Οι γιατροί στη Νορβηγία έχουν οδηγίες να διενεργούν πιο εμπεριστατωμένες αξιολογήσεις των πολύ αδύναμων ηλικιωμένων ασθενών, προκειμένου να λάβουν το εμβόλιο της Pfizer BioNTec κατά του covid-19, μετά τους θανάτους 23 ασθενών λίγο μετά τη λήψη του εμβολίου.

«Μπορεί να είναι σύμπτωση, αλλά δεν είμαστε σίγουροι», δήλωσε ο Steinar Madsen, διευθυντής του Νορβηγικού Οργανισμού Φαρμάκων (NOMA) στο βρετανικό επιστημονικό περιοδικό ΒΜJ.
Ο οργανισμός έχει διερευνήσει μέχρι στιγμής 13 από τους θανάτους και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων mRNA, όπως πυρετός, ναυτία και διάρροια, μπορεί να έχουν θανατηφόρα αποτελέσματα σε κάποιους αδύναμους ασθενείς. «Υπάρχει πιθανότητα αυτές οι συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες, οι οποίες δεν είναι επικίνδυνες σε νεώτερους ασθενείς, ωστόσο είναι συνηθισμένες στα εμβόλια, να επιδεινώσουν μία υποκείμενη ασθένεια στους ηλικιωμένους», δήλωσε ο Μάντσεν. «Δεν ανησυχούμε για αυτό, επειδή αυτά είναι πολύ σπάνια περιστατικά και εμφανίστηκαν σε πολύ αδύναμους ασθενείς με πολύ σοβαρή παθολογία», τόνισε. «Ζητάμε τώρα από τους γιατρούς να συνεχίσουν τον εμβολιασμό, αλλά να πραγματοποιούν επιπλέον αξιολόγηση πολύ άρρωστων ατόμων των οποίων η υποκείμενη πάθηση μπορεί να επιδεινωθεί από αυτό». Αυτή η αξιολόγηση περιλαμβάνει τη συζήτηση των κινδύνων και των οφελών του εμβολιασμού με τον ασθενή και την οικογένειά του για να αποφασιστεί εάν ο εμβολιασμός είναι η καλύτερη επιλογή. Τις τελευταίες εβδομάδες στη Νορβηγία έχουν χορηγηθεί περισσότερες από 20.000 δόσεις του εμβολίου και περίπου 400 θάνατοι σημειώνονται συνήθως σε ασθενείς που δέχονται φροντίδα στο σπίτι κάθε εβδομάδα.

Το Ινστιτούτο Paul Ehrlich στη Γερμανία διερευνά επίσης 10 θανάτους λίγο μετά τον εμβολιασμό κατά του Covid-19. Σε ερώτηση εάν είχαν συμβεί θάνατοι σε ασθενείς του Ηνωμένου Βασιλείου μετά τον εμβολιασμό, η Ρυθμιστική Υπηρεσία Φαρμάκων και Προϊόντων Υγείας (MHRA) του Ηνωμένου Βασιλείου δήλωσε ότι κάποια στιγμή στο μέλλον θα δημοσιευτούν λεπτομέρειες για όλες τις ύποπτες αντιδράσεις που αναφέρθηκαν από εγκεκριμένα εμβόλια covid-19, μαζί με την αξιολόγησή της σχετικά με τα δεδομένα. Με βάση τις διαθέσιμες δημοσιευμένες αναφορές από τις κλινικές δοκιμές, η MHRA δήλωσε ότι δεν προβλέπει επί του παρόντος συγκεκριμένες ανησυχίες για την ασφάλεια. Σε δήλωσή της, η Pfizer αναφέρει: «Η Pfizer και η BioNTech γνωρίζουν τους αναφερόμενους θανάτους μετά τη χορήγηση του BNT162b2. Συνεργαζόμαστε με το NOMA για τη συλλογή όλων των σχετικών πληροφοριών.

«Οι νορβηγικές αρχές έχουν δώσει προτεραιότητα στην ανοσοποίηση των κατοίκων σε γηροκομεία, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι πολύ ηλικιωμένοι με υποκείμενες παθήσεις και ορισμένοι από τους οποίους είναι ασθενείς σε τελικό στάδιο. Όλοι οι αναφερόμενοι θάνατοι θα αξιολογηθούν διεξοδικά από το NOMA για να προσδιοριστεί εάν αυτά τα περιστατικά σχετίζονται με το εμβόλιο. Η νορβηγική κυβέρνηση θα εξετάσει επίσης το ενδεχόμενο αλλαγής των οδηγιών εμβολιασμού ώστε να ληφθεί περισσότερο υπόψη η υγεία των ασθενών. Οι σκέψεις μας είναι με τις οικογένειες που πενθούν.».
Η εξέλιξη αυτή ώθησε τη Νορβηγία να συστήσει ότι, τα εμβόλια Covid -19 μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνα για τους πολύ ηλικιωμένους και σοβαρά άρρωστους ... την ομάδα δηλαδή, που σύμφωνα με τους ειδικούς, κινδυνεύουν περισσότερο από τον ιό.

*αυτή τη στιγμή οι νεκροί έχουν ξεπεράσει τους 29.  

Αναφορές
Zusammenhang unwahrscheinlich: Institut prüft zehn Todesfälle nach Impfung [German]. NTV. 14 January 2021. www.n-tv.de/panorama/Institut-prueft-zehn-Todesfaelle-nach-Impfung-article22292066.html.

Πηγή: BMJ 2021;372:n149.

Η λεύκη είναι μία ενοχλητική δερματική πάθηση κατά την οποία περιοχές του δέρματος και των βλεννογόνων χάνουν σταδιακά την φυσιολογική τους χρωστική (μελανίνη) και γίνονται λευκές. Η λατινική ονομασία της λεύκης είναι vitiligo, που σημαίνει ελάττωμα ή ψεγάδι. Προσβάλλει το 1-2% του παγκόσμιου πληθυσμού, μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία αλλά συχνότερα εμφανίζεται σε άτομα 10-30 ετών. Πολλές φορές η λεύκη ξεκινάει από την παιδική ακόμη ηλικία επηρεάζοντας την ευαίσθητη ψυχολογία των παιδιών. Συχνά η λεύκη έχει αρνητικό αντίκτυπο στην αυτοεκτίμηση και την ποιότητα ζωής.1
Η λεύκη είναι μια προοδευτική κατάσταση που προκαλεί αποχρωματισμό (λεύκανση) του δέρματος σε μπαλώματα. Εμφανίζονται αποχρωματισμένες ή λευκές κηλίδες, οι οποίες στερούνται της χρωστικής μελανίνης. Εκδηλώνεται με την εμφάνιση λευκών κηλίδων και πλακών σε διάφορα σημεία του σώματος, όπως τα χέρια, τα πόδια, τις μασχάλες, γύρω από το στόμα, τα μάτια και τα γεννητικά όργανα, καθώς και σε σημεία τραυματισμού του δέρματος από διάφορες αιτίες.
Αυτό που προκαλεί τη λεύκη είναι ακόμη ασαφές, αλλά η κύρια θεωρία είναι ότι είναι μια αυτοάνοση διαταραχή στην οποία το ανοσοποιητικό σύστημα στοχεύει τα μελανοκύτταρα, τα κύτταρα που είναι υπεύθυνα για τις χρωστικές που δίνουν χρώμα στο δέρμα, τα οποία πεθαίνουν ή δεν μπορούν να λειτουργήσουν κανονικά.2
Το οξειδωτικό στρες – μία ανισορροπία στο σώμα μεταξύ των καταστροφικών ελευθέρων ριζών και των αντιοξειδωτικών που αμύνονται εναντίον τους πιστεύεται επίσης ότι παίζει σημαντικό ρόλο.3 Και κάποιοι υποθέτουν ότι το οξειδωτικό στρες είναι αυτό που προκαλεί την αυτοάνοση απόκριση.4
Για την ήπια λεύκη, η συνήθης θεραπεία είναι τα τοπικά κορτικοστεροειδή, τα οποία μπορεί να είναι αποτελεσματικά αλλά έχουν παρενέργειες όπως λέπτυνση του δέρματος και ορμονικά προβλήματα.5
Για τις σοβαρότερες περιπτώσεις, με πιο εκτεταμένες αλλαγές στο δέρμα, η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη θεραπεία είναι η προσέλκυση περισσότερων μελανοκυττάρων στην επιφάνεια του δέρματος μέσω φωτοθεραπείας χρησιμοποιώντας υπεριώδη ακτινοβολία (UV)A ή UVB - όπως συμβαίνει φυσικά όταν ξαπλώνετε στον ήλιο για να μαυρίσετε - είτε από μόνη της ή σε συνδυασμό με άλλες θεραπείες όπως τα φωτοευαίσθητα φάρμακα psoralen. Ωστόσο, έχουν καταγραφεί ανησυχίες σχετικά με παρενέργειες όπως φωτοτοξικές αντιδράσεις και φουσκάλες και την έλλειψη δεδομένων σχετικά με τους κινδύνους καρκίνου του δέρματος από την μακροχρόνια ακτινοβολία UV.6
Όσον αφορά τις φυσικές θεραπείες, υπάρχουν αρκετές υποσχόμενες θεραπείες για τη λεύκη, ειδικά εάν χρησιμοποιηθούν στα αρχικά στάδια της πάθησης, αν και οι περισσότερες έχουν δοκιμαστεί σε συνδυασμό με συμβατικές θεραπείες, οπότε δεν είναι σαφές τι αποτέλεσμα θα έχουν από μόνες τους.
Η καλύτερη επιλογή σας θα ήταν να συνεργαστείτε με έναν έμπειρο φυσιοπαθητικό που μπορεί να δημιουργήσει ένα ολιστικό εξατομικευμένο πρόγραμμα. Ωστόσο, παρακάτω καταγράφονται κάποιες από τις καλύτερες φυσικές επιλογές που μπορείτε να δοκιμάσετε.

Επιλέξτε αντιοξειδωτικά
Το οξειδωτικό στρες θεωρείται ότι εμπλέκεται στη λεύκη και τα αντιοξειδωτικά αποτελούν μία πολύ υποσχόμενη λύση για την αντιμετώπισή της. Σε μια μελέτη, ένα αντιοξειδωτικό συμπλήρωμα που περιέχει άλφα-λιποϊκό οξύ, βιταμίνες C και E και πολυακόρεστα λιπαρά οξέα ενίσχυσε τα αποτελέσματα της φωτοθεραπείας στενής ζώνης UVB. Σχεδόν οι μισοί ασθενείς που υποβλήθηκαν σε θεραπεία είδαν περισσότερο από 75% επαναχρωματισμό έναντι μόνο 18% στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου.7 Μια άλλη δοκιμή διαπίστωσε ότι όσοι έλαβαν συμπληρώματα βιταμίνης Ε μαζί με τη θεραπεία φωτοθεραπείας στενής ζώνης UVB είχαν καλύτερα αποτελέσματα από εκείνους που έκαναν μόνο φωτοθεραπεία.8
(Προτεινόμενες δόσεις: 100 mg άλφα-λιποϊκού οξέος. 100 mg βιταμίνης C; 40 mg βιταμίνης Ε).

Αυξήστε τη δόση της βιταμίνης D
Τα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D, της «βιταμίνης του ήλιου», έχουν συνδεθεί με τη λεύκη,9 οπότε ίσως είναι καλή ιδέα να ελέγξετε αν ο οργανισμός σας έχει επάρκεια. Σε μια μελέτη για παιδιά που έλαβαν θεραπεία με την συμβατική τοπική αγωγή με tacrolimus, μόνο εκείνα που έλαβαν επίσης συμπληρώματα βιταμίνης D (1.500 IU / ημέρα ή 3.000 IU / ημέρα ανάλογα με τα υπάρχοντα επίπεδα) είδαν βελτίωση στη λεύκη τους.10

Διερευνήστε άλλες ανεπάρκειες βιταμινών
Με τη λεύκη έχουν σχετιστεί και ανεπάρκειες σε άλλες βιταμίνες, συγκεκριμένα σε φολικό (βιταμίνη Β9), βιταμίνη Β12 και βιταμίνη C.11 Σε μια μικρή μελέτη, η συμπλήρωση με αυτές τις βιταμίνες οδήγησε σε σημαντικές βελτιώσεις στη λεύκη μετά από τρεις μήνες και ακόμη και πλήρη επαναχρωματισμό σε κάποιες περιπτώσεις μετά από ένα έως δύο χρόνια.12 Μια άλλη μακροχρόνια μελέτη ανέφερε επαναχρωματισμό περίπου στους μισούς από όσους χρησιμοποίησαν συνδυασμένη θεραπεία έκθεσης στον ήλιο, φολικό οξύ και συμπληρώματα Β12.13 Συμβουλευτείτε έναν έμπειρο επαγγελματία υγείας που μπορεί να σας βοηθήσει να εντοπίσετε τυχόν ελλείψεις και να τις διορθώσετε με τα σωστά συμπληρώματα και δοσολογίες.

Προσέξτε την  L-φαινυλαλανίνη
Τα συμπληρώματα διατροφής αυτού του απαραίτητου αμινοξέος, που βρίσκεται στο κρέας, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και τα φασόλια, φαίνεται να είναι αποτελεσματικά για τη λεύκη όταν χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με φωτοθεραπεία.14
(Προτεινόμενη δοσολογία: 50 mg / ημέρα ανά κιλό σωματικού βάρους)

Δοκιμάστε βότανα
Αρκετά βότανα φαίνεται να είναι χρήσιμα για τη λεύκη. Παρακάτω αναφέρονται αυτά που ήταν αποτελεσματικά σε κλινικές δοκιμές.

Ginkgo biloba. Γνωστό για τις ισχυρές αντιοξειδωτικές του ιδιότητες, αυτό το βότανο συγκρίθηκε με εικονικό φάρμακο και βρέθηκε να είναι αποτελεσματικό τόσο στη διακοπή της εξέλιξης της λεύκης όσο και στη βελτίωση της χρωματισμού.16
(Προτεινόμενη δοσολογία: 40 mg τρεις φορές την ημέρα)

Αγριομάραθο (Ammi visnaga). Το Khellin, το ενεργό συστατικό αυτού του βοτάνου της Βόρειας Αφρικής, φαίνεται να διεγείρει τον επαναχρωματισμό του δέρματος σε ασθενείς με λεύκη όταν εκτίθενται σε ηλιακό φως.17
(Προτεινόμενη δοσολογία: 120-160 mg khellin)

Φλεβόδιο το χρυσό (Polypodium leucotomos). Οι ασθενείς που έλαβαν αυτό το είδος φτέρης της Νότιας Αμερικής σε συνδυασμό με φωτοθεραπεία στενής ζώνης UVB είδαν καλύτερα αποτελέσματα από αυτούς που έκαναν μόνο φωτοθεραπεία.18
(Προτεινόμενη δοσολογία: 250 mg τρεις φορές την ημέρα)

Δοκιμάστε ομοιοπαθητική
Η ομοιοπαθητική μπορεί να είναι χρήσιμη για τη λεύκη, σύμφωνα με αναφορές περιπτώσεων 14 ασθενών που έλαβαν εξατομικευμένες ομοιοπαθητικές θεραπείες. Εκείνοι που υποβλήθηκαν σε θεραπεία στα πρώτα στάδια της κατάστασής τους είχαν τα καλύτερα αποτελέσματα, ανέφεραν οι ερευνητές.19

Δοκιμάστε κινεζικά φυτικά φάρμακα
Σε μια ανασκόπηση πέντε δοκιμών, οι πάσχοντες από λεύκη που έλαβαν από του στόματος κινεζικά βότανα σε συνδυασμό με φωτοθεραπεία παρουσίασαν περισσότερο επαναχρωματισμό σε σύγκριση με εκείνους που χρησιμοποίησαν μόνο φωτοθεραπεία.20

Βοηθηθείτε με την υπνοθεραπεία
Τα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχει μια ψυχολογική πτυχή σε πολλές δερματικές διαταραχές, συμπεριλαμβανομένης της λεύκης, και ότι η ύπνωση μπορεί να βοηθήσει ως συμπληρωματική θεραπεία.21

Βιβλιογραφικές αναφορές:
1.Int J Womens Dermatol, 2018; 4: 32-7
2.Autoimmun Rev, 2010; 9: 516-20
3.Indian J Dermatol Venereol Leprol, 2009; 75: 268-71
4.Med Sci Monit, 2019; 25: 1017-23
5.Am Fam Physician, 2009; 79: 135-40
6.BMC Dermatol, 2008; 8; 2
7.Clin Exp Dermatol, 2007; 32: 631-6
8.J Clin Pharmacol, 2009; 49: 852-5
9.Photodermatol Photoimmunol Photomed, 2016; 32: 181-90
10.Clin Nutr ESPEN, 2016; 15: 28-31
11.Pigment Int [serial online] 2015; 2: 76-80; Clin Exp Dermatol, 2012; 37: 62-4
12.Cutis, 1992; 50: 39-42
13.Acta Derm Venereol, 1997; 77: 460-2
14.Cochrane Database Syst Rev, 2006; (1): CD003263; J Dtsch Dermatol Ges, 2007; 5: 467-75
15.Acta Dermatovenerol Croat, 2011; 19: 248-54; J Am Acad Dermatol, 2005; 53: 220-3
16.Clin Exp Dermatol, 2003; 28: 285-7
17.Dermatologica, 1982; 165: 136-40
18.J Eur Acad Dermatol Venereol, 2007; 21: 942-50
19.Am J Case Rep, 2017; 18: 1276-83
20.Complement Ther Med, 2016; 26: 21-7
21.Arch Dermatol, 2000; 136: 393-9

Δευτέρα, 11 Ιανουαρίου 2021 08:50

Το πλήρες σχέδιο μάχης κατά του COVID-19

Οι επιδημίες, αν και καταστροφικές, δεν σκοτώνουν τους πάντες. Δεν πέθαναν όλοι από τον Μαύρο Θάνατο (μαύρη πανώλη) ή από την επιδημία της Ισπανικής Γρίπης του 1918 - και πολλοί από εμάς θα καταφέρουμε επιβιώσουμε από τον COVID-19. Όμως γιατί κάποιοι άνθρωποι πεθαίνουν και γιατί τόσοι πολλοί μολυσμένοι έχουν μακροχρόνια συμπτώματα, ακόμα κι αν είναι νέοι και φαινομενικά υγιείς και πώς μειώνουμε τις πιθανότητές μας να μολυνθούμε εξαρχής;
Από τη στιγμή που θα μολυνθούμε, μπορούμε να μεταφέρουμε τον ιό COVID-19 για το υπόλοιπο της ζωής μας, όπως συμβαίνει και με τους ιούς του έρπητα, τους οποίους το 95% από εμάς μεταφέρουμε, ενώ το 90% των ανθρώπων στη Δύση φέρουν τον ιό Epstein-Barr (EBV), ο οποίος προκαλεί τη λοιμώδη μονοπυρήνωση και κάποιες φορές συνδέεται με τη σκλήρυνση κατά πλάκας, τη ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλες αυτοάνοσες ασθένειες.
Οι γιατροί και οι υπηρεσίες υγείας εξεπλάγησαν από το ξέσπασμα του COVID-19. Πολλοί είχαν υποθέσει ότι τα σύγχρονα φάρμακα και οι εμβολιασμοί είχαν κάνει τις ιογενείς επιδημίες παρελθόν. Ωστόσο οι λοιμώξεις συνεχίζουν να μας ακολουθούν και έχουν γίνει οι κύριοι παράγοντες πολλών επικίνδυνων θανατηφόρων ασθενειών, από τους καρκίνους και τη στεφανιαία νόσο έως την άνοια και τον διαβήτη.
Κάποια μικρόβια στο έντερο προκαλούν όγκους του εντέρου και αποτελούν αιτία ψυχιατρικής νόσου και αρθρίτιδας. Οι νευρολογικές ασθένειες είναι από τις πιο κοινές αιτίες θανάτου στη Δύση και όλα τα είδη συνδέονται με κάποιο μολυσματικό παράγοντα.
Αντί να κερδίσουμε τον «αγώνα των όπλων» ενάντια σε ιούς, βακτήρια και μύκητες, έχουμε αποκτήσει μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας από τα φάρμακα και τους εμβολιασμούς.
Οπότε, πώς μειώνουμε τις επιδράσεις του COVID-19 και άλλων ιών εάν μολυνθούμε - και πώς αποφεύγουμε μία λοίμωξη εντελώς; Πρόκειται για μια διπλή επίθεση την οποία διδάσκω σε όλους τους ασθενείς μου με σύνδρομο χρόνιας κόπωσης, που είναι η ειδικότητά μου.
Το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης είναι αποτέλεσμα κακών μηχανισμών παροχής ενέργειας και η μυαλγική εγκεφαλίτιδα συμβαίνει όταν η κόπωση συνοδεύεται από φλεγμονή. Αυτή η φλεγμονή προκαλείται συχνά από μικρόβια, όπως οι ιοί του έρπητα και ο ιός Epstein-Barr.
Αυτά τα μικρόβια συνυπάρχουν μαζί μας για εκατομμύρια χρόνια. Το γεγονός ότι αρχίζουν τώρα να προκαλούν λοιμώξεις είναι συμπτωματικό της φθίνουσας ικανότητάς μας να αντιστεκόμαστε σε αυτά και αυτό είναι άμεσο αποτέλεσμα της σύγχρονης δυτικής διατροφής και του τρόπου ζωής.

Η διπλή μου προσέγγιση:
• Διδάσκω μια γενική προσέγγιση για την αποφυγή και τη θεραπεία της λοίμωξης.
• Παρέχω αποτελεσματικές στρατηγικές για την αντιμετώπιση των μικροβίων που κάνουν δύσκολη τη ζωή του ασθενή που πάσχει από σύνδρομο χρόνιας κόπωσης.
Αν δεν οργανώσουμε το ανοσοποιητικό μας σύστημα, κατευθυνόμαστε προς την καταστροφή. Και αρχίζουμε να χάνουμε τη μάχη από τη στιγμή που είμαστε μωρά. Η καισαρική τομή και η έλλειψη θηλασμού σημαίνουν ότι δεν «εμβολιαζόμαστε» και δεν θρεφόμαστε σωστά˙ η στοματίτιδα, μια μυκητιασική λοίμωξη του στόματος, είναι συχνή στα μωρά και παρόλο που οι γιατροί δεν φαίνεται να ανησυχούν, είναι μία ένδειξη ότι η πρώτη μάχη έχει χαθεί.
Οι μυκητιάσεις στο στόμα οδηγούν σε μυκητιάσεις των εντέρων. Το έντερο εμφανίζει διαρροή - τα μικρόβια στο έντερο μπαίνουν στο σώμα σε μια διαδικασία που ονομάζεται βακτηριακή μετατόπιση - και αυτό προκαλεί πολλές παθολογίες ή ασθένειες.
Όπως και με τον ιό COVID-19, τα περισσότερα μικρόβια εισέρχονται στο σώμα μας μέσω εισπνοής ή κατάποσης όσων τρώμε ή πίνουμε. Όλα όσα εισπνέουμε προσκολλώνται στην κολλώδη βλέννα στην αναπνευστική οδό και μεταφέρονται με τον βήχα ή την κατάποση. Αυτά τα μικρόβια θα πρέπει να καταλήξουν στο όξινο περιβάλλον του στομάχου, το οποίο τα σκοτώνει.
Έτσι, η διατήρηση ενός όξινου στομάχου είναι απαραίτητη άμυνα, ωστόσο η δυτική διατροφή και ο σύγχρονο τρόπος ζωής αναστατώνει αυτόν τον φυσικό αμυντικό μηχανισμό με πολλούς τρόπους:
Διατροφή υψηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες. Αυτά τα τρόφιμα ζυμώνονται στο στομάχι αντί να αφομοιώνονται σωστά. Τα μικρόβια που εμπλέκονται σε αυτήν τη ζύμωση προκαλούν φλεγμονή χαμηλού βαθμού στο στομάχι, με αποτέλεσμα τη διαρροή εντέρου. Όσο πιο γρήγορα τα κύτταρα που βρίσκονται στα τοιχώματα του στομάχου αντλούν οξύ στον αυλό, στο εσωτερικό του στομάχου, το οξύ διαρρέει ξανά.
Αλλεργίες. Τα κοινά αλλεργιογόνα είναι τα γαλακτοκομικά, τα δημητριακά που περιέχουν γλουτένη, τρόφιμα που προκαλούν φλεγμονή χαμηλού βαθμού με τον ίδιο τρόπο όπως μια δίαιτα με υψηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες και με τα ίδια αποτελέσματα.
Γλουτένη. Η γλουτένη καταστρέφει τις στενές συνδέσεις μεταξύ των κυττάρων και τα καθιστά διαρρέοντα. Εξαιτίας αυτού, καλό είναι να αποφεύγεται.
Σνακ. Μεταξύ των γευμάτων, το στομάχι έχει την ευκαιρία να αποκαταστήσει την κανονική του οξύτητα. Αλλά τα συνεχή σνακ ή η κατανάλωση γλυκών τροφών και ποτών τροφοδοτεί άμεσα τα μικρόβια και αποτρέπει τον καθαρισμό του στομάχου.

Κατανόηση του κινδύνου
Ακόμα κι αν δεν είχατε λοίμωξη COVID-19, πώς ξέρετε εάν είστε πιο ευαίσθητοι; Υπάρχουν έξι ενδεικτικά σημάδια που σας δίνουν μια ιδέα:
Οδοντική πλάκα: Η διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες θρέφει τα βακτήρια στο στόμα, αλλά η ζάχαρη στην κυκλοφορία του αίματος θα διαρρεύσει επίσης στο σάλιο. Η πλάκα εμφανίζεται για πρώτη φορά στην εσωτερική επιφάνεια των κάτω δοντιών κοπής, ακριβώς απέναντι από τον σιελογόνο αγωγό. Καλό είναι να ελέγξετε τα επίπεδα οδοντικής πλάκας στα δόντια σας.
Οσμή σώματος: Ο φυσιολογικός ιδρώτας είναι άοσμος, αλλά όταν το υψηλό σάκχαρο στο αίμα χύνεται στον ιδρώτα στο δέρμα, ζυμώνεται από μικρόβια του δέρματος που δημιουργούν την άσχημη οσμή του σώματος.
Μυκητιασικές λοιμώξεις: Οι μύκητες λατρεύουν τη ζάχαρη και μολύνσεις όπως η πιτυρίδα, τα μυκητιασικά νύχια, η τάση εμφάνισης «ποδιού του αθλητή», οι περινεϊκοί ερεθισμοί ή ο δακτυλιοσκώληκας, δείχνουν υψηλό σάκχαρο στο αίμα.
Βήχας και κρυολογήματα: Μπορεί να είναι κοινά, αλλά αποτελούν επίσης ένδειξη της κατάστασης της άμυνας του σώματος και του αδύναμου ανοσοποιητικού συστήματος. Θα ξέρετε ότι κερδίζετε τον αγώνα ενάντια στις ιώσεις όταν ο βήχας και τα κρυολογήματα κατά τη διάρκεια του χρόνου ελαχιστοποιηθούν.
Περίσσεια βάρους: Γνωρίζουμε ότι οι παχύσαρκοι είναι πιο πιθανό να μολυνθούν από COVID και αυτό ισχύει και για τα περισσότερα μικρόβια. Το λίπος γύρω από το έντερο σημαίνει ότι απαιτείται ενέργεια για το ανοσοποιητικό σύστημα να καταπολεμήσει τα μικρόβια στο έντερο.
Πόνοι στις αρθρώσεις και στους μυς και δυσκαμψία: Τα μικρόβια δεν μένουν μόνο στο έντερο, αλλά διαρρέουν στην κυκλοφορία του αίματος. Οι «νέοι» ιοί, όπως ο COVID-19, μπορούν να εισέλθουν σε περιοχές του σώματος όπου υπάρχει βλάβη στους ιστούς και ουλές και να προκαλέσουν φλεγμονή. Το αποτέλεσμα είναι τριβή ή δυσκαμψία και πόνος.
Αυτά είναι όλα σημάδια προειδοποίησης, στάδια της νόσου που μπορούν να αντιστραφούν. Μην προσπαθήσετε να καταστείλετε τα συμπτώματα επειδή αυτό εμποδίζει περαιτέρω την απόκριση του ανοσοποιητικού συστήματος. Για παράδειγμα, τα φάρμακα κατά της αρθρίτιδας αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων. Λειτουργούν μπλοκάροντας την απόκριση του ανοσοποιητικού συστήματος, καθιστώντας πιο πιθανή τη μόλυνση, και αυτό είναι ένα κίνητρο για καρδιακά προβλήματα και πολλά άλλα.

Βιταμίνη C
Το κλειδί για να προστατευτείτε από ιογενή λοίμωξη είναι μία διατροφή κατά των λοιμώξεων (βλ. παρακάτω). Διαφορετικά, «ταΐζετε» τον εχθρό και σαμποτάρετε όλα όσα κάνετε. Μετά τη συγκεκριμένη διατροφή, το επόμενο πιο σημαντικό πράγμα είναι να λαμβάνετε υψηλές δόσεις βιταμίνης C κάθε μέρα. Η βιταμίνη C είναι το πιο ισχυρό αντιμικροβιακό ευρέος φάσματος που γνωρίζουμε και επιπλέον είναι απολύτως ασφαλής.
Η κατώτερη ποσότητα που συνιστάται να λαμβάνουμε είναι αυτή που απαιτείται για την πρόληψη του σκορβούτου, δηλαδή μόνο 30mg την ημέρα. Το ανώτερο ασφαλές όριο είναι 100mg, και έτσι μια δόση που κυμαίνεται μεταξύ 500 και 1.000 mg περιγράφεται ως υψηλή.
Αλλά κοιτάζοντας τα ζώα που παράγουν τη δική τους βιταμίνη C, πρέπει να παίρνουμε τουλάχιστον 5.000mg την ημέρα - δηλαδή 5 γραμμάρια ή ένα κουταλάκι του γλυκού. Δεν μπορούμε να πάρουμε αυτή την ποσότητα μόνο από τη διατροφή μας. Επιπλέον, αν αρχίσουμε να αυξάνουμε την ποσότητα, πιθανώς να υποφέρουμε από διάρροια, γνωστή ως εντερική ανεκτικότητα. Για να επιτύχουμε ανοχή στο έντερο, θα πρέπει να αυξάνουμε σταδιακά τη δόση η οποία πρέπει να αυξηθεί ακόμα περισσότερο εάν υποφέρουμε από λοίμωξη.

Η δίαιτα κατά της λοίμωξης
Τα μικρόβια όπως ο ιός COVID-19 μπορούν να επιβιώσουν μόνο εάν τρέφονται με υδατάνθρακες ή σάκχαρα. Τα ζωικά κύτταρα, ωστόσο, λειτουργούν με λίπη, αν και μπορούν επίσης να χρησιμοποιούν υδατάνθρακες. Οι δίαιτες με βάση το λίπος και τις φυτικές ίνες είναι εχθρικές προς τους μικροβιακούς εισβολείς, οι οποίοι ευδοκιμούν στη ζάχαρη και το άμυλο. Οι διαβητικοί είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στις λοιμώξεις λόγω των υψηλών επιπέδων σακχάρου στο αίμα (γλυκόζη). Εάν δοθεί ζάχαρη, τα βακτήρια και οι μύκητες μπορούν να διπλασιάσουν τον αριθμό τους κάθε 20 λεπτά.
Το σημείο εκκίνησης για την πρόληψη και τη θεραπεία κάθε λοίμωξης είναι η παλαιο-κετογονική δίαιτα, η οποία αναστέλλει το άνω έντερο ζύμωσης - η οποία, με τη σειρά της, βελτιώνει την πέψη και την απορρόφηση των τροφίμων και αποτρέπει τη διαρροή του εντέρου - και μειώνει το τοξικό φορτίο των δυτικών δίαιτων, το οποίο έχει τη δυνατότητα να υπερφορτώσει το συκώτι.
Οι βασικές αρχές της διατροφής αυτής είναι:
Τρώτε άφθονο λίπος και φυτικές ίνες, όχι ζάχαρη και άμυλο.
Καταναλώστε δύο καλά γεύματα την ημέρα και μην τσιμπολογάτε ανάμεσα στα γεύματα.
• Αποφύγετε τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα οποία παρά την κοινή αντίληψη, δεν είναι φυσικά τρόφιμα.
Αποφύγετε τη γλουτένη. Δημιουργεί διαρροή εντέρου. Το σύγχρονο σιτάρι μπορεί να είναι 80 τοις εκατό γλουτένη όταν παλαιότερα ήταν μόλις 20 τοις εκατό.
Καταναλώστε μικροθρεπτικά συστατικά. Ακόμη και με μια καλή διατροφή, είναι πιθανό να μην έχουμε μικροθρεπτικά συστατικά. Πάρτε με μια καλή καθημερινή πολυβιταμίνη.
Προσθέστε μπαχαρικά και βότανα. Τα φυτά και οι μύκητες περιέχουν φυσικές αντιικές, αντιβακτηριακές και αντιμυκητιασικές τοξίνες.
Αποφύγετε τα εθιστικά τρόφιμα. Η δυτική δίαιτα είναι επικίνδυνα εθιστική - σοκολάτα, γλυκά, αλμυρά σνακ, καφεΐνη και αλκοόλ - και πιστεύω ότι η ζάχαρη είναι πιο εθιστική και πιο επικίνδυνη από το κάπνισμα.
Καταναλώστε φυτικές ίνες. Οι ίνες ζυμώνονται από φιλικά μικρόβια στο έντερο, τα οποία δημιουργούν θερμότητα, λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας και βασικές βιταμίνες όπως η βιταμίνη Κ. Τα φιλικά μικρόβια εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό σύστημα να ανταποκρίνεται σε μη φιλικά μικρόβια από το έντερο.

