Τρίτη, 07 Ιανουαρίου 2020 09:37

Η επιτακτική ανάγκη για μεταμόρφωση

Όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια βαθιά κρίση, όταν ο παλιός τρόπος ύπαρξης στον κόσμο, της αλληλεπίδρασης με τους άλλους ανθρώπους και με το βασίλειο της φύσης, δεν λειτουργεί πλέον, όταν η επιβίωση απειλείται από φαινομενικά δυσεπίλυτα προβλήματα, μια ατομική μορφή ζωής –ή ένα είδος– είτε θα φύγει από τη ζωή και θα εξαφανιστεί, είτε θα υπερκεράσει τους περιορισμούς της υπόστασής της με ένα εξελικτικό άλμα.

Πιστεύεται ότι οι μορφές ζωής του πλανήτη μας εξελίχθηκαν αρχικά στη θάλασσα. Την περίοδο που δεν υπήρχαν ακόμα ζώα στη στεριά, η θάλασσα ήδη έσφυζε από ζωή. Έπειτα, κάποια στιγμή, ένα από τα όντα της θάλασσας πρέπει να άρχισε να περιπλανιέται στη στεριά. Στην αρχή ίσως να σύρθηκε για λίγους πόντους και στη συνέχεια, καταπονημένο από την τεράστια βαρυτική έλξη του πλανήτη, μπορεί να γύρισε στο νερό, όπου η βαρύτητα είναι σχεδόν μηδενική και όπου μπορούσε να επιβιώσει με πολύ περισσότερη άνεση. Θα επαναλάμβανε την προσπάθεια ξανά και ξανά, και πολύ αργότερα θα προσαρμοζόταν σε μια ζωή σε στερεό έδαφος, θα ανέπτυσσε πόδια αντί για πτερύγια και πνεύμονες αντί για βράγχια. Είναι μάλλον απίθανο ένα είδος να τολμήσει να περιηγηθεί σε ένα εντελώς άγνωστο περιβάλλον και να υποστεί μια εξελικτική μεταμόρφωση αν δεν αναγκαστεί να το κάνει εξαιτίας δυσμενών συνθηκών. Είναι πιθανό να υπήρξε μια μεγάλη θαλάσσια έκταση, η οποία απομονώθηκε από τον κύριο όγκο του ωκεανού, όπου το νερό υποχωρούσε βαθμιαία σε χρονικό διάστημα χιλιάδων ετών, υποχρεώνοντας τα ψάρια να αφήσουν τον οικότοπό τους και να εξελιχθούν.

Η αντίδραση σε συνθήκες εξαιρετικά κρίσιμες, οι οποίες απειλούν την ίδια την επιβίωσή μας, είναι η πρόκληση που η ανθρωπότητα καλείται να αντιμετωπίσει. Είναι η πρώτη φορά που η δυσλειτουργία του εγωτικού ανθρώπινου νου, την οποία ήδη συνειδητοποιούσαν πριν από 2.500 χιλιάδες χρόνια οι αρχαίοι δάσκαλοι της σοφίας, και η οποία γιγαντώνεται στην εποχή μας με όχημα την επιστήμη και την τεχνολογία, προοιωνίζεται κινδύνους για την επιβίωσή μας στον πλανήτη. Ακόμα και στο πολύ πρόσφατο παρελθόν, ο μετασχηματισμός της ανθρώπινης συνειδητότητας –τον οποίο είχαν επίσης καταδείξει οι φωτισμένες μορφές της αρχαιότητας– δεν αποτελούσε παρά ένα ενδεχόμενο που μπορούσε να υλοποιηθεί από ελάχιστες και σπάνιες προσωπικότητες, ανεξαρτήτως πολιτισμικού ή θρησκευτικού υπόβαθρου. Το γεγονός ότι δεν υπήρξε μια ευρύτατα διαδεδομένη άνθηση της ανθρώπινης συνειδητότητας οφείλεται στο ότι δεν ήταν ακόμα επιβεβλημένη.

