Χοληστερίνη: ‘Ένας σύγχρονος μύθος

Κατηγορία Διατροφή
Δευτέρα, 13 Φεβρουαρίου 2012 21:37 Διαβάστηκε 2089 φορές
Issue 47

Η χοληστερίνη είναι απαραίτητη για τη ζωή μας

Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι η χοληστερίνη είναι βλαβερή για τον οργανισμό μας. Και όμως, η χοληστερίνη είναι απαραίτητη για τη ζωή μας. Ας δούμε μερικούς λόγους για τους οποίους χρειαζόμαστε τη χοληστερίνη για το σώμα μας:

Γράφει ο Μάριος Δημόπουλος
Διατροφολόγος
Μέλος του American Council of Applied Clinical Nutrition

Εγκεφαλικές συνάψεις. Οι συνάψεις, οι ζωτικές συνδέσεις μεταξύ των νευρικών κυττάρων στον εγκέφαλο και οπουδήποτε αλλού γίνονται αποκλειστικά από χοληστερίνη.

Βιταμίνη D. Η βιταμίνη D συντίθεται από την χοληστερίνη από τη δράση των ηλιακών ακτίνων στο δέρμα μας.

Κυτταρικές μεμβράνες. Όλα τα κύτταρα του σώματός μας χρειάζονται χοληστερίνη στις κυτταρικές τους μεμβράνες. Χωρίς αυτή θα αποσυντίθονταν, αφού η χοληστερίνη παρέχει δομική ακεραιότητα.

Ορμόνες του σεξ. Η χοληστερίνη είναι δομικός λίθος για πολλές ορμόνες του σεξ.

Χολή. Η χοληστερίνη είναι το κύριο συστατικό της χολής, η οποία απελευθερώνεται από τη χοληδόχο κύστη, για να βοηθήσει στην πέψη των τροφών. Πολλοί χολόλιθοι είναι κατασκευασμένοι εντελώς από κρυσταλλωμένη χοληστερίνη.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι όλα αυτά χρειάζονται πολύ μεγάλη ποσότητα χοληστερίνης για να καλύψουμε τις καθημερινές μας ανάγκες. Για να καλύψει αυτό το κενό, το συκώτι παράγει τέσσερεις ή πέντε φορές περισσότερη χοληστερίνη από αυτήν που καταναλώνουμε. Θα έπρεπε να τρώμε έξι με οκτώ κρόκους αυγών την ημέρα, για να καλύψουμε τις καθημερινές μας ανάγκες.

Λέγεται ότι αν τρώμε δυο ή τέσσερεις κρόκους αυγών την ημέρα, αυτό θα κάνει τα επίπεδα της χοληστερίνης να αυξηθούν. Ωστόσο πώς είναι δυνατό αυτό, αφού αυτή η ποσότητα κρόκων είναι μικρότερη από αυτήν που χρειαζόμαστε για τις καθημερινές μας ανάγκες σε χοληστερίνη;

Η χοληστερίνη κάνει καλό

Ξέρετε ότι η υψηλή χοληστερίνη μάς προστατεύει από τις μολυσματικές ασθένειες; Ή ότι οι ηλικιωμένοι με υψηλή χοληστερίνη ζουν περισσότερο;

Το γεγονός ότι οι ηλικιωμένοι με υψηλή χοληστερίνη ζουν περισσότερο από τους ηλικιωμένους με χαμηλή χοληστερίνη προκύπτει καθαρά από πολλές επιστημονικές μελέτες.(1) Αλλά ας δούμε τη θνησιμότητα, τον κίνδυνο θανάτου από καρδιακή προσβολή, αν η χοληστερίνη είναι υψηλή.

Ο Dr. Harlan Krumholz στο πανεπιστήμιο του Yale ανέφερε ότι οι ηλικιωμένοι με χαμηλή χοληστερίνη πέθαιναν δυο φορές πιο συχνά από καρδιακή προσβολή από ό, τι αυτοί με υψηλή χοληστερίνη.(2)

Υπάρχει μεγάλος αριθμός παρόμοιων ευρημάτων. Πολλές μελέτες σε ηλικιωμένους έχουν δείξει ότι η υψηλή χοληστερίνη δεν είναι παράγοντας κινδύνου για καρδιοπάθεια. Αυτό ήταν το αποτέλεσμα μιας έρευνας του Uffe Ravnskov στη βάση δεδομένων του Medline για μελέτες που ασχολούνταν με αυτό το ερώτημα.(3)

Η LDL είναι καλή

Όλοι ονομάζουμε την LDL “κακή” χοληστερίνη. Η LDL πρώτα απ’ όλα δεν είναι χοληστερίνη, αλλά λιποπρωτεΐνη. Και δεύτερον η LDL δεν είναι κακή. Η LDL είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό μέλος του ανοσοποιητικού μας συστήματος. Αυτό που οι περισσότεροι γιατροί και ερευνητές δεν γνωρίζουν είναι ότι οι λιποπρωτεΐνες, συμπεριλαμβανομένης της LDL, εξοντώνουν τους μικροοργανισμούς και τα τοξικά τους προϊόντα.

Ο Dr. Sucharit Bhakdi και η ομάδα του από το Giessen στη Γερμανία ήταν ένας από τους πρώτους που μελέτησαν το πώς οι λιποπρωτεΐνες μάς προστατεύουν.(4) Η άλφα-τοξίνη είναι ένα δηλητηριώδες συστατικό που παράγεται από τα βακτήρια που προκαλούν ασθένειες σταφυλόκοκκου. Είναι ικανή να καταστρέψει όλα τα είδη των ανθρώπινων κυττάρων, συμπεριλαμβανομένων των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Για παράδειγμα, αν μικρές ποσότητες της τοξίνης προστεθούν σε έναν δοκιμαστικό σωλήνα με ερυθρά αιμοσφαίρια διαλυμένα σε αλατόνερο, τα αιμοσφαίρια καταστρέφονται. Ο Bhakdi ανέμειξε καθαρή άλφα-τοξίνη με ανθρώπινο ορό (το υγρό στο οποίο βρίσκονται τα κύτταρα του αίματος) και η δηλητηριώδης δράση της άλφα-τοξίνης σχεδόν εξαφανίστηκε. Με διάφορες περίπλοκες μεθόδους ξεχώρισαν το προστατευτικό συστατικό στον ανθρώπινο ορό ως LDL. Τίποτα δεν συνέβη με τα ερυθρά αιμοσφαίρια, όταν ανέμειξαν την άλφα-τοξίνη με καθαρή ανθρώπινη LDL.

