Ψυχολογική διόγκωση (Ego inflation): Μια ομοιοπαθητική προσέγγιση.

Κατηγορία Ομοιοπαθητική
Κυριακή, 21 Αυγούστου 2011 01:08 Διαβάστηκε 1455 φορές

Γράφει ο Λύσανδρος Μυγιάκης Ομοιοπαθητικός (Diploma British Institute of Homeopathy), διευθύνων στον Πολυχώρο Ομοιοπαθητικής Αθηνών

«Η μισή γνώση παρεμποδίζει τη γνώση. Καθώς όλη η γνώση μας είναι μονάχα μισή, η γνώση μας πάντα παρεμποδίζει τη γνώση μας».
Goethe, Gedanken zur Naturforschung, Zurich: Fretz & Wasmuth, 1949, p. 11.

Στο παρόν άρθρο θα ήθελα να αναφερθώ σε έναν πολύ σημαντικό κίνδυνο της προσωπικής ψυχολογικής ανάπτυξης και στην βοήθεια που μπορεί να προσφέρει η Ομοιοπαθητική. Λέγοντας προσωπική ψυχολογική ανάπτυξη – και επειδή στις ημέρες μας πολλές έννοιες πρέπει να αποσαφηνίζονται - εννοώ την ανάλυση και διαφώτιση του ασυνείδητου μέρους του ψυχολογικού μας μηχανισμού, δηλαδή την ολοκλήρωση και ενσωμάτωση τμημάτων του στο συνειδητό σύμφωνα με όσα έχει διατυπώσει ο γνωστός ψυχίατρος C. G. Jung. O κίνδυνος που προανέφερα είναι η ψυχολογική διόγκωση.

Η διόγκωση ορίζεται στο Critical Dictionary of Jungian Analysis με τα παρακάτω λόγια:
«Διόγκωση: Αναφέρεται σε ένα μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό σε μια ταύτιση με την συλλογική ψυχή (psyche) που προκαλείται από μια εισβολή ασυνείδητων αρχετυπικών περιεχομένων είτε ως αποτέλεσμα επέκτασης της συνειδητότητας. Υπάρχει ένας απο προσανατολισμός που συνοδεύεται είτε από ένα αίσθημα τεράστιας δύναμης και μοναδικότητας είτε από μια αίσθηση απαξίας και του ότι το άτομο δεν μετράει. Το πρώτο αντιπροσωπεύει μια υπομανιακή κατάσταση και το δεύτερο, κατάθλιψη».

Ο C. G. Jung έγραψε ότι η διόγκωση είναι μια παλινδρόμηση της συνείδησης μέσα στην ασυνειδητότητα. Αυτό είναι κάτι που συμβαίνει πάντοτε όταν η συνειδητότη τα προσλαμβάνει πάρα πολλά περιεχόμενα του ασυνείδητου στη συνείδηση και χάνει την ικανότητα της διάκρισης (Collected Works 12, παρ. 563). Επίσης ο ίδιος αναφέρει σχετικά με την διόγκωση (inflation) του Εγώ (Ego):
«Στην ανάλυση του προσωπικού ασυνείδητου τα πρώτα πράγματα που προστίθενται στη συνείδηση είναι τα προσωπικά περιεχόμενα. Πρότεινα, τα περιεχόμενα που έχουν απωθηθεί, αλλά μπορούν να συνειδητοποιηθούν να ονομαστούν προσωπικό ασυνείδητο. Επίσης έδειξα πως όταν κάποιος προσαρτεί στην προσωπικότητά του τα βαθύτερα επίπεδα του ασυνείδητου, τα οποία ονόμασα συλλογικό ασυνείδητο, προκαλείται μια επέκταση της προσωπικότητας που οδηγεί στην κατάσταση της διόγκωσης. Στην κατάσταση αυτή φτάνουμε απλά με τη συνέχιση της ψυχανάλυσης, όπως στην περίπτωση της νεαρής ασθενούς που συζητήσαμε. Συνεχίζοντας την ανάλυση προ- σθέτουμε στην προσωπική συνείδηση ορισμένα θεμελιώδη, γενικά και απρόσωπα χαρακτηριστικά της ανθρωπότητας, επιφέροντας έτσι τη διόγκωση η οποία μπορεί να θεωρηθεί σαν μια από τις δυσάρεστες συνέπειες που έχει το άτομο όταν γίνει εντελώς συνειδητό».

