Πέμπτη, 01 Απριλίου 2021 08:48

Η Τέχνη του ταΐσματος

Οι 1000 Πρώτες Μέρες
Στο σημείο αυτό να αναφέρουμε ότι η ανησυχία είναι πολύ δικαιολογημένη και κατανοητή, καθώς οι πρώτες 1000 μέρες στη ζωή του ανθρώπου είναι μια μοναδική ευκαιρία για την υγεία του στο μέλλον: στην παιδική και ενήλικη ζωή του. Αυτό αναγνωρίζεται από την επιστήμη, που αναφέρει ότι οι πρώτες 1000 μέρες που αφορούν την περίοδο από τη σύλληψη μέχρι και τα δεύτερα γενέθλια του μωρού είναι μια περίοδος ταχύτατης ανάπτυξης και σημαντικών εξελίξεων. Είναι μια εποχή στη ζωή του ανθρώπου που η σωματική και διανοητική του ανάπτυξη βρίσκονται στο υψηλότερο ποσοστό που θα βρεθούν ποτέ στη διάρκεια της ζωής του.
Έτσι λοιπόν αποδεικνύεται ότι η διατροφή κατά τις Πρώτες 1000 Ημέρες δεν επηρεάζει μόνο βραχυπρόθεσμα την υγεία του μωρού, αλλά έχει και μια ισχυρή επίδραση στη μακροπρόθεσμη υγεία του, κατά την ενήλικη ζωή του. Οι διατροφικές επιλογές κατά τις Πρώτες 1000 Ημέρες επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης μη μεταδοτικών ασθενειών όπως παχυσαρκία, ελλιπή ανάπτυξη, διαβήτη, αλλεργίες και καρδιοπάθεια στην πορεία της ζωής του παιδιού. 
Και οι γονείς αναλαμβάνουμε να φροντίσουμε τη διατροφή των μικρών αυτών ανθρώπων που με τη βοήθειά μας και μετά από μια περίοδο εξάρτησης που διαρκεί περίπου 14 έτη θα φτάσουν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους. Αντίθετα με ό,τι πιστεύουν πολλοί ότι δηλαδή, η σίτιση είναι ένστικτο και απλά συμβαίνει αυθόρμητα, η αλήθεια είναι ότι το φαγητό είναι μια συμπεριφορά η οποία μαθαίνεται και εκπαιδεύεται. Έχει τρία μέρη: το παιδί, τον τροφό (αυτόν που ταΐζει) και το περιβάλλον που αλληλοεπιδρούν συνέχεια.
Πολλές φορές η διαδικασία κυλάει απλά, ομαλά και αυθόρμητα, ενώ άλλες φορές όχι. Το φαγητό μετατρέπεται ένα πεδίο μάχης όπου το παιδί γίνεται «δύσκολο» με το φαγητό. Αυτό προκαλεί μεγάλη ανησυχία στους γονείς και στη συνέχεια το άγχος τους οδηγεί σε λάθος τακτικές και μεθόδους. Κάπως έτσι συνήθως το πρόβλημα διαιωνίζεται ή χειροτερεύει.
Περί αυτού είναι και το συγκεκριμένο άρθρο που δεν θα αναφερθούμε στο τι πρέπει να τρώει το παιδί. Θεωρώ αυτονόητο και προφανές ότι οι τροφές που προσφέρουμε στα παιδιά πρέπει να είναι θρεπτικές, κατάλληλα προετοιμασμένες και όσο το δυνατόν λιγότερο επεξεργασμένες.
Βλέπεις η σίτιση είναι μια από τις πιο σημαντικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ παιδιού και γονέα. Όχι μόνο τον πρώτο χρόνο της ζωής, αλλά και αργότερα. Επιδρά καταλυτικά στην σωματική ανάπτυξη, την επικοινωνία, την κοινωνικοποίηση, το μοίρασμα των αξιών, την εκπαίδευση, την χαλάρωση, το παιχνίδι και την συνολική ποιότητα ζωής.
Όμως το τάισμα συχνά γίνεται στίβος προπόνησης όπου ο γονέας και το παιδί αναδιαρθρώνουν τη σχέση τους. Εξερευνούν τα όριά τους και παίζουν στο εκκρεμές μεταξύ εξάρτησης «με ταΐζουν» και ανεξαρτησίας «τρώω μόνος μου».