Μια από τις επιδράσεις των βακτηριακών τοξινών είναι ότι διεγείρουν τα λευκά αιμοσφαίρια να παράγουν κυτοκίνες, ορμόνες που ξεκινούν τις φλεγμονώδεις διαδικασίες. Γερμανοί ερευνητές με επικεφαλής τον Dr. Willy Flegel στο πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης στη Γερμανία βρήκαν ότι αυτή η επίδραση εξαφανίστηκε σχεδόν εντελώς, αν η τοξίνη αναμειγνυόταν με καθαρή LDL προτού να προσθέσουν τα λευκά αιμοσφαίρια στους δοκιμαστικούς σωλήνες.(5) Προφανώς η LDL ήταν ικανή να εξουδετερώνει τις βακτηριακές τοξίνες.

Η LDL φαίνεται ότι έχει επίσης ευεργετική επίδραση στο ανοσοποιητικό σύστημα. Ο Matthew Muldoon και η ομάδα του στο πανεπιστήμιο του Pittsburgh στην Pennsylvania μελέτησε υγιή άτομα και βρήκε ότι ο αριθμός των διάφορων τύπων των λευκών αιμοσφαιρίων ήταν πολύ χαμηλότερος σε αυτούς με τη χαμηλή LDL.(6) Υποστήριξαν ότι οι άνθρωποι με υψηλή χοληστερίνη έχουν ένα πιο αποτελεσματικό ανοσοποιητικό σύστημα από τους ανθρώπους με χαμηλή χοληστερίνη.  

Ο καθηγητής Kenneth Feingold και η ομάδα του στο πανεπιστήμιο της California χαμήλωσαν την LDL σε αρουραίους χρησιμοποιώντας φάρμακα με αποτέλεσμα οι αρουραίοι να πεθάνουν πολύ πιο εύκολα μετά από μια ένεση βακτηριακών τοξινών. Αλλά αν έδιναν στα ζώα μια ένεση ανθρώπινης LDL ακριβώς πριν, αυτά επιζούσαν.(7)

Σε ένα άλλο πείραμα, ερευνητές από την Ολλανδία έκαναν ένεση με βακτήρια ή τις τοξίνες τους σε φυσιολογικά ποντίκια και σε ποντίκια με υψηλή χοληστερίνη. Ενώ όλα τα φυσιολογικά ποντίκια πέθαναν, τα περισσότερα από τα ποντίκια με υψηλή χοληστερίνη επέζησαν.(8) Τα πειράματα αυτά έχουν ιδιαίτερη αξία, διότι το ανοσοποιητικό σύστημα των ποντικών μοιάζει πολύ με αυτό των ανθρώπων.

Χαμηλή χοληστερίνη, κίνδυνος για εγκεφαλικό

Τα εγκεφαλικά και η καρδιοπάθεια αποτελούν μέρος της οικογένειας γνωστής ως καρδιαγγειακή ασθένεια. Οι άνθρωποι με καρδιοπάθεια είναι πιο πιθανόν να πάθουν εγκεφαλικό και αντίστροφα.

Δεδομένου ότι τα εγκεφαλικά και η καρδιοπάθεια προκαλούνται από την ανάπτυξη αθηρωματικής πλάκας θα σκεφτείτε ότι, αν τα αυξημένα επίπεδα χοληστερίνης είναι παράγοντας κινδύνου για καρδιοπάθεια, θα είναι παράγοντας κινδύνου για εγκεφαλικό. Αλλά δεν είναι.

Το 1995 στο Lancet δημοσιεύθηκε μια μεγάλη μελέτη που εξέτασε 450.000 ανθρώπους σε μια περίοδο 16 ετών, οι οποίοι έπαθαν 13.000 εγκεφαλικά. Το συμπέρασμα της μελέτης ήταν: “Δεν υπήρξε σύνδεση μεταξύ χοληστερίνης του αίματος και εγκεφαλικού”.

Μια πανευρωπαϊκή μελέτη γνωστή ως EUROSTROKE που δημοσιεύθηκε το 2002 εξέτασε το ίδιο θέμα. Το αποτέλεσμα της μελέτης ήταν το εξής: “Η ανάλυση του προγράμματος EUROSTROKE δεν μπόρεσε να αποκαλύψει μια σύνδεση της ολικής χοληστερίνης με θανατηφόρο, μη θανατηφόρο, αιμορραγικό ή ισχαιμικό εγκεφαλικό”.

