Η ζύμωση των φύλλων στέβιας με ένα συγκεκριμένο γαλακτικό βακτήριο φαίνεται ότι παράγει ουσίες με ισχυρότερη αντικαρκινική δράση σε εργαστηριακές συνθήκες. Τα πρώτα αποτελέσματα ανοίγουν νέους δρόμους στην έρευνα φυσικών ενώσεων, χωρίς ακόμη να αποτελούν ένδειξη θεραπευτικής αποτελεσματικότητας στον άνθρωπο.

Η στέβια (Stevia rebaudiana) είναι ευρύτερα γνωστή ως φυτική πηγή γλυκαντικών ουσιών χωρίς θερμίδες. Ωστόσο, τα φύλλα της περιέχουν και άλλες βιοδραστικές ενώσεις, όπως πολυφαινόλες και παράγωγα του χλωρογενικού οξέος, που προσελκύουν το ενδιαφέρον της φαρμακολογικής έρευνας. Μια νέα μελέτη από την Ιαπωνία διερεύνησε κατά πόσο η ζύμωση της στέβιας μπορεί να μεταβάλει τη χημική της σύνθεση και να ενισχύσει τη δράση της έναντι καρκινικών κυττάρων του παγκρέατος. Η έρευνα δημοσιεύθηκε το 2025 στο επιστημονικό περιοδικό International Journal of Molecular Sciences.

Όταν τα βακτήρια μεταμορφώνουν τις φυτικές ουσίες
Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Χιροσίμα χρησιμοποίησαν το βακτήριο Lactobacillus plantarum SN13T, έναν μικροοργανισμό που συνδέεται με διαδικασίες ζύμωσης τροφίμων, για να επεξεργαστούν εκχύλισμα φύλλων στέβιας.
Στη συνέχεια συνέκριναν το ζυμωμένο και το μη ζυμωμένο εκχύλισμα ως προς την επίδρασή τους σε ανθρώπινα καρκινικά κύτταρα παγκρέατος της σειράς PANC-1.
Τα αποτελέσματα ήταν αξιοσημείωτα. Το ζυμωμένο εκχύλισμα εμφάνισε ισχυρότερη κυτταροτοξική δράση έναντι των καρκινικών κυττάρων, ενώ η επίδρασή του σε μη καρκινικά κύτταρα ανθρώπινου νεφρού, που χρησιμοποιήθηκαν για σύγκριση, ήταν σημαντικά μικρότερη. Επιπλέον, περιόρισε την ικανότητα των καρκινικών κυττάρων να πολλαπλασιάζονται και να μετακινούνται, δύο χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την ανάπτυξη και την εξάπλωση των όγκων.

Η ουσία που προέκυψε από τη ζύμωση
Με χημικές αναλύσεις, οι επιστήμονες ταυτοποίησαν μια ένωση που ονομάζεται μεθυλεστέρας του χλωρογενικού οξέος (chlorogenic acid methyl ester, CAME). Η ουσία αυτή συνδέθηκε με την αυξημένη βιολογική δραστικότητα του ζυμωμένου εκχυλίσματος. Η CAME φάνηκε να παρεμποδίζει τον κυτταρικό κύκλο των καρκινικών κυττάρων στη φάση G0/G1, περιορίζοντας τη δυνατότητά τους να προχωρήσουν σε διαίρεση. Παράλληλα, ενεργοποίησε μηχανισμούς απόπτωσης, δηλαδή του προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου. Οι ερευνητές κατέγραψαν αυξημένη έκφραση γονιδίων όπως τα Bax, Caspase-3 και Caspase-9, καθώς και μειωμένη έκφραση του αντι-αποπτωτικού γονιδίου Bcl-2. Το ζυμωμένο εκχύλισμα παρουσίασε επίσης υψηλότερη αντιοξειδωτική δραστικότητα σε σύγκριση με το αρχικό εκχύλισμα.

Από το εργαστήριο στη θεραπευτική έρευνα
Το σημαντικότερο εύρημα δεν αφορά αποκλειστικά τη στέβια, αλλά τη δυνατότητα των μικροοργανισμών να μετασχηματίζουν φυσικές ενώσεις σε μόρια με διαφορετικές φαρμακολογικές ιδιότητες. Η ζύμωση θα μπορούσε επομένως να αποτελέσει εργαλείο ανακάλυψης νέων υποψήφιων αντικαρκινικών ουσιών. Πρέπει, ωστόσο, να υπογραμμιστεί ότι η αρχική μελέτη πραγματοποιήθηκε σε καλλιέργειες κυττάρων. Σε μεταγενέστερη μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2026, η ίδια ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι το ζυμωμένο εκχύλισμα περιόρισε την ανάπτυξη παγκρεατικών όγκων σε πειραματικό μοντέλο ποντικών. Πρόκειται για ένα επιπλέον προκλινικό εύρημα, όχι όμως για απόδειξη αποτελεσματικότητας στον άνθρωπο.
Η έρευνα αναδεικνύει μια ενδιαφέρουσα προοπτική: η συνεργασία φυτικών ενώσεων και μικροοργανισμών μπορεί να αποκαλύψει βιοδραστικά μόρια που δεν υπάρχουν στην ίδια μορφή στο αρχικό φυτό. Η αξιοποίησή τους στην ογκολογία απαιτεί περαιτέρω μελέτες για την αποτελεσματικότητα, την ασφάλεια και τη δοσολογία τους.

