Ασβέστιο: Φίλος ή εχθρός

Κατηγορία Διατροφή
Κυριακή, 14 Σεπτεμβρίου 2014 00:00 Διαβάστηκε 7592 φορές
Issue 63

Οι γιατροί μας λένε να παίρνουμε ασβέστιο από γάλα και τυρί για να έχουμε γερά οστά. Μάλιστα στις γυναίκες πριν την εμμηνόπαυση δίνουν συμπληρώματα ασβεστίου. Ομοίως δίνουν συμπληρώματα ασβεστίου στα άτομα με οστεοπενία ή οστεοπόρωση. Παλιότερα έδιναν μόνο ασβέστιο. Στη συνέχεια όμως ανακάλυψαν ότι όσες κάψουλες ασβεστίου και να έπαιρναν, το ασβέστιο θα ήταν άχρηστο, αν δεν έπαιρναν παράλληλα και βιταμίνη D. Η βιταμίνη D είναι απαραίτητη για την απορρόφηση του ασβεστίου και του φωσφόρου από το έντερο. Στην πραγματικότητα, ακόμα και αν λαμβάνουμε επαρκές ασβέστιο από τη διατροφή μας, χωρίς αρκετή ποσότητα βιταμίνης D, το σώμα δεν θα απορροφήσει το ασβέστιο σωστά. Έτσι οι γιατροί ησύχασαν. Αν πίνετε γάλα που περιέχει ασβέστιο και βιταμίνη D ή αν παίρνετε ταμπλέτες ασβεστίου και βιταμίνη D, το ασβέστιο θα απορροφάται από το έντερο. Ναι, αλλά πώς αξιοποιείται το ασβέστιο από το σώμα μετά την εντερική του απορρόφηση; Εδώ και χρόνια οι ειδικοί επιστήμονες ζητημάτων διατροφής έχουν προειδοποιήσει ότι το ασβέστιο χωρίς μαγνήσιο και βιταμίνη Κ είναι άκρως επικίνδυνο και μπορεί να προκαλέσει έμφραγμα και λίθους στα νεφρά. Από το 1998 ο γνωστός Αμερικανός γιατρός Dr. RobertAtkins είχε προειδοποιήσει: «Χωρίς αρκετό μαγνήσιο, κάθε επιπρόσθετο ασβέστιο που καταναλώνουμε θα τοποθετείται όχι στα οστά, αλλά κάπου αλλού, ίσως στα τοιχώματα των αρτηριών». Δυστυχώς οι γιατροί δεν έδωσαν σημασία. Τελευταίες όμως μελέτες σόκαραν τον επιστημονικό κόσμο: Το ασβέστιο μπορεί να προκαλέσει έμφραγμα!

Γράφει ο Μάριος Δημόπουλος, Διατροφολόγος

Το ασβέστιο μπορεί να προκαλέσει έμφραγμα

Οι γιατροί πιστεύουν ότι η χοληστερίνη είναι η αιτία για τις καρδιαγγειακές παθήσεις, άποψη την οποία έχω ανατρέψει στο βιβλίο μου «Χοληστερίνη. Ένας σύγχρονος μύθος» (εκδ. Etra, 2011). Εκτός από τους πραγματικούς λόγους καρδιαγγειακών που αναλύω στο βιβλίο μου, υπάρχει και άλλη μια αιτία εμφράγματος: Το ασβέστιο! Το ασβέστιο για το οποίο μας προτρέπουν να πίνουμε γάλα μπορεί να βλάψει την καρδιά μας. Η υπερβολική κατανάλωση ασβεστίου μέσω του γάλακτος μπορεί να προκαλέσει ασβεστοποίηση και σπασμό των αρτηριών, κάτι που θεωρείται ότι αποτελεί βασικό παράγοντα για την πρόκληση ισχαιμίας του μυοκαρδίου. Το ασβέστιο του γάλακτος επικάθεται στις αρτηρίες, με αποτέλεσμα να σχηματίζεται «πουρί», αθηρωματική πλάκα, οι αρτηρίες να φράζουν, κάτι που οδηγεί στο έμφραγμα. Ο λόγος που το ασβέστιο του γάλακτος μπορεί να προκαλέσει έμφραγμα και καρδιαγγειακά είναι ότι στο γάλα λείπουν δύο βασικά συστατικά, το μαγνήσιο και η βιταμίνη Κ.