Τα χαμηλά επίπεδα χοληστερίνης συνδέονται με μεγάλη αύξηση θανάτων από εγκεφαλικό και μπορεί να αποτελούν και αιτία. “Τα επιδημιολογικά δεδομένα είναι σε γενικές γραμμές σύμφωνα με τα πειράματα σε ζώα, δείχνουν ότι δίαιτες που είναι πολύ χαμηλές σε λίπος αυξάνουν την εμφάνιση μερικών μορφών εγκεφαλικού. Κοινωνίες με χαμηλή πρόσληψη λίπους και ζωικής πρωτεΐνης, όπως η παραδοσιακή Ιαπωνία, τείνουν να έχουν υψηλά ποσοστά αιμορραγικού εγκεφαλικού. Ένας αυξημένος κίνδυνος για εγκεφαλικό βρίσκεται ανάμεσα στα τμήματα του Ιαπωνικού πληθυσμού με χαμηλά επίπεδα χοληστερίνης, ειδικά μεταξύ αυτών με υψηλή πίεση αίματος. Σε έναν μεγάλο εξεταζόμενο πληθυσμό ανδρών στις ΗΠΑ, αυτοί με τα χαμηλότερα επίπεδα χοληστερίνης είχαν έναν αυξημένο κίνδυνο για αιμορραγικό εγκεφαλικό”.(9)

Ενώ οι Ιάπωνες έχουν χαμηλά ποσοστά καρδιοπάθειας, έχουν τα υψηλότερα ποσοστά εγκεφαλικών στον κόσμο. Οι θάνατοι από εγκεφαλικό απετέλεσε ένα τεράστιο πρόβλημα υγείας, ώστε στο όχι πολύ μακρινό παρελθόν, οι Ιάπωνες ενθαρρύνθηκαν να αυξήσουν την κατανάλωση λίπους, για να προλάβουν τους θανάτους από εγκεφαλικά. Σε μια 15χρονη ιαπωνική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Stroke το 2004 διαβάζουμε τα εξής: “Ο κίνδυνος θανάτου από εγκεφαλικό μειώθηκε σε ποσοστό 64% στην ομάδα κατανάλωσης υψηλής χοληστερίνης σε σύγκριση με την ομάδα κατανάλωσης χαμηλής χοληστερίνης…Η ζωική πρωτεΐνη δεν συνδέθηκε σημαντικά με το εγκεφαλικό μετά από αναπροσαρμογή για ζωικό λίπος και χοληστερίνη…Αυτή η μελέτη δείχνει ότι στην Ιαπωνία, όπου η πρόσληψη ζωικών προϊόντων είναι μικρότερη από τις δυτικές χώρες, η υψηλή κατανάλωση ζωικού λίπους και χοληστερίνης συνδέθηκε με μειωμένο κίνδυνο για θανάτους από εγκεφαλικό”.

Τα τελευταία 50 χρόνια έχουν αλλάξει οι διατροφικές συνήθειες των Ιαπώνων και έχουν αυξήσει την πρωτεΐνη και το λίπος. Το 1958 η ολική πρόσληψη θερμίδων ήταν 2.837, ενώ το 1999 ήταν 2.202. Το 1958 το 84% των θερμίδων τους προερχόταν από υδατάνθρακες, ενώ το 1999 το 62% προερχόταν από υδατάνθρακες. Το 1958 το 11% προερχόταν από πρωτεΐνες, ενώ το 1999 το 18%. Το 1958 το 5% προερχόταν από λίπος, ενώ το 1999 το 20%. Επίσης έχουν αυξηθεί και τα επίπεδα της χοληστερίνης των Ιαπώνων. Θα περίμενε κανείς ότι θα έπρεπε να έχουν αυξηθεί οι καρδιοπάθειες στην Ιαπωνία. Και όμως από το 1965 έως το 1995 μειώθηκε η θνησιμότητα από καρδιοπάθειες στους άνδρες. Επίσης τα ποσοστά θανάτων από εγκεφαλικό στους άνδρες ηλικίας 60-69 μεταξύ 1950 και 1995 μειώθηκε από το 1.334 στο 226 (ανά 100.000/χρόνο). Δηλαδή υπήρξε μια μείωση 600%.  

Αυτά τα στοιχεία σπάνια αναφέρονται από τους οπαδούς της θεωρίας της χοληστερίνης. Συνεχώς αναφέρουν ότι οι Ιάπωνες τρώνε χαμηλή ποσότητα λίπους και ότι έχουν χαμηλά ποσοστά καρδιοπάθειας. Δεν αναφέρουν όμως ότι έχουν υψηλά ποσοστά εγκεφαλικού. Όλα αυτά που αναφέραμε αποδεικνύουν ότι σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για εγκεφαλικό είναι τα χαμηλά επίπεδα χοληστερίνης και όχι τα υψηλά επίπεδα χοληστερίνης.

Τα “παράδοξα” της χοληστερίνης

Το πιο γνωστό ‘παράδοξο’ είναι το γαλλικό παράδοξο. Οι Γάλλοι τρώνε περισσότερο κορεσμένο λίπος από οποιοδήποτε άλλο έθνος της Ευρώπης και ωστόσο έχουν τα χαμηλότερα ποσοστά καρδιοπάθειας. Οι Ελβετοί επίσης έχουν τη δεύτερη κατανάλωση κορεσμένου λίπους στην Ευρώπη και είναι το μόνο έθνος της Ευρώπης που έρχεται κοντά στα πολύ χαμηλά ποσοστά καρδιοπάθειας. Για τους Γάλλους έχουν βρει την αιτιολογία ότι πίνουν κόκκινο κρασί, τρώνε φρέσκα μαγειρεμένα λαχανικά και σκόρδο. Αλλά αν αυτό ισχύει για να εξηγηθεί το γαλλικό παράδοξο, πώς εξηγείται το γεγονός ότι οι Ελβετοί καταναλώνουν πολύ κορεσμένο λίπος και όμως έχουν χαμηλά ποσοστά καρδιοπάθειας; Πώς δικαιολογούν το γεγονός ότι οι Μασάι έχουν τη μεγαλύτερη κατανάλωση χοληστερίνης και κορεσμένου λίπους και ωστόσο τα ποσοστά καρδιοπάθειας σε αυτούς είναι μηδενικά; Και δεν είναι μόνο οι Ελβετοί και οι Μασάι, είναι και οι Εσκιμώοι, οι οποίοι κατανάλωναν μεγάλες ποσότητες χοληστερίνης και όμως δεν πάθαιναν καρδιοπάθεια. Για αυτούς έχει δοθεί η εξήγηση ότι καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ιχθυελαίου. Αλλά γιατί πάντα ψάχνουμε να βρούμε μια εξήγηση και δεν βλέπουμε ότι η θεωρία της χοληστερίνης είναι εσφαλμένη;

