Μια νέα επιστημονική αξιολόγηση 20 τροφίμων φέρνει το τόφου στην πρώτη θέση, πάνω από το κρέας, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά. Τι σημαίνει όμως πραγματικά «καλύτερη πρωτεΐνη» για την υγεία και το περιβάλλον;

Όταν αναζητούμε τις καλύτερες πηγές πρωτεΐνης, συνήθως σκεφτόμαστε το κρέας, τα αυγά, τα ψάρια και τα γαλακτοκομικά. Μια νέα επιστημονική αξιολόγηση, ωστόσο, έρχεται να αμφισβητήσει αυτή την παραδοσιακή ιεράρχηση, τοποθετώντας στην κορυφή ένα τρόφιμο που συχνά υποτιμάται: το τόφου. Η ανάλυση, που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2026 στο Frontiers in Sustainable Food Systems, εξετάζει 20 διαφορετικές πηγές πρωτεΐνης, αξιολογώντας όχι μόνο τη διατροφική τους ποιότητα, αλλά και το οικονομικό και περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα.
Ο ερευνητής Chris Macdonald, από το Πανεπιστήμιο του Cambridge και ιδρυτής του Better Protein Institute, ανέπτυξε τον δείκτη BPI Score, ένα σύστημα βαθμολόγησης που συνδυάζει δύο βασικές παραμέτρους. Η πρώτη, με την ονομασία People Score, εξετάζει τη διατροφική ποιότητα, τα κορεσμένα λιπαρά, τη χοληστερόλη, το νάτριο, την παρουσία απαραίτητων αμινοξέων, την τιμή και τη διαθεσιμότητα. Η δεύτερη, το Planet Score, αξιολογεί τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, τη χρήση γης και νερού και την υδάτινη ρύπανση. Για να εξασφαλιστεί η συγκρισιμότητα, οι υπολογισμοί πραγματοποιήθηκαν ανά 100 γραμμάρια πρωτεΐνης και όχι ανά 100 γραμμάρια τροφίμου.

Το τόφου στην κορυφή: Το τόφου συγκέντρωσε 36 από τις 40 διαθέσιμες μονάδες, καταλαμβάνοντας την πρώτη θέση. Ακολούθησαν οι σπόροι chia, τα φασόλια και η κινόα. Στις τελευταίες θέσεις βρέθηκαν η μοτσαρέλα, το αρνί, το μοσχάρι και το τσένταρ. Η μεγαλύτερη διαφορά εντοπίστηκε στο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Σύμφωνα με τα δεδομένα της ανάλυσης, η παραγωγή 100 γραμμαρίων πρωτεΐνης από τόφου συνδέεται με περίπου 0,61 κιλά ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα, έναντι 64,19 κιλών για το μοσχάρι. Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 105 φορές περισσότερες εκπομπές για την ίδια ποσότητα πρωτεΐνης.
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση. Η πρώτη θέση του τόφου δεν σημαίνει ότι διαθέτει την υψηλότερη βιολογική αξία πρωτεΐνης ή ότι αποτελεί την ιδανική επιλογή για κάθε άνθρωπο. Η σόγια περιέχει όλα τα απαραίτητα αμινοξέα, όμως η θρεπτική αξιοποίηση μιας πρωτεΐνης εξαρτάται επίσης από την πεπτικότητα, τις αναλογίες των αμινοξέων και τις ιδιαίτερες ανάγκες του οργανισμού. Για παράδειγμα, οι απαιτήσεις ενός ηλικιωμένου ανθρώπου που προσπαθεί να διατηρήσει τη μυϊκή του μάζα διαφέρουν από εκείνες ενός υγιούς νεαρού ενήλικα. Επιπλέον, ο δείκτης χρησιμοποιεί μια απλουστευμένη αξιολόγηση της πρωτεϊνικής ποιότητας, χωρίς να εξετάζει αναλυτικά τη βιοδιαθεσιμότητα κάθε αμινοξέος.

Τι δεν μας λέει η κατάταξη: Η δημοσίευση αποτελεί επιστημονικό άρθρο προοπτικής, όχι κλινική δοκιμή. Επομένως, δεν αποδεικνύει ότι όσοι καταναλώνουν τόφου έχουν καλύτερη υγεία από όσους επιλέγουν άλλες πρωτεΐνες. Παράλληλα, η βαθμολογία επηρεάζεται από τις παραμέτρους που επέλεξε ο δημιουργός της, ενώ τα δεδομένα κόστους και διαθεσιμότητας προέρχονται από τη βρετανική αγορά. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι ο ερευνητής ίδρυσε έναν οργανισμό που υποστηρίζει τη μετάβαση σε πιο βιώσιμες πηγές πρωτεΐνης. Η πληροφορία αυτή δεν αναιρεί τα αποτελέσματα, αλλά βοηθά στην κατανόηση του πλαισίου της αξιολόγησης.

Μήπως συγχέουμε τη διατροφική επιστήμη με την πολιτική τροφίμων; Η συγκεκριμένη κατάταξη αναδεικνύει ένα βαθύτερο ερώτημα: αξιολογούμε τις τροφές με βάση τη θρεπτική τους αξία για τον ανθρώπινο οργανισμό ή με βάση ευρύτερες περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές προτεραιότητες; Η διατροφική επιστήμη εξετάζει την ποιότητα των θρεπτικών συστατικών, τη βιοδιαθεσιμότητά τους και την επίδρασή τους στην ανθρώπινη υγεία. Η πολιτική τροφίμων, αντίθετα, καλείται να συνυπολογίσει τη βιωσιμότητα, το κόστος και τις επιπτώσεις της παραγωγής στο περιβάλλον. Και οι δύο προσεγγίσεις είναι σημαντικές, αλλά δεν είναι ταυτόσημες. Όταν συνδυάζονται σε μία ενιαία βαθμολογία, υπάρχει ο κίνδυνος ένα περιβαλλοντικά προτιμότερο τρόφιμο να παρουσιάζεται ως διατροφικά ανώτερο, χωρίς αυτό να έχει αποδειχθεί. Το ζήτημα δεν είναι αν πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη το περιβάλλον, αλλά αν διαχωρίζουμε με επαρκή σαφήνεια την επιστημονική αξιολόγηση της θρεπτικής αξίας από τις ευρύτερες επιλογές της πολιτικής τροφίμων.

Αναφορά

Chris Macdonald, What are the best sources of protein? Introducing the BPI Score, Frontiers in Sustainable Food Systems, 2026. DOI: 10.3389/fsufs.2026.1677796

Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.