Μεγάλο τμήμα του πληθυσμού της Γης σύντομα θα αναγνωρίσει, αν δεν το έχει κάνει ήδη, ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται τώρα πρόσωπο με πρόσωπο με μια οριακή επιλογή: ή θα εξελιχθεί ή θα αφανιστεί. Ένα ακόμα σχετικά περιορισμένο αλλά ραγδαία αυξανόμενο ποσοστό της ανθρωπότητας βιώνει εσωτερικά τη διάσπαση των παρελθοντικών εγωτικών νοητικών μοντέλων και την ανάδυση μιας νέας διάστασης της συνειδητότητας.

Αυτό που τώρα προβάλλει δεν είναι μια καινούρια κοσμοθεωρία, μια νέα θρησκεία, πνευματική ιδεολογία ή μυθολογία. Πλησιάζουμε στο τέλος όχι μόνο των μυθολο-γιών, αλλά και των ιδεολογιών και των κοσμοθεωριών. Η αλλαγή προχωρεί βαθύτερα από το περιεχόμενο του νου μας, βαθύτερα από τις σκέψεις μας. Στην καρδιά της νέας συνειδητότητας εντοπίζεται η υπέρβαση της σκέψης, η άρτι ανακαλυφθείσα ικανότητα της ανύψωσης πάνω από τη σκέψη, της συνειδητοποίησης μιας εσωτερικής διάστασής μας, η οποία είναι απείρως μεγαλύτερη από τη σκέψη. Οπότε η ταυτότητά μας και το αίσθημα του ποιοι είμαστε δεν εκπορεύονται από την αδιάκοπη ροή της σκέψης, την οποία, στην παλιά συνειδητότητα, εκλαμβάναμε ως τον εαυτό μας. Πόσο λυτρωτικό είναι να συνειδητοποιούμε ότι «η φωνή μέσα στο κεφάλι μας» δεν είναι αυτό που είμαστε! Τότε ποιοι είμαστε; Είμαστε αυτοί που το βλέπουν. Η συνειδητότητα που προηγείται της σκέψης, ο χώρος όπου η σκέψη –ή το συναίσθημα ή η αισθητηριακή αντίληψη– συμβαίνει.

Το εγώ δεν είναι τίποτα περισσότερο από αυτό: είναι η ταύτιση με τη μορφή που πρωταρχικά σημαίνει σκεπτομορφές. Αν το κακό έχει κάποια πραγματική υπόσταση –και έχει μια σχετική, όχι απόλυτα πραγματική υπόσταση– αυτός είναι και ο ορισμός του: απόλυτη ταύτιση με τη μορφή – απτές μορφές, σκεπτομορφές, συναισθηματικές μορφές. Αυτό συνεπάγεται την παντελή απουσία επίγνωσης της σύνδεσής μας με το όλον, της εγγενούς μας ενότητας με κάθε «άλλο», καθώς και με την Πηγή. Αυτή η λήθη αποτελεί προπατορικό αμάρτημα, οδύνη, αυταπάτη. Όταν αυτή η αυταπάτη του απόλυτου χωρισμού στηρίζει και ρυθμίζει οτιδήποτε σκεπτόμαστε, λέμε και κάνουμε, τι είδους κόσμο δημιουργούμε; Αν θέλουμε να δώσουμε μια απάντηση σε αυτό το ερώτημα, ας παρατηρήσουμε τον τρόπο με τον οποίο συνδέονται μεταξύ τους οι άνθρωποι, ας διαβάσουμε ένα βιβλίο ιστορίας ή ας παρακολουθήσουμε απόψε τις ειδήσεις στην τηλεόραση.

Αν οι νοητικές δομές του ανθρώπου παραμείνουν αμετάβλητες, πάντα θα φθάνουμε στο σημείο να δημιουργούμε εκ θεμελίων, ξανά και ξανά, τον ίδιο κόσμο, τα ίδια δεινά, την ίδια δυσλειτουργία.