Ιώδιο
Το ιώδιο είναι ένα άλλο απαραίτητο συστατικό. Σκοτώνει όλες τις κατηγορίες παθογόνων σε επαφή, συμπεριλαμβανομένων ιών, βακτηρίων, μυκήτων, ζυμών και πρωτόζωων, και συνήθως εντός 30 δευτερολέπτων. Λειτουργεί σε συνδυασμό με τα αμινοξέα τυροσίνη ή ιστιδίνη για να σκοτώσει μονοκύτταρους οργανισμούς.
Ο Γάλλος γιατρός Jean Lugol ανέπτυξε ένα σκεύασμα που έκανε το ιώδιο ασφαλές για λήψη από το στόμα. Είναι ένα μείγμα 5% ιωδίου με 10% κάλιο και συνταγογραφούσε 300 έως 1.000 mg (12% ιωδίου Lugol, 40 έως 60 σταγόνες, 2 έως 8 mL) καθημερινά για τη θεραπεία λοιμώξεων.
Είναι πιο δύσκολο να υπολογίσετε τη βέλτιστη ημερήσια δόση σας, αλλά είναι πολύ υψηλότερη από τη συνιστώμενη ημερήσια ποσότητα (RDA) των 150mcg. Αυτό δεν λαμβάνει υπόψη την ανεπάρκεια ιωδίου, η οποία έχει γίνει πανδημία στη Δύση λόγω του φθορίου στο νερό και της οδοντόκρεμάς μας, και του βρώμιου από επιβραδυντικά πυρκαγιάς σε έπιπλα. Το ιώδιο έχει επίσης καλή συμβιωτική σχέση με τη βιταμίνη C και συνεργάζονται ως ισχυροί μαχητές μικροβίων.

Μικρο-ανοσοθεραπεία
Η χρήση εξαιρετικά αραιωμένων ανοσο-ειδικών ουσιών επαναπρογραμματίζει το ανοσοποιητικό σύστημα για την αντιμετώπιση μιας ιογενούς διαταραχής. Αναπτύχθηκε από τον Dr Maurice Jenaer στη δεκαετία του 1970 και χρησιμοποιείται ευρέως στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Αυστρία.
Η μικρο-ανοσοθεραπεία χρησιμοποιεί μικροσκοπικές, αλλά όχι ομοιοπαθητικές, δόσεις βιο-ταυτόσημων μεσολαβητών (αγγελιοφόροι) φλεγμονής: νευροδιαβιβαστές, κυτοκίνες, αυξητικούς παράγοντες, ορμόνες και συγκεκριμένα νουκλεϊκά οξέα. Μερικοί συνδυασμοί συγκεκριμένων νουκλεϊκών οξέων παρεμποδίζουν την αναπαραγωγή του ιού RNA, και αυτό τους δίνει αντιιικά αποτελέσματα.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για οποιαδήποτε κατάσταση όπου υπάρχει οξεία ή χρόνια φλεγμονή που μπορεί να οφείλεται σε χρόνια ιογενή λοίμωξη (όχι βακτήρια ή μύκητες), αλλεργία ή αυτοανοσία.
Μπορεί να συνδυαστεί με άλλες θεραπείες. Η μικρο-ανοσοθεραπεία πρέπει να γίνει μέσω ειδικευμένου ιατρού (www.micro-immunotherapy.com). Μην προσπαθήσετε να το κάνετε μόνοι σας.

Οι φυσικές σας άμυνες
Η αριστερή στήλη καταγράφει τις φυσικές άμυνες του σώματος ενάντια στη λοίμωξη – από τα ορατά φυσικά προστατευτικά όρια των οργάνων και των ιστών μέχρι τα μικροσκοπικά λευκά αιμοσφαίρια στο ανοσοποιητικό σύστημα και τους ακόμα μικρότερους χημικούς αγγελιοφόρους που τα βοηθάνε να στοχεύουν στα εισβάλοντα μικρόβια και να αποβάλλουν τα νεκρά κύτταρα από το σώμα – και η δεξιά στήλη καταγράφει τις λειτουργίες τους.

ΑΜΥΝΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ

Ιστοί και εκκρίσεις

φυσικά φράγματα

δέρμα, βλεννογόνοι κατά μήκος των αεραγωγών, έντερο και περίνεο

εκκρίσεις

σάλιο, δάκρυα, ούρα, βλέννα στο στόμα, έντερο, αναπνευστική οδός

Λευκά αιμοσφαίρια

ουδετερόφιλα

οι «στρατιώτες» του ανοσοποιητικού συστήματος που γεννιούνται στον μυελό των οστών από «μητρικά» βλαστοκύτταρα

Β και Τ λεμφοκύτταρα

αυτά τα λεμφοκύτταρα «δίνουν εντολή» στα ουδετερόφιλα λευκά αιμοσφαίρια

φονικά Τ λεμφοκύτταρα

σκοτώνουν κύτταρα που έχουν καταστραφεί

φυσικά φονικά κύτταρα (ΝΚ)

σκοτώνουν κύτταρα που έχουν καταληφθεί από ιό

βοηθητικά Τ κύτταρα

καθοδηγούν τα φυσικά φονικά κύτταρα (ΝΚ)

Τ ρυθμιστικά λεμφοκύτταρα

ρυθμίζουν την ανοσοαπόκριση και σταματούν την υπεραντίδραση

Β λεμφοκύτταρα

βοηθούν επίσης τα Τ κύτταρα

Χημικοί αγγελιοφόροι

αντισώματα

αναγνωρίζουν και σκοτώνουν τον εχθρό, και προειδοποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα να ξεκινήσει τη διαδικασία φλεγμονής

Προσταγλαδίνες, ιντερφερόνες, λευκοτριένες, κυτοκίνες, χημειοκίνες

μόρια σηματοδότησης που ρυθμίζουν την ανοσοαπόκριση και καθορίζουν περιοχές που χρειάζονται φλεγμονή

 

Τα σχέδια μάχης κατά του COVID

Πρόληψη

  • Ακολουθήστε μία παλαιο-κετογονική δίαιτα, πλούσια σε λίπη και ίνες, χαμηλή σε υδατάνθρακες. Καταναλώστε προβιοτικά τρόφιμα όπως κεφίρ και ξινολάχανο. Αποφύγετε τα γαλακτοκομικά προϊόντα και τους σπόρους. Φάτε δύο φορές την ημέρα, χωρίς ενδιάμεσα σνακ.
  • Πάρτε βιταμίνες. Αυτές περιλαμβάνουν πολυβιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία και βιταμίνη D.
  • Βιταμίνη C. Πάρτε 5 γραμμάρια κάθε βράδυ
  • Κοιμηθείτε καλά και πολύ, οκτώ έως εννέα ώρες μεταξύ 10μ.μ. και 7π.μ. Κοιμηθείτε περισσότερο το χειμώνα.
  • Προσθέστε πολλά βότανα, μπαχαρικά και μανιτάρια στο φαγητό σας.
  • Ασκηθείτε τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Φτάστε τον εαυτό σας στο όριό του˙ παράγει γαλακτικό οξύ και διεγείρει νέες μυϊκές ίνες και μιτοχόνδρια, το εργοστάσιο ενέργειας των κυττάρων.
  • Κάντε ηλιοθεραπεία όσο πιο συχνά μπορείτε.
  • Χρησιμοποιείστε το μυαλό σας. Αποφύγετε προφανείς τρόπους μετάδοσης ιών.

Θεραπεία

  • Ακολουθήστε μία παλαιο-κετογονική δίαιτα.
  • Νηστέψτε. Μια μέρα περίπου χωρίς φαγητό μπορεί να βοηθήσει στην εκκίνηση του ανοσοποιητικού συστήματος, όμως φροντίστε να πίνετε ενυδατικά υγρά.
  • Πάρτε βιταμίνη C σε ποσότητα όση ανέχεται το έντερό σας. Πιο αναλυτικά, ανεβάστε σταδιακά τη δόση κατά 10 γραμμάρια έως ότου προκαλέσετε συμπτώματα διάρροιας και, στη συνέχεια, χαμηλώστε την ημερήσια δόση ακριβώς κάτω από αυτό το επίπεδο.
  • Πάρτε μια καλή πολυβιταμίνη.
  • Πάρτε ιώδιο Lugol 12%. Δύο σταγόνες σε ένα μικρό ποτήρι νερό κάθε ώρα έως ότου εξαφανιστούν τα συμπτώματα. Περιστρέψτε το στο στόμα σας, κάνετε γαργάρες, μυρίστε και εισπνεύστε τον ατμό.
  • Προσθέστε βότανα, μπαχαρικά και μανιτάρια στο φαγητό σας.
  • Η ανάπαυση είναι ιδιαίτερα σημαντική εάν πάσχετε από λοίμωξη. Και όταν δεν ξεκουράζεσαι, κοιμάσαι.
  • Μην ασκείστε.
  • Μείνετε ζεστοί και κάντε ηλιοθεραπεία αν είναι δυνατόν.
  • Χρησιμοποιείστε το μυαλό σας. Τα συμπτώματά σας είναι σημάδια που το σώμα καταπολεμά τη μόλυνση. Μην το καταπολεμάτε λαμβάνοντας οτιδήποτε είναι αντιφλεγμονώδες.

Ηλικιωμένοι
Πιθανότατα μεταφέρετε πολλούς ιούς, βακτήρια και άλλα μικρόβια που μπορούν να προκαλέσουν χρόνια προβλήματα υγείας - και όσο μεγαλύτερης ηλικίας είστε, τόσο πιθανότερο είναι να τα έχετε. Έτσι, για τους ηλικιωμένους, το σχέδιο μάχης αλλάζει ξανά.

  • Ακολουθήστε μία παλαιο-κετογονική δίαιτα. Βεβαιωθείτε ότι τρώτε όσο το δυνατόν καλύτερης ποιότητας τροφές και ιδανικά βιολογικής καλλιέργειας.
  • Προγραμματίστε τα γεύματά σας μέσα σε ένα παράθυρο 10 ωρών, που σημαίνει ότι θα υπάρχουν 14 ώρες όπου το στομάχι σας ξεκουράζεται και αδειάζει.
  • Νηστέψτε μία ημέρα την εβδομάδα. Αυτό δίνει στο έντερο την ευκαιρία να ξεκουραστεί και να ανακάμψει.
  • Πάρτε βιταμίνες. Αυτό περιλαμβάνει πολυβιταμίνες, σκευάσματα μετάλλων και ιχνοστοιχείων και βιταμίνη D.
  • Πάρτε γλουταθειόνη και ιώδιο, δύο ισχυρά αποτοξινωτικά που είναι αποτελεσματικά σε δόσεις 250mg γλουταθειόνης ημερησίως και 25mg ιωδίου κάθε βδομάδα. Μπορεί να μην μπορείτε να ανεχτείτε το ιώδιο σε υψηλές δόσεις, γι' αυτό ξεκινήστε σταδιακά τη λήψη του.
  • Λάβετε βιταμίνη C, 5g το βράδυ πριν τον ύπνο.
  • Προσθέστε δύο σταγόνες ιωδιού Lugol 12% σε νερό κάθε μέρα.
  • Κοιμηθείτε για οκτώ έως εννέα ώρες την ημέρα μεταξύ 10μμ και 7πμ και πάρτε έναν «υπνάκο» κατά τη διάρκεια της ημέρας.
  • Ασκηθείτε, εντός των ορίων σας. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να αισθάνεστε πλήρως αναρρωμένοι την επόμενη μέρα. Στην ιδανική περίπτωση, θέλετε να αυξήσετε τον παλμό σας έως και 120 παλμούς ανά λεπτό.
  • Βοηθήστε τους συνδετικούς ιστούς σας με συμπληρώματα όπως η γλυκοζαμίνη. Ο ζωμός από κόκκαλα είναι ιδανικός.
  • Προσθέστε βότανα, μπαχαρικά και μανιτάρια στο φαγητό σας.
  • Επιλέξτε βότανα όπως ο αστράγαλος, το cordyceps και η ροντιόλα για να βελτιώσετε την άμυνά σας.
  • Επιλέξτε μιτοχονδριακά συμπληρώματα που βοηθούν στην καταπολέμηση της κόπωσης. Συμπεριλάβετε το συνένζυμο Q10 (100 γραμμάρια), την νιασιναμίδη (1.500 mg) και την ακετυλο L-καρνιτίνη (500 mg).
  • Ελέγξτε το τοξικό φορτίο σας.
  • Ελέγξτε τον χώρο διαμονής σας για ηλεκτρομαγνητική ρύπανση.
  • Ελέγξτε τα συνταγογραφούμενα φάρμακα που λαμβάνετε.
  • Ελέγξτε τη λειτουργία των επινεφριδίων και του θυρεοειδούς σας.
  • Μείνετε ζεστοί και βγείτε στον ήλιο. Κάντε διακοπές σε ζεστά κλίματα.
  • Χρησιμοποιήστε το μυαλό σας. Αποφύγετε οποιαδήποτε επικίνδυνη κατάσταση. Μην παραβλέπετε τυχόν συμπτώματα. Αντιμετωπίστε με σοβαρότητα τυχόν κοψίματα ή εκδορές στο δέρμα.

Ύπνος και ήλιος

Χρειαζόμαστε άφθονο βαθύ, ξεκούραστο ύπνο όπως χρειαζόμαστε και τα λευκά κύτταρά μας που καταπολεμούν τους ιούς. Τα ζώα μπορούν να πεθάνουν από χρόνια έλλειψη ύπνου - επειδή προκαλεί σηψαιμία, που προκαλείται από μικρόβια που διαφεύγουν από το έντερο.
Η βέλτιστη ποσότητα ύπνου είναι μεταξύ οκτώ έως εννέα ωρών, και είναι σημαντικό να προετοιμαστείτε για ύπνο περίπου 30 λεπτά πριν κοιμηθείτε. Προσπαθήστε να κοιμηθείτε μεταξύ 10 μ.μ. και 7 π.μ. και κοιμηθείτε περισσότερο κατά τη διάρκεια των χειμερινών μηνών.
Προσπαθήστε να κρατήσετε το δωμάτιο σκοτεινό, χωρίς θόρυβο και δροσερό και απενεργοποιήστε τυχόν ηλεκτρομαγνητικές συσκευές, όπως το Wi-Fi, τα κινητά και τα ασύρματα τηλέφωνα.
Η ζεστασιά είναι επίσης απαραίτητη για ένα υγιές ανοσοποιητικό σύστημα. Εάν κρυώνετε, είναι πιο πιθανό να υποστείτε κάποια λοίμωξη. Πρέπει να διατηρήσετε τη θερμοκρασία του σώματός περίπου στους 37° C με μια διακύμανση όχι περισσότερο από 0,3 βαθμούς.
Παρακολουθώντας στενά τη θερμοκρασία σας θα γνωρίζετε επίσης εάν το ενεργειακό σας σύστημα - οι κετόνες, τα μιτοχόνδρια, ο θυρεοειδής και τα επινεφρίδια - λειτουργεί αρμονικά.
Μια καυτή σάουνα ή μπάνιο μπορεί να καταπολεμήσει μια οξεία λοίμωξη - αλλά μην το παρακάνετε. Η υπερθερμία, ή η αυξημένη θερμοκρασία του σώματος, μπορεί να αυξήσει την αποτελεσματικότητα των αντιβιοτικών κατά έναν παράγοντα 60, εκτιμά ο Δρ. Friedrich Douwes, και μπορεί να σκοτώσει τα μικρόβια χωρίς φάρμακα.
Ο Douwes χρησιμοποιεί μία μεγάλη θερμοκοιτίδα για να αυξήσει τη θερμοκρασία του σώματος σε διάστημα δύο ωρών στους 41,6 ° C, το διατηρεί για δύο ακόμη ώρες και μειώνει αργά τη θερμότητα τις τελευταίες δύο ώρες.
Ο ήλιος είναι η πιο προφανής πηγή φωτός και θερμότητας και οι υπεριώδεις ακτίνες (UV) σκοτώνουν τα μικρόβια. Χρησιμοποιούνται για την αποστείρωση του νερού και των πισινών και η ηλιοφάνεια ήταν η κύρια θεραπεία για φυματίωση πριν από τα αντιβιοτικά. Λειτουργεί επίσης έμμεσα αυξάνοντας τα επίπεδα της βιταμίνης D.
Κάντε ηλιοθεραπεία όσο μπορείτε, αλλά μόνο για να μαυρίσετε ελαφρά. Μην καείτε.

Βότανα και άλλα
Ο απλός κανόνας είναι να χρησιμοποιείτε όσο περισσότερα βότανα, μπαχαρικά και μανιτάρια. Είναι όλα αντιμικροβιακά. Δεν χρειάζεται καν να τα μαγειρέψετε: ο μαϊντανός, η ρόκα (ρόκα) και το άγριο σκόρδο μπορούν να καταναλωθούν ωμά. Τα κύρια βότανα για τη παλαιο-κετογονική διατροφή περιλαμβάνουν σκόρδο, μαύρο πιπέρι, τζίντζερ, δεντρολίβανο, μέντα και θυμάρι.
Τα ινδικά γεύματα είναι πάντα πλούσια σε βότανα και μπαχαρικά όπως ο κουρκουμάς, το κάρδαμο, το κόλιανδρο και το κύμινο.
Τα βότανα που βελτιώνουν την ανοσολογική άμυνα περιλαμβάνουν τον αστράγαλο, τον cordyceps και τη ροντιόλα, τα οποία είναι αντιμικροβιακά και υποστηρίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα.
Για να καταπολεμήσετε τον COVID-19 και να προστατευτείτε από αυτόν και από πολλούς άλλους ιούς και μικρόβια, πρέπει να αναλάβετε την ευθύνη για τη δική σας υγεία. Η δυτική ιατρική έχει χάσει τον δρόμο της. Οι γιατροί δεν αναζητούν πλέον τις υποκείμενες αιτίες της νόσου, μια διαδικασία που κάποτε λεγόταν διάγνωση, αλλά μάλλον αναζητούν μια «γρήγορη λύση» που θα διώξει τον ασθενή έξω από το γραφείου τους σε λιγότερο από 10 λεπτά.
Αλλά αυτό δεν μπορεί να απαντήσει στις ερωτήσεις που ξεκινήσαμε: γιατί μερικοί αναπτύσσουν ιογενή λοίμωξη και άλλοι όχι και γιατί μερικοί υποφέρουν περισσότερο από άλλους; Ελπίζω να είστε λίγο πιο κοντά στην απάντηση αυτών των ερωτήσεων για τον εαυτό σας.

Το πρωτόκολλο του Dr David Brownstein
Ο Dr David Brownstein και οι συνάδελφοί του στο Michigan αντιμετώπισαν με επιτυχία περισσότερους από 100 ασθενείς με COVID, μερικούς με σοβαρά συμπτώματα και σχεδόν όλους στην κατηγορία των "ευάλωτων" ομάδων με προϋπάρχουσες παθήσεις. Ακολουθούν οι συστάσεις:
Στο πρώτο σημάδι των συμπτωμάτων COVID, λάβετε από το στόμα:
• 100.000 IU βιταμίνης Α
• 1 g βιταμίνης C ανά ώρα έως ότου επιτευχθεί το όριο ανοχής στο έντερο
• 50.000 IU βιταμίνης D καθημερινά
• 25 mg / ημέρα ιωδίου Lugol (μερικές φορές 50-100 mg / ημέρα)

Χρήση νεφελοποιητή:
Για κάθε σάκο αλατούχου διαλύματος 259-cc (αλμυρό νερό), εισάγετε:

• 3 cc υπεροξειδίου υδρογόνου ποιότητας τροφίμων
• 1 cc θειικού μαγνησίου
Ο ασθενής θα πρέπει στη συνέχεια να συμπληρώσει το μείγμα με μία σταγόνα ιωδίου Lugol 5% και να εισπνέει στον νεφελοποιητή ανά ώρα μέχρι να βελτιωθούν τα συμπτώματα.


Το παραπάνω κείμενο αποτελεί απόσπασμα από το βιβλίο με τίτλο "The Infection Game: Life is an Arms Race" (Hammersmith Health Books, London, 2018, revised 2020) των Dr Sarah Myhill και Craig Robinson.

Από την ήπια ανησυχία, την ευερεθιστότητα, τη μειωμένη διάθεση και τη δυσκολία στον ύπνο έως τα πιο σοβαρά συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης, αϋπνίας και νευρικής εξάντλησης, οι επιπτώσεις του χρόνιου στρες είναι συχνά σοβαρές, συνεχείς και εξαιρετικά συνηθισμένες.

Εκτιμάται ότι το 29% των ανθρώπων θα υποφέρει κάποια στιγμή από επίμονο άγχος, ένα 18% από σοβαρή κατάθλιψη, ενώ το 25% των ανθρώπων αντιμετωπίζουν σοβαρό άγχος, κόπωση και εξάντληση. Σχεδόν το 20% των ανθρώπων έχουν δυσκολία στον ύπνο, κάτι που σχετίζεται στενά με το χρόνιο στρες.

Το στρες μπορεί να επηρεάσει τη χημεία του εγκεφάλου, δημιουργώντας αίσθημα συνεχούς άγχους, ανησυχίας αλλά και προβλήματα ύπνου. Το χρόνιο στρες μπορεί επίσης να εξελιχθεί σε χρόνια κόπωση, δημιουργώντας απάθεια, κατάθλιψη και συνεχή κόπωση (εξάντληση).

Ευτυχώς, με κάποιες αλλαγές στον τρόπο ζωής και με την υποστήριξη φυσικών συμπληρωμάτων διατροφής, μπορεί να επανέρθει η ισορροπία του νευρικού συστήματος και να ανακάμψει από την επίδραση του στρες.

Ο καθημερινός τρόπος ζωής έχει βαθιά επίδραση στην ικανότητά μας να αντιμετωπίζουμε το στρες. Δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο, όταν είμαστε υπό πίεση η διατροφή και ο τρόπος ζωής μας υποφέρουν συχνά, κάνοντας τα πράγματα πολύ χειρότερα. Η έλλειψη άσκησης, η ανθυγιεινή διατροφή και η απουσία χρόνου για χαλάρωση ή η έλλειψη χρόνου με τους αγαπημένους μας μπορεί να μας οδηγήσουν σε ακόμα μεγαλύτερο άγχος και φυσικά στις σοβαρές συνέπειές του, οπότε είναι χρήσιμες οι παρακάτω 3 σημαντικές συμβουλές:

1. Θρέψτε τον εγκέφαλο και το νευρικό σας σύστημα.
Η σωστή διατροφή βοηθά στη διασφάλιση ενός υγιούς νου και σώματος. Στην πραγματικότητα, η έρευνα έχει δείξει ότι οι φυσικές, ελάχιστα επεξεργασμένες, φυτικές δίαιτες προστατεύουν από την ανάπτυξη σοβαρών ασθενειών που σχετίζονται με το στρες, όπως η διαρκής ανησυχία και η κατάθλιψη. Καταναλώστε πολλά φρέσκα φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ξηρούς καρπούς, σπόρους, δημητριακά ολικής αλέσεως και άπαχη πρωτεΐνη και παραλείψτε τα υπόλοιπα.

2. Ενεργοποιήστε την αίσθησης ευεξίας
Η τακτική σωματική δραστηριότητα είναι ένα από τα πιο ισχυρά αντικαταθλιπτικά και έχει αποδειχθεί ότι μειώνει το άγχος και βελτιώνει τον ύπνο. Λειτουργεί ενεργοποιώντας χιλιάδες γονίδια που κυριολεκτικά «ενεργοποιούν» την καλή υγεία. Βάλτε στόχο τουλάχιστον 30 λεπτά μέτριας σωματικής άσκησης, όπως π.χ. έναν γρήγορο περίπατο, καθημερινά. Μπορεί να σας εκπλήξει το πόσο υπέροχα θα νιώσετε.

3. Ενεργοποιήστε τον εσωτερικό σας χίπη με πρακτικές νου-σώματος.
Στην πραγματικότητα, οι πρακτικές νου-σώματος δεν θεωρούνται πλέον «εναλλακτικές» και χρησιμοποιούνται στην ιατρική για τη θεραπεία ασθενειών που σχετίζονται με το άγχος και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Η γιόγκα και ο διαλογισμός ειδικότερα είναι πολύ ισχυρά «φάρμακα» για την ψυχοσωματική υγεία. Είναι σημαντικό να μπορείτε να κάνετε αυτές τις πρακτικές μέρος του τρόπου ζωής σας. Βρείτε μια ομάδα γιόγκα ή διαλογισμού κοντά σας, ή κάνετε μαθήματα από το διαδίκτυο. Μόνο 15-30 λεπτά την ημέρα θα σας βοηθήσουν να μεταμορφώσετε τη ζωή σας.

Συμπληρώματα διατροφής που βοηθούν

Μελέτες έχουν δείξει ότι κάποια φυσικά συμπληρώματα μπορούν να βοηθήσουν με ασφάλεια στη γρήγορη ανακούφιση των συμπτωμάτων του στρες βελτιώνοντας την ψυχική εστίαση.

Η L-Theanine (L-θειανίνη), η οποία απαντάται φυσικά στο πράσινο τσάι και το Lemon Balm (μελισσόχορτο), ένα μαγειρικό βότανο που έχει χρησιμοποιείται παραδοσιακά για χαλάρωση, έχουν αποδειχθεί σε μια σειρά επιστημονικών μελετών ότι μειώνουν γρήγορα τις επιπτώσεις του στρες και φαίνεται να το κάνουν αυτό ηρεμώντας το νου και το νευρικό σύστημα. Για παράδειγμα, 300 mg εκχυλίσματος Lemon Balm δύο φορές ημερησίως παρουσιάστηκε σε μια πρόσφατη μελέτη ότι ανακουφίζουν σημαντικά τα συμπτώματα του άγχους και της αϋπνίας μέσα σε 15 μέρες. Έχει αποδειχθεί επίσης ότι 200mg L-Theanine αυξάνουν τα κύματα άλφα στον εγκέφαλο και μειώνουν τα συναισθήματα του στρες, παρόμοια με την επίδραση του διαλογισμού.

Η Ashwagandha (Withania somnifera) αποτελεί ένα τονωτικό που προάγει τη σωματική και ψυχική υγεία, αναζωογονεί το σώμα σε συνθήκες εξασθένησης και αυξάνει τη μακροζωία. Η σύγχρονη έρευνα υποστηρίζει τη χρήση της ως έναν αποτελεσματικό και ασφαλή τρόπο για τη μείωση της ανησυχίας και του άγχους. Μελέτη διαπίστωσε ότι η καθημερινή λήψη 125mg - 250mg ενός εκχυλίσματος Ashwagandha υψηλής ποιότητας (τυποποιημένη με 8% withanolides) μπόρεσε να μειώσει σημαντικά την ορμόνη του στρες κορτιζόλη και να ανακουφίσει από κόπωση, αϋπνία, κακή μνήμη, ευερεθιστότητα, δυσκολία συγκέντρωσης και άλλα συμπτώματα που σχετίζονται με το άγχος, μέσα σε μόλις ένα μήνα κανονικής χρήσης.

Η καθημερινή λήψη ενός συμπληρώματος B-Complex (σύμπλεγμα βιταμινών Β) είναι ένας πολύ καλός τρόπος για τόνωση του νευρικού συστήματος, ενέργεια και βελτίωση της διάθεσης. Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι μετά από 30 μέρες λήψης συμπληρώματος B-complex, παρατηρήθηκε βελτίωση στη διάθεση, την ενέργεια, τη νοητική λειτουργία και το πνευματικό σθένος.

Η ανεπάρκεια μαγνησίου είναι πολύ συχνή και έχει συσχετιστεί με συμπτώματα κατάθλιψης, άγχους και αϋπνίας. Είναι δύσκολο να ληφθεί η συνιστώμενη ημερήσια ποσότητα μόνο από την τροφή και συνήθως υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη σε περιόδους άγχους, οπότε είναι σημαντικό ένα καθημερινό συμπλήρωμα μαγνησίου.

Μια δίαιτα χαμηλή σε ωμέγα-3 δημιουργεί στρες στο σώμα και το νου. Η λήψη ωμέγα-3 λιπαρών συνδέεται με καλύτερη διάθεση, καλύτερη προσαρμογή στο άγχος και καλύτερη συνολική υγεία.

Η αρκτική ρίζα γνωστή ως Rhodiola rosea στο φυσικό της περιβάλλον στη Σιβηρία, είναι ένα σκληρό μικρό φυτό που έχει αποδεδειγμένη και γρήγορη δράση κατά του στρες και της κόπωσης, ενώ βελτιώνει αισθητά τη διάθεση.

Υπάρχουν πολλές κλινικές μελέτες σε ανθρώπους που δείχνουν ότι μόνο 30mg εκχυλίσματος σαφράν καθημερινά είναι εξίσου αποτελεσματικό με τη φαρμακευτική αγωγή για την ανακούφιση της ήπιας κατάθλιψης ενώ δεν έχει παρενέργειες.

Αρκετές μελέτες τις τελευταίες τρεις δεκαετίες έδειξαν ότι το 5-HTP βελτιώνει τη διάθεση και υποστηρίζει την ψυχική υγεία.


 Ο Ben Brown είναι φυσιοπαθητικός, διατροφολόγος, συγγραφέας του βιβλίου "The Digestive Health Solution" και αρθρογραφεί τακτικά σε επιστημονικά περιοδικά. Είναι εκδότης του περιοδικού Journal of Orthomolecular Medicine, συντάκτης του "Integrative Healthcare and Applied Nutrition" και είναι μέλος του Συμβουλίου του BCNH College of Nutrition and Health όπου είναι επίσης λέκτορας.

Πόσο καιρό μπορούμε να υπολογίσουμε ότι θα ζήσουμε; Νέα έρευνα δείχνει ότι οι άνθρωποι θα μπορούσαν να ζήσουν έως και 500 χρόνια - αρκεί να έχουμε σε καλή συνεργασία τις δύο κυτταρικές οδούς: IIS (σηματοδότηση ινσουλίνης) και TOR (ανίχνευση θρεπτικών ουσιών).
Μέχρι να φτάσουμε όμως σε αυτό το επίπεδο ώστε να ζούμε αυτές τις Βιβλικές σε διάρκεια ζωές, ο τρέχων στόχος είναι να φτάσουμε και ίσως να ξεπεράσουμε τα 120 χρόνια. Δεν το έχουν καταφέρει πολλοί. Το γηραιότερο άτομο του οποίου η ημερομηνία γέννησης έχει επαληθευτεί ήταν η Γαλλίδα Jeanne Calment, η οποία πέθανε το 1997 σε ηλικία 122 ετών.
Οι μεγαλύτεροι πληθυσμοί εκατονταετών ανθρώπων βρίσκονται στην Ιαπωνία, και ενώ οι αριθμοί μπορεί να έχουν διογκωθεί προκειμένου να λαμβάνουν παροχές, τα πραγματικά στοιχεία εξακολουθούν να είναι υψηλά, με περίπου 42 στους 100.000 Ιάπωνες να ζουν μέχρι τα 100 και πέραν αυτών. Εντυπωσιασμένοι από το φαινόμενο αυτό, οι ερευνητές έχουν αναλύσει τον τρόπο ζωής των ανθρώπων αυτών και έχουν βρει πέντε χρυσούς κανόνες για μακροζωία:

1.Τρώτε υγιεινά (και αποφύγετε τα επεξεργασμένα τρόφιμα)
Οι άνθρωποι που τρώνε τακτικά επεξεργασμένες τροφές υποφέρουν περισσότερο από χρόνιες ασθένειες και ζουν λιγότερο από εκείνους που ακολουθούν μια πιο υγιεινή διατροφή με τροφές ολικής άλεσης, ψάρια, φρούτα και λαχανικά.
Υπάρχει μια σημαντική διαφορά στην υγεία και τη μακροζωία των ανθρώπων σε πολλές από τις πόλεις των ΗΠΑ όπου τρώνε τακτικά πατατάκια, ζαχαρούχα ποτά, γλυκά, επεξεργασμένα δημητριακά και επεξεργασμένα προϊόντα κρέατος σε σύγκριση με εκείνες τις «υγιεινές» περιοχές, όπου οι άνθρωποι ζουν πιο συχνά έως και άνω των 100 ετών χωρίς να πάσχουν από χρόνιες ασθένειες, λένε οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο George Washington.

