Μάθετε για τις ιδιότητες του μελιού και πώς μπορείτε να διαπιστώσετε την καθαρότητά του

Κατηγορία Διατροφή
Δευτέρα, 20 Ιανουαρίου 2014 20:48 Διαβάστηκε 4514 φορές
Issue 59

Γράφει ο Μανώλης Μυλωνάκης, Pharmacist - Apitherapist – CPSHom - Επιστημονικός Σύμβουλος AM Health

Το μέλι είναι ένα ποιον της μέλισσας, η παρασκευή του οποίου αρχίζει με τη συλλογή του νέκταρ από τα λουλούδια ή από τις εκκρίσεις ζωντανών οργανισμών που παρασιτούν στο φυτό (μελίτωμα). Συνδυάζεται με εκκρίσεις των μελισσών και μετά την επεξεργασία που υφίσταται από τις μέλισσες αποθηκεύεται και ωριμάζει στην κηρήθρα.

Το μέλι μπορεί να ρέει ή να είναι παχύρρευστο ή να έχει κρυσταλλώσει (κακώς το ονομάζουν και “ζαχαρωμένο”). Εδώ πρέπει να επισημάνουμε ότι το μέλι που έχει κρυσταλλώσει είναι φυσικό προϊόν και δεν έχει σχέση με τη ζάχαρη, τη νοθεία ή την ποιότητα.

Όλα τα μέλια αργά ή γρήγορα θα κρυσταλλώσουν: π.χ. το μέλι κουμαριάς κρυσταλλώνει πιο σύντομα από το θυμαρίσιο. Μέλια που δεν κρυσταλλώνουν είναι του πεύκου, του έλατου, της καστανιάς κ.ά. Επίσης, το μέλι του πεύκου ή του έλατου είναι μελίτωμα, δηλαδή δεν προέρχεται από το νέκταρ του λουλουδιού αλλά από εκκρίσεις εντόμων που παρασιτούν στο δένδρο (π.χ. εργάτης του πεύκου).

Η μέλισσα μαζεύει μέλι από περισσότερα από 2.000 φυτά, με αποτέλεσμα τα χαρακτηριστικά να διαφέρουν από μέλι σε μέλι. Ας θυμόμαστε ότι οι θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού “περνούν” και στο μέλι (π.χ. το μέλι ευκαλύπτου θα βοηθήσει στην απελευθέρωση της αναπνοής, όπως ακριβώς και ο ευκάλυπτος).

Φαρμακολογικές ιδιότητες:

•   Αντιβακτηριδιακές και Αντιβιοτικές ιδιότητες.

     Το χαμηλό Ph, η ελάχιστη ποσότητα νερού, η υψηλή ωσμωτική πίεση συνιστούν ένα εξαιρετικά δύσκολο μέρος για επιβίωση των βακτηρίων. Τα βιοφλαβονοειδή και τα ένζυμα που υπάρχουν στο μέλι είναι επίσης αντιβακτηριδιακά/αντιβιοτικά.

•   Βοηθά στην υγεία των ούλων.

     Είναι αντιφλεγμονώδες. Το μέλι είναι και αντιοξειδωτικό (φλαβονοειδή).

•   Βιοενεργειακό: Το μέλι είναι μια ζωντανή τροφή με πολλή ενέργεια.

•   Αποτοξινωτικό: Βοηθάει τους αποτοξινωτικούς μηχανισμούς του σώματος καθώς έχει φρουκτόζη (ειδικά το μέλι ακακίας), ουσία σημαντική για την καλή υγεία του ήπατος (το ήπαρ είναι σημαντικό όργανο αποτοξίνωσης).

•   Ανοσοδιεγερτικό: Δίνει ενέργεια σε όλα τα λευκά αιμοσφαίρια. Τα βιοφλαβονοειδή δρουν απευθείας σαν ανοσοδιεγερτικά.

•   Υπακτικό: Το μέλι είναι υγροσκοπικό (έλκει νερό). Ρυθμίζει τη χλωρίδα του παχέως εντέρου. Βοηθάει την καλύτερη λειτουργία παγκρέατος και ήπατος, οργάνων που εκκρίνουν σημαντικά πεπτικά υγρά.

•   Αντιδιαρροικό: Για τις διάρροιες που οφείλονται σε μικροοργανισμούς (π.χ. αυτοί που βρίσκονται σε τρόφιμα μη καλά διατηρημένα).