Απόσπασμα από το βιβλίο του Eckhart Tolle  με τίτλο “Μια Νέα Ζωή” . Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πεδίο.

Κατηγορία Διαβάσαμε
Κυριακή, 22 Δεκεμβρίου 2019 20:09

Επιτρέποντας τη μείωση του Εγώ

Το εγώ βρίσκεται πάντα σε θέση άμυνας απέναντι σε κάθε είδους μείωση που αντιλαμβάνεται. Αυτόματοι μηχανισμοί επισκευής τού εγώ τίθενται σε λειτουργία, προκειμένου να αποκαταστήσουν τη νοητική μορφή τού «εγώ». Όταν κάποιος μας κατηγορεί ή μας επικρίνει, αυτό εκλαμβάνεται από το εγώ ως μείωση του εαυτού· έτσι θα προσπαθήσει πάραυτα να αποκαταστήσει το μειωμένο αίσθημα εαυτού μέσα από την αυτοδικαιολόγηση, την άμυνα ή την απόδοση κατηγοριών. Δεν έχει καμιά σημασία για το εγώ αν ο άλλος άνθρωπος έχει δίκιο ή άδικο. Το ίδιο νοιάζεται πολύ περισσότερο για την αυτοσυντήρηση παρά για την αλήθεια. Αυτή είναι η διατήρηση της ψυχολογικής μορφής τού «εγώ». Ακόμα και κάτι φυσιολογικό, όπως το να αντιγυρίσουμε κάποιες λέξεις μεγαλόφωνα σε έναν άλλο οδηγό που μας αποκάλεσε «ηλίθιους», είναι ένας αυτόματος και υποσυνείδητος μηχανισμός αποκατάστασης του εγώ.

Ένας από τους πιο συνηθισμένους μηχανισμούς αποκατάστασης του εγώ είναι ο θυμός, ο οποίος δημιουργεί μια παροδική αλλά τεράστια διόγκωση του εγώ. Για το εγώ, όλοι οι μηχανισμοί αποκατάστασης είναι απόλυτα λογικοί. Στην πραγματικότητα ωστόσο είναι δυσλειτουργικοί. Οι πλέον ακραίοι μηχανισμοί είναι η σωματική βία και η αυταπάτη υπό μορφή ψευδαισθήσεων μεγαλείου.

Μια αποτελεσματική πνευματική άσκηση είναι να επιτρέπουμε συνειδητά τη μείωση του εγώ όταν συμβαίνει, χωρίς να προσπαθούμε να προβούμε σε αποκατάστασή του. Καλό είναι να δοκιμάζουμε αυτή την άσκηση κατά περιόδους. Για παράδειγμα, όταν κάποιος μας επικρίνει, μας κατηγορήσει ή μας βρίσει, εμείς, αντί να αντεπιτεθούμε ή να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας, δεν πρέπει να κάνουμε τίποτα. Πρέπει να επιτρέψουμε τη μείωση της εικόνας του εαυτού μας και να μπούμε σε κατάσταση εγρήγορσης ώστε να διαπιστώσουμε πώς αισθανόμαστε βαθιά μέσα μας. Για μερικά δευτερόλεπτα μπορεί να νιώσουμε αμήχανα, σαν να έχει περισταλεί το μέγεθός μας. Στη συνέχεια είναι πιθανό να βιώσουμε μια εσωτερική ευρυχωρία, η οποία αποπνέει ένα πολύ έντονο αίσθημα ζωντάνιας. Δεν έχουμε λοιπόν μειωθεί στο ελάχιστο. Απεναντίας, έχουμε διευρυνθεί. Και τότε μπορεί να συνειδητοποιήσουμε κάτι εκπληκτικό: όταν φαινομενικά έχουμε μειωθεί με κάποιον τρόπο και παραμένουμε σε κατάσταση μη αντίδρασης όχι μόνο εξωτερικά αλλά και εσωτερικά, τότε αντιλαμβανόμαστε ότι τίποτα αληθινό δεν έχει μειωθεί, αλλά ότι μέσα από το «λιγότερο» γινόμαστε «περισσότερο». Όταν δεν υπερασπιζόμαστε τον εαυτό μας και δεν πασχίζουμε να ενισχύσουμε τη μορφή του, αφήνουμε πίσω μας την ταύτιση με τη μορφή, με τη νοητική εικόνα. Τη στιγμή που μειωνόμαστε (σύμφωνα με την αντίληψη του εγώ), ουσιαστικά εκτεινόμαστε και δημιουργούμε χώρο για την εμφάνιση της Ύπαρξης. Η αληθινή δύναμη, αυτό που είμαστε πέρα από τη μορφή, είναι τότε σε θέση να στείλει το φως της μέσα από τη φαινομενικά καταβεβλημένη μορφή. Αυτό εννοούσε ο Χριστός όταν έλεγε «αρνήσου τον εαυτό σου» ή «γύρνα και το άλλο μάγουλο».

