότερη ανά δόση. Αν αυτό ισχύει, τότε η πολιτική μας ενδέχεται να οδήγησε σε 10 επιπλέον θανάτους χωρίς να έχουν αποδεδειγμένα σωθεί ζωές», σημειώνει.
Ο ίδιος ζητά ριζικές αλλαγές στα συστήματα φαρμακοεπαγρύπνησης, προκειμένου —όπως τονίζει— να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη του κοινού στα εμβόλια.

Πηγές: Health and Me , The Guardian , Reuters

Τι μας εθίζει; Οι περισσότεροι υποθέτουν ότι έχει να κάνει με την αναζήτηση της επόμενης ευφορίας, αλλά μια νέα μελέτη δείχνει ότι συνήθως έχει να κάνει με την αποφυγή του πόνου.
Το άγχος και η ανησυχία είναι εξίσου πιθανό να μας εθίζουν, λένε ερευνητές από το Scripps Research Institute, οι οποίοι έχουν εντοπίσει μια περιοχή του εγκεφάλου που ενεργοποιείται από το αλκοόλ.
Μια μικρή περιοχή του εγκεφάλου, ο παρακοιλιακός πυρήνας του υποθαλάμου, μας ενθαρρύνει να συνεχίσουμε να πίνουμε, επειδή δημιουργεί την σύνδεση μεταξύ του αλκοόλ και της ανακούφισης από το άγχος.
Έχουν παρατηρήσει την αντίδραση αυτή στον εγκέφαλο των αρουραίων και πιστεύουν ότι θα παρατηρήσουν την ίδια διαδικασία και στους ανθρώπους. «Αυτό που κάνει τον εθισμό τόσο δύσκολο να ξεπεραστεί είναι ότι οι άνθρωποι δεν επιδιώκουν απλώς την ευφορία», λέει ο Friedbert Weiss, επικεφαλής ερευνητής. «Προσπαθούν επίσης να απαλλαγούν από ισχυρές αρνητικές καταστάσεις, όπως το άγχος και το στρες της αποχής».

Η έρευνα: Biological Psychiatry Global Open Science, 2025; 5 (6): 100578;
doi: 10.1016/j.bpsgos.2025.100578

Μελέτη με 800 συμμετέχοντες αποδεικνύει ότι ο βελονισμός είναι αποτελεσματικός και ασφαλής τρόπος αντιμετώπισης της χρόνιας οσφυαλγίας

Μπορεί ο βελονισμός να προσφέρει πραγματική ανακούφιση στους ηλικιωμένους με χρόνιο πόνο στη μέση; Μια νέα κλινική μελέτη από τις ΗΠΑ, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open (Σεπτέμβριος 2025), δείχνει πως η απάντηση είναι ναι — και μάλιστα με μετρήσιμα αποτελέσματα.

Η έρευνα, που έγινε σε συνεργασία με τέσσερα μεγάλα νοσοκομειακά δίκτυα (Kaiser Permanente και Sutter Health στην Καλιφόρνια, καθώς και το Institute for Family Health στη Νέα Υόρκη), περιέλαβε 800 άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών που υπέφεραν από χρόνιο πόνο στη μέση.

Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες:

1. όσοι έλαβαν συνήθη ιατρική φροντίδα,
2. όσοι έκαναν έναν τυπικό κύκλο βελονισμού (8–15 συνεδρίες σε 12 εβδομάδες),
3. και όσοι έκαναν βελονισμό με επιπλέον συντηρητικές συνεδρίες στους επόμενους τρεις μήνες.

Αποτελέσματα που αντέχουν στον χρόνο

Στους 6 μήνες, οι ομάδες βελονισμού είχαν σαφώς καλύτερη λειτουργικότητα και λιγότερη αναπηρία λόγω πόνου σε σχέση με όσους ακολούθησαν μόνο τη συνηθισμένη ιατρική αγωγή.

Η βελτίωση αυτή διατηρήθηκε και στους 12 μήνες, δείχνοντας ότι τα αποτελέσματα του βελονισμού έχουν διάρκεια.

Συγκεκριμένα, οι ερευνητές κατέγραψαν:

• Μείωση της αναπηρίας (βάσει του Roland-Morris Disability Questionnaire) κατά 1–1,5 βαθμό σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.
• Κλινικά σημαντική βελτίωση (τουλάχιστον 30%) στο 39–44% των συμμετεχόντων που έκαναν βελονισμό, έναντι μόλις 29% στην ομάδα της συμβατικής ιατρικής.
• Μείωση του πόνου και του άγχους, ενώ τα ποσοστά κατάθλιψης παρέμειναν σταθερά.