Η περίπτωση των Μασάι

Στις αρχές της δεκαετίας του ‘60 ο καθηγητής George Mann και η ομάδα του από το πανεπιστήμιο του Vanderbilt στη Nashville πήρε ένα κινητό εργαστήριο στην Κένυα στην Αφρική, για να μελετήσει τους Μασάι.(10) Εκείνη την περίοδο η ιδέα συσχέτισης της καρδιοπάθειας με τη διατροφή είχε κερδίσει θριαμβευτική επιτυχία στον επιστημονικό κόσμο. Ο καθηγητής Mann είχε ακούσει ότι οι Μασάι δεν τρώνε τίποτα άλλο εκτός από γάλα, αίμα και κρέας. Ήταν μια καλή ιδέα να εξεταστεί η ιδέα συσχέτισης της καρδιοπάθειας με τη διατροφή στην Κένυα. Λίγο πριν και με τον ίδιο σκοπό, ο Dr. Gerald Sharper από το πανεπιστήμιο της Uganda είχε ταξιδέψει λίγο πιο βόρεια, για να μελετήσει μια άλλη φυλή, τους Samburus.(11)

Οι Samburus και οι Μασάι είναι λεπτοί άνθρωποι που έχουν επιβιώσει ως βοσκοί για χιλιάδες χρόνια. Η διατροφή τους είναι ακραία. Κατά την οπτική τους τα λαχανικά και οι φυτικές ίνες είναι φαγητά για αγελάδες. Καταναλώνουν μόνο γάλα, κρέας και αίμα. Ένας άνδρας Samburu μπορεί να πίνει ένα γαλόνι γάλα την ημέρα χωρίς να έχει αφαιρέσει το λίπος του, κάτι που σημαίνει ότι η πρόσληψή του σε ζωικό λίπος είναι πολύ μεγαλύτερη από την πρόσληψη των περισσότερων ανθρώπων στη Δύση. Η πρόσληψή του σε χοληστερίνη είναι επίσης υψηλή, ιδιαίτερα κατά τις περιόδους που προσθέτει 1 με 2 κιλά κρέατος στην καθημερινή του δίαιτα γάλακτος.

Οι Μασάι πίνουν μόνο μισό γαλόνι γάλα κάθε μέρα. Ωστόσο τρώνε περισσότερο κρέας από τους Samburus. Οι γιορτές τους είναι τέλεια όργια κρέατος. Σε τέτοιες περιπτώσεις 2 με 4,5 κιλά κρέατος ανά άτομο δεν είναι ασύνηθες, σύμφωνα με τον καθηγητή Mann.

Αν η ιδέα συσχέτισης της καρδιοπάθειας με τη διατροφή ήταν σωστή, η καρδιοπάθεια θα ήταν επιδημία στην Κένυα. Αλλά ο καθηγητής Mann βρήκε ότι οι Μασάι δεν πεθαίνουν από καρδιοπάθεια.

Αλλά αυτή δεν ήταν η μόνη έκπληξη. Η χοληστερίνη των Μασάι δεν ήταν υψηλή, όπως περίμενε ο Mann. Ήταν πολύ χαμηλή. Στην πραγματικότητα η χοληστερίνη τους ήταν από τις χαμηλότερες που έχουν μετρηθεί στον κόσμο, περίπου 50% χαμηλότερη από τη χοληστερίνη των περισσότερων Αμερικανών.  

Έχουμε λοιπόν άλλο ένα παράδοξο μετά το γαλλικό παράδοξο. Οι Γάλλοι έχουν μειωμένα ποσοστά καρδιοπάθειας παρά το ότι καταναλώνουν άφθονο ζωικό λίπος. Αυτό το παράδοξο οι υποστηρικτές της υπόθεσης των λιπιδίων το αιτιολογούν λέγοντας ότι τους προστατεύει τάχα το κρασί. Η περίπτωση των Μασάι πώς μπορεί να δικαιολογηθεί; Τρώνε τόσο πολύ ζωικό λίπος και δεν έχουν καρδιοπάθεια και η χοληστερίνη τους είναι χαμηλή. Αυτό έκανε τον Mann να αποκαλέσει την υπόθεση της χοληστερίνης ως τη μεγαλύτερη απάτη της ιατρικής.

Οι υψηλές σε λίπη τροφές δεν αυξάνουν τη χοληστερίνη του αίματος

Οι Samburus πίνουν ένα γαλόνι γάλα την ημέρα. Το γάλα από τα αφρικανικά Zebu βοοειδή είναι πολύ υψηλότερο σε λίπος από το γάλα από των αγελάδων στη Δύση, κάτι που σημαίνει ότι οι Samburus καταναλώνουν περισσότερο από το διπλάσιο του ποσού του ζωικού λίπους από τον μέσο Αμερικανό που πίνει γάλα και η χοληστερίνη τους είναι πολύ χαμηλότερη, περίπου 170 mg/dl.(12)

Οι βοσκοί στη Σομαλία δεν καταναλώνουν σχεδόν τίποτε άλλο εκτός από γάλα από τις καμήλες τους. Σχεδόν ενάμιση γαλόνι την ημέρα είναι φυσιολογικό. Το γάλα της καμήλας είναι πολύ πλουσιότερο σε λίπος από το γάλα της αγελάδας. Αλλά αν και περισσότερο από το 60% της κατανάλωσης της ενέργειάς τους προέρχεται από ζωικό λίπος, ο μέσος όρος χοληστερίνης τους είναι μόνο περίπου 150 mg/dl, πολύ χαμηλότερο από αυτό των Δυτικών ανθρώπων.(13)

Ο Dr. Ian Prior και η ομάδα του από το Wellington στη Νέα Ζηλανδία μελέτησαν τον πληθυσμό των νησιών Tokelau και των ατόλων Pakapuka (κοραλλιογενή νησιά των τροπικών θαλασσών), όπου το κύριο φαγητό είναι οι καρύδες που παρασκευάζονται με διάφορους τρόπους(14). Θαλασσινά φαγητά και κοτόπουλο είναι επίσης στο μενού. Οι καρύδες περιέχουν μεγάλα ποσά λαδιού καρύδας, το οποίο είναι υψηλό σε κορεσμένα λιπαρά οξέα.  