Οι δυσκολίες στο φαγητό…
Οι δυσκολίες που περιλαμβάνουν άρνηση σίτισης, τροφική επιλεκτικότητα ή ανάρμοστες συμπεριφορές στη διάρκεια του φαγητού παρατηρούνται σε ένα ποσοστό 35% - 45% σε παιδιά τυπικού πληθυσμού και 30%-80% σε παιδιά με αναπτυξιακά προβλήματα.
Η επιλεκτικότητα που θα αναφερθούμε είναι ίσως η πιο συχνή, κοινή και «άκακη» προβληματική συμπεριφορά. Ένα παιδί που είναι επιλεκτικό μπορεί να βασίζει την επιλεκτικότητά του σε πολλά πράγματα όπως η ποικιλία, η υφή, η οσμή, η παρουσίαση ή ακόμη και ο ήχος που παράγει η τροφή μέσα στο στόμα. Στο 60% των περιπτώσεων οφείλεται σε αλληλεπίδραση ενδογενών, αναπτυξιακών, βιολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων όμως πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Συνήθως με μια παρέμβαση στο περιβάλλον και τον τροφό έχουμε πολύ καλά αποτελέσματα. Αυτό βέβαια εφόσον η φυσιολογία του παιδιού το επιτρέπει, δηλαδή, δεν υπάρχει παθογένεια.
Ας απαντήσουμε λοιπόν επιγραμματικά σε βασικές ερωτήσεις που γίνονται από γονείς που ανησυχούν:

-Πότε οι γονείς θα πρέπει να ζητήσουν βοήθεια

  • Όταν αποτυγχάνουν να κάνουν την εισαγωγή στερεών τροφών και το παιδί δεν σιτίζεται αυτόνομα ή δεν έχει δεξιότητες ανάλογες της ηλικίας του.
  • Αν τα γεύματα διαρκούν πολύ ή είναι δύσκολα με γκρίνια, καυγάδες και συχνές διακοπές.
  • Όταν το διαιτολόγιο είναι πολύ περιορισμένο, το παιδί τρώει 5-8 τροφές συγκεκριμένες.
  • Όταν υπάρχει άρνηση /νεοφοβία και έντονο άγχος με το φαγητό.

-Σε ποιον απευθύνονται οι γονείς που έχουν ανησυχία με τη διατροφή του παιδιού

Τα προβλήματα της σίτισης συνήθως αντιμετωπίζονται μέσω μιας ομαδικής διεπιστημονικής προσέγγισης. Η ομάδα αυτή περιλαμβάνει τον γιατρό του παιδιού, εξειδικευμένο λογοθεραπευτή, εργοθεραπευτή, διατροφολόγο και σε κάποιες περιπτώσεις ψυχολόγο και αναπτυξιολόγο. Σημαντικό είναι πριν την παρέμβαση και εφαρμογή οποιασδήποτε στρατηγικής να εξασφαλίσουμε ότι έχουμε εντοπίσει οποιαδήποτε υποκείμενη ιατρική πάθηση που μπορεί να συμβάλλει στις δυσκολίες της σίτισης.

-Τι δεν κάνουμε

  • Δεν βάζουμε τιμωρία το παιδί που δεν τρώει και σίγουρα δεν το αφήνουμε νηστικό για να πεινάσει και να φάει αργότερα.
  • Δεν πιέζουμε, απειλούμε, τιμωρούμε ή εκβιάζουμε. Αντίστοιχα δεν επιβραβεύουμε το παιδί επειδή τρώει.
  • Δε δίνουμε υποσχέσεις για δώρα αν φάει και δεν τάζουμε πράγματα που έχουν σχέση με το φαγητό.
  • Δεν παρακαλούμε, δεν υποσχόμαστε και δεν δίνουμε ανταλλάγματα. Θα επιβράβευες το παιδί σου επειδή πήγε στη τουαλέτα;
  • Δεν βάζουμε αυστηρούς κανόνες και αποφεύγουμε την συζήτηση για το φαγητό με το παιδί ή με οικείους μπροστά του
  • Δεν χρησιμοποιούμε συσκευές ή παιχνίδια για να αποσπάσουμε την προσοχή του στη προσπάθεια να το ταΐσουμε το γεύμα του και να καταφέρουμε να καταναλώσει όλη τη ποσότητα γεύματος που εμείς έχουμε αποφασίσει πως "πρέπει" να καταναλώσει.