Τα περιστατικά ανεπιθύμητων ενεργειών ήταν ελάχιστα (<1%) και περιορίστηκαν σε ήπιες ενοχλήσεις στο σημείο των βελονών, επιβεβαιώνοντας το εξαιρετικό προφίλ ασφάλειας της μεθόδου.

Μια νέα σελίδα για την ιατρική του πόνου
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της προσπάθειας των Κέντρων Medicare & Medicaid να αποφασίσουν για την επίσημη κάλυψη του βελονισμού στους ηλικιωμένους με χρόνια οσφυαλγία. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο βελονισμός όχι μόνο μειώνει τον πόνο, αλλά μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη βελτίωση της κινητικότητας και της ποιότητας ζωής, χωρίς παρενέργειες ή φάρμακα. Η επικεφαλής της μελέτης, Lynn DeBar, PhD, MPH, σημειώνει ότι:
«Τα ευρήματα υποστηρίζουν τον βελονισμό ως μια αποτελεσματική και ασφαλή επιλογή πρώτης γραμμής για τους ηλικιωμένους που ζουν με χρόνιο πόνο στη μέση».
Σε μια εποχή όπου οι χρόνιοι πόνοι αντιμετωπίζονται συχνά με φάρμακα και παρεμβατικές θεραπείες, η νέα αυτή μελέτη έρχεται να υπενθυμίσει πως οι παραδοσιακές μέθοδοι, όταν μελετώνται σωστά, μπορούν να σταθούν ισάξια με τη σύγχρονη ιατρική — και μάλιστα με λιγότερο ρίσκο.

Πηγή:

DeBar LL, Wellman RD, Justice M, et al. Acupuncture for Chronic Low Back Pain in Older Adults: A Randomized Clinical Trial. JAMA Network Open. 2025;8(9):e2531348.

Μελέτη σε 15.000 οικογένειες αποκαλύπτει ότι η “ψηφιακή απόσπαση” υπονομεύει τον δεσμό γονέα–παιδιού

Δεν πρόκειται για κάποιο ασυνήθιστο θέαμα: ένας γονιός με το βλέμμα στραμμένο στο κινητό του, ενώ το παιδί δίπλα του προσπαθεί να του τραβήξει την προσοχή. Για πολλούς, το τηλέφωνο είναι εργαλείο, ανάγκη ή συνήθεια. Όμως μια νέα αυστραλιανή έρευνα δείχνει ότι αυτή η καθημερινή “ψηφιακή απόσπαση” μπορεί να έχει βαθύτερες συνέπειες απ’ ό,τι νομίζουμε.
Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο του Wollongong και αναλύθηκε στο Goetheanum, συγκέντρωσε δεδομένα από 21 διαφορετικές έρευνες σε δέκα χώρες, με συνολικά 15.000 συμμετέχοντες (γονείς, φροντιστές και τα παιδιά τους). Το αντικείμενο της μελέτης ήταν το φαινόμενο της λεγόμενης “technoference” — δηλαδή, της διακοπής της ανθρώπινης επικοινωνίας από ψηφιακές συσκευές.

Τι βρήκαν οι ερευνητές
Τα αποτελέσματα είναι ανησυχητικά, ιδιαίτερα για παιδιά κάτω των πέντε ετών. Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα παιδιά των οποίων οι γονείς ή οι φροντιστές χρησιμοποιούν συχνά κινητά ή τάμπλετ όταν βρίσκονται μαζί τους, παρουσιάζουν:

• χαμηλότερα επίπεδα γνωστικής και κοινωνικής ανάπτυξης,
• περισσότερα συναισθηματικά προβλήματα,
• πιο αδύναμο δεσμό με τους γονείς και
• αυξημένη ίδια χρήση οθονών σε μικρή ηλικία.

Με άλλα λόγια, η οθόνη των γονιών γίνεται και καθρέφτης της συμπεριφοράς των παιδιών.

Περισσότερη εκπαίδευση, λιγότερη απόσπαση
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η συσχέτιση ανάμεσα στον χρόνο που περνάνε μπροστά την οθόνη οι γονείς και την υγιή ανάπτυξη των παιδιών είναι ισχυρή και χρειάζεται περαιτέρω μελέτη. Προτείνουν, ωστόσο, ως άμεσο βήμα, την ενίσχυση της εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης των γονέων, ώστε να κατανοήσουν πόσο βαθιά επηρεάζει η δική τους προσοχή την ψυχολογία και τη συμπεριφορά του παιδιού.
Σε μια εποχή όπου οι οθόνες έχουν γίνει προέκταση του σώματός μας, αυτή η μελέτη έρχεται να θυμίσει ότι η ανθρώπινη παρουσία δεν μπορεί να αντικατασταθεί από την ψηφιακή. Η προσοχή (ίσως η πιο σπάνια μορφή αγάπης σήμερα) είναι θεμέλιο για τη συναισθηματική και ψυχολογική ανάπτυξη του παιδιού.