2. Αποφύγετε το στρες
Ενώ το στρες μικρής διάρκειας μπορεί να ωφελεί, το χρόνιο στρες – συχνά το αποτέλεσμα του να νιώθει κανείς αβοήθητος ή εκτός ελέγχου – μπορεί να πυροδοτήσει πολλά προβλήματα υγείας, κυρίως σχετιζόμενα με την καρδιά. Σϋμφωνα με μελέτη, οι καρδιοπάθειες και τα εγκεφαλικά επεισόδια είναι πιο συχνά σε άτομα που υποφέρουν από μακροχρόνιο στρες.2

3. Γίνετε μέλη μίας κοινότητας
Μην απομονώνεστε και μη μένετε μόνοι. Αντίθετα, βρείτε μία κοινότητα ή μία ομάδα στην οποία μπορείτε να ενταχθείτε και να λειτουργείτε ως μέλη της – θα μπορούσε να είναι μία ερασιτεχνική ομάδα θεάτρου, η τοπική εκκλησία, ένας περιπατητικός σύλλογος κ.λπ- και αυτό θα σας βοηθήσει να ζήσετε περισσότερο. Αυτό συχνά το ονομάζουν «Roseto effect», από την μικρή πόλη στην Pennsylvania όπου εγκαταστάθηκε μία ομάδα Ιταλών μεταναστών. Όσο ήταν σχετικά φτωχοί, ζούσαν κοντά ο ένας στον άλλο και ζούσαν πολύ περισσότερο από το συνηθισμένο Αμερικανικό προσδόκιμο ζωής. Όταν όμως έγιναν πιο εύποροι και εγκαταστάθηκαν σε μεγαλύτερα σπίτια και δεν έβλεπαν τόσο συχνά τους φίλους - συντοπίτες τους, άρχισαν να πεθαίνουν στην ίδια ηλικία με το μέσο Αμερικανό.3

4. Παραμείνετε δραστήριοι
Όχι, αυτό δε σημαίνει να ιδρώνετε στα γυμναστήρια όταν είστε 70 ετών. Ωστόσο, οποιαδήποτε συνεχής δραστηριότητα, από το ποδήλατο μέχρι το περπάτημα ή την κηπουρική, μπορεί να σας βοηθήσει να ζήσετε περισσότερο.4

5. Αποκτήστε μία αίσθηση σκοπού στη ζωή
Χρειάζεστε ένα λόγο για να ξυπνάτε το πρωί. Είναι μία αίσθηση σκοπού, ή ένα συναίσθημα αξίας που έχει σημασία για τους άλλους και μπορεί να κάνει τη διαφορά. Οι Γιαπωνέζοι το ονομάζουν «ikigai», που μεταφράζεται ως «μία ζωή που αξίζει να ζεις». Οι γιατροί το ονομάζουν «ευσυνειδησία». Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι στη Φινλανδία ανακάλυψαν ότι οι άνθρωποι με χαμηλή «ευσυνειδησία» πεθαίνουν νωρίτερα από εκείνους που έχουν στόχους και μία αίσθηση σκοπού στη ζωή.5

Και υπάρχουν ακόμα τρεις…

Άλλοι ερευνητές μελετώντας τη μακροζωία κατέληξαν σε μερικές ακόμα ιδέες που μπορεί να προσθέσει κανείς στου 5 χρυσούς κανόνες:

  1. Μην τρώτε πολύ από οτιδήποτε

Το να τρώτε λιγότερο σε κάθε γεύμα, περιορίζοντας τις ώρες που τρώτε, ή ακόμα και νηστεύοντας μερικές μέρες τη βδομάδα – όπου η πρόσληψη είναι περίπου 700 θερμίδες – θα μπορούσε να σας βοηθήσει να ζήσετε περισσότερο. Μάλιστα, ο περιορισμός θερμίδων είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους για να επιβραδύνετε όλους τους συνήθεις βιολογικούς δείκτες γήρανσης, υποστηρίζουν οι ερευνητές στο πανεπιστήμιο του Bari στην Ιταλία.6

  1. Αλλά όταν το κάνετε, βεβαιωθείτε ότι καταναλώνετε πολλές αντιοξειδωτικές τροφές

Υπάρχουν πολλές υγιεινές τροφές που μπορείτε να φάτε, αλλά τα αντιοξειδωτικά είναι από τις πιο σημαντικές. Τα τρόφιμα που είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά περιλαμβάνουν την μαύρη σοκολάτα, όλα τα είδη μούρων (μαύρα μούρα, φράουλες, μύρτιλα, γκότζι κ.α.), την αγκινάρα, το κέιλ και το σπανάκι.

  1. Φερθείτε καλά στο έντερό σας

Υπάρχει κάτι διαφορετικό στους αιωνόβιους, πέρα από τη μεγάλη τους ηλικία. Φαίνεται να έχουν καλύτερα γονίδια και ξεχωριστό περιβαλλοντικό και πολιτιστικό υπόβαθρο, λένε οι ερευνητές στο πανεπιστήμιο της Bologna στην Ιταλία. Αλλά πάνω από όλα, έχουν ένα υγιές έντερο, με υγιές εντερικό μικροβίωμα, με μία ποικιλία βακτηρίων που φαίνεται ότι επηρεάζεται τόσο από τη θετική στάση όσο και από την υγιεινή διατροφή.7


Βιβλιογραφικές αναφορές

1 Curr Treat Options Gastroenterol, 2019; 17: 577–86

2 BMJ, 1997; 314: 553–8

3 Am J Public Health, 1992; 82: 1089–92

4 Br J Sports Med, 2015; 49: 743-8

5 J Pers, 2019 Sep 8; doi: 10.1111/jopy.12513

6 Clin Interv Aging, 2017; 12: 1887–902

7 Mech Aging Dev, 2017; 165: 180–4

Εάν είναι κάτι που όλοι μπορούμε να συμφωνήσουμε σχετικά με τον εφιάλτη του COVID-19, είναι ότι, στον 21ο αιώνα, εξακολουθούμε να φοβόμαστε πολύ τους ιούς και άλλους αόρατους φορείς ασθένειας.

Η κάλυψη της πανδημίας από τα μέσα ενημέρωσης που μιλούν για δεκάδες χιλιάδες θανάτους παγκοσμίως από τον κοροναϊό έχει προκαλέσει τόσο πανικό όσο ποτέ πριν. Τα lockdowns που προέκυψαν ως μέσο αποφυγής της διάδοσης του ιού έχουν αλλάξει τη ζωή μας με τρόπο που θα φαινόταν σαν επιστημονική φαντασία πριν από λίγους μήνες.

Ωστόσο, οι περισσότεροι από εμάς συναντάμε αυτούς τους ίδιους «δολοφονικούς» ιούς, συμπεριλαμβανομένου του COVID-19, και βιώνουμε μόνο μια ήπια ασθένεια που διαρκεί μερικές ημέρες. Πολλοί δεν έχουν καθόλου συμπτώματα˙ δεν ξέρουν καν ότι έχουν προσβληθεί από ιό. Τι είναι λοιπόν αυτό που κάνει τη διαφορά μεταξύ του να περνά κανείς ένα ήπιο κρυολόγημα από ιό και του να κινδυνεύει η ζωή του από πνευμονία;

Ένα πρωτοποριακό πεδίο έρευνας που ονομάζεται "νεο-ιολογία" αρχίζει να αντιλαμβάνεται τους 1031(!) ιούς που κατοικούν στον κόσμο μας με εντελώς διαφορετικό τρόπο.1

Αυτή η μελέτη των ιών στο ανθρώπινο σώμα, διαπιστώνει ότι υπάρχουν τρισεκατομμύρια ιοί μέσα και πάνω σε σχεδόν κάθε επιφάνεια των υγιών ανθρώπινων σωμάτων: στο σάλιο και τα έντερα, στο δέρμα και στους πνεύμονες. Πολλαπλασιάζονται ακόμη και στο αίμα, το οποίο οι επιστήμονες θεωρούσαν παλαιότερα ότι ήταν στείρο.2

Αν και είναι 10 έως 100 φορές μικρότεροι από τα βακτήρια, οι ιοί ξεπερνούν τα βακτήρια στο σώμα μας, όπως και τα βακτήρια με τη σειρά τους ξεπερνούν τα δικά μας κύτταρα.3

Αντί να τους θεωρεί άκακους ταξιδιώτες ή θανατηφόρους δολοφόνους που περιμένουν να επιτεθούν, η νεο-ιολογία υποστηρίζει ότι οι κρίσιμες επιδράσεις που έχουν αυτοί οι ιοί στη δυναμική του μικροβιώματός μας μπορούν να προάγουν ή να αποτρέψουν την αύξηση άλλων παθογόνων.

Μια λεπτή ισορροπία

Σε μία μελέτη αξιολόγησης του 2020 με τίτλο: "Εχθροί ή ήρωες; Ο λόγος ύπαρξης των ιών", ο διάσημος ιολόγος Γιοσίχιρο Καουόκα του Πανεπιστημίου του Ουισκόνσιν αναφέρει ότι οι ιοί προσφέρουν ανεκτίμητα και ουσιαστικά οφέλη στους ανθρώπινους ξενιστές τους. Όπως αναφέρει: "Η μόλυνση με έναν ιό μπορεί να προστατεύσει τον ξενιστή από την υπερμόλυνση από άλλο παθογόνο".4

Ως παράσιτα των βακτηριακών ξενιστών τους, ορισμένοι ιοί σκοτώνουν τα βακτήρια που καταλαμβάνουν και έτσι τα εμποδίζουν να καταστρέψουν τον μεγαλύτερο ανθρώπινο ξενιστή τους. Φαίνεται επίσης ότι μεταφέρουν χρήσιμες γονιδιακές λειτουργίες που εμπλέκονται σε ανοσοαποκρίσεις και στο σχηματισμό αιμοπεταλίων. Είναι αλήθεια ότι οι ιοί εξαπλώνονται γρήγορα, αλλά αυτό μπορεί να αποδώσει και τα οφέλη τους.5

Μερικές ιογενείς λοιμώξεις πιστεύεται ότι προδιαθέτουν για άλλες ασθένειες αργότερα στη ζωή. Αυτή είναι η υπόθεση του εμβολιασμού κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) για την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, για παράδειγμα, αν και ο HPV είναι πραγματικά διαδεδομένος και σπάνια εξελίσσεται σε καρκίνο.6

Άλλες ιογενείς λοιμώξεις έχουν σαφώς ευεργετικά αποτελέσματα, λέει ο Καουόκα. "Για παράδειγμα, ο κίνδυνος χρόνιας λεμφοειδούς λευχαιμίας σε άτομα που είχαν ιλαρά στην παιδική ηλικία είναι σχετικά χαμηλός και η μόλυνση από παρωτίτιδα στην παιδική ηλικία μπορεί να προστατεύσει από την ανάπτυξη καρκίνου των ωοθηκών σε ενήλικες."

Όχι μόνο το σώμα μας είναι γεμάτο από ιούς, αλλά και ο αέρας που αναπνέουμε είναι γεμάτος μικρόβια. Σε μία μελέτη βρέθηκαν περίπου 1.800 μικρόβια, συμπεριλαμβανομένων μερικών δυνητικά επιβλαβών παθογόνων, σε δείγματα αέρα που ελήφθησαν από αμερικανικές πόλεις.7

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το υπόβαθρο των μικροβίων στον αέρα που αναπνέουμε είναι πολύ πλούσιο και διαφορετικό από αυτό των εδαφών μας και ποικίλλει ανάλογα με την εποχή του χρόνου και τον καιρό, μεταξύ άλλων παραγόντων.

Όπως τα μικρόβια στο χώμα, αυτά στα οποία εκτίθεται καθημερινά το αναπνευστικό μας σύστημα, ακόμη και όταν είναι δυνητικά επικίνδυνα, είναι συνήθως αβλαβή και ίσως επίσης να διαδραματίζουν ρόλο στην αύξηση παρά στην εξάντληση της άμυνάς μας.

Ζήσαμε το μεγαλύτερο μέρος της σύγχρονης ιατρικής ιστορίας με το φόβο των βακτηρίων, ανατινάσσοντας τα «μικρόβιά» μας με αντιβιοτικά. Την τελευταία δεκαετία, η έρευνα έδειξε ότι αυτή η παγκόσμια υπερβολική χρήση αντιβιοτικών όχι μόνο δημιούργησε ανθεκτικά μικρόβια ("superbugs") πολύ πιο θανατηφόρα από αυτά με τα οποία ξεκινήσαμε, αλλά λειτούργησε επίσης σαν βόμβα ναπάλμ στις αποικίες των "φιλικών" βακτηρίων μας που ρυθμίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα, αφήνοντάς μας ένα πλήθος από χρόνιες ασθένειες που συνδέονται με μικροβιακή ανισορροπία.

Η αποστείρωση του αέρα και του περιβάλλοντός μας από ιούς, δεν θα μας βοηθούσε περισσότερο από το να ανατινάξουμε τα μικρόβια στο έντερό μας με αντιβιοτικά. Θα μπορούσε πραγματικά να αποδειχθεί θανατηφόρο.

Ο κρίσιμος ρόλος της ρύπανσης – εσωτερικά και εξωτερικά

Ερευνητές που εξέτασαν τα μικρόβια ασθενών που νοσούσαν σοβαρά από COVID-19 τον προηγούμενο Μάρτιο στην Κίνα, διαπίστωσαν σημαντικές ανισορροπίες στη μικροβιακή χλωρίδα του εντέρου τους. Υποστηρίζουν ότι η κατάσταση της μικροβιακής ισορροπίας του εντέρου καθορίζει εάν ένα μολυσμένο άτομο μπορεί να έχει μια υγιή ανοσοαπόκριση που δεν προκαλεί βλάβη στους πνεύμονές του.

Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι "Ο φαύλος κύκλος μεταξύ της ανοσολογικής διαταραχής και της ανισορροπίας του εντερικού μικροβιώματος μπορεί να αποτελεί υψηλό κίνδυνο θανατηφόρου πνευμονίας". Με άλλα λόγια, οι ανισορροπίες στα μικρόβια του εντέρου μπορεί να κάνουν τη διαφορά μεταξύ εκείνων που δεν εμφανίζουν συμπτώματα, εκείνων που αρρωσταίνουν πολύ και εκείνων που πεθαίνουν.8

Όλα αυτά υποστηρίζουν την ιδέα ότι δεν είναι τα μικρόβια που καθορίζουν το πόσο σοβαρή είναι μία λοίμωξη αλλά το πεδίο των σωμάτων στα οποία βρίσκονται. Πολλοί παράγοντες μπορούν να επιδεινώσουν ή να ανακουφίσουν μια ιογενή λοίμωξη, και οι κύριοι που συμβάλλουν στους θανάτους από πνευμονία έχουν μελετηθεί αρκετά:

Ο υποσιτισμός αντιπροσωπεύει περισσότερο από το μισό (57%) όλων των θανάτων από πνευμονία μεταξύ παιδιών κάτω των πέντε ετών παγκοσμίως. Η εσωτερική και η εξωτερική ρύπανση έρχονται στη δεύτερη και τρίτη θέση. Μεταξύ των ενηλίκων άνω των 70 ετών, οι οποίοι εμφανίζουν το δεύτερο μεγαλύτερο κίνδυνο πνευμονίας μετά από τα μικρά παιδιά και είναι πρώτοι στη σειρά σε θανάτους από COVID-19, μια παγκόσμια μελέτη του 2018 αναφέρει στους πιο σημαντικούς παράγοντες κινδύνου την ατμοσφαιρική ρύπανση του εξωτερικού χώρου και το κάπνισμα.

Το 2017, η ατμοσφαιρική ρύπανση οδήγησε σε περισσότερους από 300.000 θανάτους από πνευμονία μεταξύ των ηλικιωμένων και το κάπνισμα συνέβαλε σε 223.000 θανάτους από πνευμονία σε αυτήν την ηλικιακή ομάδα.9

Το υψηλό ποσοστό θανάτου από κοροναϊό που αναφέρεται στην Ιταλία είναι σύμφωνο με αυτά τα δεδομένα. Ο γηράσκων πληθυσμός της Βόρειας Ιταλίας έχει υψηλό ποσοστό καπνιστών και η περιοχή είναι γνωστή για το ότι έχει τη χειρότερη ατμοσφαιρική ρύπανση στην Ευρώπη, η οποία έχει βλάψει τους πνεύμονες των ανθρώπων εδώ και δεκαετίες και αποτελεί τεκμηριωμένο παράγοντα για υψηλή χειμερινή θνησιμότητα εδώ και χρόνια. Η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι ένας λόγος για τον οποίο η αναπνευστική ασθένεια σκοτώνει το 13% των ατόμων άνω των 65 ετών στην περιοχή.10

Από αυτήν την οπτική - ότι οι περιβαλλοντικοί παράγοντες και η δική μας εσωτερική οικολογία καθορίζουν εάν τα παθογόνα μας επηρεάζουν σοβαρά - μπορούμε να πάρουμε θάρρος γνωρίζοντας ότι υπάρχουν πολλοί εύκολοι τρόποι για να βελτιώσουμε τον τρόπο που αντιδρά το ανοσοποιητικό μας σύστημα.

Ακολουθεί εδώ μια συνοπτική παρουσίαση των πιο ισχυρών λύσεων κατά των ιών και πώς να αποτρέψετε ή να θεραπεύσετε μια λοίμωξη.

1. Ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος

Τίποτα δεν έχει συσχετιστεί περισσότερο με την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος όσο η βιταμίνη C. Ως βασικό μικροθρεπτικό συστατικό για τον άνθρωπο που λειτουργεί ως ισχυρό αντιοξειδωτικό, η βιταμίνη C ενισχύει την ανοσολογική άμυνα υποστηρίζοντας πολλές λειτουργίες του ανοσοποιητικού συστήματος.

Η ατμοσφαιρική ρύπανση και η έκθεση στον καπνό του τσιγάρου καταστρέφουν γρήγορα τα αντιοξειδωτικά, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε ανεπάρκεια βιταμίνης C.11 Όταν οι ιοί επιτίθενται, προκαλούν φλεγμονή και αυξάνουν τον μεταβολισμό, εξαντλώντας επίσης τη βιταμίνη C, με αποτέλεσμα μειωμένη ανοσία και, ως αποτέλεσμα, μεγαλύτερη ευαισθησία σε νέες λοιμώξεις.12

Η συμπλήρωση με βιταμίνη C έχει αποδειχθεί επανειλημμένα αποτελεσματική τόσο για την πρόληψη όσο και για τη θεραπεία αναπνευστικών λοιμώξεων συμπεριλαμβανομένης της πνευμονίας. Στην πραγματικότητα, η πιο συχνή αιτία θανάτου μεταξύ ατόμων με σκορβούτο ήταν η πνευμονία. Αφού η ανεπάρκεια βιταμίνης C αναγνωρίστηκε ως η αιτία του σκορβούτου, η ένωση απομονώθηκε τη δεκαετία του 1920 και γιατροί πρωτοπόροι, συμπεριλαμβανομένων των Δρ Κλάους Ουάσινγκτον Τζάνγκμπλατ και Δρ Φρέντερικ Κλένερ, άρχισαν να την χρησιμοποιούν σε υψηλές δόσεις για την πρόληψη και τη θεραπεία της πνευμονίας.13

Ο Δρ Κλένερ, Αμερικανός ειδικός στις παθήσεις του θώρακα, ανέφερε 41 περιπτώσεις ιογενούς πνευμονίας που είχε θεραπεύσει με τη χρήση βιταμίνης C τη δεκαετία του 1940.14 Ο Δρ Ρόμπερτ Φ. Κάθκαρτ, ένας από τους προστατευόμενους του Λάινους Πόλινγκ, προχώρησε στη χρήση μεγάλων δόσεων βιταμίνης C στη δεκαετία του 1960 για τη θεραπεία της πνευμονίας, της ηπατίτιδας και της ανοσολογικής ανεπάρκειας.

Έκτοτε, έχουν δημοσιευτεί στην ιατρική βιβλιογραφία χιλιάδες μελέτες για τη βιταμίνη C, συμπεριλαμβανομένης της έρευνας που δείχνει πώς αναστρέφει την οξειδωτική βλάβη στους καπνιστές,15 την εξαιρετική χρησιμότητά της για τη θεραπεία ασθενών που πάσχουν από θανατηφόρα σήψη,16 την ικανότητά της να μειώνει τους δείκτες φλεγμονής σε αυτούς τους ασθενείς,17 και την αποτελεσματικότητά της στη θεραπεία ιών όπως ο Epstein-Barr και ο έρπητας ζωστήρας.18

«Δεν υπάρχει ιός για τον οποίο η βιταμίνη C δεν έχει λειτουργήσει», λέει ο κορυφαίος γιατρός Ντάμιεν Ντάουνινγκ, πρόεδρος της Βρετανικής Εταιρείας Οικολογικής Ιατρικής. Ο Δρ Ντάουνινγκ επισημαίνει τις δοκιμές ενδοφλέβιας βιταμίνης C υψηλής δόσης που βρίσκονται σε εξέλιξη σε πολλά σημεία που πλήττονται από την πανδημία του κοροναϊού, συμπεριλαμβανομένης της Ιταλίας και του Γουχάν της Κίνας.19

Ο Δρ ‘Ενκιν Μάο, επικεφαλής του τμήματος επειγόντων στο Νοσοκομείο Ράιτζιν της Σαγκάης, είδε 359 ασθενείς με COVID-19 σε μονάδες εντατικής φροντίδας να λαμβάνουν υψηλή δόση βιταμίνης C, από 10.000 έως 20.000 mg (10-20 γραμμάρια) την ημέρα, για μια εβδομάδα έως 10 μέρες. Κανένας από αυτούς τους ασθενείς δεν πέθανε.

Τα αποτελέσματα ήταν τόσο ενθαρρυντικά στην Κίνα που οι γιατροί σε μια ομάδα νοσοκομείων στη Νέα Υόρκη δοκιμάζουν τη βιταμίνη C και για ασθενείς με κοροναϊό σε κρίσιμο στάδιο, αν και με χαμηλότερες δόσεις.

Οι αρχικές αναφορές τον Μάρτιο ανέφεραν ότι σε 700 ασθενείς δόθηκαν ενδοφλέβιες δόσεις 1.500mg βιταμίνης C τρεις έως τέσσερις φορές την ημέρα, που είναι 16 φορές η συνιστώμενη ημερήσια δόση των 90mg για τους άνδρες και 75mg για τις γυναίκες, αν και πολύ χαμηλότερη δόση από αυτά που χρησιμοποιούνται από γιατρούς όπως οι Κλένερ και Κάθκαρτ για ιογενείς λοιμώξεις.20

"Βοηθά πάρα πολύ, αλλά δεν αναφέρεται επειδή δεν είναι ένα δημοφιλές νέο φάρμακο", δήλωσε ο Δρ Άντριου Γουέμπερ, πνευμονολόγος και ειδικός στην εντατική φροντίδα της Νόρθγουελ Χέλθ, η οποία διευθύνει 23 νοσοκομεία στη Νέα Υόρκη.

Μια πρόσφατη ανασκόπηση εντόπισε οκτώ κλινικές δοκιμές χρήσης βιταμίνης C σε ασθενείς με αναπνευστήρα, οι οποίες διαπίστωσαν ότι μείωσε τη διάρκεια του μηχανικού αερισμού κατά μέσο όρο 14% για ασθενείς σε μονάδες εντατικής θεραπείας.

Μεταξύ των 685 ασθενών που περιλαμβάνονται στη μετα-ανάλυση, από τον Δρ Χάρι Χέμιλα του Πανεπιστημίου του Ελσίνκι και την Ελίζαμπεθ Τσόκερ από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, η βιταμίνη C ήταν πιο χρήσιμη για όσους ήταν πιο σοβαρά άρρωστοι. Μεταξύ των 471 ασθενών που ήταν σε αναπνευστήρα για περισσότερο από 10 ώρες, η χορήγηση 1.000 έως 6.000 mg βιταμίνης C καθημερινά μείωσε κατά μέσο όρο 25% τον χρόνο θεραπείας με αναπνευστήρα.21

"Δεδομένων των ισχυρών ενδείξεων οφέλους για τους ασθενείς σε σοβαρή κατάσταση, καθώς και των στοιχείων  για πολύ χαμηλά επίπεδα βιταμίνης C σε αυτούς τους ασθενείς, οι ασθενείς της μονάδας εντατικής θεραπείας μπορεί να επωφεληθούν από τη χορήγηση βιταμίνης C", τόνισε ο Δρ. Χέμιλα.

"Εάν δεν κάνετε τίποτα άλλο, πάρτε βιταμίνη C", είπε ο Ντάουνινγκ για την καταπολέμηση του COVID-19. "Πάρτε τουλάχιστον τρία γραμμάρια την ημέρα και μοιράστε τις δόσεις όλη την ημέρα."

Η βιταμίνη C έχει χρησιμοποιηθεί για την καταπολέμηση του κρυολογήματος και της γρίπης από "εκατομμύρια, πιθανώς ακόμη και δισεκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο", δήλωσε ο Άντριου Σολ, συγγραφέας του Vitamin C: The Real Story (Basic Health Publications, 2015) και συντάκτης των Orthomolecular News.

Για σοβαρές ιογενείς λοιμώξεις, ο Σολ αναφέρεται στις δημοσιευμένες θεραπείες του Δρ Κλένερ σε ασθενείς στους οποίους χορηγήθηκαν ενέσεις βιταμίνης C, που κυμαίνονται από 350 έως 1.200 mg ανά kg σωματικού βάρους, που είναι περίπου 20 έως 120 γραμμάρια την ημέρα για έναν ενήλικα. "Αυτή δεν είναι δόση συντήρησης. Πρόκειται για μια θεραπευτική δόση για σοβαρές ζωτικές ασθένειες, όπως η πνευμονία."

"Η βιταμίνη C μπορεί να χρησιμοποιηθεί σωστά μαζί με φάρμακα όταν αυτά ενδείκνυνται", είπε ο Σολ. "Δεν είναι άλλη μία επιλογή. Είναι πολύ σημαντικό να μεγιστοποιηθεί η αντιοξειδωτική ικανότητα του σώματος και η φυσική ανοσία για την πρόληψη και την ελαχιστοποίηση των συμπτωμάτων όταν επιτίθεται ένας ιός."

2. Μείωση του ιικού φορτίου

Η Βρετανή γιατρός Σάρα Μάιχιλ, συγγραφέας του The Infection Game: Life Is an Arms Race (Hammersmith Health Books, 2018), προσθέτει ότι η σοβαρότητα των λοιμώξεων συμπεριλαμβανομένου του κοροναϊού εξαρτάται από τη «δόση ιικού φορτίου» του παθογόνου.

Το ανοσοποιητικό μας σύστημα έχει σχεδιαστεί για να χειρίζεται χαμηλές δόσεις ακόμη και ισχυρών παθογόνων, αλλά όχι συντριπτικές συγκεντρώσεις. "Λάβετε μέτρα για να διατηρήσετε αυτό το ιικό φορτίο χαμηλό, ώστε να χρειαστεί περισσότερος χρόνος για να συσσωρευτεί ο αριθμός των ιογενών σωματιδίων στο σώμα", συμβουλεύει η Δρ Μάιχιλ. "Αυτό δίνει χρόνο στο ανοσοποιητικό σύστημα να δημιουργήσει μια αποτελεσματική απόκριση."

Το ιώδιο έχει χρησιμοποιηθεί ως απολυμαντικό για σχεδόν 200 χρόνια. "Δεν υπάρχει ιός ανθεκτικός στο ιώδιο", λέει η Μάιχιλ. "Σκοτώνει τα πάντα όταν έρχεται σε επαφή."

Συνιστά να φτιάξετε ένα μείγμα από 10 μέρη λάδι καρύδας (επίσης αντιικό) σε ένα μέρος διαλύματος ιωδίου Lugol (15% κατά προτίμηση). Διατηρεί διαθέσιμο ένα δοχείο από αυτό το μείγμα για να τρίβει μια σταγόνα στα χέρια της και γύρω από τη μύτη και το στόμα της όταν έχει έρθει σε επαφή με ανθρώπους ή πράγματα που ενδέχεται να μεταφέρουν ιούς.

Το μείγμα ιωδίου λεκιάζει προσωρινά το δέρμα, αφήνοντας ένα κίτρινο χρώμα, αλλά με την πάροδο του χρόνου εξατμίζεται και τελικά εξαφανίζεται, απελευθερώνοντας αντι-ιικούς ατμούς καθώς φεύγει.

Για τη θεραπεία λοιμώξεων του αναπνευστικού, η Μάιχιλ συνιστά επίσης την προσθήκη 1-4 σταγόνων (όσο αυτό είναι ανεκτό) ιωδίου Lugol σε αναπνευστική συσκευή, εισπνέοντας μέσω της μύτης και εκπνέοντας από το στόμα έως και 20 φορές έως ότου εξαφανιστεί η μυρωδιά, κάνοντας επανάληψη αυτής της διαδικασίας δύο ή τρεις φορές την ημέρα.

Εάν δεν έχετε αναπνευστική συσκευή, η Μάιχιλ προτείνει να τοποθετήσετε το ιώδιο Lugol σε βαμβάκι σε ένα άδειο βάζο και να το ανοίξετε για να μυρίζετε μερικές φορές την ημέρα ή να ρίχνετε 2-4 σταγόνες ιωδίου Lugol στην επένδυση της μάσκας προσώπου.

3. Καταπολέμηση του στρες

Έχει αποδειχθεί ότι το χρόνιο άγχος – οποιοδήποτε άγχος που διαρκεί περισσότερο από μερικές ώρες - καταστέλλει τις προστατευτικές ανοσολογικές αντιδράσεις και προκαλεί χρόνια φλεγμονή, η οποία σχετίζεται με σχεδόν κάθε ασθένεια, από καρκίνο έως πνευμονία.22

Το άγχος πυροδοτεί μια αντίδραση «πάλης ή φυγής» που απελευθερώνει κορτιζόλη στο σώμα, η οποία μας επιτρέπει να ξεκινήσουμε τη δράση. Τα υψηλά επίπεδα ορμονών άγχους καταστρέφουν τους θρεπτικούς μας πόρους, εξασθενίζουν τη μάθηση και τη μνήμη, επηρεάζουν τη διάθεσή μας και μπορεί να μας κάνουν επιρρεπείς στην κατάθλιψη.

Κατά ειρωνικό τρόπο, οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν από τις υπηρεσίες δημόσιας υγείας και τις κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο για την προστασία των ανθρώπων από το νέο κοροναϊό εξαπέλυσαν ένα παγκόσμιο παλιρροϊκό κύμα επικίνδυνου χρόνιου στρες.

Εκτός από την οικονομική κατάρρευση, με δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους να βυθίζονται σε τεράστια οικονομική καταστροφή ή αβεβαιότητα, ο φόβος που μεταδίδεται από τα μέσα ενημέρωσης έχει προκαλέσει μια παρατεταμένη αίσθηση κινδύνου.

Προσθέστε σε αυτό το γεγονός ότι εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να στερούνται πολλά πράγματα που τους φέρνουν χαρά και σκοπό και τους ανακουφίζουν από το άγχος (π.χ. τη δουλειά τους, την εκπαίδευση, εξόδους, φίλους και εγγόνια, χόμπι, εκκλησίες, διακοπές και κάθε είδους καθημερινή κοινωνική αλληλεπίδραση.

"Η μοναξιά και οι αδύναμες κοινωνικές συνδέσεις σχετίζονται με μείωση της διάρκειας ζωής παρόμοια με εκείνη που προκαλείται από το κάπνισμα 15 τσιγάρων την ημέρα και ακόμη μεγαλύτερη από αυτήν που σχετίζεται με την παχυσαρκία", δήλωσε ο αμερικανός πρώην στρατιωτικός χειρουργός Βιβέκ Μέρθι για μια μεγάλη έρευνα του 2018 σχετικά με τον αντίκτυπο της κοινωνικής απομόνωσης στην υγεία και τη θνησιμότητα.23

Πολλές μελέτες συνδέουν επίσης την ανεργία με αυξημένα ποσοστά πρόωρου θανάτου. Σε μία μελέτη δεδομένων από το 1990 έως το 2010, το προσδόκιμο ζωής ήταν μικρότερο κατά 3,8 έως 4,7 έτη, σε περιοχές των ΗΠΑ με υψηλή ανεργία σε σύγκριση με περιφέρειες με χαμηλή ανεργία.

Οι καρδιαγγειακές παθήσεις, ο καρκίνος, η αυτοκτονία, οι ακούσιοι τραυματισμοί και ο διαβήτης εξήγησαν το 71% του χάσματος στο προσδόκιμο ζωής συνολικά και οι γυναίκες σε περιοχές με αυξημένη ανεργία είχαν επίσης υψηλότερα ποσοστά θανάτου λόγω μολυσματικών ασθενειών και πνευμονίας / γρίπης.24

Μεμονωμένα, ωστόσο, μπορούμε να λάβουμε μέτρα για τη μείωση του άγχους όσο το δυνατόν περισσότερο, για παράδειγμα μέσω της τακτικής άσκησης, του διαλογισμού, της απόλαυσης της μουσικής και της τέχνης και της προσέγγισης φίλων, οικογένειας και πίστης.

Και πάλι, μεγάλες δόσεις βιταμίνης C μπορούν να μετριάσουν τη βλάβη του στρες στο ανοσοποιητικό σύστημα. Σύμφωνα με έρευνα που διεξήχθη στο Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα στο Χάνστβιλ, όταν δόθηκε βιταμίνη C σε αρουραίους που ήταν υπό έντονο στρες, βελτίωσε τα επίπεδα ορμονών του στρες και άλλους τυπικούς δείκτες σωματικού και συναισθηματικού στρες, όπως απώλεια βάρους, διεύρυνση των επινεφριδίων και συρρίκνωση του θύμου αδένα και του σπλήνα.