 -Τι κάνουμε

  • Επιτρέπουμε στο βρέφος να γνωρίσει την τροφή με όλες του τις αισθήσεις. Να την κοιτάξει, να τη μυρίσει, να την αγγίξει με τα χεράκια του, να ακούσει τον πρωτόγνωρο ήχο της καθώς θα την πετά στο πάτωμα και τελικά να τη γευτεί.
  • Προσφέρουμε ποικιλία τροφών χωρίς να επηρεαζόμαστε από τις δικές μας προτιμήσεις. Δεν το πιέζουμε, του δίνουμε την επιλογή, με αγάπη και υπομονή. Προσφέρουμε με υπομονή λοιπόν τη τροφή, ξανά και ξανά. Έτσι και αλλιώς ένα παιδί μπορεί να την απορρίψει 19 (!) φορές μέχρι τελικά να τη δοκιμάσει για να την αποδεχτεί.
  • Φροντίζουμε το περιβάλλον να είναι ήσυχο και ήρεμο, απενεργοποιούμε tablet και τηλεοράσεις και τρώμε παρέα με το παιδί μας. Του δείχνουμε ότι μασάμε αργά και το πόσο απολαμβάνουμε το φαγητό μας. (άλλωστε ξέρουμε τη σημασία του modeling στην ανάπτυξη των μικρών αυτών άνθρωπων που είναι δημιουργικοί, ευέλικτοι και εκπαιδεύσιμοι ).
  • Ακούμε τα θέλω του βρέφους. Ο τροφός είναι υπεύθυνος ώστε τα σωστά φαγητά να έρθουν στο σπίτι, να είναι μαγειρεμένα όμορφα και να καταλήξουν σερβιρισμένα στο πιάτο του βρέφους. Το αν και το πόσο θα φάει είναι επιλογή του βρέφους.

Κλείνοντας να θέλω να θυμάστε ότι:

  1. Το γεύμα είναι πρωτίστως μια κοινωνική συνδιαλλαγή. Ο χρόνος του γεύματος είναι χρόνος που περνάμε με το παιδί μας. Είναι μια πολύ σημαντική ώρα της ημέρας για εμάς, είναι ποιοτικός χρόνος για την οικογένεια. Φροντίζουμε να τον αξιοποιήσουμε!
  2. Τα παιδιά, το καθένα από μόνο του, είναι ξεχωριστοί και ιδιαίτεροι άνθρωποι. Θα υπάρξουν τροφές που δεν θα τους αρέσουν και ίσως τις απορρίψουν.
  3. Η σίτιση είναι η πιο σύνθετη ανθρώπινη λειτουργία. Είναι βασική ανθρώπινη συμπεριφορά και είναι ένα εξαιρετικό πεδίο που μπορούμε να προπονηθούμε ώστε να βοηθήσουμε αυτούς τους μικρούς ανθρώπους, τις «μηχανές» μάθησης να αναπτυχθούν… τρώγοντας! 