Στα νησιά Tokelau, το ποσό του κορεσμένου λίπους ήταν σχεδόν διπλάσιο από αυτό των Palapuka και ακόμα υψηλότερο από αυτό στις ΗΠΑ, ενώ η κατανάλωση πολυακόρεστων ελαίων ήταν χαμηλή σε όλα τα νησιά.

Το 1966 ένας ανεμοστρόβιλος ξερίζωσε έναν μεγάλο αριθμό δέντρων καρύδας στα νησιά. Οι ατόλες δεν μπορούσαν να θρέψουν τους κατοίκους τους και χίλιοι Tokelauans μετανάστευσαν στη Νέα Ζηλανδία. Στη Νέα Ζηλανδία η δίαιτά τους άλλαξε σημαντικά. Ο αριθμός των θερμίδων από κορεσμένο λίπος μειώθηκε στο μισό, ενώ η πρόσληψη πολυακόρεστου λίπους αυξήθηκε σε ένα μικρό ποσό.(15) Η χοληστερίνη των Tokelauans αντί να μειωθεί, αυξήθηκε περίπου 10%. Στους άνδρες ηλικίας 45-54 ετών η χοληστερίνη τους αυξήθηκε από 195 mg/dl στα 219 mg/dl και στις γυναίκες της ίδιας ηλικίας η χοληστερίνη τους αυξήθηκε από 213 mg/dl στα 225 mg/dl. Έτσι κάτι στο περιβάλλον ή στον τρόπο ζωής στη Νέα Ζηλανδία είχε τόσο μεγάλη επίδραση στους Tokelauans που τα επίπεδα χοληστερίνης τους αυξήθηκαν, αν και η κατανάλωσή τους κορεσμένου λίπους μειώθηκε στο μισό.

Η χοληστερίνη στη διατροφή έχει μηδαμινή επίδραση στη χοληστερίνη του αίματος. Η εξήγηση είναι ότι ρυθμίζουμε τη δική μας παραγωγή χοληστερίνης σύμφωνα με τις ανάγκες μας. Όταν τρώμε μεγάλες ποσότητες χοληστερίνης, η παραγωγή χοληστερίνης του σώματός μας μειώνεται. Όταν τρώμε μικρές ποσότητες αυξάνεται.

Σε μια μικρή Αμερικανική πόλη που ονομάζεται Tecumseh στην πολιτεία Michigan πραγματοποιήθηκε μια μελέτη από μια ομάδα ερευνητών από το πανεπιστήμιο του Michigan με επικεφαλής τον Dr. Allen Nichols. Διαιτολόγοι ρώτησαν περισσότερα από 2000 άτομα με μεγάλη λεπτομέρεια τι είχαν φάει κατά τη διάρκεια μιας 24ωρης περιόδου. Οι διαιτολόγοι ρώτησαν επίσης για τα συστατικά στα φαγητά, ανέλυσαν τις συνταγές των πιάτων που μαγειρεύτηκαν σπίτι και έκαναν σημαντική προσπάθεια να βρουν τι είδους λίπος χρησιμοποιήθηκε στην κουζίνα. Τελικά οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες – μια υψηλού, μια μεσαίου και μια ομάδα χαμηλού επιπέδου σύμφωνα με τη χοληστερίνη του αίματός τους. Καμιά διαφορά δεν βρέθηκε μεταξύ των ποσών κάθε φαγητού στις τρεις ομάδες. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η ομάδα χαμηλής χοληστερίνης έφαγε τόση ποσότητα κορεσμένου λίπους όση και η ομάδα υψηλής χοληστερίνης.(16)

Στη Mayo Clinic στο Rochester στη Μινεσότα ο Dr. William Weidman και η ομάδα του ανέλυσαν τη δίαιτα παιδιών που πήγαιναν σχολείο και βρήκαν ότι τα παιδιά που έτρωγαν πολλά ζωικά λίπη είχαν τόσο πολύ ή τόσο λίγο χοληστερίνη στο αίμα τους όσο τα παιδιά που έτρωγαν πολύ λίγο ζωικό λίπος.(17)

Στο Λονδίνο ο καθηγητής Jeremy Morris και η ομάδα του ζήτησαν από 99 μεσήλικες άνδρες υπάλληλους τράπεζας να ζυγίσουν και να καταγράψουν τι έτρωγαν για δυο εβδομάδες.(18) Σε αυτούς τους άνδρες ζητήθηκε να κάτσουν σπίτι και να ζυγίζουν κάθε μπουκιά που έτρωγαν για μια ολόκληρη εβδομάδα. Καμιά σύνδεση δεν βρέθηκε μεταξύ των φαγητών που έτρωγαν και των επιπέδων της χοληστερίνης του αίματός τους. Για σιγουριά 76 από τους άνδρες της τράπεζας επανέλαβαν τη διαδικασία για άλλη μια εβδομάδα σε άλλη περίοδο του χρόνου. Ακόμα μια φορά καμιά σύνδεση δεν βρέθηκε μεταξύ της δίαιτας και των επιπέδων χοληστερίνης του αίματος.