Η θεραπεία με βιταμίνη C αύξησε επίσης τα επίπεδα του κυκλοφορούντος αντισώματος IgG, της κύριας άμυνας του οργανισμού έναντι της συστηματικής λοίμωξης.25

Μια άλλη μελέτη διαπίστωσε ότι η βιταμίνη C μειώνει το σωματικό και ψυχολογικό στρες. Οι ερευνητές υπέβαλαν μια ομάδα 120 ατόμων σε ένα "βέβαιο στρες" - ανάθεση δημόσιας ομιλίας σε συνδυασμό με μαθηματικά προβλήματα. Τα μισά από τα άτομα έλαβαν 1.000 mg βιταμίνης C και τα μισά όχι. Η ομάδα ελέγχου που δεν έλαβε βιταμίνη C είχε τρεις φορές υψηλότερα επίπεδα ορμονών στρες και υψηλότερη αρτηριακή πίεση από την ομάδα που έλαβε βιταμίνη C. Ανέφεραν επίσης ότι ένιωθαν λιγότερο άγχος από όλη αυτή την εμπειρία.26

Πώς ένας ιός γίνεται δολοφόνος;

Οι κοροναϊοί SARS και MERS, οι Ebola, Zika, H1N1, H5N1, HIV, HPV - όλοι αυτοί οι ιοί έχουν γίνει οι σύγχρονες σκιές των μεγάλων επιδημιών της ιστορίας: πολιομυελίτιδα, ευλογιά και μαύρος θάνατος του Μεσαίωνα.

Η λέξη «ιός» προέρχεται από τη λατινική λέξη «δηλητήριο», επειδή όταν οι ιοί ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά στις αρχές του εικοστού αιώνα, ήταν γνωστοί για την ικανότητά τους να σκοτώνουν.

Ο COVID-19 σκοτώνει προκαλώντας υπερβολική αντίδραση από το ανοσοποιητικό σύστημα. Όταν ο κοροναϊός εισέρχεται στους πνεύμονες, το σώμα στέλνει εκεί κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος για να του επιτεθούν.

Όμως σε μερικούς ανθρώπους, ιδιαίτερα στους ανοσοκατασταλμένους, το ανοσοποιητικό σύστημα μπαίνει σε υπερλειτουργία. Απελευθερώνει μια «καταιγίδα κυτοκίνης» - υπερβολικά επίπεδα φλεγμονωδών μορίων - προκαλώντας αλυσιδωτή αντίδραση περισσότερων ανοσοκυττάρων, τα οποία με τη σειρά τους προκαλούν υπερφλεγμονή, πνευμονία και σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο.

Η επικινδυνότητα αυτών των παθογόνων δεν είναι κάτι νέο. Οι ιοί, συμπεριλαμβανομένων των κοροναϊών, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 20 τοις εκατό των κρυολογημάτων, έχουν στοιχίσει τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους κάθε χρόνο, σύμφωνα με τα καταγεγραμμένα στοιχεία.

Το 2017, 2,56 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο πέθαναν από πνευμονία που προκαλείται από μικρόβια, συμπεριλαμβανομένων βακτηρίων, μυκήτων και ιών.

Βιταμίνη C στις μονάδες εντατικής θεραπείας

Σε μία μετα-ανάλυση του 2020, ερευνητές ανακάλυψαν ότι η βιταμίνη C μπορεί να μειώσει το χρόνο διασωλήνωσης των ασθενών στη μονάδα εντατικής θεραπείας. Συγκέντρωσαν στοιχεία κλινικών αποτελεσμάτων από 8 ξεχωριστές μελέτες 885 ασθενών που νοσηλεύονταν σε σοβαρή κατάσταση.

Γενικά, η βιταμίνη C μείωσε το χρόνο των ασθενών στον αναπνευστήρα κατά 14%. Οι ασθενείς που βοηθήθηκαν περισσότερο ήταν αυτοί που βρίσκονταν σε πιο κρίσιμη κατάσταση.

Για τους 471 ασθενείς που ήταν διασωληνωμένοι με αναπνευστήρα για περισσότερες από 10 ώρες – δηλαδή στις πιο σοβαρές περιπτώσεις – η βιταμίνη C μείωσε το χρόνο που χρειαζόταν να μείνουν στον αναπνευστήρα κατά 25%.

Με τα πρώτα σημάδια ιογενούς λοίμωξης...

Η Δρ Σάρα Μάιχιλ συνιστά:

  • Πάρτε 10 gr βιταμίνης C (ως σκόνη ασκορβικού οξέος) σε 500 mL νερού ανά ώρα μέχρι τη δόση που ξεκινάτε να έχετε συμπτώματα διάρροιας — αυτό ονομάζεται "ανοχή εντέρου".
  • Εισπνεύστε ιώδιο Lugol κάθε δύο ώρες.
  • Απομονωθείτε και πηγαίνετε για ύπνο για να αφήσετε το σώμα να παλέψει τη ασθένεια.

Η συμβουλή του ολιστικού γιατρού Ντέιβιντ Μπράουνσταϊν:

  • Πάρτε 100,000 μονάδες βιταμίνης A καθημερινά για 4 μέρες. Στη συνέχεια, ή αν δεν είστε άρρωστοι, 5,000 μονάδες τη μέρα (σημείωση: πάρετε βιταμίνη A, όχι βήτα-καροτίνη). Ωστόσο, προτείνει οι γυναίκες σε εγκυμοσύνη να αποφεύγουν τόσο μεγάλες δόσεις, και θα πρέπει να συμβουλευτούν ειδικό για να τους καθορίσει την κατάλληλη δόση για εκείνες.
  • Πάρτε 50,000 IU βιταμίνης D3 καθημερινά για 4 μέρες.
  • Κόψτε τη ραφιναρισμένη ζάχαρη. "Η ραφιναρισμένη ζάχαρη φαίνεται ότι αλλάζει αρνητικά τη λειτουργία των λευκοκυττάρων για ώρες μετά την πέψη  ," λέει ο Μπράουνσταϊν.
  • Ενυδατωθείτε. Η αφυδάτωση θα επηρεάσει τις διαδικασίες εξάλειψης της λοίμωξης. Για παράδειγμα, εάν ζυγίζετε 90 κιλά, στοχεύστε να πίνετε 3 λίτρα κάθε μέρα.

Εμποδίστε την εξέλιξη μιας ίωσης:
Ο Δρ Ντάμιεν Ντάουνινγκ προτείνει ένα κοκτέιλ συμπληρωμάτων διατροφής για την αποφυγή της λοίμωξης από κοροναϊό ή άλλα παθογόνα:

Βιταμίνη C
Συνιστώμενη συνολική ημερήσια δόση: 3.000 mg (3g) ή και περισσότερο καθημερινά. Είναι καλό να διαιρείται η ποσότητα αυτή σε δόσεις μέσα στη μέρα (π.χ. 1000 mg x 3 φορές). Μία άλλη λύση είναι να βάλετε 5.000mg ασκορβικού οξέος σε 1-1.5 λίτρα νερού και να πίνετε κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Βιταμίνη D
Συνιστώμενη ημερήσια δόση: Ξεκινήστε με 5000 IU (125microgram) καθημερινά για 2 εβδομάδες, μετά μειώστε σε 2000IU (50microgram) καθημερινά.

Μαγνήσιο
Συνιστώμενη ημερήσια δόση: 400mg (σε μορφή citrate, malate, aminoacid chelate ή chloride).

Ψευδάργυρος
Συνιστώμενη ημερήσια δόση: 20mg (σε μορφή citrate, , aminoacid chelate ή gluconate). Να λαμβάνεται μακριά από την κατανάλωση δημητριακών και άλλων σπόρων για να αποφευχθεί η δέσμευση από το φυτικό οξύ που μειώνει την απορρόφηση.

Σελήνιο
Συνιστώμενη ημερήσια δόση: 100microgram


Linus Pauling Institute (vitamin C): lpi.oregonstate.edu/mic/vitamins/vitamin-C

Dr Sarah Myhill: www.drmyhill.co.uk

Dr Damien Downing: www.drdamiendowning.com

Dr David Brownstein: www.drbrownstein.com 

Βιβλιογραφικές αναφορές

1 Virus Res, 2019; 274: 197751

2 J Mol Biol, 2014; 426: 3892-906

3 Curr Opin Virol, 2012; 2: 63-77

4 Clin Transl Immunology, 2020; 9: e01114

5 Microbiome, 2016; 4: 64

6 CDC, HPV Fact Sheet. www.cdc.gov

7 Proc Natl Acad Sci U S A, 2007; 104: 299-304

8 MedRxiv, doi: https://doi.org/ 10.1101/ 2020.03.03.20030650

9 Lancet Infect Dis, 2018; 18: 1191-210

10 BMC Public Health, 2019; 19: 1445; Legambiente, Mal'aria 2019, Jan 22 2019

11 Am J Public Health, 1989; 79: 158-62; Occup Environ Med, 2003; 60: 612-6

12 Nutrients, 2017; 9: 1211

13 Nutrients, 2017; 9: 339

14 Southern Med Surg, 1948; 110(2): 36-8, 46

15 Circulation, 1996; 94: 6-9

16 Nutrients, 2018; 10: 1762

17 J Transl Med, 2014; 12: 32

18 Med Sci Monit, 2012; 18: CR215-24; Med Sci Monit, 2014; 20: 725-32

19 Clinical trial identifier NCT04323514 (Palermo, Italy), NCT04264533 (Wuhan, China); www.clinicaltrials.gov

20 New York Post, March 24, 2020

21 J Intensive Care, 2020; 8: 15

22 Immunol Res, 2014; 58: 193-210

23 Cigna U.S. Loneliness Index, 2018

24 Scientifica (Cairo), 2016; 2016: 8290435

25 American Chemical Society meeting, Aug 23, 1999

26 Psychopharmacology (Berl), 2002; 159: 319-24.


 Οι πληροφορίες που παρέχονται δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη γνωμάτευση ιατρού ή άλλου ειδικού της υγείας. Πάντα χρησιμοποιείτε τα βότανα ή φυσικά σκευάσματα υπό την επίβλεψη ενός ειδικού ιατρού και ποτέ μόνοι σας με δική σας πρωτοβουλία. Οι φυσικές θεραπείες δεν αποτελούν υποκατάστατο ιατρικής περίθαλψης. Παρακαλούμε συμβουλευτείτε απαραιτήτως τον ιατρό σας για οποιοδήποτε θέμα υγείας και πριν την χρήση οποιουδήποτε βότανου ή θεραπείας. Μην χρησιμοποιείτε ποτέ βότανα ή οποιαδήποτε θεραπεία κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης μόνα τους ή σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα, ακόμα και συμπληρώματα χωρίς την συνταγή ειδικού ιατρού.

Η κολπική μαρμαρυγή, ο πιο κοινός τύπος καρδιακής αρρυθμίας (ακανόνιστος καρδιακός παλμός), περιλαμβάνει τους δύο άνω θαλάμους (κόλπους) της καρδιάς. Αν και ορισμένα άτομα με κολπική μαρμαρυγή δεν εμφανίζουν καθόλου συμπτώματα, άλλα υποφέρουν από κόπωση, σύγχυση, δύσπνοια, πόνο στο στήθος και αίσθημα παλμών.

Αν και δεν απειλεί άμεσα τη ζωή, η κολπική μαρμαρυγή μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου ή καρδιακής ανεπάρκειας. Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι οι πάσχοντες από την πάθηση έχουν επίσης αυξημένο κίνδυνο νόσου του Alzheimer και άλλων τύπων άνοιας (J Am Geriatr Soc, 2011 1 Αυγούστου · doi: 10.1111 / j.1532-5415.2011.03508.x).

Οι ανωμαλίες ή οι βλάβες στη δομή της καρδιάς είναι οι πιο συνηθισμένοι λόγοι της πάθησης. Άλλες πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν υψηλή αρτηριακή πίεση, καρδιακή προσβολή, συγγενή καρδιακά προβλήματα, χειρουργική επέμβαση, υπερδραστήρια θυρεοειδή αδένα, έκθεση σε διεγερτικά όπως φάρμακα, καφεΐνη ή καπνό και ιογενείς λοιμώξεις. Μερικά άτομα με κολπική μαρμαρυγή, ωστόσο, δεν έχουν καρδιακά προβλήματα ή βλάβη και η αιτία είναι συχνά ασαφής. Αυτό είναι γνωστό ως «μοναχική» κολπική μαρμαρυγή.

Η συμβατική θεραπεία ποικίλλει, ανάλογα με παράγοντες όπως η ηλικία, η σοβαρότητα των συμπτωμάτων και εάν υπάρχει μια υποκείμενη αιτία. Συνήθως, συνταγογραφείται ένας συνδυασμός αντι-αρρυθμικών και αντιπηκτικών φαρμάκων, αλλά αυτά συνοδεύονται από μια σειρά ανεπιθύμητων ενεργειών. Η κούραση, οι επώδυνες αρθρώσεις, η απώλεια γεύσης, το ξηρό δέρμα και τα ροζ ούρα είναι μερικά μόνο που έχουν αναφερθεί από τους ασθενείς.

Σε μία μελέτη που διακόπηκε πρόωρα, ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της κολπικής μαρμαρυγής – ένα είδος ανώμαλου καρδιακού ρυθμού ή καρδιακής αρρυθμίας - έχει βρεθεί ότι διπλασιάζει τον κίνδυνο θανάτου, εγκεφαλικού επεισοδίου και άλλων σοβαρών συμβάντων που σχετίζονται με την καρδιά. Πρόκειται για το Multaq (δρονεδαρόνη), ένα φάρμακο που εγκρίθηκε το 2009 για χρήση σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή και από τότε συνταγογραφείται ευρέως.

Οι γιατροί προειδοποιούνται να μην το συνταγογραφούν σε ασθενείς με μόνιμη κολπική μαρμαρυγή, αλλά ένα βασικό ερώτημα είναι αν και πώς ισχύουν τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης μελέτης σε ασθενείς που λαμβάνουν Multaq για τις εγκεκριμένες ενδείξεις (μη μόνιμη κολπική μαρμαρυγή).

«Οι ασθενείς που λαμβάνουν Multaq πρέπει να συζητήσουν με το γιατρό τους σχετικά με το εάν θα πρέπει να συνεχίσουν να λαμβάνουν Multaq για μη μόνιμη κολπική μαρμαρυγή», δήλωσε ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) (https://www.fda.gov/drugs/drug-safety-and-availability/fda-drug-safety-communication-review-update-multaq-dronedarone-and-increased-risk-death-and-serious). Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) έχει δώσει παρόμοιες συμβουλές και διεξάγει επί του παρόντος μια ανασκόπηση οφέλους-κινδύνου για το φάρμακο.

Δυστυχώς, δεν είναι η πρώτη φορά που το Multaq συνδέεται με σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες. Μόλις πριν από λίγους μήνες, ο FDA εξέδωσε ανακοίνωση ασφαλείας που ειδοποιεί τους ανθρώπους για περιπτώσεις σπάνιων, αλλά σοβαρών, ηπατικών βλαβών σε ασθενείς που έλαβαν θεραπεία με το φάρμακο. Αυτό περιλάμβανε δύο περιπτώσεις οξείας ηπατικής ανεπάρκειας που απαιτούσαν μεταμόσχευση ήπατος. Επιπλέον, ακόμη και πριν εγκριθεί το φάρμακο για χρήση, μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The New England Journal of Medicine ανέφερε ότι το Multaq συσχετίστηκε με επιδείνωση της καρδιακής ανεπάρκειας και πρόωρο θάνατο σε ορισμένους ασθενείς (N Engl J Med, 2008; 358: 2678-87 ).

Παρά τα ευρήματα αυτά, το Multaq παραμένει στην αγορά, αν και διαθέτει έναν μακρύ κατάλογο προφυλάξεων και προειδοποιήσεων.

Εναλλακτικές λύσεις για την κολπική μαρμαρυγή

Ευτυχώς, υπάρχουν ασφαλέστεροι τρόποι αντιμετώπισης της κολπικής μαρμαρυγής, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων υποσχόμενων φυσικών λύσεων. Ωστόσο είναι απαραίτητο να συμβουλευτείτε πρώτα έναν έμπειρο γιατρό.

  • Ακολουθήστε μεσογειακή διατροφή. Αυτή η διατροφή - συνήθως υψηλή σε δημητριακά ολικής αλέσεως, ελαιόλαδο, φρούτα και λαχανικά - θεωρείται μία από τις καλύτερες για την πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων. Μπορεί επίσης να είναι χρήσιμη για περιπτώσεις κολπικής μαρμαρυγής, τουλάχιστον σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη. Ιταλοί ερευνητές ανακάλυψαν ότι οι άνθρωποι που ακολουθούσαν μια μεσογειακή διατροφή ήταν λιγότερο πιθανό να εμφανίσουν κολπική μαρμαρυγή. Η υψηλότερη πρόσληψη αντιοξειδωτικών – μέσα από φρούτα και λαχανικά - συνδέθηκε επίσης με μειωμένη συχνότητα εμφάνισης της πάθησης (Nutr Metab Cardiovasc Dis, 2011 Jul 26; Epub ahead of print).
  • Προσέξτε την πρόσληψη καφεΐνης. Ορισμένες μελέτες υποστηρίζουν μια σχέση μεταξύ καφεΐνης και αρρυθμιών, ενώ άλλες δεν αναφέρουν καμία σχέση (Am Heart J, 1998; 136: 643-6; Am J Clin Nutr, 2010; 92: 509-14). Ίσως κάθε οργανισμός (άρα και κάθε καρδιά) να αντιδρά διαφορετικά στην καφεΐνη, οπότε ο καλύτερος τρόπος για να μάθετε αν η καφεΐνη επηρεάζει την καρδιά σας είναι να σταματήσετε την λήψη της και να δείτε τι συμβαίνει.
  • Περιορίστε το αλκοόλ. Η έρευνα για το αλκοόλ και τους ακανόνιστους καρδιακούς ρυθμούς είναι πιο συνεπής. Οι συχνοί πότες μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ έχουν έως και δύο φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν κολπική μαρμαρυγή από εκείνους που πίνουν μέτρια ή καθόλου (Circulation, 2005; 112: 1736-42). Μία μελέτη διαπίστωσε υψηλότερο κίνδυνο κολπικής μαρμαρυγής ακόμη και σε άνδρες που κατανάλωναν κατά μέσο όρο δύο ποτά την ημέρα (Arch Intern Med, 2004; 164: 1993-8).
  • Κόψτε το κάπνισμα. Τα άτομα που καπνίζουν έχουν διπλάσιες πιθανότητες να έχουν κολπική μαρμαρυγή, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη. Διαπιστώθηκε επίσης ότι τα άτομα που σταμάτησαν το κάπνισμα τείνουν να διατρέχουν χαμηλότερο κίνδυνο σε σύγκριση με εκείνα που συνεχίζουν να καπνίζουν (Heart Rhythm, 2011; 8: 1160-6).
  • Αποφύγετε την ασπαρτάμη και το MSG (γλουταμινικό μονονάτριο). Μια έκθεση που δημοσιεύθηκε στο The International Journal of Cardiology υποστηρίζει ότι το γλουταμινικό μονονάτριο (MSG) που χρησιμοποιείται ως ενισχυτικό γεύσης και η τεχνητή γλυκαντική ουσία ασπαρτάμη μπορεί να παίζουν ρόλο στο πρόβλημα της κολπικής μαρμαρυγής. Η έκθεση περιγράφει την περίπτωση ενός 57χρονου γιατρού του οποίου η κολπική μαρμαρυγή αντιμετωπίστηκε μετά την εξάλειψη του MSG και όλων των τεχνητών γλυκαντικών από τη διατροφή του. Με την επανεισαγωγή του MSG και της ασπαρτάμης στη διατροφή του, η κολπική μαρμαρυγή επέστρεψε μέσα σε λίγες ώρες (Int J Cardiol, 2009; 137: 307-8). Αυτά τα στοιχεία υποστηρίζονται από μια έρευνα που ονομάζεται «έκθεση AFIB», ένα διαδικτυακό ενημερωτικό δελτίο και κέντρο ενημέρωσης για άτομα με κολπική μαρμαρυγή. Σύμφωνα με την έρευνα αυτή, το 10% των ασθενών που πάσχουν από κολπική μαρμαρυγή χαρακτηρίζουν το MSG ως έναυσμα για τις κρίσεις τους, ενώ το 4 τοις εκατό καταγράφει και την ασπαρτάμη (www.afibbers.org/faq. Htm # diet). Άλλοι πιθανοί διατροφικοί παράγοντες που προσδιορίζονται στην έκθεση περιλαμβάνουν το σιτάρι, τη γλουτένη, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και τη ζάχαρη. Επομένως, κρατήστε ημερολόγιο τροφών για να δοκιμάσετε και να εντοπίσετε τυχόν τροφές, ποτά ή πρόσθετα που ενδέχεται να προκαλέσουν τις κρίσεις σας και, στη συνέχεια, δείτε αν βοηθάει η εξάλειψή τους από τη διατροφή σας.
  • Προσοχή στα παυσίπονα. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο British Medical Journal διαπίστωσε συσχέτιση μεταξύ της χρήσης κοινών αντιφλεγμονωδών παυσίπονων και αυξημένου κινδύνου κολπικής μαρμαρυγής. Σε σύγκριση με τους μη χρήστες, οι νέοι χρήστες μη εκλεκτικών μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (ΜΣΑΦ) είχαν 40% αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κολπικής μαρμαρυγής, ενώ εκείνοι που ξεκινούσαν θεραπεία με επιλεκτικούς αναστολείς COX-2, μια νεότερη γενιά αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, είχαν 70% αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της διαταραχής (BMJ, 2011; 343: d3450).
  • Σκεφτείτε τον βελονισμό. Σε μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή, αυτή η τεχνική παραδοσιακής κινεζικής ιατρικής ήταν σχεδόν 20% πιο αποτελεσματική στον έλεγχο της κολπικής μαρμαρυγής από το αντιαρρυθμικό φάρμακο αμιωδαρόνη και δεν είχε δυσάρεστες παρενέργειες (Zhongguo Zhen Jiu, 2007; 27: 96- 8). Πιο πρόσφατα, ερευνητές στην Ιταλία κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο βελονισμός εμποδίζει τους μη φυσιολογικούς καρδιακούς ρυθμούς από το να επιστρέψουν σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή που υποβάλλονται σε ηλεκτρική καρδιομετατροπή (Cardiovasc Electrophysiol, 2011; 22: 241-7). Η κολπική μαρμαρυγή μπορεί να σταματήσει αμέσως με βελόνα σε τρία σημεία: H-5 (Tongli). H-7 (Shenmen); και H-8 (Shaofu) (Shanghai College of Traditional Medicine. Acupuncture: A Comprehensive Text, translated by J. O’Connor and D. Bensky. Seattle, WA: Eastland Press, 1981: 252–4).
  • Δοκιμάστε τη γιόγκα. Το άγχος είναι μια πιθανή αιτία της κολπικής μαρμαρυγής σε ορισμένες περιπτώσεις, οπότε η ενσωμάτωση στη ζωή σας διαφόρων τεχνικών νου-σώματος όπως η γιόγκα που είναι γνωστή για την ανακούφιση από το άγχος, μπορεί να αποδειχθεί ευεργετική. Πράγματι, σε μια μελέτη 49 ασθενών με κολπική μαρμαρυγή που παρουσιάστηκαν στην ετήσια συνάντηση του Αμερικανικού Κολλεγίου Καρδιολογίας του 2011 στη Νέα Ορλεάνη, οι ερευνητές ανέφεραν ότι η τακτική άσκηση γιόγκα μείωσε τον αριθμό των επεισοδίων κολπικής μαρμαρυγής κατά το ήμισυ. Επίσης, τα συμπτώματα του άγχους και της κατάθλιψης μειώθηκαν σημαντικά (www.medicalnewstoday. com/articles/221105.php).
  • Χρήσιμα βότανα. Παραδοσιακά έχουν χρησιμοποιηθεί πολλές φυτικές θεραπείες για τις αρρυθμίες, αλλά, όπως συμβαίνει συχνά με τις παραδοσιακές θεραπείες, λείπουν οι επιστημονικές μελέτες. Το εκχύλισμα κράταιγου (Crataegus oxyacantha), για παράδειγμα, το οποία παραδοσιακά χρησιμοποιείται ως τονωτικό της καρδιάς, μείωσε σημαντικά τις αρρυθμίες σε πειραματόζωα, αν και αυτά τα αποτελέσματα ενδέχεται να μην ισχύουν με την ίδια ακρίβεια για τον άνθρωπο (Basic Res Cardiol, 1999; 94: 71-7). Ένας εξειδικευμένος βοτανολόγος μπορεί να προσφέρει συμβουλές για τα πιο κατάλληλα βότανα για εσάς.
  • Συμπληρώματα διατροφής που βοηθούν.

      Μαγνήσιο: 1g ενδοφλεβίως αρχικά, ακολουθούμενο από 500mg δύο φορές ημερησίως από το στόμα, διόρθωσε την κολπική μαρμαρυγή εντός δύο ωρών σε μία περίπτωση και εξακολουθούσε να έχει αποτέλεσμα δύο χρόνια αργότερα (Townsend Lett Docs, 1991; July: 519). Η συμπλήρωση μαγνησίου σε ασθενείς με ανεπάρκεια σε αυτό το βασικό μέταλλο ενώ λαμβάνουν διγοξίνη για την αρρυθμία επέτρεψε τη μείωση των δόσεων του φαρμάκου κατά το ήμισυ (Am J Cardiol, 1986; 57: 956-9). Μπορεί ακόμη και να αποτρέψει και να διορθώσει αρρυθμίες σε άτομα που δεν έχουν έλλειψη μαγνησίου (Am J Cardiol, 1989; 63: 43G-6G).

      Η συμπλήρωση με συνένζυμο Q10, χαλκό, βιταμίνη C και Ν-ακετυλοκυστεΐνη (NAC) (Tohoku J Exp Med, 1983; 141 Suppl: 453-63; Am J Clin Nutr, 1979; 32: 1184-5; Tex Heart Inst J , 2007; 34: 268-74; Eur Heart J, 2008; 29: 625-31) έχει αποδειχθεί χρήσιμη για ασθενείς με αρρυθμίες.

      Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα μπορεί να είναι ευεργετικά για σε περιπτώσεις κολπικής μαρμαρυγής, ενώ άλλες όχι (Curr Opin Clin Nutr Metab Care, 2008; 11: 94-9; JAMA, 2010; 304: 2363-72). Μπορεί να εξαρτάται από τον τύπο της κολπικής μαρμαρυγής, οπότε μιλήστε με το γιατρό σας και έναν έναν έμπειρο επαγγελματία διατροφής για συμβουλές.

      Βιταμίνη D: Μετά από χρόνια κολπικής μαρμαρυγής που ούτε η διγοξίνη ούτε η κινιδίνη μπορούσαν να αποτρέψουν και μετά από μια περίοδο νευραλγίας, μια 77χρονη γυναίκα άρχισε να παίρνει σταγόνες βιταμίνης D (για οστεοπόρωση). Η νευραλγία της ανακουφίστηκε σταδιακά, αλλά και ο φυσιολογικός της καρδιακός ρυθμός επανεμφανίστηκε αμέσως. Η βιταμίνη D μπορεί να παίζει ρόλο στη λειτουργία του κολποκοιλιακού κόμβου, διευκολύνοντας τη μεταφορά ασβεστίου (Geriatrics, 1990; 45: 83–5).

      Συνδυασμός φολικού οξές - νιασίνης. Τρεις ασθενείς, ηλικίας 70-76 ετών, με κολπική μαρμαρυγή θεράπευσαν την αρρυθμία τους, όταν τους δόθηκε συμπλήρωμα 15-40mg φολικού οξέος (βιταμίνη Β9) και 1,5-4,5g/ημέρα νιασίνης (βιταμίνη Β3) σε διαιρεμένες δόσεις (J Orthomol Psychiatry, 1994; 9: 205-21).

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, ο Κιθ ΜακΚόρμικ  κέρδισε το Εθνικό Πρωτάθλημα μοντέρνου πένταθλου, έναν αθλητικό διαγωνισμό που αποτελείται από πέντε αθλήματα: σκοποβολή, ξιφασκία, κολύμβηση, ιππασία, ανώμαλος δρόμος.

Το αρχαίο Ολυμπιακό πένταθλο - τρέξιμο, άλμα εις μήκος, ακοντισμός, δισκοβολία και πάλη – θεωρείται το πιο δύσκολο από όλα, αλλά και το σύγχρονο ισοδύναμό του είναι εξίσου εξαντλητικό.

Ο Κιθ ήταν ένας ισχυρός αθλητής που έκανε προπονήσεις 12 με 15 ώρες την ημέρα για χρόνια. Το 1976, ήταν αναπληρωματικό μέλος της ομάδας των ΗΠΑ στο πένταθλο για τους θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες στο Μόντρεαλ του Καναδά. Επίσης, αγωνίστηκε και κατέλαβε τη δεύτερη και τέταρτη θέση με πολλές ομάδες του Παγκόσμιου Πρωταθλήματος.

Το πάθος του για τη φυσική κατάσταση επεκτάθηκε στην καριέρα του και το 1982 αποφοίτησε από το Εθνικό Κολέγιο Χειροπρακτικής και έγινε χειροπράκτης με κύρια ενασχόληση τους αθλητές. Συνέχισε επίσης να προπονείται τακτικά και να αγωνίζεται σε αγώνες τρίαθλου.

Και τότε, το 1999, σε ηλικία 45 ετών, άρχισε να πονάει άσχημα το ισχίο του κατά τη διάρκεια μιας προπόνησης. "Δεν μπορούσα καν να τελειώσω την προπόνηση, κάτι το οποίο ήταν πολύ περίεργο", λέει. "Το άφησα έτσι χωρίς να ασχολούμαι για μερικές εβδομάδες, και επειδή δεν γινόταν καλύτερα, πήγα σε έναν φίλο μου που είναι ορθοπεδικός χειρουργός και έβγαλε ακτινογραφίες των ισχίων μου." Δεν του άρεσε αυτό που είδε, οπότε ζήτησε σάρωση πυκνότητας οστού. Προέκυψε τιμή Τ ίση με -4,3. Ο δείκτης Τ δείχνει πόσο διαφέρει η οστική πυκνότητα ενός ατόμου από την οστική πυκνότητα ενός υγιούς 20χρονου. Μια τιμή Τ ίση με 2,5 ή χαμηλότερη διαγιγνώσκεται ως οστεοπόρωση.

Ο ΜακΚόρμικ στη συνέχεια πήγε σε έναν ενδοκρινολόγο στην περιοχή του στο Μπέλτσερτάουν της Μασαχουσέτης, αλλά ο νέος γιατρός δεν ήξερε τίποτα περισσότερο για την οστεοπόρωση από τον ασθενή του.

"Τότε, πριν από 20 χρόνια, δεν ήξερα τίποτα", λέει ο ΜακΚόρμικ. "Με κάθισε στο γραφείο του, τράβηξε το βιβλίο από το ράφι και το άνοιξε στην οστεοπόρωση με αυτήν τη λίστα με 20 πράγματα που πρέπει να ελεγχθούν και ξεκίνησε στην κορυφή της λίστας. Ήμουν απλά έντρομος."

Ο ΜακΚόρμικ δεν ταιριάζει με καμία από τις γνωστές αιτίες της οστεοπόρωσης. Δεν κάπνιζε. Δεν έπινε. Έκανε άσκηση σε όλη του τη ζωή και δεν ήταν παχύσαρκος. Κληρονομικότητα οστεοπόρωσης δεν υπήρχε στην οικογένειά του. Όταν έφτασε στο τέλος της λίστας, ο γιατρός του είπε, "Λοιπόν, φαίνεται ότι έχετε κανονική οστεοπόρωση" και του έδωσε συνταγές για διφωσφονικά (μια κατηγορία φαρμάκων που αποτρέπει την απώλεια οστικής πυκνότητας ) και ένα θειαζιδικό διουρητικό για τη μείωση της απώλειας ασβεστίου στα ούρα του.

"Είπα, γιατρέ, δεν ήρθα εδώ για ιατρική συνταγή. Θέλω απλώς να μάθω γιατί έχω οστεοπόρωση. Είμαι 45 ετών και θέλετε να πάρω αυτά τα φάρμακα για τα επόμενα 45 χρόνια; Δεν το καταλαβαίνω αυτό."

Αποφασισμένος να μην πάρει φαρμακευτική αγωγή, να κατανοήσει την ασθένειά του και να θεραπευτεί με φυσικό τρόπο, ο Κιθ ξεκίνησε μια μακρά περίοδο μελέτης και τελικά συνεργάστηκε με τον Δρ Λόρενς Ράιζ, επικεφαλής του Τμήματος Ενδοκρινολογίας και Μεταβολισμού στο Κέντρο Υγείας του Πανεπιστημίου του Κονέκτικατ, ο οποίος έκανε πειραματική έρευνα για την ασθένεια.