Μυρτώ Μυλωνά
Η Μυλωνά Μυρτώ Μαρία γεννήθηκε στην Αθήνα το 1981 και αποφοίτησε από το τμήμα Διατροφής της Θεσσαλονίκης το 2003.
Από το 2005 διατηρεί ιδιωτικό γραφείο στο Χαϊδάρι και εργάζεται ως διατροφολόγος και σύμβουλος προσωπικής ανάπτυξης (Wellness Coach) βοηθώντας άτομα και ομάδες να πετύχουν αλλαγές στον τρόπο ζωής τους (Lifestyle Medicine), ώστε να γίνουν πιο υγιείς και πιο ευτυχισμένοι. Η προσέγγιση  της είναι ολιστική και εστιάζει στους 7 τομής ευεξίας: Διατροφή, Άσκηση, Ενέργεια και Στρες, Βάρος, Πνευματική και Συναισθηματική Ευεξία, Υγεία, Ικανοποίηση Ζωής. Εργάζεται κάνοντας ατομικές και ομαδικές  συνεδρίες. Θεωρεί το επάγγελμά της συναρπαστικό, γιατί έχει την ευλογία να παρακολουθεί την πρόοδο, την αλλαγή και το ταξίδι μεταμόρφωσης των ανθρώπων και μέσα από αυτό η ευγνωμοσύνη που δέχεται, την ωθεί να  εξελίσσεται και η ίδια.  
Πάθος της η συνεχής προσωπική εξέλιξη και για αυτό η εκπαίδευση είναι μια διαδικασία που μέσα στα χρόνια δεν έχει σταματήσει. Το 2007 παρακολούθησε τέσσερις κύκλους σεμιναρίων ψυχολογίας για την παχυσαρκία και για τις διατροφικές διαταραχές στο Λονδίνο (National Center for Eating Disorders). Επίσης υπήρξε για ενάμισι χρόνο ενεργά διαιτολόγος στην  Μονάδα Εφηβικής Υγείας του νοσοκομείου Παίδων Αγλαΐα Κυριακού και έκτοτε παραμένει επιστημονικός συνεργάτης.
Εδώ η συνέχεια του βιογραφικού... 

Κατηγορία Διατροφή

Όπως αναφέρει μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Cell Reports, τα αντιβιοτικά που είναι αρκετά ισχυρά για να εξαλείψουν τα βακτήρια του εντέρου μπορούν επίσης να σταματήσουν την ανάπτυξη νέων εγκεφαλικών κυττάρων στον ιππόκαμπο, ένα τμήμα του εγκεφάλου που σχετίζεται με τη μνήμη. Οι ερευνητές αποκάλυψαν επίσης μια ένδειξη για το γιατί ένας τύπος λευκών αιμοσφαιρίων φαίνεται να δρα ως επικοινωνιακός παράγοντας μεταξύ του εγκεφάλου, του ανοσοποιητικού συστήματος και του εντέρου.

«Βρήκαμε ότι η παρατεταμένη θεραπεία με αντιβιοτικά μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του εγκεφάλου», αναφέρει η επικεφαλής της μελέτης, Susanne Asu Wolf από το Κέντρο Μοριακής Ιατρικής Max-Delbrueck στο Βερολίνο της Γερμανίας. «Όμως τα προβιοτικά και η άσκηση μπορούν να εξισορροπήσουν την πλαστικότητα του εγκεφάλου και πρέπει να θεωρηθούν ως μια πραγματική επιλογή θεραπείας.»

Η Wolf αρχικά είδε στοιχεία ότι το ανοσοποιητικό σύστημα θα μπορούσε να επηρεάσει την υγεία και την ανάπτυξη των εγκεφαλικών κυττάρων μέσω της έρευνας σε κύτταρα Τα, σχεδόν πριν από 10 χρόνια. Αλλά υπήρξαν λίγες μελέτες που έβρισκαν σύνδεση από τον εγκέφαλο στο ανοσοποιητικό σύστημα και πίσω στο έντερο.

Στη νέα μελέτη, οι ερευνητές έδωσαν σε μια ομάδα ποντικών αρκετά αντιβιοτικά για να απαλλαγούν σχεδόν από εντερικά μικρόβια. Σε σύγκριση με τα ποντίκια που δεν είχαν πάρει αντιβιοτική αγωγή, τα ποντίκια που έχασαν τα φιλικά βακτήρια του εντέρου τους παρουσίασαν χειρότερα τεστ μνήμης και έδειξαν απώλεια νευρογένεσης (νέα εγκεφαλικά κύτταρα) σε ένα τμήμα του ιππόκαμπού τους που τυπικά παράγει νέα εγκεφαλικά κύτταρα καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής ενός ατόμου. Την ίδια στιγμή που οι ποντικοί παρουσίαζαν απώλεια μνήμης και νευρογένεσης, η ερευνητική ομάδα ανίχνευσε χαμηλότερο επίπεδο λευκών αιμοσφαιρίων (ειδικά μονοκύτταρα) που επισημάνθηκαν με Ly6Chi μακροφάγα στον εγκέφαλο, στο αίμα και στο μυελό των οστών. Έτσι, οι ερευνητές εξέτασαν αν ήταν πράγματι τα μονοκύτταρα Ly6Chi πίσω από τις αλλαγές στην νευρογένεση και τη μνήμη.