Το μαγνήσιο διαλύει το ασβέστιο και έτσι το ασβέστιο δεν επικάθεται στις αρτηρίες. Για την πρόληψη και ίσως για την αντιστροφή της οστεοπόρωσης, το μαγνήσιο ίσως παίζει σημαντικότερο ρόλο από το ασβέστιο. Παρά το ότι το μαγνήσιο αποτελεί ένα μόνο μέρος του υλικού των οστών, παίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο: συμβάλλει στην ισορροπημένη παροχή ασβεστίου στο σώμα και αποτρέπει από το να αποβάλλεται. Οι επιστήμονες προχωρούν ακόμα παραπέρα, λέγοντας ότι το πόσο πολύ ασβέστιο τρώμε είναι ισχυρότερος δείκτης της οστικής πυκνότητας από ό, τι το πόσο ασβέστιο καταναλώνουμε (1). Ο Αμερικανός γιατρός MichaelEades γράφει: «Υψηλά επίπεδα ασβεστίου μπορεί να αδυνατίσουν τα οστά και να τα κάνει πιο εύθραυστα. Η λήψη μεγάλων ποσοτήτων ασβεστίου χωρίς μαγνήσιο θα προκαλέσει έλλειψη μαγνησίου, οδηγώντας στην ανάπτυξη πολλών ασθενειών που προκαλούνται από έλλειψη μαγνησίου» (2). Το μαγνήσιο μεταξύ άλλων προστατεύει το καρδιαγγειακό σύστημα, προφυλάσσει από καρδιακές αρρυθμίες και αποτρέπει τον σχηματισμό λίθων στα νεφρά.