Με τη βοήθεια του Δρ Ράιζ, ο Κιθ βελτίωσε τη διατροφή του, προσθέτοντας περισσότερα λαχανικά πλούσια σε ασβέστιο και άρχισε να παίρνει συμπληρώματα. Όμως η διαδικασία ανάκαμψης ήταν αργή - πολύ αργή. Με τιμή Τ -4.3, τα οστά του ήταν πολύ αδύναμα για τον τρόπο ζωής του και παρόλο που μείωσε ριζικά τις αθλητικές του δραστηριότητες, μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια έσπασε ή ράγισε τουλάχιστον 15 οστά.

"Χωρίς να κάνω τίποτα, έσπαγα ένα πλευρό», λέει. «Ήμουν πραγματικά εύθραυστος και δεν ήξερα τι στο καλό έκανα. Ήταν τρομερό. Παγιδεύεσαι τόσο πολύ στον εαυτό σου και ανησυχείς και νομίζεις ότι είσαι αυτό το εύθραυστο τρομερό άτομο που δεν φρόντισε τον εαυτό του. Ποτέ δεν έπαιρνα φάρμακα στη ζωή μου. Ποτέ δεν έπινα αλκοόλ. Δεν έκανα ποτέ τίποτα κακό. Αλλά η οστεοπόρωση αφήνει αυτή την τεράστια ενοχή ότι δεν φρόντισες τον εαυτό σου. Ψυχολογικά, είναι τραυματικό."

Μετά το δέκατο πέμπτο σπασμένο οστό, συμβιβάστηκε και ξεκίνησε αγωγή με Forteo (τεριπαρατίδη), μια ενέσιμη ορμόνη που διεγείρει τη δραστηριότητα των κυττάρων οστικής ανάπτυξης (οστεοβλάστες και οστεοκλάστες) στη μήτρα των οστών. Σε δύο χρόνια, πήγε από T -4,3 σε Τ -3,3, οπότε σταμάτησαν τα κατάγματα και σταμάτησε το φάρμακο, ενισχύοντας τη δική του φυσική θεραπευτική προσέγγιση.

Είχε μάθει πολλά τα προηγούμενα χρόνια - ειδικά για τη σχέση μεταξύ της υγείας του εντέρου, του ανοσοποιητικού συστήματος και της οστεοπόρωσης. Ανακάλυψε ότι είχε δείκτες που υποδηλώνουν αλλεργία στη γλουτένη και σταμάτησε την κατανάλωση γλουτένης. Άρχισε να παίρνει άλφα-λιποϊκό οξύ επειδή η έρευνά του έδειξε ότι είναι ένα από τα πιο σημαντικά συμπληρώματα για την οστεοπόρωση, μαζί με Ν-ακετυλο κυστεΐνη (NAC), το ασβέστιο, το μαγνήσιο, ιχνοστοιχεία και βιταμίνες D και K και προβιοτικά στη διατροφή του.

Μέχρι το 2010, επέστρεψε σε αγώνες διεθνούς επιπέδου, που τον κατέταξαν έβδομο στην ηλικιακή του ομάδα στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Τρίαθλου Ironman στη Χαβάη. Το 2011, κατέλαβε την ένατη θέση. Σήμερα εξακολουθεί να είναι ανταγωνιστικός αθλητής και παγκοσμίως γνωστός ειδικός που βοηθά ανθρώπους να ανακάμψουν από την οστεοπόρωση.

"Όταν δουλεύω με ασθενείς, στοχεύω να κερδίσω αυτό το παιχνίδι", λέει. "Δεν με νοιάζει πώς πρέπει να το κερδίσω εκτός από το να μην βλάψω το άτομο μέσα από τη διαδικασία. Δεν σκοπεύω να τους αφήνω υπό φαρμακευτική αγωγή για μεγάλο χρονικό διάστημα, και αν δεν χρειάζεται να πάρουν φάρμακα τότε δεν τα συμπεριλαμβάνω. Απλώς προσαρμόζουμε τη διατροφή, τη δίαιτα και την άσκηση, τέτοια πράγματα.

Οι άνθρωποι έρχονται σε μένα με τιμές T συνήθως κάτω από -4,5, και αυτό είναι κάτι επείγον. Πρέπει να απαλλάξουμε γρήγορα αυτούς τους ανθρώπους από το πρόβλημα. Εάν έχουν μόνο -2.8 ή -3.0, αυτό δεν είναι δύσκολη υπόθεση. Συνήθως μπορούμε να το χειριστούμε με μόνο διατροφή. Ωστόσο καθένας είναι μια διαφορετική περίπτωση."

Φτάνοντας στην αιτία
Η οστεοπόρωση δεν συμβαίνει απλώς ξαφνικά. Ο καθιστικός τρόπος ζωής, η παχυσαρκία, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και μια διατροφή πολύ πλούσια σε πρωτεΐνη αναφέρονται συνήθως ως παράγοντες και το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο κατάγματος των οστών κατά 15 τοις εκατό.1 Το χρόνιο ψυχολογικό στρες αυξάνει επίσης τον κίνδυνο για οστεοπόρωση.2

Πολλά φάρμακα μπορεί να αυξήσουν την απώλεια οστού και τον κίνδυνο κατάγματος. Κάποια από αυτά είναι τα αντιπηκτικά ηπαρίνη και βαρφαρίνη, τα διουρητικά, τα ανοσοκατασταλτικά κυκλοσπορίνη και κορτιζόνη, τα αντικαταθλιπτικά SSRI (εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης), η μεδροξυπρογεστερόνη (χρησιμοποιείται για αντισύλληψη), τα φάρμακα για τον διαβήτη, η ορμόνη του θυρεοειδή, φάρμακα χημειοθεραπείας και φάρμακα όπως οι αναστολείς αντλίας πρωτονίων που μειώνουν την ποσότητα οξέος στο στομάχι.3

Ένα χαρακτηριστικό πολλών από αυτές τις κατηγορίες φαρμάκων είναι ότι παρεμβαίνουν, άμεσα ή έμμεσα, στον μεταβολισμό του φωσφόρου και του ασβεστίου στο σώμα.

Αλλά ο κοινός παρονομαστής στις περισσότερες, αν όχι όλες οι "αιτίες" της οστεοπόρωσης που αναφέρονται παραπάνω είναι το γεγονός ότι επηρεάζουν αρνητικά την υγεία του εντέρου και προκαλούν φλεγμονώδεις αντιδράσεις που επηρεάζουν δυσμενώς το ανοσοποιητικό σύστημα.

"Οτιδήποτε αυξάνει το ανοσοποιητικό σύστημα θα επηρεάσει τα οστά σας, επειδή οι οστεοκλάστες που διαλύον τα οστά είναι μια μορφή λευκών αιμοσφαιρίων", λέει ο ΜακΚόρμικ. "Άρα σχετίζονται στενά με το ανοσοποιητικό σας σύστημα."

Ο μυελός των οστών περιέχει δύο είδη βλαστικών κυττάρων, των «αρχικών» δηλαδή κυττάρων που αναπτύσσονται σε όλα τα κύτταρα του σώματος: αιμοποιητικά και μεσεγχυματικά. Τα μεσεγχυματικά γίνονται, μεταξύ άλλων, οστεοβλάστες, τα κύτταρα που χτίζουν οστά, ενώ οι οστεοκλάστες που διασπούν τα οστά είναι ένας από τους τύπους κυττάρων που προέρχονται από αιμοποιητικά κύτταρα.4

Κανονικά, οι οστεοβλάστες και οι οστεοκλάστες συνεργάζονται για να διαλύσουν τους παλαιότερους, πιο αδύναμους οστικούς ιστούς και να τους ξαναχτίσουν ισχυρότερους από πριν. Όμως, όπως εξηγεί ο ΜακΚόρμικ, εάν υπάρχει διαταραχή στον τρόπο με τον οποίο διαφοροποιούνται τα αιμοποιητικά και τα μεσεγχυματικά κύτταρα, μπορεί να δημιουργηθεί αυξημένη δραστηριότητα οστεοκλαστών και μειωμένη δραστηριότητα οστεοβλαστών.

Αυτό σημαίνει ότι, με την πάροδο του χρόνου, όλο και περισσότερα κύτταρα καταστρέφουν τα οστά και όλο και λιγότερα κύτταρα δημιουργούν, με αποτέλεσμα την απώλεια οστού.

"Οτιδήποτε προκαλεί το ανοσοποιητικό σας σύστημα, όπως τα προβλήματα του εντέρου, προκαλεί στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος να στείλουν αυτό που ονομάζεται προφλεγμονώδεις κυτοκίνες όπως οι ιντερλευκίνες και ο παράγοντας νέκρωσης όγκων και όλοι αυτοί οι διαφορετικοί χημικοί αγγελιοφόροι αυξάνουν το σύστημα ανοσολογικής απόκρισης", λέει ο ΜακΚόρμικ. "Οι οστεοκλάστες ανταποκρίνονται σε αυτήν την φλεγμονώδη απόκριση στο έντερο και εντείνουν τη δράση τους."

Επειδή είναι ουσιαστικά εξειδικευμένα λευκά αιμοσφαίρια, οι οστεοκλάστες είναι εξαιρετικά ευαίσθητοι στις φλεγμονώδεις κυτοκίνες. Η χρόνια φλεγμονή σε οποιαδήποτε περιοχή του σώματος μπορεί να τους υποκινήσει να επιταχύνουν την αποδόμηση των οστών.1

Η οστεοπόρωση σχετίζεται επίσης πολύ με το κολλαγόνο. "Τα οστά σας αποτελούνται από μέταλλα, οστεοβλάστες, οστεοκλάστες και κολλαγόνο, το οποίο αποτελείται από πολλούς τύπους πρωτεϊνών, οι οποίοι με τη σειρά τους αποτελούνται από διάφορα αμινοξέα", λέει ο Δρ Γιουτζίν Ζαμπιέρον, φυσικοπαθητικός και ειδικός στην οστεοπόρωση από του Γούντμπερι του Κονέκτικατ.

"Τα αμινοξέα είναι το μικρότερα μέρη της πρωτεΐνης και χωρίς το σωστό υδροχλωρικό οξύ στο στομάχι δεν μπορείτε να αφομοιώσετε αμινοξέα όπως η γλυκίνη, η λυσίνη, η θειαμίνη, η γλουταμίνη και η προλίνη. Και όλα αυτά είναι πολύ σημαντικά αμινοξέα που δημιουργούν κολλαγόνο.

"Αν δεν έχετε τις πρώτες ύλες για το σώμα ώστε να δημιουργήσει αρχικά κολλαγόνο, τότε δεν θα μπορείτε ποτέ να το ξαναφτιάχνετε. Έτσι η οστεοπόρωση θεωρείται μια ασθένεια του κολλαγόνου."

Ο Ζαμπιέρον έχει βοηθήσει με επιτυχία πολλούς ασθενείς με σοβαρή οστεοπόρωση χωρίς φαρμακευτική αγωγή και λέει ότι εξαρτάται πραγματικά από το πόσο αφοσιωμένο είναι ένα άτομο στο να βρει την υποκείμενη αιτία, αναζητώντας τα πράγματα που οι συμβατικοί γιατροί δεν λαμβάνουν υπόψη, και στη συνέχεια, μένοντας συνεπείς σε ένα πρόγραμμα θεραπείας.

"Μπορεί να χρειαστεί λίγος χρόνος και ερευνητική δουλειά, αλλά πρέπει να το κάνετε με τη δέουσα επιμέλεια", λέει. "Είχα μία ασθενή που είχε οστεοπόρωση για χρόνια. Δοκίμασε μεταλλικά στοιχεία και άλλαξε εντελώς τη διατροφή της, και δεν είχε καμία επίδραση. Τελικά ήρθε σε μένα και έκανα μια ανάλυση κοπράνων αναζητώντας δείκτες δυσαπορρόφησης.

"Κοίταξα τις τροφές που έτρωγε, και σίγουρα, ήταν πολύ ευαίσθητη στη γλουτένη σίτου που της δημιούργησε σχεδόν μια υποκλινική κοιλιοκάκη. Έτσι, ανεξάρτητα από το πόσα μέταλλα θα έπαιρνε, δεν μπορούσε να τα απορροφήσει. Διέκοψε αυτές τις φλεγμονώδεις τροφές, τα επίπεδα αμινοξέων της αυξήθηκαν και τώρα επιτέλους σημειώνουμε πρόοδο."

Η επιστήμη μόλις τώρα αρχίζει να προχωρά στις λεπτές και συστημικές αιτίες της οστεοπόρωσης. Μετά από 20 χρόνια εργασίας και μελέτης, μέχρι σήμερα ο ΜακΚόρμικ δεν είναι σίγουρος τι προκάλεσε την οστεοπόρωση σε αυτόν.

"Νομίζω ότι συνήθως είναι ένας συνδυασμός πραγμάτων", λέει. "Για μένα, η γλουτένη ήταν ένα σημαντικός λόγος. Αλλά νομίζω ότι ένα μεγάλο μέρος ήταν ότι καταπονήθηκα από τις σκληρές προπονήσεις όταν ήμουν στους Ολυμπιακούς Αγώνες του76. Έχω πάει σε επτά ομάδες παγκόσμιου πρωταθλήματος. Έχω πάρει μέρος σε πέντε Ironmans. Έκανα ποδήλατο πέντε ωρών και δεν θα έπαιρνα καθόλου τροφή μαζί μου.

"Νομίζω ότι όλα αυτά συνδυάστηκαν. Νόμιζα ότι ήμουν άφθαρτος. Αλλά η πραγματικότητα είναι ότι είμαι λίγο ευάλωτος. Όλοι είμαστε."

Τεστ οστεοπόρωσης
Η μέτρηση οστικής πυκνότητας είναι το μόνο τεστ που χρησιμοποιείται για τη διάγνωση της οστεοπόρωσης επειδή σας λέει εάν έχετε φυσιολογική οστική πυκνότητα, χαμηλή οστική πυκνότητα (οστεοπενία) ή οστεοπόρωση.

Ωστόσο, όπως προειδοποιεί ο Δρ Γιουτζίν Ζαμπιέρον, "Μια σάρωση οστών δείχνει ότι υπάρχει οστεοπόρωση, αλλά δεν δείχνει την αιτία. Πρέπει πραγματικά να κάνετε εργαστηριακή ανάλυση που θα καθορίσει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να προχωρήσει ο επαγγελματίας υγείας την συγκεκριμένη κατάσταση."

Ο Δρ Κι ΜακΚόρμακ συμφωνεί. Λέει ότι δύο από τους πιο σημαντικούς ελέγχους που πρέπει να γίνουν είναι αυτοί για δείκτες επαναρρόφησης οστών και σχηματισμού οστών. Οι δείκτες επαναρρόφησης οστών περιλαμβάνουν την ανθεκτική σε τρυγικό οξύ φωσφατάση (TRAP) και προϊόντα διάσπασης κολλαγόνου (όπως συνδέσεις πυριδινίου, γαλακτοζυλ-υδροξυλυσίνη και τελοπεπτίδια CTx και NTx.)

Εάν αυτοί οι δείκτες είναι υψηλοί, αυτό δείχνει ότι οι οστεοκλάστες αυξάνονται και εάν οι οστεοκλάστες πολλαπλασιάζονται, αυτός είναι ένας ισχυρός δείκτης ότι μπορεί να εμπλέκεται κάποιο είδος φλεγμονής.

Ένα τεστ για το P1nP (ολικό προκολαγόνο τύπου 1 Ν-τερματικό προπεπτίδιο) είναι ο προτιμώμενος δείκτης για το σχηματισμό οστού και μια ένδειξη για το πόση δραστηριότητα οστεοβλαστών υπάρχει. Χαμηλή τιμή, σημαίνει ότι το σώμα δεν φτιάχνει οστά.

Ένα 24ωρο τεστ ασβεστίου ούρων ελέγχει την απώλεια ασβεστίου από τον ορό του αίματος. Εάν αυτό είναι υψηλό, αυτό δείχνει ότι ενδέχεται να έχετε πρόβλημα παραθυρεοειδούς. Υπάρχει ένα τεστ PTH για να δείτε εάν οι παραθυρεοειδικές ορμόνες είναι αυξημένες.

Ο πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός (PHPT) θεωρείται αιτία δευτερογενούς οστεοπόρωσης επειδή η πάθηση αυτή προάγει τη δραστηριότητα των οστεοκλαστών και την επαναρρόφηση των οστών.5

Ένα τεστ αίματος για κυτοκίνες μετρά κυτοκίνες- μικρές πρωτεΐνες που χρησιμοποιούν τα ανοσοκύτταρα για επικοινωνία - συμπεριλαμβανομένων της ιντερλευκίνης (IL) -1 βήτα, IL-6, IL-8 και του παράγοντα νέκρωσης όγκου άλφα, που εμπλέκονται στη φλεγμονή και μπορούν να προκαλέσουν βλάβη όταν αυξάνονται.

Ο Δρ Ζαμπιέρον συνιστά τεστ για το αμινοξύ ομοκυστεΐνη, επειδή η υψηλή συγκέντρωση ομοκυστεΐνης μπορεί να αποδυναμώσει το οστό παρεμβαίνοντας στις δομές κολλαγόνου, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο οστεοπορωτικού κατάγματος.6

Εάν χρησιμοποιείτε φαρμακευτική αγωγή
Όπως επισημαίνει ο Δρ Ζαμπιέρον, οι ασθενείς που λαμβάνουν συγκεκριμένα φαρμακευτικά σκευάσματα μακροπρόθεσμα είναι πιθανώς υποψήφιοι για οστεοπόρωση.

Εάν χρησιμοποιείτε για προβλήματα του στομάχου αναστολείς αντλίας πρωτονίων ή H2 αποκλειστές, αυτά τα φάρμακα θα εμποδίσουν την ικανότητά σας να απορροφάτε αμινοξέα και δημιουργείται μια γενική δυσαπορρόφηση θρεπτικών ουσιών ζωτικής σημασίας για την οικοδόμηση και διατήρηση των οστών.

Εάν παίρνετε τέτοια φάρμακα, προτείνει να κάνετε τεστ για να εξετάσετε τα επίπεδα ασβεστίου, μαγγανίου, μαγνησίου, στροντίου, βορίου, ψευδαργύρου και άλλων θρεπτικών συστατικών στον οργανισμό.

Ο Δρ Ζαμπιέρον συνιστά επίσης τον έλεγχο για ανεπάρκειες βιταμίνης D και βιταμίνης Κ, ειδικά για άτομα που λαμβάνουν αντιπηκτικά φάρμακα.

Το πρόβλημα με το DXA
Το χρυσό πρότυπο για τον έλεγχο των οστών είναι η «διπλής ενέργειας απορροφησιομετρία ακτίνων Χ» ή αλλιώς DXA (dual energy x-ray absorptiometry) μία τεχνική ακτίνων Χ. Γίνεται ένεση με ένα ραδιενεργό υγρό εκ των προτέρων, στη συνέχεια ζητείται να ξαπλώσετε σε οριζόντια επιφάνεια, ενώ γίνεται σάρωση για μισή ώρα έως μια ώρα, ή ακόμη περισσότερο εάν απαιτείται πλήρης τρισδιάστατη προβολή. Οι μετρήσεις λαμβάνονται συνήθως από τη σπονδυλική στήλη, το ισχίο, τη φτέρνα και το αντιβράχιο.

Όμως, η ακρίβεια αυτού του τύπου σάρωσης μπορεί εύκολα να αποσυντονιστεί. ‘Μια βόλτα γύρω από το δωμάτιο προκαλεί αλλαγές στη μέτρηση μέχρι και 6 τοις εκατό (στο ισχίο), το οποίο αντιστοιχεί σε έξι έτη απώλειας οστών, σύμφωνα με τα συνήθη ποσοστά’, αναφέρει η Σούζαν Οτ, καθηγήτρια ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον στο Σιάτλ.1

Η κακή ποιότητα του μηχανήματος ελέγχου και το υψηλό ποσοστό σφάλματος του χειριστή μπορούν επίσης να επηρεάσουν τα αποτελέσματα. Η τεχνική αυτή μετρά πολλές διαφορετικές περιοχές ταυτόχρονα, αλλά αυξάνει επίσης τον κίνδυνο ψευδών θετικών αποτελεσμάτων.

‘Προφανώς μπορούν να ληφθούν μεγάλες αλλαγές ως ένδειξη βελτίωσης ή δραματικής απώλειας οστικής μάζας, αλλά μπορεί απλώς να οφείλονται στην μειωμένη ακρίβεια των μετρήσεων και την κακή τεχνική’, έγραψε ο Ντέιβιντ Ρέιντ, ρευματολόγος στο Νοσοκομείο του Αμπερντίν, στη Σκοτία, μαζί με τους συνεργάτες του.2

Οι μελέτες δείχνουν ότι τα τεστ DXA δεν είναι απαραίτητα πολύ ακριβή. Σε μια μελέτη, οι σαρώσεις απέτυχαν να ανιχνεύσουν οστεονέκρωση στο ένα έκτο των επιβεβαιωμένων περιπτώσεων.3

Τα προβλήματα βάρους (είτε λιποβαρή είτε υπέρβαρα άτομα), η ηλικία (άνω των 60) και ακόμη και η αρθρίτιδα μπορεί να επηρεάσουν πολύ τα αποτελέσματα. Στην πραγματικότητα, ολόκληρη η προσπάθεια μέτρησης οστικής μάζας μπορεί να είναι άχρηστη, καθώς η οστική μάζα δεν έχει απαραίτητα τίποτα να κάνει με την αντοχή των οστών. Το φθόριο, για παράδειγμα, προκαλεί μεγάλη αύξηση της οστικής μάζας, αλλά μειώνει τη δύναμή της. Αυτός είναι ο λόγος που ηλικιωμένοι πληθυσμοί σε κοινότητες που ακολουθούν φθορίωση δείχνουν αυξημένη οστεοπόρωση.

Επίσης, κάποια φάρμακα μπορούν να αυξήσουν την οστική μάζα κατά 5 τοις εκατό, αλλά επειδή η δομή των οστών έχει καταστραφεί, τα φάρμακα δεν τα κάνουν πιο δυνατά.

Η έρευνα δείχνει ότι μόνο το 50 τοις εκατό των ανθρώπων που θεωρείται ότι βρίσκονται σε κίνδυνο κατάγματος εξαιτίας της μειωμένης οστικής του πυκνότητας, τελικά θα υποστούν ένα τέτοιο κάταγμα.4

Βιβλιογραφικές αναφορές

  1. 1. BMJ, 1994; 308: 931-2
  2. 2. BMJ, 1994; 308: 1567
  3. 3. Παρουσίαση στην 66οετήσια συνάντηση της Αμερικανικής Ακαδημίας Ορθοπεδικών Χειρουργών, 1999, Καλιφόρνια
  4. 4. BMJ, 1996; 312: 296-7

 

Ο μύθος του γάλακτος
Το ασβέστιο έχει πολλές λειτουργίες στο σώμα, όπως στην ανάπτυξη και συντήρηση των οστών, στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, στην πήξη του αίματος και την επούλωση πληγών. Ωστόσο, παρά τη συνεχιζόμενη επιμονή της βιομηχανίας γάλακτος ότι το ασβέστιο από γαλακτοκομικά προϊόντα χτίζει ισχυρά οστά, η έλλειψη ασβεστίου δεν θεωρείται πλέον ο ένοχος πίσω από την οστεοπόρωση.

Μελέτες τώρα δείχνουν ότι η διατροφική πρόσληψη ασβεστίου δεν σχετίζεται με κίνδυνο κατάγματος. Και δεν υπάρχουν κλινικά στοιχεία που να δείχνουν ότι η αύξηση του ασβεστίου από τις πηγές τροφίμων αποτρέπει τα κατάγματα.7

Στην πραγματικότητα, μελέτες δείχνουν ότι οι γυναίκες που πίνουν μεγάλες ποσότητες γάλακτος έχουν υψηλότερη συχνότητα καταγμάτων οστού από εκείνες που δεν το κάνουν. 8 Και τα κατάγματα του ισχίου είναι πιο συχνά σε άτομα που καταναλώνουν περισσότερα γαλακτοκομικά προϊόντα και λαμβάνουν μεγάλες ποσότητες ασβεστίου.9

Τι πρέπει να κάνετε
"Η οστεοπόρωση είναι κάτι παραπάνω από έλλειψη ασβεστίου", λέει ο φυσικοπαθητικός Γιουτζίν Ζαμπιέρον. "Και δεν πρόκειται για αυτά που τρώτε, αλλά για αυτά που απορροφάτε. Όσον αφορά τη διατροφή, μπορείτε να βρείτε πολύ κακή οστεοπόρωση σε χορτοφάγους και πραγματικά κακή οστεοπόρωση σεκρεατοφάγους. Δεν υπάρχει πραγματικά μία βέλτιστη διατροφή. Εξαρτάται από το άτομο."

Ωστόσο, εδώ παρατίθενται μερικές προτάσεις για την πρόληψη της οστεοπόρωσης εξαρχής.

Συμπληρώματα διατροφής
Ασβέστιο (προτεινόμενη μορφή: Calcium malate chelate). Συνιστώμενη ημερήσια δόση: 500-700 mg/μέρα.

Μαγνήσιο (προτεινόμενη μορφή: Magnesium malate chelate). Συνιστώμενη ημερήσια δόση: 300-400mg/μέρα.

Συμπύκνωμα μικροκρυσταλλικού υδροξυαπατίτη. Συνιστώμενη ημερήσια δόση: 500mg/μέρα.

Βιταμίνη K. (σε μορφή MK4). Συνιστώμενη ημερήσια δόση: 50-90 micrograms/μέρα.

Βιταμίνη D. Κάντε εξέταση για να δείτε πόση ποσότητα χρειάζεστε. "Κάποιοι ασθενείς μου παίρνουν 7.000 mg τη μέρα, και κάποιοι παίρνουν 1,000," λέει ο ΜακΚόρμικ. "Κάνετε τον έλεγχο τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο γιατί τότε είναι το τέλος του χειμώνα. Αν είστε στο 50 [ng/mL] τότε πάρτε 1,000mg τη μέρα. Αν είστε στο 20 [ng/mL], τότε ανεβάστε τη δοσολογία στα 5,000 mg τη μέρα."

Βότανα
Rehmannia: Πρόκειται για ένα βότανο που χρησιμοποιείται στην κινεζική ιατρική και βοηθά τους οστεοβλάστες να δημιουργήσουν νέα οστά ενώ μειώνει το ρυθμό που οι οστεοκλάστες καταστρέφουν τα οστά. Το Rehmannia μπορεί να μειώσει τη γλυκόζη στο αίμα. Μην το πάρετε εάν λαμβάνετε φάρμακα για διαβήτη.

Προτεινόμενη ημερήσια δόση: ως βάμμα, χρησιμοποιήστε 4-12mL/μέρα. αποξηραμένο βότανο, 10-30g/μέρα

Black cohosh (Σιμισιφούγκα): Το βότανο αυτό είναι ένας εκλεκτικός διαμορφωτής υποδοχέα οιστρογόνων που έχει αποδειχθεί ότι έχει καλές επιδράσεις στα οστά. Μπορεί όμως να μην είναι ασφαλές για γυναίκες που είναι έγκυες, είχαν καρκίνο του μαστού ή που έχουν ενδομητρίωση. Μην πάρετε εάν διατρέχετε κίνδυνο επιληπτικών κρίσεων, εγκεφαλικού επεισοδίου, θρόμβων στο αίμα ή έχετε ηπατική νόσο ή αν χρησιμοποιείτε αντισυληπτικά χάπια, θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης, φάρμακα αρτηριακής πίεσης ή ηρεμιστικά.

Προτεινόμενη ημερήσια δόση: 20-40 mg δισκία εκχυλίσματος δύο φορές/μέρα. Δεν συνιστάται η λήψη του για χρονικό διάστημα πάνω από έξι μήνες.

Drynaria fortunei (Gu-Sui-Bu): Πρόκειται για ένα κινέζικο φυτικό φάρμακο, ωφέλιμο για τραύμα στα οστά και πιθανώς οστεοπόρωση.

Προτεινόμενη ημερήσια δόση: 1mL/μέρα.

Άσκηση
Περπατήστε, παίξτε τένις ή τρέξτε. Σκούντημα. Εάν παίζετε γκολφ, περπατήστε αντί να χρησιμοποιήσετε αμαξίδιο και μεταφέρετε τη δική σας τσάντα. Πάρτε τις σκάλες αντί για τον ανελκυστήρα. Η προπόνηση δύναμης και η άσκηση με αντιστάσεις είναι γνωστό ότι είναι εξαιρετικά ευεργετική για τη διατήρηση της οστικής και μυϊκής μάζας. Εάν δεν μπορείτε να κινηθείτε, χρησιμοποιήστε μια μηχανή δόνησης ολόκληρου του σώματος όπως αυτή που ανέπτυξε η NASA για να διατηρήσει την οστική μάζα στους αστροναύτες.


Πηγές

Dr Keith McCormick, DC: www.mccormickdc.com
Dr Eugene Zampieron, ND: www.drznaturally.com

Βιβλιογραφικές αναφορές

1 Clin Cases Miner Bone Metab, 2015; 12: 111-5
2 J UOEH, 2015; 37: 245-53
3 Mayo Clin Proc, 2011; 86: 338-43; Osteoporos Int, 2017; 28: 2741-6
4 Exp Hematol, 1997; 25: 19-25
5 Aging (Milano), 1998; 10: 225-31
6 N Engl J Med, 2004; 350: 2042-9
7 BMJ, 2015; 351: h4580
8 Am J Public Health, 1997; 87: 992-7
9 J Nutr, 1986; 116: 2316-9

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα προβλήματα του πεπτικού συστήματος, που επηρεάζουν έως και το 15% των ατόμων στις ανεπτυγμένες χώρες.

Παρ' όλα αυτά, το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου – σπαστική κολίτιδα - είναι ένα μυστήριο για πολλούς συμβατικούς γιατρούς. Ενώ το γαστρεντερικό σύστημα είναι σαφές ότι δεν λειτουργεί καλά, οι εργαστηριακές έρευνες είναι συνήθως άκαρπες, χωρίς να αποκαλύπτονται ανατομικές ή παθολογικές αιτίες για το πρόβλημα. Οι εξετάσεις κοπράνων, για παράδειγμα, συνήθως δεν οδηγούν σε σημαντικά ευρήματα: Καθόλου αίμα, όχι υπερβολικά λευκά, κανένα παράσιτο και κανένα βακτήριο.

Ένα άτομο με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου συνήθως έχει μια σειρά από κοιλιακά συμπτώματα: πονοκέφαλος, ναυτία, καούρα, αέρια, βλεννώδη κόπρανα, ανάγκη για συχνή ούρηση και κόπωση είναι κάποια από αυτά. Οι γυναίκες, που έχουν τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες από τους άνδρες να έχουν σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, συχνά υποφέρουν επίσης επώδυνες εμμηνορροϊκές περιόδους.

Αν και δεν είναι απειλητικό για τη ζωή, το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την ποιότητα ζωής ενός ατόμου. Τα άτομα αναφέρουν συχνά ότι βιώνουν απώλεια ελευθερίας, αυθορμητισμού και κοινωνικών επαφών, καθώς και συναισθήματα φόβου, ντροπής και αμηχανίας (Dig Dis Sci, 2009; 54: 1532–41).

Επιπρόσθετα στο πρόβλημα, η συμβατική θεραπεία είναι εξαιρετικά ανεπαρκής. Πολλές θεραπείες (όπως αντισπασμωδικά, αντιδιαρροϊκά, ηρεμιστικά και αγχολυτικά) μπορούν να βλάψουν περισσότερο παρά να βοηθήσουν και καμία από αυτές δεν έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στη θεραπεία των συμπτωμάτων της πάθησης (J Chin Med Assoc, 2009; 72: 294–300).

Τα αντιχολινεργικά που εμποδίζουν τις επιδράσεις του νευροδιαβιβαστή ακετυλοχολίνη - όπως το Buscopan, για παράδειγμα, μπορεί προκαλεί ξηροστομία και θολή όραση (Phytomedicine, 2005; 12: 601–6), λαμβάνοντας υπόψη ότι οι διογκωτικοί παράγοντες και τα αντισπασμωδικά φάρμακα όπως το Spasmonal (κιτρική αλβερνη) μπορούν να προκαλέσουν ναυτία, ζάλη, κνησμό, εξάνθημα και πονοκέφαλο, σύμφωνα με το ηλεκτρονικό έντυπο φαρμάκων (http://emc.medicines.org.uk/medicine/15704/XPIL/Spasmonal+60mg/).

Επιπλέον, ένα φάρμακο έχει συνδεθεί ακόμη και με απειλητικές για τη ζωή ανεπιθύμητες ενέργειες. Το Alosetron (Lotronex), που χρησιμοποιείται για τη διαχείριση σοβαρής διάρροιας σε σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου σε γυναίκες, αποσύρθηκε από την αγορά το 2000 μετά από αναφορές για πέντε θανάτους και 70 περιπτώσεις σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών. Αυτές οι αντιδράσεις περιελάμβαναν ισχαιμική κολίτιδα (πυρετός και πόνος στο έντερο που προκαλείται από ανεπαρκή παροχή αίματος) και απόφραξη ή ρήξη του εντέρου ως επιπλοκή της σοβαρής δυσκοιλιότητας. Ωστόσο, οι συμβουλευτικές επιτροπές της Αμερικανικής Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) συνέστησαν να εισαχθεί το φάρμακο το 2002 (αν και με περιορισμένη χρήση και διαθεσιμότητα) - η πρώτη περίπτωση που ένα φάρμακο επανήλθε στην αγορά των ΗΠΑ μετά την απόσυρσή του για λόγους ασφάλειας.