Πηγή: Parental Technology Use in a Child’s Presence and Health and Developmental Outcomes of Young Children: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Pediatrics. Published online 2025.

Μια ιστορική απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ ακυρώνει την αυτόματη παράταση της άδειας του glyphosat και θέτει φρένο σε μια πρακτική που κρατούσε στην αγορά εκατοντάδες φυτοφάρμακα χωρίς ολοκληρωμένη αξιολόγηση κινδύνου. Η απόφαση θεωρείται μεγάλη νίκη για τις μέλισσες, τη βιοποικιλότητα και την αρχή της προφύλαξης, ενισχύοντας την πίεση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για αυστηρότερο έλεγχο της αγροχημικής βιομηχανίας.
Στις 19.11.2025, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Λουξεμβούργο έκανε δεκτή την προσφυγή του Ιδρύματος Aurelia κατά της παράτασης της άδειας χρήσης του Glyphosat.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι μια αμφιλεγόμενη πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι παράνομη: η Επιτροπή παρατείνει συστηματικά την άδεια δραστικών ουσιών φυτοφαρμάκων μετά τη λήξη της ισχύος τους, όταν η διαδικασία επαναξιολόγησης καθυστερεί. Ως αποτέλεσμα αυτών των αυτόματων παρατάσεων, εκατοντάδες φυτοφάρμακα συνεχίζουν να κυκλοφορούν και να χρησιμοποιούνται, παρότι η απαιτούμενη εξέταση κινδύνου δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Το Ίδρυμα Aurelia είχε προσφύγει το 2022 ενάντια στην παράταση του Glyphosat, υποστηρίζοντας ότι η συνέχιση της κυκλοφορίας φυτοφαρμάκων με ανεξιχνίαστους κινδύνους για τις μέλισσες και τη βιοποικιλότητα παραβιάζει την αρχή της προφύλαξης που θεσπίζει ο κανονισμός της ΕΕ για τα φυτοφάρμακα.
Η απόφαση υποχρεώνει πλέον την Επιτροπή να εξετάζει σε κάθε μεμονωμένη περίπτωση αν η ίδια η βιομηχανία συνέβαλε στις καθυστερήσεις της διαδικασίας. Εάν αυτό οφείλεται σε ελλιπή ή ανεπαρκή δεδομένα που υποβάλλει ο παραγωγός, τότε -σύμφωνα με τον νόμο- τα φυτοφάρμακα δεν επιτρέπεται να συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται. Εξαιρέσεις από αυτόν τον κανόνα μπορεί να υπάρξουν μόνο σε ειδικά και πλήρως τεκμηριωμένα περιστατικά.
Πέρα από την προσφυγή του Ιδρύματος Aurelia, το Δικαστήριο έκανε επίσης δεκτές τις προσφυγές των περιβαλλοντικών οργανώσεων Pollinis France και PAN Europe για τις δραστικές ουσίες Boscalid και Dimoxystrobin. Στις διαδικασίες παρενέβησαν διάφοροι κατασκευαστές φυτοφαρμάκων και οι ενώσεις τους υπέρ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

– To δελτίο τύπου με τις σχετικές πληροφορίες.
– H αναλυτική νομική αξιολόγηση του δικηγόρου Dr. Achim Willand. 

Νομικό & πολιτικό πλαίσιο | Tι αλλάζει με την απόφαση
- Το νομικό πλαίσιο που επικαλείται το Δικαστήριο βασίζεται στον κανονισμό για τα φυτοφάρμακα (Regulation (EC) No 1107/2009). Σύμφωνα με αυτόν, η έγκριση δραστικών ουσιών γίνεται αρχικά για έως 10 έτη, και μπορεί να ανανεωθεί για έως 15. EU Monitoring
- Η προσωρινή παράταση που επιτρέπει η νομοθεσία — μέσω άρθρου 17 — προορίζεται για “έκτακτες περιπτώσεις / προσωρινές καθυστερήσεις”, όχι για να αντικαταστήσει τη διαδικασία επαναξιολόγησης. EU Law Live
- Το Δικαστήριο έκρινε ότι η πρακτική της επαναλαμβανόμενης παράτασης (δηλαδή σύντομες παρατάσεις — κάθε χρόνο ή κάθε λίγα χρόνια — μέχρι να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση) παραβιάζει τη νομοθεσία. Curia
- Επίσης, υπογραμμίζεται ότι η Επιτροπή (European Commission) έχει υποχρέωση να εξετάσει αν η καθυστέρηση οφείλεται σε ευθύνη του αιτούντος — π.χ. ατελή στοιχεία — και αν ναι, δεν νομιμοποιείται παράταση. Curia