Η βιταμίνη Κ αποτρέπει το ασβέστιο να επικάθεται στις αρτηρίες σας. Η βιταμίνη Κ βρίσκεται στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, μπορείτε να τη βρείτε και σε καλά συμπληρώματα διατροφής. Δεν βρίσκεται όμως στο γάλα. Έτσι, το ασβέστιο του γάλακτος παρά το ότι έχει βιταμίνη D3 κάνει μεγαλύτερη ζημιά από ό, τι καλό. Το άπαχο γάλα δεν έχει βιταμίνη D3, άρα το ασβέστιο σε αυτό δεν έχει καμιά αξία, εκτός από το να επικάθεται στις αρτηρίες μας. Άρα και από αυτή την άποψη, το άπαχο γάλα είναι χειρότερο από το λιπαρό. Η βιταμίνη Κ υπάρχει σε διάφορες μορφές, όπως Κ1, Κ2, Κ3 και άλλες. Μερικές από αυτές είναι φυσικές, ενώ άλλες, όπως η Κ3 είναι συνθετικές. Το πιο άφθονο μέλος αυτής της οικογένειας είναι η βιταμίνη Κ1 ή phylloquinone. Αυτή βρίσκεται στα πράσινα φυτά και στα άλγη και συνδέεται με τη φωτοσύνθεση. Τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, το σπανάκι, το μπρόκολο, τα λαχανάκια Βρυξελλών και το λάχανο περιέχουν βιταμίνη Κ1. Η βιταμίνη Κ2 ή menaquinone παράγεται από βακτήρια. Βρίσκεται επίσης σε μεγάλες ποσότητες στο έντερό σας, αλλά δυστυχώς δεν απορροφάται από εκεί και φεύγει με τις κενώσεις. Η βιταμίνη Κ3 ή menadione είναι ένα συνθετικό χημικό που δρα ως προβιταμίνη και μετατρέπεται σε βιταμίνη από το σώμα. Η βιταμίνη Κ2 (που βρίσκεται σε καλά διατροφικά συμπληρώματα) είναι πιο αποτελεσματική από τη βιταμίνη Κ1 για την πρόληψη και αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης. Πολλές ιαπωνικές μελέτες έχουν δείξει ότι η βιταμίνη Κ2 αντιστρέφει εντελώς την οστική απώλεια και σε ορισμένες περιπτώσεις αυξάνει την οστική μάζα σε ανθρώπους με οστεοπόρωση (3). Επτά ιαπωνικές δοκιμές έδειξαν ότι τα συμπληρώματα βιταμίνης Κ2 προκαλούν 60% μείωση σε κατάγματα της σπονδυλικής στήλης και 80% μείωση σε κατάγματα του γοφού (4). Ερευνητές στην Ολλανδία έδειξαν ότι η βιταμίνη Κ2 είναι τρεις φορές πιο αποτελεσματική από τη βιταμίνη Κ1 στην αύξηση της οστεοκαλσίνης, η οποία ελέγχει το κτίσιμο των οστών (5). Το να παίρνετε ασβέστιο χωρίς βιταμίνη Κ2 μπορεί να βλάψει την υγεία σας. Η βιταμίνη Κ2 ενεργοποιεί μια πρωτεϊνική ορμόνη που ονομάζεται οστεοκλασίνη και παράγεται από τους οστεοβλάστες, η οποία χρειάζεται για να δένει το ασβέστιο στα οστά. Η οστεοκαλσίνη επίσης προλαμβάνει το ασβέστιο από το να επικάθεται στις αρτηρίες σας. Έτσι ενώ το ασβέστιο είναι καλό για τα οστά σας, δεν είναι καλό για τις αρτηρίες σας, οι οποίες ασβεστοποιούνται, εξού και ο όρος «σκλήρυνση των αρτηριών». Ένα μεγάλο μέρος της αρτηριακής πλάκας αποτελείται από αποθέματα ασβεστίου. Η βιταμίνη Κ προστατεύει τις αρτηρίες σας από το να ασβεστοποιηθούν, όταν υπάρχει παρουσία υψηλών επιπέδων ασβεστίου.

Αυτό εξηγεί και γιατί ορισμένες μελέτες έχουν δείξει ότι τα συμπληρώματα ασβεστίου που χορηγούν οι γιατροί κατά της οστεοπόρωσης μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφράγματος. Για παράδειγμα, ο Dr. MarcBolland του πανεπιστημίου Auckland μελετώντας 15 μελέτες βρήκε ότι τα συμπληρώματα ασβεστίου χωρίς βιταμίνη D αυξάνουν τον κίνδυνο για έμφραγμα κατά 30%. Τον Φεβρουάριο του 2013, μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMAInternalMedicine βρήκε ότι ανάμεσα σε 388.229 άνδρες και γυναίκες ηλικίας 50-71 που παρακολουθήθηκαν για 12 χρόνια, η λήψη συμπληρωμάτων ασβεστίου αύξησε τον κίνδυνο για θάνατο από καρδιαγγειακά 20% στους άνδρες, αλλά όχι στις γυναίκες, και ο αυξημένος κίνδυνος παρατηρήθηκε μόνο στους καπνιστές. Αντίθετα, μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2012 στο OsteoporosisInternational ανέφερε ότι σε 36.282 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που συμμετείχαν στη μελέτη WomensHealthInitiative, αυτές που λάμβαναν συμπλήρωμα 1000mg ασβεστίου και 400IU βιταμίνης D δεν είχαν αύξηση στις καρδιακές προσβολές για επτά χρόνια που παρακολουθήθηκαν. Έτσι λοιπόν οι μελέτες είναι αντικρουόμενες και δεν έχουν καταλήξει στο αν τα συμπληρώματα ασβεστίου αυξάνουν τις πιθανότητες για έμφραγμα. Στην πραγματικότητα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα συμπληρώματα ασβεστίου θα μείωναν τα καρδιαγγειακά, αφού είχε βρεθεί ότι το ασβέστιο μειώνει την πίεση και τον κίνδυνο για υπέρταση.