Αναφορές

1. Rentao Zhang και συνεργάτες, Stevia Leaf Extract Fermented with Plant-Derived Lactobacillus plantarum SN13T Displays Anticancer Activity to Pancreatic Cancer PANC-1 Cell Line, DOI: 10.3390/ijms26094186.

2. Rentao Zhang και συνεργάτες, Anti-Tumor Activity of Stevia Leaf Extract Fermented by the Plant-Derived Lactiplantibacillus plantarum SN13T in a Pancreatic Tumor Xenograft Model, DOI: 10.3390/antiox15050581.

Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.

Μια νέα κλινική δοκιμή δείχνει ότι η παρικαλσιτόλη, ένα συνταγογραφούμενο ανάλογο της βιταμίνης D, μπορεί να αλλάζει το προστατευτικό περιβάλλον γύρω από τον καρκίνο του παγκρέατος και να βοηθά τόσο τη θεραπεία όσο και τα κύτταρα του ανοσοποιητικού να διεισδύσουν βαθύτερα στον όγκο.

Ο καρκίνος του παγκρέατος παραμένει ένας από τους δυσκολότερους καρκίνους στην αντιμετώπιση. Ένας από τους λόγους είναι ότι ο όγκος δεν αποτελείται μόνο από καρκινικά κύτταρα. Γύρω του σχηματίζεται ένα πυκνό πλέγμα από συνδετικό ιστό, κύτταρα και πρωτεΐνες, το οποίο λειτουργεί σαν ένα είδος προστατευτικού φράγματος. Το περιβάλλον αυτό μπορεί να δυσκολεύει τη διείσδυση των φαρμάκων στον όγκο και ταυτόχρονα να περιορίζει την πρόσβαση των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Cancer εξετάζει μια διαφορετική στρατηγική: αντί να επιτεθεί μόνο στα καρκινικά κύτταρα, προσπαθεί να αλλάξει το ίδιο το περιβάλλον που τα προστατεύει. Στο επίκεντρο βρίσκεται η παρικαλσιτόλη ένα συνταγογραφούμενο φάρμακο που δρα στον υποδοχέα της βιταμίνης D και χρησιμοποιείται ήδη στην ιατρική για ορισμένες επιπλοκές της χρόνιας νεφρικής νόσου.

Η αλλαγή του "εδάφους" γύρω από τον όγκο: Η ιδέα δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Εργαστηριακές μελέτες είχαν δείξει ήδη εδώ και χρόνια ότι η ενεργοποίηση του υποδοχέα της βιταμίνης D μπορεί να επηρεάζει ορισμένα κύτταρα που βρίσκονται γύρω από τον όγκο, ιδιαίτερα τους ινοβλάστες (κύτταρα που παράγουν και οργανώνουν τον συνδετικό ιστό). Στον καρκίνο του παγκρέατος, αυτοί οι ινοβλάστες μπορούν να παραμένουν υπερβολικά ενεργοποιημένοι και να συμβάλλουν στη δημιουργία του πυκνού ιστού που περιβάλλει τον όγκο.
Στη νέα κλινική δοκιμή συμμετείχαν 36 ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του παγκρέατος, οι οποίοι δεν είχαν προηγουμένως λάβει θεραπεία για τη μεταστατική νόσο. Όλοι έλαβαν το καθιερωμένο χημειοθεραπευτικό σχήμα με gemcitabine και nab-paclitaxel. Σε δύο από τις τρεις ομάδες προστέθηκε paricalcitol, είτε ενδοφλέβια είτε από το στόμα. Nature Οι ερευνητές πήραν δείγματα από τους όγκους πριν και κατά τη διάρκεια της θεραπείας, ώστε να δουν όχι μόνο αν οι όγκοι συρρικνώνονταν, αλλά και τι συνέβαινε μέσα στο μικροπεριβάλλον τους. Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα.
Η παρικαλσιτόλη συνδέθηκε με μειωμένη ενεργοποίηση των ινοβλαστών και με μεγαλύτερη διείσδυση CD8+ Τ-λεμφοκυττάρων (κυττάρων του ανοσοποιητικού που μπορούν να επιτίθενται σε καρκινικά κύτταρα) στο εσωτερικό του όγκου. Με απλά λόγια, το προστατευτικό περιβάλλον του όγκου φάνηκε να γίνεται λιγότερο «κλειστό».