•   Αναγεννητικό του συνδετικού ιστού: Βοηθάει στην παραγωγή πολυσακχαριτών, σημαντικών συστατικών του συνδετικού ιστού. 

•   Βοηθάει στον αναβολισμό.

•   Τονωτικό της καρδιάς. Το μέλι είναι η καλύτερη πηγή ενέργειας για οποιοδήποτε μυ, συμπεριλαμβανομένης της καρδιάς.

•   Για αποκατάσταση πληγών, ελκών κατάκλισης, εγκαυμάτων κ.λ.π.

Η χρήση του σε αυτό τον τομέα διαρκώς εξαπλώνεται και μάλιστα σε περιπτώσεις πολύ δύσκολες που δεν αντιμετωπίζονται με τα γνωστά απολυμαντικά και αντιβιοτικά, καθώς τα μικρόβια έχουν αναπτύξει αντοχή σε αυτά, με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος ακρωτηριασμού. Σε αυτές τις δύσκολες περιπτώσεις το μέλι δίνει λύση.

Αποτρέπει τη μόλυνση, περιέχει ενζυμα που βοηθούν την επούλωση και προάγουν τη δημιουργία νέου ιστού. Μειώνει τον πόνο, τον ερεθισμό και την άσχημη οσμή. Το μέλι θυμαριού μαζί με το μέλι MANUKA είναι τα πιο κατάλληλα.

 

ΤΡΟΠΟΙ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗΣ ΑΓΝΟΤΗΤΑΣ/ΚΑΘΑΡΟΤΗΤΑΣ ΜΕΛΙΟΥ

Το μέλι είναι το συμπυκνωμένο νέκταρ των λουλουδιών. Η μέλισσα πετάει σε μια ακτίνα 5 χιλιομέτρων από την κυψέλη για την εύρεση και συλλογή του νέκταρ.

Αν λοιπόν βάλουμε την κυψέλη σε μέρος όπου σε ακτίνα 3-5χλμ δεν υπάρχουν καλλιέργειες ή ανθρώπινη δραστηριότητα που να μολύνει τα φυτά και υπάρχουν αρκετές τέτοιες εκτάσεις στην Ελλάδα, τότε το νέκταρ θα είναι απόλυτα καθαρό και το μέλι εξίσου καθαρό. Αυτά από τη μεριά της μέλισσας. Τα προβλήματα όμως στο μέλι δημιουργούνται από τη μεριά του μελισσοκόμου και συγκεκριμένα από λάθος μελισσοκομικούς χειρισμούς από άγνοια ή από πρόθεση με σκοπό το κέρδος.

Δοκιμάζοντας ένα μέλι έχουμε άποψη μόνο για την γεύση του και τίποτε άλλο. Ο καταναλωτής δεν έχει εύκολο τρόπο να δει την καθαρότητα του μελιού που δοκιμάζει. Αυτό γίνεται στο εργαστήριο.

Η μόνη βοήθεια που πραγματικά έχει ο καταναλωτής είναι η βιολογική πιστοποίηση.

Αν μιλάμε για ένα μέλι τυποποιημένο, βιολογικό πιστοποιημένο τότε είμαστε σε μεγάλο βαθμό σίγουροι ότι το μέλι μας είναι καθαρό.

Αν όμως εμείς θέλουμε να αγοράσουμε ένα μέλι από ένα “φίλο μας μελισσοκόμο” και αυτός δεν διαθέτει βιολογική πιστοποίηση, καλό είναι να του κάνουμε κάποιες ερωτήσεις που θα μας προστατέψουν από κάποιους κακούς χειρισμούς του μελισσοκόμου.

Ας δούμε μερικά προβλήματα:

1. Ο μελισσοκόμος παράνομα χρησιμοποιεί αντιβιοτικά καθώς απαγορεύεται η χρήση τους. Δυστυχώς μόνο η εξέταση στο εργαστήριο μας προστατεύει από το να καταναλώσουμε μέλι με αντιβιοτικά.

2. Ο μελισσοκόμος “ταΐζει” τις μέλισσες με ζάχαρη. Δυστυχώς και εδώ το εργαστήριο είναι η απάντηση. Στην βιολογική μελισσοκομία απαγορεύεται η χρήση ζάχαρης. Αν πρέπει να ταΐσουμε (π.χ. σε παρατεταμένο χειμώνα), μπορούμε να δώσουμε μόνο μέλι. Όπως καταλαβαίνουμε και μόνο αυτή η διαφορά είναι αρκετή για να αιτιολογήσει το κόστος του βιολογικού μελιού. Επίσης αρκετοί ασυνείδητοι χρησιμοποιούν ζάχαρη ακόμα και την άνοιξη που υπάρχει άφθονη ανθοφορία, μόνο και μόνο για να αυξήσουν την παραγωγή τους αδιαφορώντας για τον καταναλωτή.