Ο Δρ Σίντνει Γουλφ, διευθυντής της Ομάδας Έρευνας για την Δημόσια Υγεία του Πολίτη, σχολίασε: «Με εξαίρεση ορισμένα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία του καρκίνου, η συχνότητα και η σοβαρότητα μιας απειλητικής για τη ζωή ανεπιθύμητης αντίδρασης - στην περίπτωση αυτή, η ισχαιμική κολίτιδα σε ασθενείς που χρησιμοποιούν alosetron - είναι από τις υψηλότερες που έχω δει για οποιοδήποτε άλλο φάρμακο.» (BMJ, 2002; 324:1053).

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι ένας αυξανόμενος αριθμός ασθενών με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου στρέφονται στη συμπληρωματική και εναλλακτική ιατρική (Gastroenterol Clin Biol, 2009; 33 Suppl 1: S79–83).

Ο ρόλος της ζάχαρης
Μέρος του προβλήματος της θεραπείας του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου είναι ότι κανείς δεν ξέρει τι το προκαλεί. Η τελευταία έρευνα, ωστόσο, δείχνει ότι ορισμένες τροφές μπορεί να διαδραματίζσουν κάποιο ρόλο, μια ιδέα που οι εναλλακτικοί επαγγελματίες εξελίσσουν εδώ και χρόνια. Συγκεκριμένα, οι πιο πρόσφατες μελέτες αποκάλυψαν ότι το ένα τρίτο περίπου των ασθενών με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου μπορεί να έχουν προβλήματα με την επεξεργασία της φρουκτόζης, τον τύπο σάκχαρου που βρίσκεται στα φρούτα, μερικά λαχανικά, στο μέλι και το σιρόπι καλαμποκιού. Η «δυσαπορρόφηση φρουκτόζης», όπως είναι επίσημα γνωστή - η οποία αναφέρεται στην αποτυχία του σώματος να απορροφήσει πλήρως τη φρουκτόζη καθώς περνά μέσω του λεπτού εντέρου - μπορεί να οδηγήσει σε πολλά από τα συμπτώματα που εμφανίζονται συνήθως στο σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (J Am Diet Assoc, 2006; 106: 1631–9).

Σε μια αμερικανική μελέτη, οι ερευνητές στο Immanuel St Joseph's Hospital, μέρος του συστήματος υγείας Mayo στη Μινεσότα, εξέτασαν 80 ασθενείς με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και διαπίστωσαν ότι 31 (38%) είχαν επίσης δυσαπορρόφηση φρουκτόζης. Από αυτούς τους ασθενείς, οι 26 στη συνέχεια ξεκίνησαν δίαιτα χωρίς φρουκτόζη και εκείνοι που κατάφεραν να τηρήσουν τη δίαιτα (μόνο οι μισοί από αυτούς) παρατήρησαν σημαντικές βελτιώσεις στα συμπτώματά τους, όπως το κοιλιακό άλγος, το φούσκωμα, το αίσθημα πληρότητας, η δυσπεψία και η διάρροια. Οι ασθενείς που δεν επέμειναν στους διατροφικούς περιορισμούς, από την άλλη πλευρά, γενικά δεν είδαν καμία αλλαγή στα συμπτώματά τους (J Clin Gastroenterol, 2008; 42: 233–8).

Ομοίως, σε μια μελέτη 32 παιδιών με επίμονο ανεξήγητο κοιλιακό άλγος, 11 από αυτά βρέθηκαν να πάσχουν από δυσαπορρόφηση φρουκτόζης και, στη συνέχεια, έλαβαν δίαιτα χαμηλής φρουκτόζης. Μετά από δύο μήνες, όλα εκτός από δύο από αυτά τα παιδιά παρουσίασαν ταχεία βελτίωση των συμπτωμάτων τους και όλα συνέχισαν να αναφέρουν θετικές αλλαγές στη συνέχεια. Οι ερευνητές από το New York Medical College στις ΗΠΑ, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι «η δυσαπορρόφηση της φρουκτόζης μπορεί να είναι ένα σημαντικό πρόβλημα στα παιδιά και ότι η διαχείριση της διατροφικής πρόσληψης μπορεί να είναι αποτελεσματική στη μείωση των γαστρεντερικών συμπτωμάτων» (J Pediatr Gastroenterol Nutr, 2008; 47: 303–8).

Παρόλο που η έρευνα για τον ακριβή ρόλο και τους μηχανισμούς πίσω από τη δυσαπορρόφηση της φρουκτόζης βρίσκεται ακόμη σε αρχικά στάδια, σε περιπτώσεις όπου συμπτώματα αερίων, φουσκώματος και διάρροιας φαίνεται να σχετίζονται με την κατανάλωση φρούτων, μια δίαιτα αποκλεισμού της φρουκτόζης μπορεί να αξίζει τον κόπο.

Άλλες προβληματικές τροφές
Εκτός από τα σάκχαρα φρούτων, άλλοι υδατάνθρακες με ανεπαρκή απορρόφηση - όπως η λακτόζη (βρίσκεται στο γάλα), οι φρουκτάνες (βρίσκονται στο σιτάρι και τα κρεμμύδια) και η σορβιτόλη (ένα κοινό γλυκαντικό) - μπορούν επίσης να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν τα συνήθη συμπτώματα του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου (J Am Diet Assoc, 2009; 109: 1204–14; Curr Gastro ente rol Rep, 2009; 11: 368–74).

Επιπλέον, ορισμένες από τις τροφές που συνήθως συνιστώνται για την ανακούφιση του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου μπορεί στην πραγματικότητα να επιδεινώνουν την κατάσταση. Το πίτουρο σίτου, για παράδειγμα, το οποίο συχνά συνταγογραφείται για δυσκοιλιότητα λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς του σε φυτικές ίνες, βοήθησε μόνο το 10% των ασθενών σε μία μελέτη. Από την άλλη πλευρά, περισσότεροι από τους μισούς πάσχοντες που υποβλήθηκαν σε παρακολούθηση εκ νέου από ιατρούς στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Νότιου Μάντσεστερ, στο Ηνωμένο Βασίλειο, ανέφεραν ότι το πίτουρο σίτου έκανε τα συμπτώματά τους - συμπεριλαμβανομένων διαταραχών του εντέρου, κοιλιακής διαταραχής και πόνου— χειρότερα, οδηγώντας τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι «η υπερβολική κατανάλωση σιταριού στην κοινότητα μπορεί στην πραγματικότητα να δημιουργεί ασθενείς με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου». (Lancet, 1994; 344: 39–40).

Λαμβάνοντας υπόψη ότι το σιτάρι (μαζί με το γάλα και τα αβγά) είναι ένας από τους πιο συνηθισμένους παράγοντες ενεργοποίησης των συμπτωμάτων σε άτομα με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, τέτοια αποτελέσματα δεν εκπλήσουν (AmJGastroenterol, 1998; 93: 2184–90).

Εάν προτείνεται οποιαδήποτε ίνα, τότε οι σπόροι Plantago - μια πηγή διαλυτών ινών που πωλούνται στο εμπόριο ως "psyllium" - φαίνεται να είναι καλύτερη επιλογή, αλλά μπορεί ακόμα να επιδεινώσει τα συμπτώματα σε κάποια άτομα. (Townsend Letter Docs, 2004; 252: 159).

Το προβιοτικό γιαούρτι είναι μια άλλη δημοφιλής πρόταση για άτομα με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, αλλά αυτό επίσης μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα. Ενώ τα προβιοτικά μπορεί να είναι ευεργετικά για την πάθηση σε ορισμένους, τα γαλακτοκομικά προϊόντα έχουν βρεθεί ότι προκαλούν συμπτώματα σε σημαντικό ποσοστό των πασχόντων.

Σύμφωνα με τον Δρ Στέφεν O. Βάνγκεν, Διευθυντή Ιατρικής του Κέντρου Θεραπείας για το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου στο Σιάτλ: «Ένας μεγάλος αριθμός των ασθενών μας που βιώνουν σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου στην πραγματικότητα υποφέρουν από αλλεργία στα γαλακτοκομικά προϊόντα, αλλά δεν το συνειδητοποιούν. Το γιαούρτι, αν και έχει υποστεί ζύμωση, εξακολουθεί να είναι γαλακτοκομικό προϊόν και μπορεί να αποτελέσει ισχυρή αιτία για τα πεπτικά τους προβλήματα. Για αυτούς τους ανθρώπους, δεν είναι επιθυμητή η κατανάλωση γιαουρτιού, ακόμη και εμπορικών σημάτων με υψηλή περιεκτικότητα σε προβιοτικά βακτήρια» (Townsend Letter, 2008; June: 35).

Είναι σαφές ότι η δίαιτα είναι ένας κρίσιμος παράγοντας για το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, αλλά δεν υπάρχει προσέγγιση ενός μεγέθους για όλες τις επιτυχημένες θεραπείες. Ο πειραματισμός με τον περιορισμό ή την πλήρη εξάλειψη ορισμένων τροφών από τη συνήθη διατροφή σας ή / και η συνεργασία με έναν έμπειρο διατροφολόγο μπορεί να είναι ο καλύτερος τρόπος για να ελέγξετε την κατάσταση.

Άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις
Μαζί με την αλλαγή της διατροφής, υπάρχουν διάφοροι άλλοι φυσικοί τρόποι αντιμετώπισης του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου.

Υπνοθεραπεία. Συναισθηματικοί και ψυχολογικοί παράγοντες φαίνεται να εμπλέκονται στο σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, το οποίο μπορεί να εξηγήσει γιατί η ύπνωση έχει αποδειχθεί χρήσιμη για τους ασθενείς με την πάθηση.
Σύμφωνα με μια εκτενή ανασκόπηση της ιατρικής / επιστημονικής βιβλιογραφίας που διεξήχθη από το διάσημο Cochrane Collaboration, το οποίο κατέληξε σε μια συγκεντρωτική μετα-ανάλυση τεσσάρων μελετών στις οποίες συμμετείχαν συνολικά 147 ασθενείς, η υπνοθεραπεία ήταν ανώτερη τόσο από την τυπική ιατρική αγωγή όσο και από την έλλειψη θεραπείας για την ανακούφιση του κοιλιακού πόνου και άλλων συμπτωμάτων του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου - τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα (Cochrane Database Syst Rev, 2007; 4: CD005110). Είναι σαφές, ωστόσο, ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες υψηλής ποιότητας προτού εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα.

Χαλάρωση. Δεδομένου ότι πολλές δοκιμές έχουν ήδη προσδιορίσει το ρόλο των ψυχολογικών και συναισθηματικών παραγόντων ως ενεργοποιητών σε ασθενείς με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, συχνά συνιστώνται τεχνικές χαλάρωσης. Στη Γερμανία, η τεχνική που ονομάζεται «λειτουργική χαλάρωση» - ένας όρος που επινοήθηκε πριν από δεκαετίες για να περιγράψει μια μορφή χαλάρωσης που είναι επίσης γνωστή ως «self-hypnosis» - στοχεύει στη διατήρηση της ισορροπίας στο νευρικό σύστημα και φαίνεται να είναι ευεργετική.
Σε μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή 80 ασθενών, οι οποίοι έλαβαν είτε λειτουργική χαλάρωση είτε ιατρική περίθαλψη (τυπική θεραπεία συν δύο συμβουλευτικές συνεδρίες) για πέντε εβδομάδες, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η λειτουργική χαλάρωση ήταν σημαντικά πιο αποτελεσματική. Πράγματι, τα θετικά αποτελέσματα - τόσο σωματικά όσο και διανοητικά - ήταν ακόμη παρόντα τρεις μήνες αργότερα (J Altern Complement Med, 2010; 16: 47–52).
Μια μικρής κλίμακας (21 ασθενείς με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου), τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή, που πραγματοποιήθηκε στη Σχολή Ιατρικής του Πανεπιστημίου Tohoku στην Ιαπωνία, περιελάμβανε τη χρήση της «αυτογενούς εκπαίδευσης», μιας τεχνικής χαλάρωσης που διδάσκει στο σώμα σας πώς να ανταποκρίνεται σε προφορικές εντολές μέσω έξι τυπικών ασκήσεων. Η τεχνική φαίνεται να συνδυάζει στοιχεία τόσο αυτο-ύπνωσης όσο και βιοανάδρασης. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης υποδηλώνουν ότι η αυτογενής εκπαίδευση μπορεί να ωφελήσει «ενισχύοντας τον αυτοέλεγχο», όπως αντικατοπτρίζεται στις απαντήσεις των ασθενών σε ορισμένα ερωτηματολόγια που σχετίζονται με το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (Appl Psychophysiol Biofeedback, 8/12/2009; Epub).

Άσκηση. Υπάρχουν επίσης στοιχεία που υποδηλώνουν ότι η άσκηση μπορεί να είναι αποτελεσματική παρέμβαση για το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Όταν συγκρίθηκε εναντίον της συμβατικής θεραπείας σε μια δοκιμή 12 εβδομάδων, οι ασθενείς στην ομάδα άσκησης ανέφεραν σημαντική βελτίωση στα συμπτώματα της δυσκοιλιότητας (Int J Sports Med, 2008; 29: 778-82). Μια άλλη δοκιμή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ακόμη και η ήπια σωματική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει το αέρια και το κοιλιακό φούσκωμα (Am J Gastroenterol, 2006; 101: 2552–7).

Έλαιο μέντας. Σύμφωνα με μια ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, οκτώ από τις 12 ελεγχόμενες με εικονικό φάρμακο μελέτες έδειξαν στατιστικά σημαντικά θετικά αποτελέσματα με το έλαιο μέντας για την αντιμετώπιση του συνδρόμου του ευερέθιστου εντέρου. Τα μέσα ποσοστά απόκρισης, ως αντανάκλαση της «συνολικής επιτυχίας», ήταν 58% για το έλαιο μέντας και 29% για το εικονικό φάρμακο. Ωστόσο, παρόλο που το έλαιο μέντας είναι συνήθως σε ειδικά επικαλυμμένες κάψουλες που έχουν σχεδιαστεί για την προστασία του στομάχου, αυτές οι κάψουλες μπορεί ακόμα να οδηγήσουν σε παρενέργειες όπως καούρα ή ερεθισμό του ορθού (Phytomedicine, 2005; 12: 601–6).

Κινέζικα φυτικά φάρμακα. Σε μια δοκιμή που περιελάμβανε περισσότερους από 100 ασθενείς, εκείνοι που υποβλήθηκαν σε θεραπεία με κινέζικα βότανα, χρησιμοποιώντας φόρμουλες είτε εξατομικευμένες είτε τυποποιημένες, είδαν σημαντικές βελτιώσεις όσον αφορά τα συμπτώματα του εντέρου καθώς και τη συνολική ποιότητα ζωής. Ωστόσο, μόνο η ομάδα που έλαβε κινέζικα βότανα προσαρμοσμένα στον ασθενή ήταν σε θέση να διατηρήσει τη βελτίωση 14 εβδομάδες αργότερα. Επιπλέον, μόνο δύο ασθενείς που έλαβαν κινέζικα βότανα ανέφεραν τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες: ο ένας παραπονέθηκε για γαστρεντερική δυσφορία ενώ ο άλλος παρουσίασε πονοκεφάλους (JAMA, 1998; 280: 1585–9).

Άλλα βότανα. Τα περισσότερα από τα βότανα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου είναι αυτά που είναι γνωστά ως carminatives - έχουν μια ηρεμιστική, τονωτική και καθαριστική δράση στο έντερο. Αυτά περιλαμβάνουν τη μέντα (Mentha piperita), το χαμομήλι (Matricaria recutita), το μάραθο (Foeniculum vulgare), το γλυκάνισο (Pimpinella anisum), το κάρδαμο (Elettaria cardamomum), το κύμινο (Carum carvi) και το τζίντζερ (Zingiber officinale). Το τζίντζερ είναι συχνά η θεραπεία επιλογής, σύμφωνα με πολλούς φυσικοπαθητικούς. Σε μια διπλή-τυφλή, τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή, μείωσε τη διάρροια, τον μετεωρισμό και τον εντερικό σπασμό (Lancet, 1982; i: 655-7). Το τζίντζερ μπορεί επίσης να μειώσει τους σπασμούς των κολικών, τον μετεωρισμό, τη ναυτία και τη διάρροια. Οι σπόροι των κυμινοειδών, ο άνηθος και το μάραθο έχουν παρόμοια αποτελέσματα (Weiss RF, Herbal Medicine, Gothenburg: AB Arcanum, 1988).
Ένα καλό γενικό τονωτικό είναι ένα μείγμα σε σκόνη από ρίζα υδραστίδας, ρίζα γλυκόριζας, ρίζα γεντιανής, ρίζα τζίντζερ, φύλλα παπάγιας, ρητίνη μύρου, ιρλανδικά βρύα και σπόρους τριγωνέλλας (Mowrey D, The Scientific Validation of Herbal Medicine, New Canaan, Conn: Keats Publishing, 1986). Συμβουλευτείτε έναν φαρμακοποιό για τις ακριβείς ποσότητες.

Βελονισμός. Τα αποτελέσματα μιας δοκιμής στις ΗΠΑ διαπίστωσαν ότι ο βελονισμός σε συνδυασμό με τη μόξα μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματικός για τη διαχείριση του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου (GastroenterolNurs, 2009; 32: 243–55). Ωστόσο, μια μεγάλη ανασκόπηση των μελετών έως το 2006 βρήκε μόνο έξι τυχαιοποιημένες δοκιμές, οι οποίες, στην πραγματικότητα, ήταν ασαφείς λόγω κακής ποιότητας ή έλλειψης σύγκρισης, λόγω των πάρα πολλών διαφορών στις μεταβλητές που μελετήθηκαν.
Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι δεν είναι ακόμη σαφές εάν ο παραδοσιακός βελονισμός είναι καλύτερος από τον εικονικό βελονισμό στη μείωση των συμπτωμάτων του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου (Cochrane Database Syst Rev, 2006; 4: CD005111).

(στο τέλος του άρθρου υπάρχουν προτάσεις για την ανακούφιση ή την αντιμετώπιση των παρενεργειών που προκαλούν τα EMFs. Επίσης παρατίθενται 171 έρευνες και μελέτες για κάθε είδος παρενέργειας).

Εξακολουθείτε να πιστεύετε ότι η ανεξέλεγκτη έκθεση στην ακτινοβολία ηλεκτρομαγνητικών πεδίων (EMF) και σε ραδιοσυχνότητες (RF) δεν είναι κάτι που θα πρέπει να μας ανησυχεί; Τότε σας προτείνω να δείτε το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ «5G Apocalypse - The Extinction Event» της Sacha Stone. Επίσης πριν ξεκινήσετε να διαβάζετε αυτό το άρθρο θα ήταν καλό να έχετε ρίξει μια ματιά (πολύ σχολαστικά) στα εξής:

1. Στην αναφορά του επιστημονικού περιοδικού Scientific America: We have no reason to believe 5G is safe.

2. Την έρευνα-σοκ που επικαλέστηκε ο μηχανολόγος / ηλεκτρολόγος και μηχανικός Περιβάλλοντος Δρ Θεόδωρος Μέτσης: «Όπου εφαρμόζεται τεχνολογία πέμπτης γενιάς 5G ο covid-19 θερίζει». Μελετώντας με προσοχή την έρευνα του Ισπανού βιολόγου Bartomeu Payeras i Cifre, ο Δρ Μέτσης εξηγεί ότι «στις χώρες όπου εφαρμόζεται ήδη η τεχνολογία πέμπτης γενιάς παρουσιάζονται αυξημένα κρούσματα κορωνοϊού». Ο Ισπανός καθηγητής, θέλοντας να διαπιστώσει αν υπάρχει σχέση μεταξύ του Covid-19 και της τεχνολογίας 5G, έλαβε ένα μεγάλο στατιστικό δείγμα από την πληροφόρηση που δημοσιεύεται καθημερινά. Για να αποφύγει πλασματικά νούμερα, έκανε συσχέτιση των κρουσμάτων του Covid-19 σε σχέση πάντα με τον πληθυσμό αντί να λάβει απόλυτους αριθμούς και, βεβαίως, απέκλεισε αριθμούς από κράτη που ενδεχομένως αποκρύπτουν τα πραγματικά στοιχεία» σημειώνει ο Έλληνας επιστήμονας.
Στην πρώτη εικόνα που συμπεριλαμβάνεται στην έρευνα του Ισπανού καθηγητή Βιολογίας αναφέρονται κράτη με το μεγαλύτερο ποσοστό εμφάνισης Covid-19, τα οποία λαμβάνουν και σήμα 5G από δορυφόρους.

Στη δεύτερη γίνεται αναφορά στη στατιστική των τεσσάρων μεσογειακών χωρών με τις ίδιες κλιματολογικές συνθήκες (Πορτογαλία, Ισπανία, Ιταλία και Ελλάδα), όπου οι διαφορές των κρουσμάτων του Covid-19 παρουσιάζουν πολύ μεγάλες αποκλίσεις αναλογικά με τον πληθυσμό τους.

3. Την αιτιολογική έκθεση του Αλκιβιάδη Κ. Κεφαλά, διδάκτορα Φυσικής του πανεπιστημίου του Μάντσεστερ στη Βρετανία και διευθυντή του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών: «Θανάσιμη και όχι απλά επικίνδυνη αποβαίνει η έκθεση του ανθρώπινου οργανισμού στη μη ιονίζουσα ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία των κεραιών κινητής τηλεφωνίας-«χτυπώντας» άμεσα το καμπανάκι και για τις επιπτώσεις από την ακτινοβολία του δικτύου 5G.» Σύμφωνα με τον καθηγητή, η αλληλεπίδραση των Μη Ιονιζουσών Ακτινοβολιών (ΜΙΑ) στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον είναι ένα σχετικά παλαιό πρόβλημα, που πρωτοεμφανίστηκε στην ερευνητική δραστηριότητα της NASA ήδη από το τέλος της δεκαετίας του 1950. Ωστόσο, μέχρι πρόσφατα οι ερευνητές πίστευαν ότι η αλληλεπίδραση των ΜΙΑ ήταν μόνο θερμική και, συνεπώς, μπορεί να οριστεί ένα κατώτερο κατώφλι βλάβης. Όπως εξηγεί ο Έλληνας επιστήμονας, είναι γνωστό και τεκμηριωμένο με χιλιάδες επιστημονικές δημοσιεύσεις σε διεθνή έγκριτα επιστημονικά περιοδικά ότι η μικροκυματική ακτινοβολία θραύει τους χημικούς δεσμούς του DNA/RNA.

4.Τo άρθρο του περιοδικού Nature : What 5G means for our health

Η έκθεση στα EMF έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία 100 χρόνια
Σκεφτείτε ότι σε προηγούμενες και λιγότερο έντονες γενιές ασύρματης τεχνολογίας (2G, 3G, 4G), είχε αποδειχθεί ότι τα EMF προκαλούν σοβαρή βλάβη (συσωρευτική, με τη πάροδο του χρόνου). Είναι πλέον προφανές ότι ο πρωταρχικός κίνδυνος των EMF, είναι η μιτοχονδριακή βλάβη που προκαλείται από τον υπεροξυνιτρίτη, έναν από τους πιο καταστροφικούς τύπους αντίδρασης Αζώτου.

Στις συσκευές που εκπέμπουν συνέχεια ακτινοβολία EMF (σε επίπεδα που προκαλούν βλάβη στα μιτοχόνδριά μας), περιλαμβάνονται τα κινητά τηλέφωνα, οι πύργοι κινητής τηλεφωνίας, οι δρομολογητές (router) και τα μόντεμ WiFi, τα baby monitors και οι smart συσκευές όλων των ειδών (συμπεριλαμβανομένων των smart meters).
Εάν γυρίσουμε πίσω στο τέλος του Α παγκόσμιου πολέμου, γύρω στο 1918, και χρησιμοποιήσουμε το συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο ως βάση για την έκθεση στα EMF στο ευρύ κοινό, θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι η έκθεση στα EMF έχει αυξηθεί περίπου ένα πεντάκις εκατομμύριο τα τελευταία 100 χρόνια.
Θα είναι παράλογο, αν όχι αφελές, να υποθέσουμε ότι μια τέτοια ριζική αύξηση (1 δισεκατομμύριο φορές πάνω) δεν θα μπορούσε να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στο περιβάλλον και κατά συνέπεια στην υγεία της πανίδας και της χλωρίδας του πλανήτη (συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπου). Στην πραγματικότητα οι περισσότεροι από εμάς, ως αποτέλεσμα αυτής της έκθεσης, βιώνουμε βιολογικές επιπτώσεις, αλλά δεν μπορούμε να αξιολογήσουμε τη κατάσταση παρά μόνο όταν πλέον είναι αργά. Αλλά ακόμη και τότε είναι πολύ δύσκολο να συνδέσουμε τα συμπτώματα ή την ασθένειά μας με την έκθεσή μας στα EMFs.

Κατανοώντας τον μηχανισμό που προκαλεί βλάβη
Σύμφωνα με τις έρευνες 1, 2, 3 & 4 η ακτινοβολία μικροκυμάτων υψηλής συχνότητας, όπως αυτή του κινητού τηλεφώνου & του ασύρματου δρομολογητή (router), ενεργοποιεί τις VGCCs [Voltage-Gated Calcium Channels ή τασο-ελεγχόμενοι προσυναπτικοί δίαυλοι Ca++] που βρίσκονται στην εξωτερική μεμβράνη των κυττάρων μας. Σύμφωνα με τις προαναφερθείσες μελέτες οι VGCCs είναι 7.2 εκατομμύρια φορές πιο ευαίσθητες στην ακτινοβολία μικροκυμάτων από τα φορτισμένα σωματίδια που βρίσκονται μέσα και έξω από τα κύτταρά μας, πράγμα που σημαίνει ότι τα πρότυπα ασφαλείας για την έκθεση αυτή ακυρώνονται κατά 7.2 εκατομμύρια φορές.
Η ακτινοβολία μικροκυμάτων υψηλής συχνότητας ανοίγει τις VGCC, επιτρέποντας έτσι μια ανώμαλη εισροή ιόντων ασβεστίου στο κύτταρο, το οποίο με τη σειρά του ενεργοποιεί το οξείδιο του αζώτου και το υπεροξείδιο που αντιδρούν σχεδόν στιγμιαία για να σχηματίσουν υπεροξυνιτρίτη. (5) Ο υπεροξυνιτρίτης καταλύει το τεράστιο οξειδωτικό στρες με τη δημιουργία ελευθέρων ριζών που σχετίζονται με το αυξημένο επίπεδο συστηματικής φλεγμονής και μιτοχονδριακής δυσλειτουργίας και πιστεύεται ότι αποτελεί τη βασική αιτία για πολλές από τις σημερινές χρόνιες ασθένειες.
Για μια εις βάθος κατανόηση των υπεροξυνιτριτών και της βλάβης που προκαλούν, διαβάστε την σχετική έρευνα των Δρ. Pal Pacher, Joseph Beckman και Dr. Lucas Liaudet: Nitric Oxide and Peroxynitrite in Health and Disease. Μια έρευνα 140 σελίδων με 1.500 αναφορές.
Ένας από τους σημαντικότερους κινδύνους του υπεροξυνιτρώδους είναι ότι καταστρέφει το DNA. Η ευρωπαϊκή μελέτη REFLEX που δημοσιεύθηκε το 2004 αποκάλυψε ότι οι μη θερμικές επιδράσεις της ακτινοβολίας 2G και 3G είναι στην πραγματικότητα εξαιρετικά παρόμοιες με τις επιδράσεις των ακτίνων Χ όσον αφορά τη γενετική βλάβη που προκαλούν. (6)
Το σώμα σας έχει την ικανότητα να επιδιορθώσει αυτή τη βλάβη μέσω μιας οικογένειας 17 διαφορετικών ενζύμων που ονομάζονται PARP [Poly ADP Ribose Polymerases]. Ωστόσο, ενώ τα PARP λειτουργούν καλά, απαιτούν NAD+ (Nicotinamide Adenine Dinucleotide ή Δινουκλεοτίδιο Αδενίνης-Νικοτιναμίδης, επίσης γνωστή ως η φυσική μορφή της βιταμίνης Β3) για καύσιμο, και όταν εξαντλούνται τα NAD+ σταματούν να επιδιορθώνουν το DNA μας, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρο κυτταρικό θάνατο, καθώς χρειάζονται πάνω από 100 έως 150 μόρια NAD+ για την επιδιόρθωση κάθε διάσπασης στο νήμα του DNA.
Τα NAD+ παίζουν κεντρικό ρόλο για τη διατήρηση της κυτταρικής και μιτοχονδριακής υγείας, επομένως αποτελεί σημαντικό πρόβλημα το γεγονός ότι τα PARP καταναλώνουν NAD+ για την αντιμετώπιση της βλάβης από τα EMFs. Μπορούμε να βελτιώσουμε τα επίπεδα NAD+; Ναι, αλλά είναι ένα πολύπλοκο θέμα που απαιτεί πραγματικά ένα βιβλίο για να το εξηγήσει και να μας το αναλύσει προσεκτικά κάποιος ειδικός. Ωστόσο, το σίγουρο είναι ότι ως πρώτο βήμα θα πρέπει να μειώσουμε την κατανάλωση NAD+, κάτι που απαιτεί περιορισμό στην έκθεση σε EMFs.

Οι βλάβες συμβαίνουν σε βάθος χρόνου
Εάν τα αρνητικά αποτελέσματα των EMFs αναγνωρίζονταν αμέσως, τα πράγματα θα ήταν πολύ πιο απλά και πιο εύκολα. Δυστυχώς όμως δεν λειτουργεί έτσι. Η ζημιά αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου, συσσωρευτικά, παρόμοια με αυτή του καπνίσματος. Μπορεί για χρόνια να μην έχετε κανένα σύμπτωμα ή να μην αισθάνεστε κάποια δυσφορία αλλά εντελώς ξαφνικά μπορεί να νιώσετε άσχημα με εξουθενωτικά συμπτώματα.
Οι ερευνητές συμφωνούν γενικά ότι υπάρχει μια περίοδος καθυστέρησης περίπου 10 ετών ή περισσότερο πριν εμφανιστεί η ζημιά, η οποία θέτει τα παιδιά σε μεγαλύτερο κίνδυνο, καθώς η έκθεσή τους ξεκινά πολύ νωρίτερα (στις ημέρες μας η έκθεση του εμβρύου στην ακτινοβολία ξεκινάει από τη μήτρα) και παραμένει καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, εκτός εάν ληφθούν μέτρα για την ελαχιστοποίηση της καθημερινή τους έκθεσης. (διαβάστε σχετικά το βιβλίο: Μεγαλώνοντας με υγεία σε έναν κόσμο ψηφιακών πολυμέσων).
Και ενώ η διαμάχη για τις παρενέργειες των EMFs επικεντρώθηκε στο κατά πόσον μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο, (ειδικά όγκους στον εγκέφαλο), τελικά αυτό ίσως δεν θα έπρεπε να αποτελεί τον κύριο λόγο ανησυχίας. Δεδομένου ότι η ζημιά συνδέεται στενά με την ενεργοποίηση των VGCC, είναι λογικό ότι περιοχές όπου οι VGCC είναι πυκνότερες, θα ήταν πιο ευάλωτες σε βλάβες.
Όπως γνωρίζουμε, η υψηλότερη πυκνότητα των VGCC βρίσκεται στο νευρικό σύστημα, στον εγκέφαλο, στην καρδιά και στους όρχεις. Ως αποτέλεσμα, τα EMFs είναι πιθανό να συμβάλλουν σε νευρολογικά, νευροψυχιατρικά, καρδιακά και αναπαραγωγικά προβλήματα, συμπεριλαμβανομένων ενδεικτικά των καρδιακών αρρυθμιών, του άγχους, της κατάθλιψης, του αυτισμού, του Αλτσχάιμερ και της στειρότητας.