Περισσότερες ανταποκρίσεις στη θεραπεία: Τα πρώιμα κλινικά αποτελέσματα ήταν επίσης ενθαρρυντικά. Στις δύο ομάδες που έλαβαν παρικαλσιτόλη μαζί με τη χημειοθεραπεία παρατηρήθηκαν περισσότερες μερικές ανταποκρίσεις, δηλαδή σημαντική συρρίκνωση του όγκου, σε σχέση με την ομάδα που έλαβε μόνο το βασικό χημειοθεραπευτικό σχήμα. Η μελέτη, ωστόσο, είχε σχεδιαστεί κυρίως για να αξιολογήσει την ασφάλεια και τις βιολογικές επιδράσεις της παρικαλσιτόλης και όχι για να αποδείξει ότι παρατείνει την επιβίωση. Οι ίδιοι οι ερευνητές θεωρούν ότι τα αποτελέσματα χρειάζονται επιβεβαίωση σε μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές. Υπήρξε επίσης μια σημαντική παρενέργεια. Στην ομάδα που έλαβε παρικαλσιτόλη από το στόμα, 5 από τους 12 ασθενείς εμφάνισαν μέτρια έως σοβαρή υπερασβεστιαιμία (υπερβολική αύξηση του ασβεστίου στο αίμα) και χρειάστηκε να μειωθεί η δόση. Το στοιχείο αυτό υπενθυμίζει και κάτι σημαντικό: η παρικαλσιτόλη δεν είναι ένα απλό συμπλήρωμα βιταμίνης D και η συγκεκριμένη μελέτη δείχνει ότι ο υποδοχέας της βιταμίνης D μπορεί να αποτελέσει θεραπευτικό στόχο και ότι η ενεργοποίησή του μπορεί να αλλάζει το βιολογικό περιβάλλον ενός πολύ δύσκολου όγκου.

Όταν η επιστημονική επιφύλαξη γίνεται αγκύλωση:  Η βιταμίνη D αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα πιο συζητημένα θέματα της ιατρικής. Η σημασία της για τα οστά και τον μεταβολισμό του ασβεστίου είναι αναμφισβήτητη, αλλά τα τελευταία χρόνια έχει συσχετιστεί με πολύ περισσότερες λειτουργίες, από το ανοσοποιητικό σύστημα έως τον καρκίνο. Μεγάλες μελέτες, όπως η VITAL, έδειξαν ότι η γενικευμένη χορήγηση βιταμίνης D σε υγιείς ενήλικες δεν μειώνει συνολικά την εμφάνιση καρκίνου ή σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων. New England Journal of Medicine Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους οι νεότερες οδηγίες της Endocrine Society παραμένουν συγκρατημένες απέναντι στη χορήγηση υψηλότερων δόσεων βιταμίνης D σε όλους ανεξαιρέτως. Endocrine
Όμως υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στην επιστημονική επιφύλαξη και στην ακαμψία. Το γεγονός ότι ένα συμπλήρωμα βιταμίνης D δεν αποδείχθηκε πανάκεια δεν σημαίνει ότι ολόκληρη η βιολογία της βιταμίνης D έχει ήδη χαρτογραφηθεί ή ότι κάθε νέα πιθανή δράση της πρέπει να αντιμετωπίζεται προκαταβολικά με δυσπιστία. Η νέα μελέτη με την παρικαλσιτόλη είναι χαρακτηριστική. Δεν αποδεικνύει ότι «η βιταμίνη D θεραπεύει τον καρκίνο». Δείχνει όμως ότι η ενεργοποίηση του υποδοχέα της μπορεί να επηρεάζει ουσιαστικά το περιβάλλον ενός όγκου και να ανοίγει νέους θεραπευτικούς δρόμους.
Οπότε θα μπορούσαμε να πούμε ότι το ουσιαστικό ερώτημα εδώ είναι, σε ποια μορφή, σε ποια δόση, σε ποιον άνθρωπο και απέναντι σε ποιον συγκεκριμένο βιολογικό στόχο μπορεί να έχει πραγματική θεραπευτική αξία. Και εκεί η επιστημονική περιέργεια είναι πιθανότατα πιο χρήσιμη από μια εκ των προτέρων απόρριψη.

Αναφορές

1. Kimberly J. Perez et al., Gemcitabine and nab-paclitaxel with or without the VDR agonist paricalcitol for metastatic pancreatic cancer: a randomized, multiarm, run-in phase trial, Nature Cancer, 2026. DOI: 10.1038/s43018-026-01165-8.
2. JoAnn E. Manson et al., Vitamin D Supplements and Prevention of Cancer and Cardiovascular Disease, New England Journal of Medicine, 2019. DOI: 10.1056/NEJMoa1809944.
3. Marie B. Demay et al., Vitamin D for the Prevention of Disease: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline, Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 2024. Endocrine

Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.