Ο Dr. Rolf Kroneld και η ομάδα του στο πανεπιστήμιο του Turku στη Φινλανδία μελέτησαν όλους τους κατοίκους του χωριού Inio κοντά στο Turku και διπλάσια τυχαία επιλεγμένα άτομα της ίδιας ηλικίας και φύλου στη Βόρεια Καρελία και στη νοτιοδυτική Φινλανδία. Στο Inio, η κατανάλωση μαργαρίνης ήταν διπλάσια και η κατανάλωση βουτύρου μόνο μισή από ό, τι ήταν σε άλλες Φινλανδικές περιοχές. Επιπλέον οι άνθρωποι στο Inio προτιμούσαν άπαχο γάλα αντί πλήρους γάλακτος, ενώ οι κάτοικοι στις άλλες περιοχές προτιμούσαν το πλήρες γάλα. Αλλά οι υψηλότερες τιμές χοληστερίνης βρέθηκαν στο Inio. Η κατά μέσο όρο τιμή για τους άνδρες κατοίκους του Inio ήταν 283 mg/dl σε σύγκριση με 239 και 243 στις άλλες δύο περιοχές. Για τις γυναίκες η διαφορά ήταν ακόμα μεγαλύτερη.

Στην Ιερουσαλήμ μια ομάδα ερευνητών με επικεφαλής τον Dr. Harold Kahn μελέτησε τη δίαιτα και τη χοληστερίνη αίματος 10.000 Ισραηλινών. Η πρόσληψη ζωικού λίπους ποίκιλλε από 10 γραμμάρια στα 200 γραμμάρια την ημέρα και υπήρχαν επίσης σημαντικές διαφορές μεταξύ των τιμών χοληστερίνης τους.(19) Ιδιαίτερα χαμηλές τιμές χοληστερίνης βρέθηκαν και σε αυτούς που έτρωγαν μικρές ποσότητες λίπους και σε αυτούς που έτρωγαν το περισσότερο ζωικό λίπος, και υψηλές τιμές χοληστερίνης βρέθηκαν σε όλα τα επίπεδα κατανάλωσης ζωικού λίπους.

Οι υψηλές σε χοληστερίνη τροφές δεν αυξάνουν τη χοληστερίνη του αίματος

Στο προηγούμενο κεφάλαιο ασχοληθήκαμε με τη σχέση της κατανάλωσης λίπους και των επιπέδων χοληστερίνης στο αίμα. Αλλά αυτό που μας ενδιαφέρει δεν είναι το λίπος αλλά η χοληστερίνη στη διατροφή μας. Αν τρώμε πολύ χοληστερίνη, αυξάνεται η χοληστερίνη του αίματός μας;

Στις μελέτες που έχουμε αναφέρει, όπως η μελέτη Tecumseh, η μελέτη από την Mayo Clinic και η μελέτη του καθηγητή Morris στους ταμίες τραπεζών περιέλαβαν επίσης μια ανάλυση για το πόσο χοληστερίνη έτρωγαν οι συμμετέχοντες κάθε μέρα. Καμιά από αυτές δεν βρήκε κάποια σύνδεση μεταξύ του ποσού της χοληστερίνης στη διατροφή και του ποσού της χοληστερίνης στο αίμα. Στην πραγματικότητα, στη μελέτη Tecumseh και στη μελέτη της Mayo Clinic, αυτοί που έτρωγαν το μικρότερο ποσό χοληστερίνης είχαν τα υψηλότερα επίπεδα χοληστερίνης του αίματος. Οι διαφορές ωστόσο ήταν μικρές και δεν είχαν φτάσει σε αυτό που ονομάζουμε στατιστική σημασία.

Μια μελέτη που διεξήχθη από τους Hitchcock και Bracey στο Busselton στην Αυστραλία μελέτησε τρεις ομάδες μητέρων και παιδιών: μια ομάδα με υψηλά επίπεδα χοληστερίνης, μια ομάδα με μεσαία επίπεδα και μια ομάδα με χαμηλά επίπεδα. Μελέτησαν τα διατροφικά πρότυπα κάθε ομάδας και βρήκαν ότι δεν υπήρχε σημαντική διαφορά στις καθημερινές διατροφικές τους προσλήψεις. Με άλλα λόγια, η δίαιτά τους δεν είχε σχέση με τα επίπεδα χοληστερίνης τους.

Σε μια ομάδα ιθαγενών στη Νέα Γουινέα, των οποίων οι δίαιτες ήταν πολύ χαμηλές σε χοληστερίνη, δόθηκαν αυγά σε ένα πείραμα σχεδιασμένο να μετρήσει πώς τα αυγά θα επιδρούσαν στα επίπεδα χοληστερίνης. Τα επίπεδα χοληστερίνης τους παρέμειναν τα ίδια. Τα αυγά δεν είχαν καμιά επίδραση στα επίπεδα της χοληστερίνης τους.(20)

Μελέτες άλλων ερευνητών δεν βρήκαν σημαντική διαφορά στα επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα σε ανθρώπους που έτρωγαν αυγά και σε ανθρώπους που δεν έτρωγαν.(21)

Η υψηλή χοληστερίνη δεν προκαλεί καρδιοπάθεια

Τι θα λέγατε, αν μαθαίνατε ότι η υψηλή χοληστερίνη του αίματος όχι μόνο δεν προκαλεί καρδιοπάθεια, αλλά μας προστατεύει από αυτήν; Στους ηλικιωμένους η υψηλή χοληστερίνη φαίνεται να είναι προστατευτική. Ο Dr. Harlan Krumholz και οι συνεργάτες του στο Department of Cardiovascular Medicine στο πανεπιστήμιο του Yale παρακολούθησαν 997 ηλικιωμένους άνδρες και γυναίκες που ζούσαν στο Bronx, στη Νέα Υόρκη. Κατά τη διάρκεια μιας περιόδου τεσσάρων χρόνων περίπου τα διπλάσια άτομα με χαμηλή χοληστερίνη είχαν καρδιακή προσβολή ή πέθαναν από καρδιακή προσβολή σε σύγκριση με αυτούς με τα υψηλότερα επίπεδα χοληστερίνης.(22) Έχετε ακούσει ποτέ για αυτή τη μελέτη; Ασφαλώς και όχι. Διότι οι φαρμακευτικές εταιρείες στατινών δεν θέλουν να μάθετε ότι η υψηλή χοληστερίνη μάς προστατεύει από την καρδιοπάθεια.