Η τεχνολογία 5G συνδέεται με σημαντικά προβλήματα στην υγεία μας 
Ένα από τα κύρια προβλήματα με το 5G είναι ότι βασίζεται κυρίως στο εύρος ζώνης των Millimetre Waves (MMW ή EHF: Extremely High Frequency), το οποίο κυμαίνεται κυρίως μεταξύ 30 gigahertz (GHz) και 300GHz, (7) και είναι γνωστό ότι διεισδύει 1 έως 2 χιλιοστά μέσα στον ανθρώπινο δερματικό ιστό. (8,9). Η ικανότητά του να διεισδύει στον ιστό και να προκαλεί μια αίσθηση καψίματος, είναι και ο λόγος που το MMW επιλέχθηκε για χρήση σε όπλα ελέγχου πλήθους από το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ.(10). Μερικές έρευνες δείχνουν ότι οι ιδρωτοποιοί αδένες στο ανθρώπινο δέρμα, λειτουργούν ως κεραίες όταν έρχονται σε επαφή με τα MMWs, (11) που βοηθούν στην εξήγηση του οδυνηρού αποτελέσματος. Το MMW έχει επίσης συνδεθεί με πολλά προβλήματα υγείας: (11,12,13,14)

- προβλήματα στα μάτια, όπως η αδιαφάνεια των φακών σε αρουραίος, η οποία συνδέεται με τη παραγωγή καταρράκτη (15) και τη βλάβη στα μάτια σε κουνέλια (16, 17)

- μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού, δείκτης στρες, σε αρουραίους (18,19) και μεταβολές του καρδιακού ρυθμού (αρρυθμίες) σε βατράχους (20)

- πόνος (21)

- καταστολή ανοσολογικής λειτουργίας (22)

- ανάπτυξη κατάθλιψης και αυξημένη αντίσταση στα αντιβιοτικά (23)

Το 2015, πάνω από 230 επιστήμονες που συμμετείχαν στην μελέτη για τις βιολογικές παρενέργειες (που επηρεάζουν την υγεία του ανθρώπου) που προκαλούνται από τη χρήση Μη Ιονιζουσών EMFs, σε 41 έθνη, υπέγραψαν μια διεθνή έκκληση προς τα Ηνωμένα Έθνη, ζητώντας προστασία από μη ιονίζουσα έκθεση σε EMFs, λόγω ενδείξεων για παρενέργειες στην υγεία, ακόμη και σε μικρό βαθμό. 24 Δύο χρόνια αργότερα, πάνω από 180 ιατροί και επιστήμονες από 35 χώρες, υπέγραψαν μια αναφορά 25 για την επιβολή moratorium σχετικά με την ανάπτυξη του 5G, λόγω των πιθανών κινδύνων για την άγρια ζωή και την ανθρώπινη υγεία, επικαλούμενοι έρευνα που δείχνει αυξημένο κίνδυνο για τα εξής:
• καρκίνο
• κυτταρικό στρες και αύξηση των επιβλαβών ελευθέρων ριζών
• γενετική βλάβη
• αναπαραγωγικά προβλήματα 26,27,28
• νευρολογικές διαταραχές

Λειτουργούμε με Βιοηλεκτρισμό
Η τάση στο σώμα σας φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο για την υγεία και τις ασθένειες που αναπτύσσουμε. Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας του σώματος, επιτρέπει στα κύτταρα να επικοινωνούν και να εκτελούν βασικές βιολογικές λειτουργίες, απαραίτητες για την επιβίωσή μας.

Ωστόσο, το σώμα μας έχει σχεδιαστεί για να λειτουργεί σε συγκεκριμένα επίπεδα και συχνότητες, και περιβάλλεται από ανθρωπογενή EMFs που είναι τέσσερεις φορές υψηλότερα από εκείνα τα EMFs που υπάρχουν στο φυσικό περιβάλλον της Γης. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε βιολογική βλάβη, φθορά ή καταστροφή. Όπως σημειώνεται στο ντοκιμαντέρ «5G Apocalypse», που αναφέρω στην αρχή του άρθρου, η παρέμβαση στην ικανότητα του DNA να λαμβάνει και να μεταδίδει βιολογικά σήματα, αποτελεί μια μόνο από τις πιθανές παρενέργειες που προκαλεί η έκθεση σε EMFs.
Στο ντοκιμαντέρ συμμετέχει επίσης και ο Δρ Dietrich Klinghardt, του οποίου η έρευνα δείχνει ότι οι γυναίκες που γέννησαν αυτιστικά παιδιά είχαν 8,4% υψηλότερα επίπεδα (σωματικής) τάσης σε σχέση με εκείνες που γέννησαν νευρολογικά υγιή παιδιά. Επίσης η έρευνα έδειξε ότι η θέση που κοιμούνται τα παιδιά παίζει σημαντικό ρόλο, αποδεικνύοντας ότι τα αυτιστικά παιδιά είχαν 8,5 φορές υψηλότερη (σωματική) τάση.
Συνολικά, το επίπεδο ακτινοβολίας RF στη θέση ύπνου των μητέρων των οποίων τα παιδιά ήταν αυτιστικά, ήταν 20,7 φορές υψηλότερο από αυτό των μητέρων των οποίων τα παιδιά δεν είχαν επηρεαστεί. Σύμφωνα με τον Δρ Klinghardt, μπορούμε πραγματικά να προβλέψουμε τον αυτισμό απλά μετρώντας τα επίπεδα έκθεσης των μητέρων, στην ακτινοβολία EMFs.

Τα EMFs εμποδίζουν την νευρολογική λειτουργία και την αντίληψη
Ήδη από το 1924, ο Rudolf Steiner, Ph.D., Αυστριακός μελετητής που ανέπτυξε τη Βιοδυναμική γεωργία, την Ανθρωποσοφική Ιατρική, την Ευρυθμία, την Ανθρωποσοφική φαρμακοποιία και πολλά άλλα, (έγραψε περισσότερα από 330 βιβλία για ένα ευρύ φάσμα θεμάτων), μίλησε για τους κινδύνους της ηλεκτρικής ενέργειας και τον αντίκτυπό της στο ανθρώπινο σώμα, λέγοντας τα εξής: «Θα πρέπει να σκεφτούμε καθολικά τον ρόλο που διαδραματίζει η ηλεκτρική ενέργεια στη Φύση… [τα] ανθρώπινα όντα δεν μπορούν να συνεχίσουν να αναπτύσσονται με τον ίδιο τρόπο σε μια ατμόσφαιρα που διαπερνάται πανταχόθεν από ηλεκτρικά ρεύματα και ακτινοβολίες. Αυτό θα επηρεάσει ολόκληρη την ανάπτυξη του ανθρώπου… Η ζωή των ανθρώπων μέσα στην ηλεκτρική ενέργεια, (ιδίως της ακτινοβολίας της ηλεκτρικής ενέργειας), θα τους επηρεάσει με τέτοιο τρόπο ώστε να μην μπορούν πλέον να καταλαβαίνουν τις πληροφορίες που λαμβάνουν τόσο γρήγορα. Το αποτέλεσμα θα είναι η μείωση της νοημοσύνης και της αντίληψής τους. Σήμερα αυτά τα αποτελέσματα γίνονται ήδη φανερά. Ακόμα και σήμερα μπορείτε να παρατηρήσετε πώς οι άνθρωποι καταλαβαίνουν τα πράγματα που τους προσεγγίζουν με πολύ μεγαλύτερη δυσκολία από ό, τι πριν από μερικές δεκαετίες.»
Σκεφτείτε ότι αυτό ειπώθηκε το 1924! Από το 1924 μέχρι σήμερα, η έκθεση σε EMFs έχει αυξηθεί εκθετικά και το 5G θα αυξήσει μαζικά αυτή την έκθεση ακόμη περισσότερο, καθώς θα προστεθεί στην ήδη υπάρχουσα τεχνολογία και δεν θα την αντικαταστήσει απλά. Σήμερα οι ερευνητές επιβεβαιώνουν όλα όσα είπε ο Steiner το 1924. Τα EMFs (που σήμερα εκπέμπονται κυρίως από ασύρματες τεχνολογίες που δεν υπήρχαν καν την εποχή του Steiner) έχουν πράγματι νεύρο-ψυχιατρικές παρενέργειες, 29 προκαλώντας τα πάντα,.. από μη καθαρή σκέψη και πονοκεφάλους έως μαθησιακές δυσκολίες και άνοια.

Η ακτινοβολία μικροκυμάτων έχει ξεκάθαρα βιολογικές παρενέργειες
Παρακολουθώντας το ντοκιμαντέρ «5G Apocalypse», στα πρώτα 29 λεπτά, ο Dr Frank Springob μας εξηγεί τι συμβαίνει στα ανθρώπινα κύτταρα με μόνο 2 λεπτά έκθεσης σε ένα smart meter. Ζητήθηκε από τρία άτομα να σταθούν σε απόσταση ενός ποδιού από έναν smart meter, για δυο λεπτά. Λήφθηκαν δείγματα αίματος πριν και μετά την έκθεση. Μετά από αυτήν την εξαιρετικά περιορισμένη ποσότητα έκθεσης, μπορούμε να δούμε ξεκάθαρα τον εκφυλισμό των κυτταρικών τοιχωμάτων και τη βλάβη στα κύτταρα του αίματος, που εμφανίζονται στα δείγματα. Με τη χρήση βάσεων "μικρών κυψελών "30 τοποθετημένων σε κοντινή απόσταση μεταξύ τους, τελικά κάθε γειτονιά θα «κολυμπά» σε ακόμη πιο ισχυρές συχνότητες από το 5G.

Το χειρότερο είναι ότι τον Σεπτέμβριο του 2018, η FCC (Federal Communications Commission) στις ΗΠΑ αναθεώρησε τους κανόνες της σχετικά με την ανάπτυξη της τεχνολογίας 5G, περιορίζοντας τα δικαιώματα των πόλεων να ελέγχουν την τοποθέτηση των κεραιών 5G.
Στην Ελλάδα την 1η Φεβρουαρίου 2019, το Υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης δήλωσε τα εξής: 31 
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την πρώτη τριμηνιαία έκθεσή της για την πρόοδο της ανάπτυξης δικτύων 5G στην Ευρώπη. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η Ευρώπη προχωρά στην ανάπτυξη των δικτύων 5G με ταχείς ρυθμούς και παραμένει ανταγωνιστική σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο. Δοκιμαστικές υπηρεσίες έχουν ήδη ξεκινήσει σε 23 κράτη μέλη (μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα) και η μεγάλης κλίμακας υλοποίηση των δικτύων αναμένεται να ξεκινήσει το 2020, παράλληλα με τη διάθεση εμπορικών συσκευών 5G.
Η Ελλάδα παρουσιάζει πολύ υψηλό δείκτη ετοιμότητας για την ανάπτυξη των δικτύων 5G, καθώς έχουν ήδη ξεκινήσει οι προπαρασκευαστικές εργασίες και η υλοποίηση πιλοτικών δικτύων. Συγκεκριμένα, έχει ξεκινήσει η υλοποίηση πιλοτικών δικτύων 5G σε ελληνικές πόλεις, με τη συνεργασία των παρόχων δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ενώ έχει δρομολογηθεί η διάθεση του απαιτούμενου φάσματος στη ζώνη 3.4-3.8GHz και έχει ήδη διατεθεί φάσμα για την πιλοτική λειτουργία των δικτύων. 
Επιπλέον, η Ελλάδα συμμετέχει στο δίκτυο των ευρωπαϊκών διαδρόμων αυτοματοποιημένης οδήγησης, με την υπογραφή της διακρατικής συμφωνίας για την υλοποίηση του 5G διαδρόμου Ελλάδας-Βουλγαρίας Σερβίας.

Στη συνέχεια το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης τον Οκτώβριο του 2019 δήλωσε τα εξής: 32 Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της χώρας για τα δίκτυα 5G και με γνώμονα την προστασία του δημοσίου συμφέροντος και την αποφυγή περιττής ταλαιπωρίας για τους πολίτες, η κυβέρνηση ανέλαβε νομοθετική πρωτοβουλία που ρυθμίζει τεχνικά θέματα για συχνότητες που σήμερα χρησιμοποιούνται από τα τηλεοπτικά δίκτυα. 
Συγκεκριμένα, η νομοθετική ρύθμιση αφορά συχνότητες της περιοχής των 700 MHz που θα αποδοθούν στους παρόχους κινητής τηλεφωνίας για ανάπτυξη υπηρεσιών 5G μέσω σχετικού διαγωνισμού εντός του 2021, σε συνέχεια αντίστοιχης διαδικασίας που θα πραγματοποιηθεί στα τέλη του 2020 για τις συχνότητες των 3,5 GHz.
Και κάπως έτσι η χώρα μας συμμετέχοντας «δημοκρατικά» στο κυνήγι των γρήγορων δικτύων, στο τέλος του 2020 (το τελευταίο τρίμηνο) θα μπει στη διαδικασία δημοπράτησης για την εκχώρηση του βασικού φάσματος για τα δίκτυα 5G. Και έχουμε και τους μικροδορυφόρους! Όσον αφορά το έργο των μικροδορυφόρων, που είχε εξαγγελθεί από την προηγούμενη ηγεσία του Υπουργείου Ψηφιακής Πολιτικής, ο φάκελός του επανεξετάζεται ως προς τις προδιαγραφές. Δεδομένου ότι το εν λόγω εγχείρημα είναι «white labeled» πρόγραμμα, που σημαίνει ότι θα υλοποιηθεί από τον Ευρωπαϊκό Διαστημικό Οργανισμό (ESA) και όχι από το Ελληνικό Δημόσιο, (από την πλευρά του Υπουργείου αυτό που παρέχεται είναι οι προδιαγραφές). Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να πρόκειται και για διαφορετικούς συνδυασμούς, σε σχέση με τους 11 μικροδορυφόρους που είχαν ανακοινωθεί.

Παρ’ όλες τις έρευνες και τα αποδεικτικά στοιχεία για τις παρενέργειες, ο αντιπρόεδρος της ΕΕΤΤ, Δ. Βαρουτάς δήλωσε:
«…πρέπει να υπάρχει μία ενημέρωση του κοινού, γιατί υπάρχει μία τεχνοφοβία. Το βλέπουμε στο θέμα των κεραιών. Φοβόμαστε την τεχνολογία. Οπότε, είναι πολύ βασικό να υπάρχει μία ενημέρωση στα θέματα 5ης γενιάς. Αυτό αφορά και την επικινδυνότητα. H δική μου άποψη, διδάσκοντας και στο πανεπιστήμιο για τις κεραίες, είναι ότι όσο πιο «πυκνή» είναι η κεραία, τόσο μικρότερη ακτινοβολία θα έχει και αυτό θα πρέπει να το έχουμε στο μυαλό μας. Σημειώνω εδώ, ότι θα πρέπει να κοινοποιήσουμε περισσότερο αυτή τη λογική στο ευρύ κοινό, στον καταναλωτή»
Και ενώ ο κύριος Βαρουτάς μας κατηγορεί ότι οι Έλληνες είναι τεχνοφοβικοί, οι ειδικοί όπως ο δρ Martin Pall λένε ότι: «Η τοποθέτηση δεκάδων εκατομμυρίων κεραιών 5G χωρίς ένα βιολογικό τεστ ασφάλειας πρέπει να αποτελεί την πιο ανόητη ιδέα που είχε ποτέ κανείς στην ιστορία του κόσμου».
Πράγματι, βλέποντας πόσοι αγωνίζονται ήδη με την ηλεκτρομαγνητική υπερευαισθησία, ο κορεσμός με ακτινοβολία MMW στις πόλεις και στις προαστιακές περιοχές, αναμφίβολα θα χειροτερέψει το πρόβλημα και θα κάνει τη ζωή αφόρητη για όσους ήδη αισθάνονται τις παρενέργειες της ασύρματης ακτινοβολίας.

Όπως τόνισε η Dr Yael Stein - η οποία έχει μελετήσει την τεχνολογία 5G MMW και την αλληλεπίδρασή της με το ανθρώπινο σώμα (33) - σε επιστολή της το 2016 προς την Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών: (34)
«Οι προσομοιώσεις σε υπολογιστές έχουν δείξει ότι οι ιδρωτοποιοί αδένες συγκεντρώνουν τα κύματα sub-terahertz στο ανθρώπινο δέρμα. Οι άνθρωποι αισθάνονται αυτά τα κύματα ως θερμότητα. Η χρήση της τεχνολογίας επικοινωνιών sub-terahertz (MMW) (κινητά τηλέφωνα, Wi-Fi, κεραίες) θα μπορούσε να προκαλέσει στον άνθρωπο σωματικό πόνο μέσω των άλγοϋποδοχέων.
Ενδεχομένως, εάν το G5 Wi-Fi εξαπλωθεί στο δημόσιο τομέα, ενδέχεται να αναμένουμε περισσότερες επιπτώσεις στην υγεία που εμφανίζονται σήμερα με τις συχνότητες μικροκυμάτων RF, συμπεριλαμβανομένων πολλών ακόμη περιπτώσεων υπερευαισθησίας (EHS), καθώς και πολλών νέων περιπτώσεων με σωματικό πόνο καθώς και μια άγνωστη και αχαρτογράφητη ποικιλία νευρολογικών διαταραχών. "

Συμβουλές για την ανακούφιση από τα EMFs κατά τη διάρκεια της νύχτας
1. Χρησιμοποιήστε συσκευές (σταθεροποιητές τάσης) για τον περιορισμό αιχμών τάσης (TVSS - Transient Voltage Surge Supression) (35) και χρησιμοποιήστε μετρητές ακτινοβολίας χαμηλών συχνοτήτων για να επιβεβαιώσετε ότι βρίσκονται σε ασφαλή εμβέλεια.

2. Χρησιμοποιήστε ένα ξυπνητήρι με μπαταρία, ιδανικά ένα χωρίς φως.
3. Εξετάστε το ενδεχόμενο να μετακινήσετε το κρεβάτι του μωρού σας στο δωμάτιό σας, αντί να χρησιμοποιήσετε ένα ασύρματο baby monitor. Εναλλακτικά, χρησιμοποιήστε ένα ενσύρματο. Εάν δεν μπορεί να γίνει αυτό χρησιμοποιήστε ένα κουτί θωράκισης baby monitor.
4. Εάν πρέπει να χρησιμοποιήσετε Wi-Fi, κλείστε το όταν δεν το χρησιμοποιείτε, ειδικά τη νύχτα όταν κοιμάστε. Ιδανικά, προσανατολιστείτε προς την καλωδίωση του σπιτιού σας, ώστε να μπορείτε να απομακρύνετε εντελώς το Wi-Fi. Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσετε ότι εάν έχετε δρομολογητή Wi-Fi, στην ουσία έχετε έναν μικρό πύργο κινητού τηλεφώνου μέσα στο σπίτι σας.
Ιδανικά, εξαφανίστε το Wi-Fi και απλώς χρησιμοποιήστε μια ενσύρματη σύνδεση. Εάν πρέπει οπωσδήποτε να έχετε δρομολογητή (router), μπορείτε να τον τοποθετήσετε σε ένα θωρακισμένο κουτί για WiFi. Μπορείτε να βρείτε θωρακισμένα αντικείμενα στο διαδίκτυο ή να φτιάξετε τα δικά σας χρησιμοποιώντας ύφασμα Swiss Shield. Εάν έχετε φορητό υπολογιστή χωρίς θύρες Ethernet, ένας προσαρμογέας USB Ethernet θα σας επιτρέψει να συνδεθείτε στο διαδίκτυο με ενσύρματη σύνδεση.
5. Για μια πιο εκτεταμένη θωράκιση, μπορείτε να βάψετε τους τοίχους και την οροφή του υπνοδωματίου σας με ειδικό χρώμα θωράκισης, το οποίο θα εμποδίσει τα RF από εξωτερικές πηγές, όπως πύργους κυψελών κινητής τηλεφωνίας, έξυπνους μετρητές ρεύματος (smart meters) και πύργους ραδιοφώνου / τηλεόρασης. Τα παράθυρα μπορούν να καλυφθούν με φιλμ ή μεμβράνη θωράκισης τζαμιών. Για το κρεβάτι σας, σκεφτείτε να χρησιμοποιήσετε κάποια προϊόντα ηλεκτρομαγνητικής θωράκισης.

Συμβουλές για την ανακούφιση από τα EMFs κατά τη διάρκεια της ημέρας
1. Για να μειώσετε την έκθεση στα EMFs κατά τη διάρκεια της ημέρας, εξετάστε το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσετε φίλτρα Stetzer για να μειώσετε το επίπεδο της «βρώμικης» ηλεκτρικής ενέργειας ή των ηλεκτρομαγνητικών παρεμβολών που δημιουργούνται. Επίσης μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον ρυθμιστή ΝΑ7 (electrosmog ELF ακτινοβολίας ρεύματος ΔΕΗ) που θα σας προστατέψει από τα φαινόμενα ηλεκτρομαγνητικής ρύπανσης που δημιουργεί το ηλεκτρικό ρεύμα στα καλώδια (δείτε το σχετικό video). Αυτή μπορεί να είναι μια καλύτερη στρατηγική για τη μείωση της βλάβης από την έκθεση στα EMFs, καθώς φαίνεται ότι το μεγαλύτερο μέρος της δημιουργείται από τις συχνότητες που αφαιρούν τα φίλτρα.

2. Συνδέστε τον υπολογιστή σας στο Διαδίκτυο μέσω ενσύρματης σύνδεσης Ethernet. Αποφύγετε επίσης ασύρματα πληκτρολόγια, trackball, ποντίκια, εκτυπωτές και φορητά οικιακά τηλέφωνα. Επιλέξτε τις ενσύρματες εκδόσεις τους.
3. Αποφύγετε να μεταφέρετε το κινητό σας τηλέφωνο έχοντας επαφή με το σώμα σας, (εκτός εάν βρίσκεται σε λειτουργία αεροπλάνου) και μην κοιμάστε ποτέ έχοντας το κοντά σας ή πάνω σας, εκτός εάν βρίσκεται σε λειτουργία αεροπλάνου. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και σε λειτουργία αεροπλάνου μπορεί να εκπέμπει σήματα, γι' αυτό εναλλακτικά μπορείτε να βάλετε μια πλάτη θωράκισης
4. Όταν χρησιμοποιείτε το κινητό σας τηλέφωνο, χρησιμοποιήστε το ηχείο και κρατήστε το τηλέφωνο σε μεγάλη απόσταση. Προσπαθήστε να μειώσετε ριζικά το χρόνο που καταναλώνετε στο κινητό. Μια εναλλακτική λύση είναι τα τηλέφωνα λογισμικού VoIP που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ενώ είστε συνδεδεμένοι στο Διαδίκτυο μέσω ενσύρματης σύνδεσης, ή ακόμη καλύτερα, χρησιμοποιήστε ένα σταθερό τηλέφωνο.

5. Για να διαπιστώσετε εάν έχετε κοντά σας (και να ελέγχετε περιοδικά) κεραίες βάσης κινητής τηλεφωνίας και WiFi router από γειτονικά διαμερίσματα, τα οποία εκπέμπουν ιδιαίτερα ισχυρά ηλεκτρομαγνητικά πεδία, μπορείτε να αγοράσετε κάποιον μετρητή ακτινοβολίας υψηλών συχνοτήτων. Εναλλακτικά μπορείτε να νοικιάσετε μετρητή με ιδιαίτερα χαμηλό κόστος. 

Γενικές συμβουλές για την μείωση της ακτινοβολίας στο σπίτι
1. Εάν εξακολουθείτε να χρησιμοποιείτε φούρνο μικροκυμάτων, σκεφτείτε να τον αντικαταστήσετε με φούρνο ατμού, ο οποίος θα θερμαίνει το φαγητό σας το ίδιο γρήγορα και με μεγαλύτερη ασφάλεια.
2. Εφόσον αυτό είναι εφικτό, αποφύγετε τη χρήση «έξυπνων» συσκευών και θερμοστατών που εξαρτώνται από την ασύρματη σύνδεση. Αυτό περιλαμβάνει όλες τις νέες «έξυπνες» τηλεοράσεις. Ονομάζονται έξυπνες επειδή εκπέμπουν σήματα Wi-Fi και, σε αντίθεση με τον υπολογιστή σας, δεν μπορείτε να απενεργοποιήσετε το σήμα Wi-Fi. Εξετάστε το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσετε αντί τηλεόρασης μια μεγάλη οθόνη υπολογιστή, καθώς δεν εκπέμπει σήματα Wi-Fi.

3. Αντικαταστήστε τους λαμπτήρες CFL με λαμπτήρες πυρακτώσεως. Αφαιρέστε ιδανικά όλα τα φώτα φθορισμού από το σπίτι σας. Όχι μόνο εκπέμπουν ανθυγιεινό φως, αλλά το πιο σημαντικό, μεταφέρουν το ρεύμα στο σώμα σας όταν είστε κοντά στους λαμπτήρες.
4. Οι διακόπτες Dimmer αποτελούν πηγή «βρώμικου» ηλεκτρικού ρεύματος, οπότε εξετάστε το ενδεχόμενο εγκατάστασης διακοπτών on / off αντί για διακόπτες dimmer.
5. Όσο αυτό είναι εφικτό μην χρησιμοποιείτε τους έξυπνους μετρητές ή προσθέστε μια ασπίδα σε έναν υπάρχοντα έξυπνο μετρητή, μερικές από τις οποίες έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν την ακτινοβολία κατά 98 έως 99%.
6. Εάν διατηρείτε ομοιοπαθητικά ή άλλα σκευάσματα (δυναμοποιημένης μορφής) προστατέψτε τα με μια θήκη προστασίας από EMF/EMR


Αναφορές και πηγές που χρησιμοποιήθηκαν
Rev Environ Health. 2015;30(2):99-116

International Journal of Innovative Research in Engineering and Management, September 2015; 2(5)
J Cell Mol Med. 2013 Aug;17(8):958-65
Current Chemical Biology 2016; 10(1): 74-82
American Journal of Physiology 1996 Nov;271(5 Pt 1):C1424-37
Physiol Rev. 2007 Jan; 87(1): 315–424
JRS.BV EU Reflex Study Shows DNA Damage
Electric Sense May 12, 2017
Environmental Health Trust, Letter to the FCC From Dr. Yael Stein MD in Opposition to 5G Spectrum Frontiers
Telecom Power Grab, 5G Fact Sheet
Environmental Health Trust 20 Facts About 5G Wireless
Phys Med Biol. 2011 Mar 7;56(5):1329-39
Eluxemagazine, Frightening Frequencies
ElectricSense, The Dangers of 5G, May 30, 2018 (PDF)
Dr. Mercola_A film about the impending 5G Apocalypse
A 5G Wireless Future by Dr. Cindy Russell (PDF)
References List to A 5G Wireless Future by Dr. Cindy Russell (PDF)
Klin Oczna. 1994 Aug-Sep;96(8-9):257-9
Health Phys. 2009 Sep;97(3):212-8
Zhonghua Lao Dong Wei Sheng Zhi Ye Bing Za Zhi. 2003 Oct;21(5):346-9
Fiziol Zh SSSR Im I M Sechenova. 1992 Jan;78(1):35-41
Biofizika. 2002 Jan-Feb;47(1):71-7
Applied Microbiology and Biotechnology June 2016; 100(11): 4761-4771
EMFScientist.org International Appeal to the UN May 11, 2015, updated January 1, 2019
Scientists Warn of Potential Serious Health Effects of 5G, September 13, 2017
Environ Int. 2014 Sep; 70C:106-112
Central European Journal of Urology 2014; 67(1): 65–71
Fertility and Sterility January 2012; 97(1): 39-45.e2
Youtube.com 5G Apocalypse — The Extinction Event Documentary March 23, 2019
Journal of Chemical Neuroanatomy September 2016; 75 Part B: 43-51
Governing.com January 15, 2019
Environmental Health Trust, 5G Fact Sheet (PDF)
Environmental Health Trust, Published Scientific Research on 5G, Small Cells and Health
Createhealthyhomes.com, Healthy Wiring Practices (PDF)
The Global Healing Center November 13, 2014


Παρακάτω παρατίθενται σχετικές έρευνες (ανά παρενέργεια) που δείχνουν πώς συνδέεται η συχνότητα μικροκυμάτων μη θερμικών ηλεκτρομαγνητικών πεδίων (EMFs) με σημαντικές παρενέργειες στην υγεία μας.

[1]. Βλάβη κυτταρικού DNA: Διασπάσεις μονού και διπλού κλώνου στο κυτταρικό DNA και οξειδωμένες βάσεις στο κυτταρικό DNA, οδηγώντας σε χρωμοσομικές και άλλες μεταλλακτικές αλλαγές:
1. Glaser ZR, PhD. 1971 Naval Medical Research Institute Research Report, June 1971. Bibliography of Reported Biological Phenomena (“Effects”) and Clinical Manifestations Attributed to Microwave and Radio-Frequency Radiation. Report No. 2 Revised. https://scholar.google.com/scholar?q=Glaser+naval+medical+microwave+radio-frequency+1972&btnG=&hl=en&as_sdt=0%2C38 (Accessed Sept. 9, 2017)

2. Goldsmith JR. 1997 Epidemiologic evidence relevant to radar (microwave) effects. Environ Health Perspect 105(Suppl 6):1579-1587.
3. Yakymenko IL, Sidorik EP, Tsybulin AS. 1999 [Metabolic changes in cells under electromagnetic radiation of mobile communication systems]. Ukr Biokhim Zh (1999), 2011 Mar-Apr:20-28.
4. Aitken RJ, De Iuliis GN. 2007 Origins and consequences of DNA damage in male germ cells. Reprod Biomed Online 14:727-733.
5. Hardell, L., Sage, C. 2008. Biological effects from electromagnetic field exposure and public exposure standards. Biomed. Pharmacother. 62, 104-109.
6. Hazout A, Menezo Y, Madelenat P, Yazbeck C, Selva J, Cohen-Bacrie P. 2008 [Causes and clinical implications of sperm DNA damages]. Gynecol Obstet Fertil ;36:1109-1117.
7. Phillips JL, Singh NP, Lai H. 2009 Electromagnetic fields and DNA damage. Pathophysiology 16:79-88.
8. Ruediger HW. 2009 Genotoxic effects of radiofrequency electromagnetic fields. Pathophysiology. 16:89-102.
9. Makker K, Varghese A, Desai NR, Mouradi R, Agarwal A. 2009 Cell phones: modern man’s nemesis? Reprod Biomed Online 18:148-157.
10. Yakymenko I, Sidorik E. 2010 Risks of carcinogenesis from electromagnetic radiation and mobile telephony devices. Exp Oncol 32:729-736.
11. Yakimenko IL, Sidorik EP, Tsybulin AS. 2011 [Metabolic changes in cells under electromagnetic radiation of mobile communication systems]. Ukr Biokhim Zh (1999). 2011 Mar-Apr;83(2):20-28.
12. Gye MC, Park CJ. 2012 Effect of electromagnetic field exposure on the reproductive system. Clin Exp Reprod Med 39:1-9. doi.org/10.5653/cerm.2012.39.1.1
13. Pall, ML. 2013. Electromagnetic fields act via activation of voltage-gated calcium channels to produce beneficial or adverse effects. J Cell Mol Med 17:958-965. doi: 10.1111/jcmm.12088.
14. Pall, M. L. 2015 Scientific evidence contradicts findings and assumptions of Canadian Safety Panel 6: microwaves act through voltage-gated calcium channel activation to induce biological impacts at non-thermal levels, supporting a paradigm shift for microwave/lower frequency electromagnetic field action. Rev. Environ. Health 3, 99-116. doi: 10.1515/reveh-2015-0001.
15. Hensinger P, Wilke E. 2016. Mobilfunk-Studienergebnisse bestätigen Risiken Studienrecherche 2016-4 veröffentlicht. Umwelt Medizin Gesellshaft 29:3/2016.
16. Houston BJ, Nixon B, King BV, De Iuliis GN, Aitken RJ. 2016 The effects of radiofrequency electromagnetic radiation on sperm function. Reproduction 152:R263-R276.
17. Batista Napotnik T, Reberšek M, Vernier PT, Mali B, Miklavčič D. 2016 Effects of high voltage nanosecond electric pulses on eukaryotic cells (in vitro): A systematic review. Bioelectrochemistry. 2016 Aug;110:1-12. doi: 10.1016/j.bioelechem.2016.02.011.
18. Asghari A, Khaki AA, Rajabzadeh A, Khaki A. 2016 A review on Electromagnetic fields (EMFs) and the reproductive system. Electron Physician. 2016 Jul 25;8(7):2655-2662. doi: 10.19082/2655.
19. Pall ML. 2018 How cancer can be caused by microwave frequency electromagnetic field (EMF) exposures: EMF activation of voltage-gated calcium channels (VGCCs) can cause cancer including tumor promotion, tissue invasion and metastasis via 15 mechanisms. Chapter 7 in Mobile Communications and Public Health, Marko Markov, Ed., CRC press, pp 163-184.
20. Pall ML. 2018 Wi-Fi is an important threat to human health. Environ Res 164:404-416.
21. Wilke I. 2018 Biological and pathological effects of 2.45 GHz on cells, fertility, brain and behavior. Umwelt Medizin Gesselshaft 2018 Feb 31 (1).