Σε ένα άλλο πείραμα, η ερευνητική ομάδα συνέκρινε τα ποντίκια που δεν είχαν πάρει αγωγή με ποντίκια που είχαν υγιή επίπεδα βακτηρίων εντέρου αλλά χαμηλά επίπεδα Ly6Chi είτε λόγω γενετικής είτε λόγω θεραπείας με αντισώματα που στοχεύουν κύτταρα Ly6Chi. Και στις δύο περιπτώσεις, τα ποντίκια με χαμηλά επίπεδα Ly6Chi εμφάνισαν τα ίδια προβλήματα μνήμης και νευρογένεσης όπως τα ποντίκια στο άλλο πείραμα που είχαν χάσει τα βακτήρια του εντέρου. Επιπλέον, όταν οι ερευνητές υποκατέστησαν τα επίπεδα Ly6Chi σε ποντίκια που έλαβαν αντιβιοτικά, τότε η μνήμη και η νευρογένεση βελτιώθηκαν.

«Για μας ήταν εντυπωσιακό ότι βρήκαμε αυτά τα κύτταρα Ly6Chi που ταξιδεύουν από την περιφέρεια στον εγκέφαλο και αν υπάρχει κάτι κακό στο μικροβίωμα, τα Ly6Chi λειτουργούν ως κύτταρα επικοινωνίας», λέει η Wolf.

Ευτυχώς, οι δυσμενείς παρενέργειες των αντιβιοτικών θα μπορούσαν να διορθωθούν. Τα ποντίκια που έλαβαν προβιοτικά ή που ασκούνταν σε τροχό μετά τη λήψη αντιβιοτικών ανέκτησαν μνήμη και νευρογένεση. «Το μέγεθος της δράσης των προβιοτικών στα κύτταρα Ly6Chi, τη νευρογένεση και τη γνωστική ικανότητα με εντυπωσίασαν», λέει.

Όμως ένα αποτέλεσμα στο πείραμα έθεσε περισσότερες ερωτήσεις σχετικά με τα βακτήρια του εντέρου και τη σχέση μεταξύ Ly6Chi και εγκεφάλου. Ενώ τα προβιοτικά βοήθησαν τα ποντίκια να ανακτήσουν τη μνήμη, οι μεταμοσχεύσεις κοπράνων για την αποκατάσταση ενός υγιούς μικροβιώματος του εντέρου δεν είχαν αποτέλεσμα.

«Ήταν έκπληξη το γεγονός ότι το φυσιολογικό μόσχευμα κοπράνων αποκαθιστούσε ευρέως τα βακτήρια του εντέρου, αλλά δεν ανακτούσε τη δυνατότητα νευρογένεσης», λέει η Wolf. «Αυτό μπορεί να είναι υπαινιγμός για την άμεση επίδραση των αντιβιοτικών στη νευρογένεση χωρίς να χρησιμοποιηθεί η παράκαμψη μέσω του εντέρου. Για να το αποκρυπτογραφήσουμε αυτό μπορούμε να δώσουμε αντιβιοτικά σε απαλλαγμένα από βακτήρια ποντίκια χωρίς χλωρίδα του εντέρου και να δούμε τι είναι διαφορετικό».

Στο μέλλον, οι ερευνητές ελπίζουν επίσης να δουν περισσότερες κλινικές δοκιμές που θα διερευνήσουν εάν οι προβιοτικές θεραπείες βελτιώνουν τα συμπτώματα σε ασθενείς με νευροεκφυλιστικές και ψυχιατρικές διαταραχές. «Θα μπορούσαμε να μετρήσουμε το αποτέλεσμα στη διάθεση, τα ψυχιατρικά συμπτώματα, τη σύνθεση του μικροβιώματος και τη λειτουργία των ανοσοκυττάρων πριν και μετά την προβιοτική θεραπεία», αναφέρει η Wolf.


Πηγή: Cell Press

Βιβλιογραφία μελέτης:

Möhle, Mattei, and Heimesaat et al. Ly6Chi Monocytes Provide a Link between Antibiotic-Induced Changes in Gut Microbiota and Adult Hippocampal NeurogenesisCell Reports, 2016 DOI: 10.1016/j.celrep.2016.04.074

Κατηγορία Υγεία