Αλλά αυτή δεν είναι η μόνη μελέτη που αποδεικνύει κάτι τέτοιο και την οποία σας αποκρύπτουν. Στη μελέτη Framingham αναφέρεται: ‘Για κάθε πτώση 1mg/dl της χοληστερίνης υπήρξε 11% αύξηση στην καρδιοπάθεια και στην ολική θνησιμότητα’. Έτσι όχι μόνο η ολική θνησιμότητα αλλά και η θνησιμότητα από καρδιοπάθεια είχε αυξηθεί. Για πολλά χρόνια μάς λένε πόσο σημαντικό είναι να χαμηλώσουμε τη χοληστερίνη μας, για να προλάβουμε την καρδιοπάθεια. Αλλά η μελέτη Framingham έδειξε ότι, αν η χοληστερίνη του αίματος μειώνεται, αυξάνεται ο κίνδυνος να πεθάνουμε.

Οι περισσότερες μελέτες έχουν βρει ότι η υψηλή χοληστερίνη δεν είναι παράγοντας κινδύνου για τις γυναίκες. Αυτό το δικαιολογούν λέγοντας ότι οι γυναικείες σεξουαλικές ορμόνες τις προστατεύουν από τις καρδιακές προσβολές. Αλλά αυτό δεν ευσταθεί. Οι γυναικείες σεξουαλικές ορμόνες αυξάνουν τον κίνδυνο για καρδιοπάθεια στις γυναίκες, δεν τις προστατεύουν από την καρδιοπάθεια. Στην πραγματικότητα φαίνεται πιο επικίνδυνο για τις γυναίκες να έχουν χαμηλή χοληστερίνη από ό,τι υψηλή. Ο Dr. Bernard Forette και μια ομάδα Γάλλων ερευνητών από το Παρίσι βρήκαν ότι οι ηλικιωμένες γυναίκες με πολύ υψηλή χοληστερίνη ζουν περισσότερο. Το ποσοστό θανάτων ήταν περισσότερο από πέντε φορές υψηλότερο για τις γυναίκες που είχαν πολύ χαμηλή χοληστερίνη. Στην αναφορά τους, οι Γάλλοι γιατροί προειδοποίησαν κατά της μείωσης της χοληστερίνης στις ηλικιωμένες γυναίκες.(23) Άρα πλην των ηλικιωμένων ανδρών και οι ηλικιωμένες γυναίκες ευεργετούνται από την υψηλή χοληστερίνη και δεν χρειάζεται να τη μειώσουν. Φυσικά και αυτή η μελέτη δεν συμφέρει τις φαρμακευτικές εταιρείες στατινών, για αυτό και έχει αποσιωπηθεί.

Σε ένα εργαστήριο στο National Heart, Lung and Blood Institute οι ερευνητές κοίταξαν κάθε μελέτη που είχε δημοσιευθεί σχετικά με τον κίνδυνο να έχει κάποιος υψηλή ή χαμηλή χοληστερίνη και έφτασαν στο ίδιο συμπέρασμα: Η θνησιμότητα ήταν υψηλότερη για τις γυναίκες με χαμηλή χοληστερίνη από ό,τι για τις γυναίκες με υψηλή χοληστερίνη.(24)

Ο Dr. Gilles Dagenais και η ομάδα του στο Κεμπέκ μετά από παρακολούθηση 5000 υγιών μεσηλίκων ανδρών για 12 χρόνια κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι, ενώ η υψηλή χοληστερίνη έχει μια ελαφρά σύνδεση με αυξημένο κίνδυνο για άνδρες στις ΗΠΑ, δεν έχει τέτοια σύνδεση για άνδρες στον Καναδά.(25) Και αυτό το εύρημα δεν ενισχύει τη θεωρία της χοληστερίνης.

Ούτε η χοληστερίνη του αίματος είναι σημαντική για αυτούς πού έχουν ήδη μια καρδιακή προσβολή. Για παράδειγμα ο Dr. Henry Shanoff και η ομάδα του στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο του Τορόντο μελέτησαν 120 άνδρες δέκα χρόνια μετά την ανάρρωσή τους από καρδιακή προσβολή και βρήκαν ότι αυτοί με την χαμηλή χοληστερίνη είχαν δεύτερη καρδιακή προσβολή τόσο συχνά όσο αυτοί με την υψηλή χοληστερίνη(26).

Οι Πολυνήσιοι Μάορι που μετανάστευσαν στη Νέα Ζηλανδία μερικές εκατοντάδες χρόνια πριν σε αντίθεση με τους ιθαγενείς Πολυνήσιους πεθαίνουν πιο συχνά από καρδιακές προσβολές , αλλά αυτό συμβαίνει είτε η χοληστερίνη τους είναι χαμηλή είτε είναι υψηλή.(27)

Ο Dr. Dmitri Shestov από τη Russian Academy of Medical Sciences στο St. Petesburg βρήκαν ότι στη Ρωσία η χαμηλή χοληστερίνη συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο για καρδιοπάθεια. Ο Dr. Shestov και οι συνεργάτες του ανέλυσαν επίσης την HDL και την LDL χοληστερίνη και βρήκαν ότι τα χαμηλά επίπεδα της LDL συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο. Και αυτός ο αυξημένος κίνδυνος δεν ήταν λόγω των χαμηλών επιπέδων της HDL. Στην πραγματικότητα αυτοί με τα χαμηλά επίπεδα της LDL είχαν τα υψηλότερα επίπεδα της HDL.(28) Αυτό είναι άλλη μια απόδειξη ότι ακόμα και η θεωρία ότι η HDL είναι προστατευτική δεν ευσταθεί.

