Ας ξεκινήσουμε από την είδηση: Ένας καινούριος μύκητας, ο Candidas Auris απειλεί την ζωή κάποιων από εμάς.

Και ας προχωρήσουμε στην ανάλυση και το πλαίσιο της είδησης:

Για περισσότερα από 15 χρόνια, κραυγάζω για την κατάχρηση των αντιβιοτικών και τις συνέπειες της, ανάμεσα στις οποίες η σοβαρότερη είναι μια πιθανή μη ιάσιμη πανδημία.

Συγκεκριμένα, τόνιζα πως κάτι τέτοιο είναι πολύ πιθανότερο να συμβεί από την ανθρωπογενή παρέμβαση/επέμβαση κι όχι από κάποια τυχαία φυσική μετάλλαξη. Δεν είναι ότι το δεύτερο ενδεχόμενο αποκλείεται, απλά δεν υπάρχει τίποτε που να μπορούμε να κάνουμε για αυτό, ενώ τις κακές πρακτικές μας μπορούμε και πρέπει να τις αλλάξουμε.

Μέχρι και το 2011, οι ειδικοί έκαναν τα στραβά μάτια, οι περισσότεροι γιατροί συνταγογραφούσαν υπερβολικά αντιβιοτικά και συχνά χωρίς ιδιαίτερο λόγο και οι καταναλωτές τα έπαιρναν με τις χούφτες ακόμη και για το απλό κρυολόγημα.

Μόλις το 2011, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αποφάσισε να βαρέσει τον συναγερμό. Μα ήδη ήταν αργά.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ένας από τους βασικότερους μηχανισμούς επιβίωσης και εξέλιξης των οργανισμών είναι οι μεταλλάξεις: Οι οργανισμοί μεταβάλλονται από γενιά σε γενιά αλλά και στη διάρκεια της ζωής τους, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται περισσότερες εκδοχές της αρχικής τους μορφής, διαφορετικά δηλαδή στελέχη.

Έτσι, όταν αλλάζουν οι συνθήκες του περιβάλλοντός τους, κάποια από αυτά τα στελέχη θα είναι ικανά να επιβιώσουν ακόμη κι αν οι πρόγονοί τους δεν τα καταφέρουν. Κι έτσι συνεχίζεται η ζωή στον πλανήτη ακόμη και κάτω από εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες. Αυτός ο μηχανισμός είναι πολύ πιο ισχυρός στους πιο απλούς οργανισμούς.

Με την κατάχρηση των αντιβιοτικών δημιουργήσαμε ένα εχθρικό περιβάλλον για πολλούς μικροοργανοισμούς. Κάποια από τα στελέχη τους όμως έφεραν τέτοιες μεταλλάξεις που δεν επηρεάζονταν από τα φάρμακα, ανέπτυξαν την λεγόμενη μικροβιακή αντίσταση στα αντιβιοτικά και έγιναν ανθεκτικά σε αυτά. Καθώς οι πρόγονοί τους πέθαιναν, τα ανθεκτικά στελέχη πλήθαιναν.

Το φαινόμενο είναι ακόμη πιο έντονο στα βακτήρια καθώς αυτά μέσω της ανταλλαγής των λεγόμενων πλασμιδίων ανταλλάσουν γενετικό υλικό μεταξύ τους με αρκετά γρήγορους ρυθμούς. Έτσι ένα βακτήριο που ήταν ανθεκτικό σε ένα φάρμακο, μπορούσε να ανταλλάξει γενετικό υλικό με ένα βακτήριο που ήταν ανθεκτικό σ’ ένα άλλο, δημιουργώντας ένα στέλεχος που ήταν ανθεκτικό και στα δύο.

Και έτσι δημιουργήθηκαν τα πολυανθεκτικά βακτήρια, μικροοργανισμοί που ήταν ανθεκτικοί σε τρία και τέσσερα φάρμακα, ακόμη και μικροοργανισμοί που ήταν ανθεκτικοί σε όλα τα φάρμακα που διαθέτουμε.

Οι ειδικοί πλέον φοβούνται ότι σε μερικά χρόνια από τώρα τα περισσότερα από τα φάρμακα που διαθέτουμε θα είναι παντελώς άχρηστα, έτσι ώστε μια λοίμωξη, οποιαδήποτε λοίμωξη, μπορεί να σε στείλει απευθείας στον τάφο. Αυτό είναι το τίμημα που θα κληθούμε να πληρώσουμε για την κατάχρηση και την ιατροφαρμακευτική απληστία, όχι πλέον μόνο ως άτομα αλλά ως ανθρωπότητα.