Τελικά, αφού το ασβέστιο του γάλακτος ή τα συμπληρώματα ασβεστίου αυξάνουν τον κίνδυνο για έμφραγμα, από πού θα παίρνετε το ασβέστιο, για να είστε ασφαλείς; Από φυτικές πηγές, και συγκεκριμένα από τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα οποία εκτός από ασβέστιο περιέχουν και μαγνήσιο και βιταμίνη K. Ναι, αλλά τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά δεν έχουν βιταμίνη D, που βοηθά στη απορρόφηση ασβεστίου. Μα η βιταμίνη Dμάς δίνεται δωρεάν από τη φύση, από τον ήλιο, αλλά δυστυχώς πολλοί γιατροί μας έχουν εκφοβίσει ότι δεν πρέπει να μας βλέπει ο ήλιος. Βιταμίνη D υπάρχει και σε ορισμένες τροφές, αλλά η μεγαλύτερη πηγή είναι το μουρουνέλαιο. Επομένως μπορείτε να τρώτε αμύγδαλα, σουσάμι, ταχίνι, πράσινα φυλλώδη λαχανικά, μπρόκολο και λάχανο για το ασβέστιο και ένα συμπλήρωμα βιταμίνης D3 αν είστε άνδρες ή ένα συμπλήρωμα ασβεστίου που εκτός από ασβέστιο να περιέχει βιταμίνη D3, μαγνήσιο και βιταμίνη K2, αν είστε γυναίκες. Οι γυναίκες χρειάζονται ένα τέτοιο συμπλήρωμα ασβεστίου κατά της οστεοπόρωσης, οι άνδρες όχι.

Το ασβέστιο προκαλεί λίθους στα νεφρά

Υπερβολική λήψη ασβεστίου μπορεί να προκαλέσει τοξικά αποτελέσματα στο ανθρώπινο σώμα. Μελέτες δείχνουν ότι το υπερβολικό ασβέστιο συμβάλλει στον σχηματισμό λίθων στα νεφρά. Ο Dr. PhilipHanneman αναφέρει ότι οι λίθοι στα νεφρά βρίσκονται συχνά σε ανθρώπους που πίνουν αρκετό γάλα την ημέρα και δεν έχουν περαιτέρω ανάπτυξη λίθων μετά τη διακοπή κατανάλωσης γάλακτος. Ο Dr. Prien, επίκουρος καθηγητής Ουρολογίας στο BostonUniversitySchoolofMedicine εξέτασε 1000 λίθους στα νεφρά και βρήκε ότι το 90% αυτών περιέχουν ασβέστιο. Ο εν λόγω επιστήμονας πιστεύει ότι η κατανάλωση τροφών πολύ πλούσιων σε ασβέστιο όπως το γάλα και το τυρί μπορεί να είναι ένας σημαντικός παράγοντας λίθων στα νεφρά. Το ότι το πολύ ασβέστιο προκαλεί λίθους στα νεφρά αποδεικνύεται και από μελέτες πληθυσμών που πίνουν νερό πλούσιο σε ασβέστιο. Σε περιοχές που πίνουν μαλακά νερά φτωχά σε μαγνήσιο και πλούσια σε ασβέστιο, όπως στη Βόρεια Καρολίνα των ΗΠΑ, τα ποσοστά ουρολιθιάσεων είναι πολύ υψηλά. Αντίθετα σε περιοχές που πίνουν σκληρό νερό πλούσιο σε μαγνήσιο, τα ποσοστά ουρολιθιάσεων είναι πολύ χαμηλά. Γνωρίζουμε ότι το μαγνήσιο διαλύει τους λίθους στα νεφρά και ότι είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό τόσο στην πρόληψη όσο και στη θεραπεία της νεφρολιθίασης. Το γάλα δεν περιέχει μαγνήσιο, άρα μεγάλη κατανάλωση γάλακτος μπορεί να οδηγήσει σε λίθους στα νεφρά. Δεδομένου ότι πολλοί άνθρωποι δεν λαμβάνουν αρκετό μαγνήσιο από τη διατροφή τους και δεδομένου ότι κανείς δεν μπορεί να ελέγξει αν το νερό που πίνει είναι πλούσιο σε μαγνήσιο ή όχι, συνετή θα ήταν η λήψη 300mg μαγνησίου σε μορφή διατροφικού συμπληρώματος. Το ίδιο ισχύει και για αυτούς που παίρνουν συμπληρώματα ασβεστίου. Ποτέ μην παίρνετε μόνο του το ασβέστιο. Πάντα να λαμβάνετε και μαγνήσιο. Αν λαμβάνετε 1000mg ασβεστίου, θα πρέπει να λαμβάνετε και 500mg μαγνησίου.