Βιβλιογραφία

1. Behar S. et al., Eur Heart J. 18, 52-59, 1997; Casiglia E., Eur J Epidemiol. 9, 577-586, 1993; Chyou PH., Eaker ED., Age Ageing 29, 69-74, 2000; Forette B., et al., Lancet 1,868-1,870, 1989; Fried LP., et al., JAMA, 279, 582-592, 1998; Harris T., et al., J Clin Epidemiol 45, 595-601, 1992, Jonsson A., et al., Lancet 350, 1778-1779, 1997; Raiha I et al., Arterioscl Thromb Vasc Biol 17, 1224-1232, 1997, Rudman D., et al., J Am Geriatr Soc 35, 496-502, 1987; Schatz IJ., et al., Lancet 358, 351-355, 2001; Schupf N et al., J Am Geriatr Soc 53, 219-226, 2005; Siegel D., et al., Am J Epidemiol 126, 385-399, 1987; Staessen J., et al., J Hypertens 8, 755-761, 1990; Ulmer H., et al., J Womens Health 13, 41-53, 2004; Weverling-Rijnsburger AW., et al., Lancet 350, 1119-1123, 1997

2. Krumholz HM et al., JAMA 272, 1335-1340, 1994

3. Ravnskov U., QJM 96, 927-934, 2003

4. Bhakdi S., et al., J Biol Chem 258, 5899-5904, 1983

5. Flegel WA., et al., Infect Immun 57, 2237-2245, 1989; Flegel WA., et al., Infect Immun 61, 5140-5146, 1993

6. Muldoon MF., et al., Clin Immunol Immunopathol 84, 145-149, 1997

7. Feingold KR., et al., Infect Immun 63, 2041-2046, 1995

8. Netea MG., et al., J Clin Invest 97, 1366-1372, 1996

9. http://www.fao.org/docrep/V4700E/V4700E0i.htm

10. Mann GV., Shaffer RD., Sandstead HH., Cardiovascular disease in the Masai, Journal of Atherosclerosis Research 4, 289-312, 1964 Mann GV., Shaffer RD., Rich A., Physical fitness and immunity to heart disease in Masai, The Lancet 2, 1308-1310, 1965 Mann GV., Shaffer R., Cholesteremia in pregnant Masai women, Journal of the American Medical Association 197, 123-125, 1996 Mann GV., et al., Atherosclerosis in the Masai, American Journal of Epidemiology 95, 26-37, 1972

11. Sharper AG., Cardiovascular studies in the Samburu tribe of northern Kenya, American Heart Journal 63, 437-442, 1962

12. Shaper AG., Cardiovascular studies in the Samburu tribe of northern Kenya, American Heart Journal 63, 437-442, 1962; Shaper AG., et al., Serum lipids in three nomadic tribes of northern Kenya, American Journal of Clinical Nutrition 13, 135-146, 1963

13. Lapiccirella V., et al., Enquete clinique, biologique et cardiographique parmi les tribus nomades de la Somalie qui se nourissent seulement de lait, Bulletin of the World Health Organization 27, 681-697, 1962

14. Prior IA., et al., Cholesterol, coconuts and diet on Polynesian atolls: a natural experiment: the Pukapuka and Tokelau Island studies, American Journal of Clinical Nutrition 34, 1552-1561, 1981

15. Stanhope JM, Shampson VM., Prior IAM., The Tokelau Island migrant study: serum lipid concentrations in two environments, Journal of Chronic Disease 34, 45-55, 1980

16. Nichols AB., et al., Daily nutritional intake and serum lipid levels. The Tecumseh study, American Journal of Clinical Nutrition 29, 1384-1392, 1976

17. Weidman WH., et al., Nutrient intake and serum cholesterol level in normal children 6 to 16 years of age, Pediatrics 61, 354-359, 1978

18. Morris JN et al., Diet and plasma cholesterol in 99 bank men, British Medical Journal 1, 571-576, 1963

19. Kahn HA., et al., Serum cholesterol: Its distribution and association with dietary and other variables in a survey of 10,000 men, Israel Journal of the Medical Sciences 5, 1117-1127, 1969

20. New England Journal of Medicine 98, 317-323, 1978

21. Reiser R., The three weak links in the Diet-Heart disease connection, Nutrition Today 14, 22-28, 1979, Slater et al., Nutr Report Inter 14, 249, 1975, Porter et al., American Journal of Clinical Nutrition 30, 490, 1960

22. Krumholz HM., et al., Lack of association between cholesterol and coronary heart disease mortality and morbidity and all-cause mortality in persons older than 70 years, Journal of the American Medical Association 272, 1335-1340, 1994

23. Forette B., Tortrat D., Wolmark Y., Cholesterol as risk factor for mortality in elderly women, The Lancet 1, 868-870, 1989

24. Jacobs D et al., Report of the conference on low blood cholesterol: Circulation 86, 1046-60, 1992

25. Dagenais GR., et al., Total and coronary heart disease mortality in relation to major risk factorsQuebec cardiovascular study, Canadian Journal of Cardiology 6, 59-65, 1990

26. Shanoff HM., Little JA., Csima A., Studies of male survivors of myocardial infarction: XII. Relation of serum lipids and lipoproteins to survival over a 10-year period, Canadian Medical Association Journal 103, 927-931, 1970

27. Beaglehole R., et al., Cholesterol and mortality in New Zealand Maoris, British Medical Journal 1, 285-287, 1980

28. Shestov DB., et al., Increased risk of coronary heart disease death in men with low total and low-density-lipoprotein cholesterol in the Russian Lipid Research Clinics prevalence follow-up study, Circulation 88, 846-853, 1993

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: Η ανανεωτική ενέργεια των κερασιών »