Το φαινόμενο αυτό έχει αρχίσει να επεκτείνεται όχι μόνο σε βακτήρια αλλά και σε περισσότερο περίπλοκους οργανισμούς όπως οι μύκητες. Ο Candida Auris είναι ένα μύκητας που ανακαλύφθηκε το 2009 και είναι πολυανθεκτικός: Τουλάχιστον δύο από τα διαθέσιμα αντίστοιχα αντιβιοτικά μας δεν τον πιάνουν. Και ήδη έχει επεκταθεί σε πολλές χώρες.

Ας κάνουμε ένα διάλλειμα στον εφιάλτη της μικροβιακής αντίστασης με καλά νέα: Ο Candida Auris δεν αποτελεί γενικευμένο κίνδυνο υγείας. Μπορεί να προσβάλλει πολλές ομάδες του πληθυσμού αλλά θανάσιμος μπορεί να γίνει μόνο σε ομάδες πληθυσμού που το ανοσοποιητικό τους είναι πεσμένο. Δυστυχώς, αυτό το κομμάτι του πληθυσμού δεν είναι μικρό: Δεν αφορά μόνο ασθενείς με ιδιοπαθείς ανοσοανεπάρκειες ή AIDS αλλά και ασθενείς μεταμοσχεύσεων, αυτοάνοσων νοσημάτων, κάποιους διαβητικούς και τους περισσότερους καρκινοπαθείς.

Κι αυτά είναι τα μόνα καλά νέα. Γιατί, όπως συμβαίνει και με άλλα ανθεκτικά μικρόβια, τα νοσοκομεία και πρωτίστως οι Μονάδες Εντατικής Θεραπείας έχουν γίνει εστίες μετάδοσης!

Αντί να είναι η λύση, έχουν αρχίσει να γίνονται το πρόβλημα.

Οι περιγραφές για την έκταση που έχει πάρει το πρόβλημα του Candida Auris στα νοσοκομεία είναι δραματικές: Στις κλίνες όπου βρέθηκε ο Auris, ήταν πραγματικά κατακλυσμικός, ήταν κυριολεκτικά παντού: σε σεντόνια, πόμολα, παράθυρα, παντού.

Αυτό όπως καταλαβαίνετε δημιουργεί τεράστια προβλήματα στην εκρίζωσή του απ’ τα νοσοκομεία που απαιτούν πλέον υγειονομικές συνθήκες εφάμιλλες με εργαστήρια βιολογικών όπλων. Κι όχι, αυτό που σας περιγράφω δεν είναι υπερβολή. Ήδη έχουμε 567 κρούσματα στις ΗΠΑ. Και μπορεί το νούμερο να μην είναι μεγάλο από μόνο του, γίνεται όμως ιδιαιτέρως ανησυχητικό αν συνυπολογίσουμε το μικρό χρονικό διάστημα που ο μύκητας μπήκε στη ζωή μας. 

Σκανδαλώδης υπήρξε η αντιμετώπιση του φαινομένου από τους αρμόδιους φορείς και τις κλινικές: Δήθεν για να μην δημιουργήσουν πανικό, το έκρυψαν κάτω από το χαλάκι μέχρι που αυτό απέκτησε τέτοιες διαστάσεις που πήρε το χαλάκι και το σήκωσε. Έχει μόλις μέρες που το CDC έβαλε τον μύκητα σε λίστα τριών κατεπειγόντων απειλών δημόσιας υγείας.

Και μπορεί να προφασίζονταν τον πανικό της κοινής γνώμης για την αδικαιολόγητη αδράνεια, στην πραγματικότητα όμως ο πανικός ήταν των νοσοκομείων που μη θέλοντας να χάσουν φήμη ή πελάτες διάλεξαν για μια ακόμη φορά να βάλουν την υγεία των ασθενών τους σε δεύτερη μοίρα.

Κάθε καρκινοπαθής και κάθε ασθενής με ασθενές ανοσοποιητικό όφειλε να γνωρίζει ποιες κλινικές είχαν και έχουν εκτεθεί στον μύκητα και να τις αποφύγει για να μην εκθέσει τη ζωή του σε ένα σημαντικό και παντελώς περιττό κίνδυνο.

Τέτοια επιχειρήματα περί πανικού δεν φαντάζουν λοιπόν καθόλου πειστικά, ιδιαίτερα όταν οι ίδιες αρχές λάτρευαν τη δημιουργία πανικού κατά την υποτιθέμενη «επιδημία της γρίπης των πτηνών» το 2004, την οποία φρόντισαν να παρουσιάσουν ως πανδημική απειλή για να αναζωογονήσουν την βιομηχανία των εμβολίων.

Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα ευρήματα για την προέλευση του μύκητα Candida Auris. Γιατί φαίνεται πως δεν είναι ένα στέλεχος που μεταλλάχτηκε αλλά τέσσερα διαφορετικά στελέχη που μεταλλάχτηκαν σχεδόν ταυτόχρονα σε τέσσερα διαφορετικά μέρη του πλανήτη.

Αυτό δεν ταιριάζει με την κλασσική εικόνα μιας επιδημίας που ξεκινάει από μια εστία. Εδώ έχουμε τέσσερις εστίες. Και η λογική μαζί με την επιδημική εμπειρία μάς λένε ότι αυτό είναι κάπως απίθανο να έχει συμβεί μόνο από την ανάπτυξη ανθεκτικότητας του μύκητα σε αντιμυκητισιακά φάρμακα. Όπως υπέθεσαν και κάποιοι ειδικοί, ο ένοχος σε αυτήν την περίπτωση πρέπει να είναι η εκτεταμένη και παγκόσμια χρήση φυτοφαρμάκων στην μαζική γεωργία, φυτοφαρμάκων που μοιάζουν χημικά με τα αντιμυκητισιακά φάρμακα.

Είχα δίκιο λοιπόν όταν στο βιβλίο μου «Θανάσιμες Θεραπείες» (εκδ. ETRA) ισχυριζόμουν πως οι ανθρωπογενείς παρεμβάσεις όπως η κατάχρηση αντιβιοτικών στην ιατρική και ακόμη περισσότερο στην μαζική κτηνοτροφία και φυτοφαρμάκων στην μαζική γεωργία αποτελούν πολύ μεγαλύτερους κινδύνους για καινούριες επιδημίες από ότι τυχαίες φυσικές μεταλλάξεις.

Ζούμε πλέον στον κόσμο των ανθεκτικών μικροβίων. Η αντιμετώπιση του Candida Auris και γενικότερα των πολυανθεκτικών μικροβίων απαιτεί παγκόσμια συνεργασία ερευνητικών κέντρων που θα δημιουργούν συνεχώς καινούρια φάρμακα και νέου τύπου κλινικές δοκιμές που θα πρέπει να σέβονται απολύτως την ιατρική δεοντολογία.

Απαιτεί επίσης αυστηρότατες υγειονομικές συνθήκες στα νοσοκομεία, νέες τεχνικές υγιεινής, υψηλά εκπαιδευμένο προσωπικό ακόμη κι όταν αυτό αφορά στις καθαρίστριες. Γιατί για ένα νοσοκομείο, οι καθαρίστριες είναι εξίσου σημαντικές με ένα γιατρό. Και θα πρέπει να έχουν διαρκή κι υψηλού επιπέδου εκπαίδευση στην υγιεινή. Στην ουσία, τα συστήματα υγείας πρέπει να ξανασχεδιαστούν και να ανακατασκευαστούν. Για να γίνουν αυτά όμως απαιτούνται και σοβαρός σχεδιασμός και μεγάλα κονδύλια. Δυστυχώς, τα περασμένα χρόνια, τρισεκατομμύρια πόρων σπαταλήθηκαν σε μαϊμού ασθένειες κι επιδημίες ενώ οι περικοπές στα συστήματα υγείας πολλών χωρών ήταν δραματικές.

Τα μικρόβια έκαναν το δικό τους άλμα τους προς το μέλλον τους. Τα προλαβαίνουμε άραγε; Αν δεν έχουμε ήδη συνειδητοποιήσει το μέγεθος του προβλήματος και τις ανεξέλεγκτες διαστάσεις που απειλεί να πάρει, τότε η απάντηση είναι: ΣΙΓΟΥΡΑ ΟΧΙ.
(Ο Πέτρος Αργυρίου είναι ένας ξεχωριστός λογοτέχνης κι ένας από τους κορυφαίους Έλληνες αναλυτές, ιδιαιτέρως στο πεδίο του παρασκηνίου των παγκόσμιων πολιτικών δημόσιας υγείας. Είναι επίσης μέλος της ένωσης δημοσιογραφίας της επιστήμης Science View και μόνιμος συνεργάτης του Holistic Life. Από τις εκδόσεις ETRA κυκλοφορούν τα σχετικά βιβλία του: "Τι δεν σας λένε οι γιατροί", 2009, "Θανάσιμες Θεραπείες", 2011 και "Παρά Φύση", 2014, όλα τους μοναδικά στο είδος τους στην ελληνική εκδοτική πραγματικότητα και όχι μόνο. Το προσωπικό του blog είναι το agriazwa.blogspot.com).

Κατηγορία Inbox