Συμπέρασμα

Πολλοί αναγνώστες ίσως πανικοβλήθηκαν και σχημάτισαν την εντύπωση ότι το ασβέστιο είναι κακό για το σώμα. Και όμως το ασβέστιο είναι σημαντικό. Ο WestonPrice ήταν ένας οδοντίατρος και μελετητής διατροφικών θεμάτων και τη δεκαετία του 1940 γύρισε όλο τον κόσμο, για να μελετήσει απομονωμένες φυλές που είχε ακούσει ότι είχαν τέλεια υγεία. Τα συμπεράσματά του τα έγραψε στο βιβλίο του NutritionandPhysicalDegeneration”. Αυτό που ανακάλυψε ο Price ήταν ότι οι λαοί αυτοί είχαν τέλειες οδοντοστοιχίες και δεν είχαν τερηδόνα ή ουλίτιδα παρά το ότι δεν καθάριζαν τα δόντια τους, και είχαν γενικά άριστη υγεία και ανοσία. Οι λαοί αυτοί έτρωγαν μεγάλες ποσότητες ασβεστίου (πολύ περισσότερες από τους ανθρώπους της δύσης). Τότε γιατί δεν τους πείραζε το πολύ ασβέστιο; Διότι η διατροφή τους περιείχε παράλληλα πολύ μεγάλες ποσότητες άλλων μεταλλικών στοιχείων (μεταξύ των οποίων και μαγνήσιο) και βιταμινών, όπως η βιταμίνη Dκαι η βιταμίνη Κ. Το ασβέστιο είναι πολύτιμο για το σώμα, αρκεί να μην λαμβάνεται σε μεγάλες ποσότητες μόνο του, αλλά μαζί με επαρκείς ποσότητες βιταμίνης D3, βιταμίνης Κ και μαγνησίου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. AbrahamG., etal., JournalofNutritionalMedicine, 3:49-58, 1991

2. EadesM.R, EadesM.D., Theproteinpowerlofeplan, 2000

3. VermeerC., etal., Beyonddeficiency: potentialbenefitsofincreasedintakesofvitaminKforboneandvascularhealth, EurJNutr. 43(6):325-35, Dec. 2004

4. CockayneS., etal., VitaminKandthepreventionoffractures: systematicreviewandmeta-analysisofrandomizedcontrolledtrials, ArchInternMed, 26:166(12):1256-61, Jun 2006

5. SchurgersL.J., etal., VitaminK-containingdietarysupplements: comparisonofsyntheticvitaminK1 andnatto-derivedmenaquinone-7, Blood, 109(8):3279-83, Apr. 2007

6. Price W., NutritionandPhysicalDegeneration, 1th edition 1939, 6th edition 2004