Αυτό δεν σημαίνει ότι επιδιώκουμε τις προσβολές ή τη θυματοποίηση από μη συνειδητούς ανθρώπους. Ορισμένες φορές οι περιστάσεις μπορεί να απαιτούν να πούμε σε κάποιον «φύγε από ’δω» ρητά και κατηγορηματικά. Χωρίς καμιά εγωτική στάση άμυνας, τα λόγια μας θα έχουν δύναμη, αλλά όχι αντιδραστική βία. Αν είναι επίσης αναγκαίο, μπορούμε να πούμε ευθαρσώς «όχι» σε κάποιον. Αυτό το χαρακτηρίζω ως «υψηλής ποιότητας όχι» και είναι απαλλαγμένο από κάθε αρνητισμό.

Αν μας ικανοποιεί το να μην είμαστε κάποιοι συγκεκριμένα, το να μην είμαστε διακριτοί, τότε ευθυγραμ-μιζόμαστε με τη δύναμη του σύμπαντος. Αυτό που το εγώ εκλαμβάνει ως αδυναμία είναι ουσιαστικά η μόνη αληθινή δύναμη. Η πνευματική αλήθεια βρίσκεται στον αντίποδα των αξιών του συγχρόνου πολιτισμού μας και του επίκτητου τρόπου συμπεριφοράς.

Το Τάο Τε Τσινγκ διδάσκει ότι αντί να αγωνίζεσαι να γίνεις βουνό, «γίνε σαν κοιλάδα που δέχεται όλα τα πράγματα του κόσμου». Με αυτόν τον τρόπο επανέρχεσαι στην ολότητα, «γιατί η αληθινή ολοκληρότητα μπορεί να κατορθωθεί μόνο με την επιστροφή».

Αντίστοιχα, ο Χριστός σε μία από τις παραβολές του διδάσκει: «ἀλλ᾿ ὅταν κληθῇς, πορευθεὶς ἀνάπεσε εἰς τὸν ἔσχατον τόπον, ἵνα ὅταν ἔλθῃ ὁ κεκληκώς σε εἴπῃ σοι· φίλε, προσανάβηθι ἀνώτερον· τότε ἔσται σοι δόξα ἐνώπιον τῶν συνανακειμένων σοι, ὅτι πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται καὶ ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται».

Μια άλλη πτυχή αυτής της πρακτικής είναι η αποχή από κάθε προσπάθεια ενίσχυσης του εαυτού μέσα από την επίδειξη, την επιθυμία για διάκριση, προβολή και εντύπωση, ή από την απαίτηση για προσοχή. Κατά περίπτωση, μπορεί να περιλαμβάνονται τόσο η αποχή από την έκφραση γνώμης την ώρα που οι άλλοι λένε τη δική τους, όσο και η παρατήρηση του συναισθήματος που η εν λόγω αποχή μάς δημιουργεί.


Απόσπασμα από το βιβλίο του Eckhart Tolle  με τίτλο “Μια Νέα Ζωή” . Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πεδίο.

Μια νέα ζωή rah 54099716160 480x270

Κατηγορία Διαβάσαμε