Τι σημαίνει αυτό για περιβάλλον, φυτοφάρμακα, βιοποικιλότητα
- Η απόφαση αποτελεί σημαντικό νομικό πρόκριμα για τις περιβαλλοντικές οργανώσεις. Αντί να επιτρέπεται η “αιωνιότητα” των αμφιλεγόμενων δραστικών ουσιών, τώρα οι αδειοδοτήσεις πρέπει να επανεξετάζονται σοβαρά, με πλήρη αξιολόγηση κινδύνου.
- Ενισχύεται η αρχή της προφύλαξης – δηλαδή, όταν υπάρχουν στοιχεία κινδύνου για την υγεία ή τη βιοποικιλότητα, δεν επιτρέπεται χρήση χωρίς επαρκή έλεγχο.
- Δίνεται δυνατότητα σε περιβαλλοντικές οργανώσεις και πολίτες να αμφισβητήσουν νομοθετικές παρακάμψεις ή “παρατάσεις – γέφυρες” που έμεναν αόρατες ή ανεξέλεγκτες.

Η ανακοίνωση με τίτλο “EU Court severely limits the possibilities for the European Commission to extend pesticide approvals” (19 Νοεμβρίου 2025) αναλύει το σκεπτικό της απόφασης: ότι η χορήγηση προσωρινής παράτασης σε δραστικές ουσίες φυτοφαρμάκων – όπως Glyphosate, Boscalid και Dimoxystrobin – δεν μπορεί να γίνεται “αυτόματα ή συστηματικά”. PAN Europe

Μια νέα, μεγάλης κλίμακας μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA Network Open [Οκτώβριος 2025] συνδέει την προγεννητική έκθεση στα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια (PM₂.₅) με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αυτισμού στην παιδική ηλικία.
Η έρευνα, με επικεφαλής τον Dr. Maxime Cloutier και την ομάδα του από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο, ανέλυσε δεδομένα από πάνω από δύο εκατομμύρια γεννήσεις στο Οντάριο του Καναδά, καλύπτοντας την περίοδο 2002–2022. Χρησιμοποιώντας δορυφορικές μετρήσεις και επιτόπια δεδομένα, οι ερευνητές εκτίμησαν τα επίπεδα ατμοσφαιρικών ρύπων που επηρεάζουν τις εγκύους και τα βρέφη.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η έκθεση σε θειικά άλατα, αμμώνιο και όζον κατά την κύηση, καθώς και η έκθεση σε όζον κατά τον πρώτο χρόνο ζωής, σχετίζονται με υψηλότερη πιθανότητα διάγνωσης αυτισμού. Ιδιαίτερα το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης φαίνεται να αποτελούν ευαίσθητες περιόδους για το αναπτυσσόμενο νευρικό σύστημα του εμβρύου.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα ευρήματα δείχνουν συσχέτιση και όχι αιτιώδη σχέση, ωστόσο ενισχύουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα σχετικά με τις νευροαναπτυξιακές επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Την ώρα που η Ευρώπη επενδύει δισεκατομμύρια στην ενίσχυση της πολεμικής της βιομηχανίας, καλλιεργώντας ένα διαρκές πολεμικό περιβάλλον, παραμένει τυφλή απέναντι στα βαθύτερα προβλήματα της εξέλιξης των δυτικών κοινωνιών.
Η ποιότητα του αέρα που αναπνέουν τα παιδιά μας, η σιωπηλή υποβάθμιση της ζωής μέσα στις πόλεις, η αύξηση των νευροαναπτυξιακών διαταραχών — όλα δείχνουν ότι ο «πολιτισμός της προόδου» έχει αποκοπεί από την ίδια τη βάση της ανθρώπινης ύπαρξης.
Η έρευνα αυτή είναι περισσότερο από επιστημονική προειδοποίηση· είναι κάλεσμα επανεξέτασης των αξιών που ορίζουν το μέλλον μας.

Πηγή: Cloutier M. et al., “Prenatal Exposure to Fine Particulate Matter Components and Autism Risk in Childhood,” JAMA Network Open, 2025. DOI: [10.1001/jamanetworkopen.2025.38882]