3. Ο μελισσοκόμος χρησιμοποιεί Ναφθαλίνιο ή άλλη χημική ουσία για τον κυρόσκωρο. Εδώ μπορούμε να τον ρωτήσουμε που αποθηκεύει τα πλαίσιά του μετά αφού πάρει το μέλι. Αν η απάντηση δεν είναι στο ψυγείο, τότε υπάρχει πρόβλημα επιμόλυνσης του μελιού με Ναφθαλίνιο ή άλλη παρόμοια ουσία για την καταπολέμηση του κυροσκώρου. Ο κυροσκώρος είναι μια πεταλούδα (λεπιδόπτερο) που οι προνύμφες του τρώνε το κερί (την κηρήθρα) και αποτελεί σημαντικό πονοκέφαλο για τον μελισσοκόμο.

Στη βιολογική μελισσοκομία η προστασία γίνεται με τη φύλαξη των πλαισίων στο ψυγείο.

4. Πώς αντιμετωπίζει την Βαρρόα. Η βαρρόα είναι ένα ακάρι που πολλαπλασιάζεται και αναπτύσσεται στα κλειστά κελιά του γόνου κάνοντας πολύ μεγάλη ζημιά στο πληθυσμό των μελισσών καθώς προσκολλάται πάνω στο σώμα των μελισσών και τρέφεται με την αιμολέμφο. Αν δεν σας αναφέρει ότι χρησιμοποιεί θυμόλη ή μυρμηκικό οξύ τότε σίγουρα χρησιμοποιεί κάποιο χημικό σκεύασμα (εντομοκτόνο) που έχει περάσει και στο μέλι.

5. Έλεγχος για βαρέα μέταλλα. Γίνεται μόνο εργαστηριακά. Επίσης να ρωτάμε που έχει τα μελίσσια του. Είναι σημαντικό να είναι σε περιοχές μεγαλύτερες των 3-5χλμ από ανθρώπινη δραστηριότητα και ειδικά από καλλιέργειες που χρησιμοποιούνται επικίνδυνες ουσίες (εντομοκτόνα, ζιζανιοκτόνα).

6. Κρυστάλλωση του μελιού. Αυτό δεν είναι πρόβλημα, είναι φυσική διαδικασία και δεν θα πρέπει να μας ενοχλεί. Με ελάχιστη θέρμανση <40 ο C το μέλι επανέρχεται.

7. Αποθήκευση. Και εδώ ο μελισσοκόμος πρέπει να διαθέτει κάποιες προδιαγραφές π.χ. να γεμίζει τα δοχεία μέχρι επάνω για αποτροπή ζυμώσεων. Να μην έρχεται το μέλι σε επαφή με τον αέρα σε ανοικτά δοχεία. Να γίνεται σωστός καθαρισμός και απολύμανση του μελιτοεξαγωγέα και των δοχείων αποθήκευσης.

Επίσης οι περιέκτες (βάζα) να είναι γυάλινα και να καθαρίζονται πριν τη χρήση, για να μην έχουν θραύσματα γυαλιού. Μια επίσκεψη στο χώρο συσκευασίας θα σας δώσει αμέσως μια ιδέα του επιπέδου υγιεινής και προδιαγραφών.

Να μην αγοράζετε μέλι σε ντενεκεδάκια (επικασσιτερωμένα δοχεία).

Ίσως όλα αυτά να είναι καινούργια και ποτέ να μην είχατε σκεφτεί πως ένα τόσο αγνό προϊόν, μπορεί λόγω κακών χειρισμών να μην είναι τόσο αγνό και η εγγύηση του “φίλου μελισσοκόμου” να μην είναι αρκετή. Γι’ αυτό ζητάτε βιολογική πιστοποίηση.

Είναι ο πιο απλός τρόπος να είστε σίγουροι ότι αυτό που καταναλώνετε έχει ελεγχθεί όσο καλύτερα γίνεται. Τώρα που ξέρετε, σίγουρα καταλαβαίνετε γιατί κοστίζει και ακριβότερα και γιατί όλα τα μέλια δεν είναι ίδια.