[2]. Μειωμένη γονιμότητα, (συμπεριλαμβανομένων αλλαγών αναδιαμόρφωσης ιστών στους όρχεις), μειωμένος αριθμός σπερματοζωαρίων και ποιότητα σπέρματος, μειωμένη γονιμότητα των γυναικών (συμπεριλαμβανομένης της αναδιαμόρφωσης των ωοθηκών), απώλεια ωαρίων (ωοθυλακίων), μειωμένα επίπεδα οιστρογόνων, προγεστερόνης και τεστοστερόνης (δηλαδή επιπέδων ορμονών του φύλου), αυξημένη συχνότητα εμφάνισης αποβολών, μείωση της λίμπιντο: 
1. Glaser ZR, PhD. 1971 Naval Medical Research Institute Research Report, June 1971. Bibliography of Reported Biological Phenomena (“Effects”) and Clinical Manifestations Attributed to Microwave and Radio-Frequency Radiation. Report No. 2 Revised. https://scholar.google. com/scholar?q=Glaser+naval+medical+microwave+radio- frequency+1972&btnG=&hl=en&as_sdt=0%2C38 (Accessed Sept. 9, 2017)
2. Tolgskaya MS, Gordon ZV. 1973. Pathological Effects of Radio Waves, Translated from Russian by B Haigh. Consultants Bureau, New York/London, 146 pages.
3. Goldsmith JR. 1997 Epidemiological evidence relevant to radar (microwave) effects. Environ Health Perspect 105(Suppl 6):1579-1587.
4. Aitken RJ, De Iuliis GN. 2007 Origins and consequences of DNA damage in male germ cells. Reprod Biomed Online 14:727-733.
5. Hazout A, Menezo Y, Madelenat P, Yazbeck C, Selva J, Cohen-Bacrie P. 2008 [Causes and clinical implications of sperm DNA damages]. Gynecol Obstet Fertil ;36:1109-1117.
6. Makker K, Varghese A, Desai NR, Mouradi R, Agarwal A. 2009 Cell phones: modern man’s nemesis? Reprod Biomed Online 18:148-157.
7. Kang N, Shang XJ, Huang YF. 2010 [Impact of cell phone radiation on male reproduction]. Zhonghua Nan Ke Xue 16:1027-1030.
8. Gye MC, Park CJ. 2012 Effect of electromagnetic field exposure on the reproductive system. Clin Exp Reprod Med 39:1-9. doi.org/10.5653/cerm.2012.39.1.1
9. La Vignera S, Condorelli RA, Vicari E, D’Agata R, Calogero AE. 2012 Effects of the exposure to mobile phones on male reproduction: a review of the literature. J Androl 33:350-356.
10. Carpenter DO. 2013 Human disease resulting from exposure to electromagnetic fields. Rev Environ Health 2013;28:159-172.
11. Nazıroğlu M, Yüksel M, Köse SA, Özkaya MO. 2013 Recent reports of Wi-Fi and mobile phoneinduced radiation on oxidative stress and reproductive signaling pathways in females and males. J Membr Biol 246:869-875.
12. Adams JA, Galloway TS, Mondal D, Esteves SC, Mathews F. 2014 Effect of mobile telephones on sperm quality: a systematic review and meta-analysis. Environ Int 70:106-112.
13. Liu K, Li Y, Zhang G, Liu J, Cao J, Ao L, Zhang S. 2014 Association between mobile phone use and semen quality: a systematic review and meta-analysis. Andrology 2:491-501.
14. K Sri N. 2015 Mobile phone radiation: physiological & pathophysiological considerations. Indian J Physiol Pharmacol 59:125-135.
15. Hensinger P, Wilke E. 2016. Mobilfunk-Studienergebnisse bestätigen Risiken Studienrecherche 2016-4 veröffentlicht. Umwelt Medizin Gesellshaft 29:3/2016.
16. Houston BJ, Nixon B, King BV, De Iuliis GN, Aitken RJ. 2016 The effects of radiofrequency electromagnetic radiation on sperm function. Reproduction 152:R263-R276
17. Pall ML. 2018 Wi-Fi is an important threat to human health. Environ Res 164:404-416.
18. Wilke I. 2018 Biological and pathological effects of 2.45 GHz on cells, fertility, brain and behavior. Umwelt Medizin Gesselshaft 2018 Feb 31 (1).

[3]. Νευρολογικές και νεύρο-ψυχιατρικές παρενέργειες 
1. Marha K. 1966 Biological Effects of High-Frequency Electromagnetic Fields (Translation). ATD Report 66-92. July 13, 1966 (ATD Work Assignment No. 78, Task 11). http://www.dtic.mil/docs/citations/AD0642029 (accessed March 12, 2018)
2. Glaser ZR, PhD. 1971 Naval Medical Research Institute Research Report, June 1971. Bibliography of Reported Biological Phenomena (“Effects”) and Clinical Manifestations Attributed to Microwave and Radio-Frequency Radiation. Report No. 2 Revised. https://scholar.google.com/scholar?q=Glaser+naval+medical+microwave+radio-frequency+1972&btnG=&hl=en&as_sdt=0%2C38 (Accessed Sept. 9, 2017)
3. Tolgskaya MS, Gordon ZV. 1973. Pathological Effects of Radio Waves, Translated from Russian by Haigh. Consultants Bureau, New York/London, 146 pages.
4. Bise W. 1978 Low power radio-frequency and microwave effects on human electroencephalogram and behavior. Physiol Chem Phys 10:387-398.
5. Raines, J. K. 1981. Electromagnetic Field Interactions with the Human Body: Observed Effects and Theories. Greenbelt, Maryland: National Aeronautics and Space Administration 1981; 116 p.
6. Frey AH. 1993 Electromagnetic field interactions with biological systems. FASEB J 7:272-281.
7. Lai H. 1994 Neurological effects of radiofrequency electromagnetic radiation. In: Advances inElectromagnetic Fields in Living Systems, Vol. 1, J.C. Lin, Ed., Plenum Press, New York, pp. 27-88.
8. Grigor’ev IuG. 1996 [Role of modulation in biological effects of electromagnetic radiation]. Radiats Biol Radioecol 36:659-670.
9. Lai, H 1998 Neurological effects of radiofrequency electromagnetic radiation. https://mapcruzin.com/radiofrequency/henry_lai2.htm.
10. Aitken RJ, De Iuliis GN. 2007 Origins and consequences of DNA damage in male germ cells. Reprod Biomed Online 14:727-733.
11. Hardell, L., Sage, C. 2008. Biological effects from electromagnetic field exposure and public exposure standards. Biomed. Pharmacother. 62, 104-109.
12. Makker K, Varghese A, Desai NR, Mouradi R, Agarwal A. 2009 Cell phones: modern man’s nemesis? Reprod Biomed Online 18:148-157.
13. Khurana VG, Hardell L, Everaert J, Bortkiewicz A, Carlberg M, Ahonen M. 2010 Epidemiological evidence for a health risk from mobile phone base stations. Int J Occup Environ Health 16:263-267.
14. Levitt, B. B., Lai, H. 2010. Biological effects from exposure to electromagnetic radiation emitted by cell tower base stations and other antenna arrays. Environ. Rev. 18, 369-395. doi.org/10.1139/A10-018

15. Carpenter DO. 2013 Human disease resulting from exposure to electromagnetic fields. Rev Environ Health 2013;28:159-172.
16. Politański P, Bortkiewicz A, Zmyślony M. 2016 [Effects of radio- and microwaves emitted by wireless communication devices on the functions of the nervous system selected elements]. Med Pr 67:411-421.
17. Hensinger P, Wilke E. 2016. Mobilfunk-Studienergebnisse bestätigen Risiken Studienrecherche 2016-4 veröffentlicht. Umwelt Medizin Gesellshaft 29:3/2016.
18. Pall ML. 2016 Microwave frequency electromagnetic fields (EMFs) produce widespread neuropsychiatric effects including depression. J Chem Neuroanat 75(Pt B):43-51. doi:10.1016/j.jchemneu.2015.08.001.

19. Hecht, Karl. 2016 Health Implications of Long-Term Exposures to Electrosmog. Brochure 6 of A Brochure Series of the Competence Initiative for the Protection of Humanity, the Environment and Democracy. http://kompetenzinitiative.net/KIT/wp-content/uploads/2016/07/KI_Brochure-6_K_Hecht_web.pdf (accessed Feb. 11, 2018)
20. Sangün Ö, Dündar B, Çömlekçi S, Büyükgebiz A. 2016 The Effects of Electromagnetic Field on the Endocrine System in Children and Adolescents. Pediatr Endocrinol Rev 13:531-545.
21. Belyaev I, Dean A, Eger H, Hubmann G, Jandrisovits R, Kern M, Kundi M, Moshammer H, Lercher P, Müller K, Oberfeld G, Ohnsorge P, Pelzmann P, Scheingraber C, Thill R. 2016 EUROPAEM EMF Guideline 2016 for the prevention, diagnosis and treatment of EMF-related health problems and illnesses. Rev Environ Health DOI 10.1515/reveh-2016-0011.
22. Zhang J, Sumich A, Wang GY. 2017 Acute effects of radiofrequency electromagnetic field emitted by mobile phone on brain function. Bioelectromagnetics 38:329-338. doi: 10.1002/bem.22052.
23. Lai H. 2018. A Summary of Recent Literature (2007–2017) on Neurological Effects of Radio Frequency Radiation. Chapter 8 in Mobile Communications and Public Health, Marko Markov, Ed., CRC press, pp 185-220.
24. Pall ML. 2018 Wi-Fi is an important threat to human health. Environ Res 164:404-416.
25. Wilke I. 2018 Biological and pathological effects of 2.45 GHz on cells, fertility, brain and behavior. Umwelt Medizin Gesselshaft 2018 Feb 31 (1).

[4]. Απόπτωση / κυτταρικός θάνατος (μια σημαντική διαδικασία για την παραγωγή νεύρο-εκφυλιστικών ασθενειών οι οποίες παίζουν σημαντικό ρόλο στην στειρότητα).
1. Glaser ZR, PhD. 1971 Naval Medical Research Institute Research Report, June 1971. Bibliography of Reported Biological Phenomena (“Effects”) and Clinical Manifestations Attributed to Microwave and Radio-Frequency Radiation. Report No. 2 Revised. https://scholar.google.com/scholar?q=Glaser+naval+medical+microwave+radio-frequency+1972&btnG=&hl=en&as_sdt=0%2C38 (Accessed Sept. 9, 2017)
2. Tolgskaya MS, Gordon ZV. 1973. Pathological Effects of Radio Waves, Translated from Russian by B Haigh. Consultants Bureau, New York/London, 146 pages.
3. Raines, J. K. 1981. Electromagnetic Field Interactions with the Human Body: Observed Effects and Theories. Greenbelt, Maryland: National Aeronautics and Space Administration 1981; 116 p.
4. Hardell L, Sage C. 2008. Biological effects from electromagnetic field exposure and public exposure standards. Biomed. Pharmacother. 62:104-109. doi: 10.1016/j.biopha.2007.12.004.
5. Makker K, Varghese A, Desai NR, Mouradi R, Agarwal A. 2009 Cell phones: modern man’s nemesis? Reprod Biomed Online 18:148-157.
6. Levitt, B. B., Lai, H. 2010. Biological effects from exposure to electromagnetic radiation emitted by cell tower base stations and other antenna arrays. Environ. Rev. 18, 369-395. doi.org/10.1139/A10-018
7. Yakymenko I, Sidorik E. 2010 Risks of carcinogenesis from electromagnetic radiation and mobile telephony devices. Exp Oncol 32:729-736.
8. Yakimenko IL, Sidorik EP, Tsybulin AS. 2011 [Metabolic changes in cells under electromagnetic radiation of mobile communication systems]. Ukr Biokhim Zh (1999). 2011 Mar-Apr;83(2):20-28.
9. Pall, ML. 2013. Electromagnetic fields act via activation of voltage-gated calcium channels to produce beneficial or adverse effects. J Cell Mol Med 17:958-965. doi: 10.1111/jcmm.12088.
10. Pall ML. 2016 Microwave frequency electromagnetic fields (EMFs) produce widespread neuropsychiatric effects including depression. J Chem Neuroanat 75(Pt B):43-51. doi:10.1016/j.jchemneu.2015.08.001.

11. Batista Napotnik T, Reberšek M, Vernier PT, Mali B, Miklavčič D. 2016 Effects of high voltage nanosecond electric pulses on eukaryotic cells (in vitro): A systematic review. Bioelectrochemistry. 2016 Aug;110:1-12. doi: 10.1016/j.bioelechem.2016.02.011.
12. Asghari A, Khaki AA, Rajabzadeh A, Khaki A. 2016 A review on Electromagnetic fields (EMFs) and the reproductive system. Electron Physician. 2016 Jul 25;8(7):2655-2662. doi: 10.19082/2655.
13. Pall ML. 2018 Wi-Fi is an important threat to human health. Environ Res 164:404-416.

[5]. Οξειδωτικό στρες / βλάβη ελεύθερων ριζών (σχεδόν σε όλες τις χρόνιες ασθένειες εμπλέκονται σημαντικοί μηχανισμοί. Άμεση βλάβη του κυτταρικού DNA) 
1. Raines, J. K. 1981. Electromagnetic Field Interactions with the Human Body: Observed Effects and Theories. Greenbelt, Maryland: National Aeronautics and Space Administration 1981; 116 p.
2. Hardell, L., Sage, C. 2008. Biological effects from electromagnetic field exposure and public exposure standards. Biomed. Pharmacother. 62, 104-109.
3. Hazout A, Menezo Y, Madelenat P, Yazbeck C, Selva J, Cohen-Bacrie P. 2008 [Causes and clinical implications of sperm DNA damages]. Gynecol Obstet Fertil ;36:1109-1117
4. Makker K, Varghese A, Desai NR, Mouradi R, Agarwal A. 2009 Cell phones: modern man’s nemesis? Reprod Biomed Online 18:148-157.
5. Desai NR, Kesari KK, Agarwal A. 2009 Pathophysiology of cell phone radiation: oxidative stress and carcinogenesis with focus on the male reproductive system. Reproduct Biol Endocrinol 7:114.
6. Yakymenko I, Sidorik E. 2010 Risks of carcinogenesis from electromagnetic radiation and mobile telephony devices. Exp Oncol 32:729-736.
7. Yakimenko IL, Sidorik EP, Tsybulin AS. 2011 [Metabolic changes in cells under electromagnetic radiation of mobile communication systems]. Ukr Biokhim Zh (1999). 2011 Mar-Apr;83(2):20-28.
8. Consales, C., Merla, C., Marino, C., et al. 2012. Electromagnetic fields, oxidative stress, and neurodegeneration. Int. J. Cell Biol. 2012: 683897.
9. LaVignera et al 2012 La Vignera S, Condorelli RA, Vicari E, D’Agata R, Calogero AE. 2012 Effects of the exposure to mobile phones on male reproduction: a review of the literature. J Androl 33:350-356.
10. Pall, ML. 2013. Electromagnetic fields act via activation of voltage-gated calcium channels to produce beneficial or adverse effects. J Cell Mol Med 17:958-965. doi: 10.1111/jcmm.12088.
11. Nazıroğlu M, Yüksel M, Köse SA, Özkaya MO. 2013 Recent reports of Wi-Fi and mobile phoneinduced radiation on oxidative stress and reproductive signaling pathways in females and males. J Membr Biol 246:869-875.
12. Pall, M. L. 2015. Scientific evidence contradicts findings and assumptions of Canadian Safety Panel 6: microwaves act through voltage-gated calcium channel activation to induce biological impacts at non-thermal levels, supporting a paradigm shift for microwave/lower frequency electromagnetic field action. Rev. Environ. Health 3, 99-116.

13. Yakymenko I, Tsybulin O, Sidorik E, Henshel D, Kyrylenko O, Kysylenko S. 2015 Oxidative mechanisms of biological activity of low-intensity radiofrequency radiation. Electromagnetic Biol Med: Early Online 1-16. ISSN: 1536-8378.
14. Hensinger P, Wilke E. 2016. Mobilfunk-Studienergebnisse bestätigen Risiken Studienrecherche 2016-4 veröffentlicht. Umwelt Medizin Gesellshaft 29:3/2016.
15. Houston BJ, Nixon B, King BV, De Iuliis GN, Aitken RJ. 2016 The effects of radiofrequency electromagnetic radiation on sperm function. Reproduction 152:R263-R276.
16. Dasdag S, Akdag MZ. 2016 The link between radio frequencies emitted from wireless technologies and oxidative stress. J Chem Neuroanat 75(Pt B):85-93.
17. Wang H, Zhang X. 2017 Magnetic fields and reactive oxygen species. Int J Mol Sci. 2017 Oct 18;18(10). pii: E2175. doi: 10.3390/ijms18102175.
18. Pall ML. 2018 Wi-Fi is an important threat to human health. Environ Res 164:404-416.
19. Wilke I. 2018 Biological and pathological effects of 2.45 GHz on cells, fertility, brain and behaviour. Umwelt Medizin Gesselshaft 2018 Feb 31 (1).

[6]. Ορμονικές παρενέργειες (ενδοκρινικό σύστημα
1. Glaser ZR, PhD. 1971 Naval Medical Research Institute Research Report, June 1971. Bibliography of Reported Biological Phenomena (“Effects”) and Clinical Manifestations Attributed to Microwave and Radio-Frequency Radiation. Report No. 2 Revised. https://scholar.google.com/scholar?q=Glaser+naval+medical+microwave+radio-frequency+1972&btnG=&hl=en&as_sdt=0%2C38 (Accessed Sept. 9, 2017)
2. Tolgskaya MS, Gordon ZV. 1973. Pathological Effects of Radio Waves, Translated from Russian by B Haigh. Consultants Bureau, New York/London, 146 pages.
3. Raines, J. K. 1981. Electromagnetic Field Interactions with the Human Body: Observed Effects and Theories. Greenbelt, Maryland: National Aeronautics and Space Administration 1981; 116 p.
4. Hardell, L., Sage, C. 2008. Biological effects from electromagnetic field exposure and public exposure standards. Biomed. Pharmacother. 62, 104-109.
5. Makker K, Varghese A, Desai NR, Mouradi R, Agarwal A. 2009 Cell phones: modern man’s nemesis? Reprod Biomed Online 18:148-157.
6. Gye MC, Park CJ. 2012 Effect of electromagnetic field exposure on the reproductive system. Clin Exp Reprod Med 39:1-9. doi.org/10.5653/cerm.2012.39.1.1
7. Pall, M. L. 2015. Scientific evidence contradicts findings and assumptions of Canadian Safety Panel 6: microwaves act through voltage-gated calcium channel activation to induce biological impacts at non-thermal levels, supporting a paradigm shift for microwave/lower frequency electromagnetic field action. Rev. Environ. Health 3, 99-116
8. Sangün Ö, Dündar B, Çömlekçi S, Büyükgebiz A. 2016 The Effects of Electromagnetic Field on the Endocrine System in Children and Adolescents. Pediatr Endocrinol Rev 13:531-545.
9. Hecht, Karl. 2016 Health Implications of Long-Term Exposures to Electrosmog. Brochure 6 of A Brochure Series of the Competence Initiative for the Protection of Humanity, the Environment and Democracy. http://kompetenzinitiative.net/KIT/wp-content/uploads/2016/07/KI_Brochure-6_K_Hecht_web.pdf (accessed Feb. 11, 2018)
10. Asghari A, Khaki AA, Rajabzadeh A, Khaki A. 2016 A review on Electromagnetic fields (EMFs) and the reproductive system. Electron Physician. 2016 Jul 25;8(7):2655-2662. doi: 10.19082/2655.
11. Pall ML. 2018 Wi-Fi is an important threat to human health. Environ Res 164:404-416.
12. Wilke I. 2018 Biological and pathological effects of 2.45 GHz on cells, fertility, brain and behaviour. Umwelt Medizin Gesselshaft 2018 Feb 31 (1).

[7]. Αυξημένο ενδοκυτταρικό ασβέστιο: το ενδοκυτταρικό ασβέστιο διατηρείται σε πολύ χαμηλά επίπεδα (συνήθως περίπου 2 Χ 10-9 Μ) εκτός από μικρές αυξήσεις που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ρυθμιστικών αντιδράσεων, έτσι ώστε η συνεχής αύξηση των επιπέδων ενδοκυτταρικού ασβεστίου να παράγει πολλές παθο-φυσιολογικές (νοσογενείς) αντιδράσεις 
1. Adey WR. 1988 Cell membranes: the electromagnetic environment and cancer promotion. Neurochem Res.13:671-677.

2. Walleczek, J. 1992. Electromagnetic field effects on cells of the immune system: the role of calcium signalling. FASEB J. 6, 3177-3185.
3. Adey, WR. 1993 Biological effects of electromagnetic fields. J Cell Biochem 51:410-416.
4. Frey AH. 1993 Electromagnetic field interactions with biological systems. FASEB J 7:272-281.
5. Funk RHW, Monsees T, Özkucur N. 2009 Electromagnetic effects—Form cell biology to medicine. Prog Histochem Cytochem 43:177-264.
6. Yakymenko IL, Sidorik EP, Tsybulin AS. 1999 [Metabolic changes in cells under electromagnetic radiation of mobile communication systems]. Ukr Biokhim Zh (1999), 2011 Mar-Apr:20-28.
7. Gye MC, Park CJ. 2012 Effect of electromagnetic field exposure on the reproductive system. Clin Exp Reprod Med 39:1-9. doi.org/10.5653/cerm.2012.39.1.1
8. Pall, ML. 2013. Electromagnetic fields act via activation of voltage-gated calcium channels to produce beneficial or adverse effects. J Cell Mol Med 17:958-965. doi: 10.1111/jcmm.12088.
9. Pall ML. 2014 Electromagnetic field activation of voltage-gated calcium channels: role in therapeutic effects. Electromagn Biol Med. 2014 Apr 8 doi: 10.3109/15368378.2014.906447.

10. Pall ML. 2015 How to approach the challenge of minimizing non-thermal health effects of microwave radiation from electrical devices. International Journal of Innovative Research in Engineering & Management (IJIREM) ISSN: 2350-0557, Volume-2, Issue -5, September 2015; 71-76.
11. Pall, M. L. 2015 Scientific evidence contradicts findings and assumptions of Canadian Safety Panel 6: microwaves act through voltage-gated calcium channel activation to induce biological impacts at non-thermal levels, supporting a paradigm shift for microwave/lower frequency electromagnetic field action. Rev. Environ. Health 3, 99-116. doi: 10.1515/reveh-2015-0001.

12. Pall ML. 2016 Electromagnetic fields act similarly in plants as in animals: Probable activation of calcium channels via their voltage sensor. Curr Chem Biol 10: 74-82.
13. Pall ML. 2016 Microwave frequency electromagnetic fields (EMFs) produce widespread neuropsychiatric effects including depression. J Chem Neuroanat 75(Pt B):43-51. doi:10.1016/j.jchemneu.2015.08.001.

14. Batista Napotnik T, Reberšek M, Vernier PT, Mali B, Miklavčič D. 2016 Effects of high voltage nanosecond electric pulses on eukaryotic cells (in vitro): A systematic review. Bioelectrochemistry. 2016 Aug;110:1-12. doi: 10.1016/j.bioelechem.2016.02.011.
15. Asghari A, Khaki AA, Rajabzadeh A, Khaki A. 2016 A review on electromagnetic fields (EMFs) and the reproductive system. Electron Physician. 2016 Jul 25;8(7):2655-2662. doi: 10.19082/2655. 

[8]. Αιτία Καρκίνου από έκθεση σε EMFs 
1. Dwyer, M. J., Leeper, D. B. 1978 A Current Literature Report on the Carcinogenic Properties of Ionizing and Nonionizing Radiation. DHEW Publication (NIOSH) 78-134, March 1978.
2. Marino AA, Morris DH. 1985 Chronic electromagnetic stressors in the environment. A risk factor in human cancer. J environ sci health C3:189-219.
3. Adey WR. 1988 Cell membranes: the electromagnetic environment and cancer promotion.Neurochem Res.13:671-677.

4. Adey WR. 1990 Joint actions of environmental nonionizing electromagnetic fields and chemical pollution in cancer promotion. Environ Health Perspect 86:297-305. 
5. Frey AH. 1993 Electromagnetic field interactions with biological systems. FASEB J 7:272-281.
6. Goldsmith JR. 1995 Epidemiological evidence of radiofrequency radiation (microwave) effects on health in military, broadcasting and occupational settings. Int J Occup Environ Health 1:47-57.
7. Goldsmith JR. 1997 Epidemiologic evidence relevant to radar (microwave) effects. Env Health Perspect 105(Suppl 6):1579-1587.
8. Kundi M, Mild K, Hardell L, Mattsson M. 2004 Mobile telephones and cancer – a review of the epidemiological evidence. J Toxicol Env Health, Part B 7:351-384.
9. Kundi M. 2004 Mobile phone use and cancer. Occup Env Med 61:560-570.
10. Behari J, Paulraj R. 2007 Biomarkers of induced electromagnetic field and cancer. Indian J Exp Biol 45:77-85.
11. Hardell L, Carlberg M, Soderqvist F, Hansson Mild K. 2008 Meta-analysis of long-term mobile phone use and the association with brain tumors. Int J Oncol 32:1097-1103.
12. Khurana VG, Teo C, Kundi M, Hardell L, Carlberg M. 2009 Cell phones and brain tumors: a review including the long-term epidemiologic data. Surg Neurol 72:205-214.
13. Desai NR, Kesari KK, Agarwal A. 2009 Pathophysiology of cell phone radiation: oxidative stress and carcinogenesis with focus on the male reproductive system. Reproduct Biol Endocrinol 7:114.
14. Davanipour Z, Sobel E. 2009 Long-term exposure to magnetic fields and the risks of Alzheimer’s disease and breast cancer: Further biological research. Pathophysiology 16:149-156.
15. Yakymenko I, Sidorik E. 2010 Risks of carcinogenesis from electromagnetic radiation and mobile telephony devices. Exp Oncol 32:729-736.
16. Carpenter DO. 2010 Electromagnetic fields and cancer: the cost of doing nothing. Rev Environ Health 25:75-80.
17. Giuliani L, Soffriti M (Eds). 2010 NON-THERMAL EFFECTS AND MECHANISMS OF INTERACTION BETWEEN ELECTROMAGNETIC FIELDS AND LIVING MATTER, RAMAZZINI INSTITUTE EUR. J. ONCOL. LIBRARY Volume 5, National Institute for the Study and Control of Cancer and Environmental Diseases “Bernardino Ramazzini” Bologna, Italy 2010, 400-page monograph.
18. Khurana, V. G., Hardell, L., Everaert, J., Bortkiewicz, A., Carlberg, M., Ahonen, M. 2010 Epidemiological evidence for a health risk from mobile phone base stations. Int. J. Occup. Environ. Health 16, 263-267.
19. Yakymenko, I., Sidorik, E., Kyrylenko, S., Chekhun, V. 2011. Long-term exposure to microwave radiation provokes cancer growth: evidences from radars and mobile communication systems. Exp. Oncol. 33(2), 62-70.
20. Biointiative Working Group, David Carpenter and Cindy Sage (eds). 2012 Bioinitiative 2012: A rationale for biologically-based exposure standards for electromagnetic radiation. http://www.bioinitiative.org/participants/why-we-care/
21. Ledoigt G, Belpomme D. 2013 Cancer induction molecular pathways and HF-EMF irradiation. Adv Biol Chem 3:177-186.
22. Hardell L, Carlberg M. 2013 Using the Hill viewpoints from 1965 for evaluating strengths of evidence of the risk for brain tumors associated with use of mobile and cordless phones. Rev Environ Health 28:97-106. doi: 10.1515/reveh-2013-0006.
23. Hardell L, Carlberg M, Hansson Mild K. 2013 Use of mobile phones and cordless phones is associated with increased risk for glioma and acoustic neuroma. Pathophysiology 2013;20(2):85-110.
24. Carpenter DO. 2013 Human disease resulting from exposure to electromagnetic fields. Rev Environ Health 2013;28:159-172.gj
25. Davis DL, Kesari S, Soskolne CL, Miller AB, Stein Y. 2013 Swedish review strengthens grounds for concluding that radiation from cellular and cordless phones is a probable human carcinogen. Pathophysiology 20:123-129.
26. Morgan LL, Miller AB, Sasco A, Davis DL. 2015 Mobile phone radiation causes brain tumors and should be classified as a probable human carcinogen (2A). Int J Oncol 46(5): 1865-1871.
27. Mahdavi M, Yekta R, Tackallou SH. 2015 Positive correlation between ELF and RF electromagnetic fields on cancer risk. J Paramed Sci 6(3), ISSN 2008-4978.
28. Carlberg M, Hardell L. 2017 Evaluation of Mobile Phone and Cordless Phone Use and Glioma Risk Using the Bradford Hill Viewpoints from 1965 on Association or Causation. BioMed Res Int 2017, Article ID 9218486, https://doi.org/10.1155/2017/9218486
29. Bortkiewicz A, Gadzicka E, Szymczak W. 2017 Mobile phone use and risk for intracranial tumors and salivary gland tumors - A meta-analysis. Int J Occup Med Environ Health 30:27-43.
30. Bielsa-Fernández P, Rodríguez-Martín B. 2017 [Association between radiation from mobile phones and tumour risk in adults]. Gac Sanit. 2017 Apr 12. pii: S0213-9111(17)30083-3. doi:10.1016/j.gaceta.2016.10.014. [Epub ahead of print]
31. Alegría-Loyola MA, Galnares-Olalde JA, Mercado M. 2017 [Tumors of the central nervous system]. Rev Med Inst Mex Seguro Soc 55:330-334.
32. Prasad M, Kathuria P, Nair P, Kumar A, Prasad K. 2017 Mobile phone use and risk of brain tumours: a systematic review of association between study quality, source of funding, and research outcomes. Neurol Sci. 2017 Feb 17. doi: 10.1007/s10072-017-2850-8. [Epub ahead of print].
33. Miller A. 2017 References on cell phone radiation and cancer. https://ehtrust.org/references-cellphone-radio-frequency-radiation-cancer/ (Accessed Sept. 9, 2017)
34. Hardell L. 2017 World Health Organization, radiofrequency radiation and health – a hard nut to crack (Review). Int J Oncol 51:405-413.
35. Pall ML. 2018 How cancer can be caused by microwave frequency electromagnetic field (EMF) exposures: EMF activation of voltage-gated calcium channels (VGCCs) can cause cancer including tumor promotion, tissue invasion and metastasis via 15 mechanisms. Chapter 7 in: Mobile Communications and Public Health, Marko Markov, Ed., CRC Press, pp 163-184.

[9]. Τα παλμικά EMFs στις περισσότερες περιπτώσεις δρουν σε βιολογικό επίπεδο συγκριτικά με τα μη-παλμικά
Αυτό είναι ένα σημαντικό στοιχείο καθώς όλες οι συσκευές ασύρματης επικοινωνίας, επικοινωνούν μέσω παλμών, και όσο πιο «έξυπνες» είναι οι συσκευές τόσο περισσότερο δονούνται παλμικά (επειδή οι παλμοί μεταφέρουν τις πληροφορίες).

1. Osipov YuA, 1965 [Labor hygiene and the effect of radiofrequency electromagnetic fields on workers]. Leningrad Meditsina Publishing House, 220 pp.
2. Pollack H, Healer J. 1967 Review of Information on Hazards to Personnel from High-Frequency Electromagnetic Radiation. Institute for Defense Analyses; Research and Engineering Support Division. IDA/HQ 67-6211, Series B, May 1967.
3. Frey AH. 1974 Differential biologic effects of pulsed and continuous electromagnetic fields and mechanisms of effect. Ann N Y Acad Sci 238: 273-279.
4. Creighton MO, Larsen LE, Stewart-DeHaan PJ, Jacobi JH, Sanwal M, Baskerville JC, Bassen HE, Brown DO, Trevithick JR. 1987 In vitro studies of microwave-induced cataract. II. Comparison of damage observed for continuous wave and pulsed microwaves. Exp Eye Res 45:357-373.
5. Grigor’ev IuG. 1996 [Role of modulation in biological effects of electromagnetic radiation]. Radiats Biol Radioecol 36:659-670.
6. Belyaev I. 2005 Non-thermal biological effects of microwaves. Microwave Rev 11:13-29.
7. Belyaev I. 2005 Non-thermal biological effects of microwaves: current knowledge, further perspective and urgent needs. Electromagn Biol Med 24(3):375-403.
8. Markov MS. 2007 Pulsed electromagnetic field therapy: History, state of the art and future. The Environmentalist 27:465-475.
9. Van Boxem K, Huntoon M, Van Zundert J, Patijn J, van Kleef M, Joosten EA. 2014 Pulsed radiofrequency: a review of the basic science as applied to the pathophysiology of radicular pain: a call for clinical translation. Reg Anesth Pain Med. 2014 Mar-Apr;39(2):149-59.
10. Belyaev, I. 2015. Biophysical mechanisms for nonthermal microwave effects. In: Electromagnetic Fields in Biology and Medicine, Marko S. Markov, ed, CRC Press, New York, pp 49-67.
11. Pall, M. L. 2015 Scientific evidence contradicts findings and assumptions of Canadian Safety Panel 6: microwaves act through voltage-gated calcium channel activation to induce biological impacts at non-thermal levels, supporting a paradigm shift for microwave/lower frequency electromagnetic field action. Rev. Environ. Health 3, 99-116. doi: 10.1515/reveh-2015-0001.
12. Panagopoulos DJ, Johansson O, Carlo GL. 2015 Real versus simulated mobile phone exposures in experimental studies. BioMed. Res. Int. 2015, article ID 607053, 8 pages. doi:10.1155/2015/607053.
13. Batista Napotnik T, Reberšek M, Vernier PT, Mali B, Miklavčič D. 2016 Effects of high voltage nanosecond electric pulses on eukaryotic cells (in vitro): A systematic review. Bioelectrochemistry. 2016 Aug;110:1-12. doi: 10.1016/j.bioelechem.2016.02.011.