Ο ίδιος παρακάτω σε μια πολύ σημαντική σημείωσή του επεξηγεί:
«Το φαινόμενο, που προκαλείται από τη διόγκωση της συνείδησης, δεν εμφανίζεται μόνο στην πορεία της ψυχαναλυτικής αγωγής. Παρατηρείται κάθε φορά που συντρίβονται οι άνθρωποι από τη γνώση ή από κάποια νέα συνειδητοποίηση. «Η γνώση φουσκώνει», γράφει ο Παύλος στους Κορινθίους, γιατί η νέα γνώση είχε φουσκώσει τα μυαλά πολλών, όπως συμβαίνει πάντα. Η διόγκωση δεν έχει καμιά σχέση με το είδος της γνώσης, αλλά αποκλειστικά και μόνο με το γεγονός ότι οποιαδήποτε καινούρια γνώση μπορεί να κυριεύσει έναν άνθρωπο με αδύνατο νου σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μη βλέπει και να μην ακούει πια τίποτα άλλο. Μοιάζει να έχει υπνωτιστεί από τη γνώση και πιστεύει πως έχει λύσει το αίνιγμα του σύμπαντος. Κάτι τέτοιο όμως ισοδυναμεί με παντοδύναμη οίηση. Η όλη διαδικασία είναι τόσο διαδεδομένη σαν αντίδραση, ώστε στη Γένεση (Β:17) η βρώση του καρπού από το δέντρο της γνώσης παρουσιάζεται σαν θανάσιμο αμάρτημα. Ίσως είναι δύσκολο να καταλάβουμε γιατί η διεύρυνση της συνειδητότητας είναι τόσο επικίνδυνη. Η Γένεση παρουσιάζει την πράξη της συνειδητοποίησης σαν καταπάτηση ενός ταμπού, λες και η απόκτηση γνώσης απαιτεί την ασεβή παραβίαση ενός ιερού φραγμού. Νομίζω ότι η Γένεση έχει δίκιο αφού κάθε βήμα προς μια ευρύτερη συνειδητότητα συνοδεύεται από μια προμηθεϊκή ενοχή. Η απόκτηση της γνώσης ισοδυναμεί με την κλοπή της φωτιάς από τους θεούς. Με άλλα λόγια, κάτι που αποτελεί ιδιοκτησία των ασυνείδητων δυνάμεων αποσπάται από το φυσικό του πλαίσιο και υποτάσσεται στις ιδιοτροπίες του συνειδητού νου. Εκείνος που σφετερίζεται τη νέα γνώση υπόκειται σε μια μεταμόρφωση της συνειδητότητάς του, η οποία παύει πιατου. Το άτομο υψώνεται πάνω από το επίπεδο των άλλων ανθρώπων της εποχής του, αλλά με τον τρόπο αυτό αποξενώνεται από την πραγματικότητα. Ο πόνος της μοναξιάς είναι η εκδίκηση των θεών, αφού το άτομο δεν μπορεί πια να ξαναγυρίζει στην ανθρωπότητα. Μένει, όπως λέει και ο μύθος, αλυσοδεμένος στους έρημους κρημνούς του Καυκάσου, ξεχασμένος από το Θεό και τους ανθρώπους».

Άραγε θα μπορούσε να ειπωθεί κάτι περισσότερο; Η ενσωμάτωση των ασυνείδητων περιεχομέ- νων στη συνειδητότητα αποτελεί μια πολύ επώδυνη διαδικασία που δεν στερείται κινδύνων. Είναι μια διαδικασία που απαιτεί μια σπάνια ειλικρίνεια απέναντι στον εαυτό, διάκριση, επιμονή και υπομονή που συνήθως έχουν ελάχιστοι. Είναι επομένως αναμενόμενο να αναρωτηθεί κανείς αν υπάρχει κάτι που θα μπορούσε να στηρίξει τον άνθρωπο που προσπαθεί να προχωρήσει πέρα από τη στενή νοησιαρχική αντίληψη της ζωής σε μια εσωτερική ισορροπημένη ενσωμάτωση στη συνειδητότητα όλο και περισσότερων τμημάτων του άγνωστου εαυτού. Η σοφία διατύπωσε τη δική της άποψη με τα ακόλουθα λόγια: «Κάποιος ερημίτης βγήκε από τη μόνωσή του, απευθύνοντας ένα μήνυμα σε καθέναν που συναντούσε: «Διαθέτεις μια καρδιά». Όταν ρωτήθηκε γιατί δε μιλούσε για έλεος, υπομονή, αφοσίωση, αγάπη και τα άλλα ευεργετικά θεμέλια της ζωής, απάντησε: «Μονάχα η καρδιά να μην ξεχνιέται, όλα τ’ άλλα θα έλθουν». Αληθινά, μπορούμε να στραφούμε προς την αγάπη αν δεν έχει πού να κατοικήσει; Ή πού θα διαμείνει η υπομονή αν το κατοικητήριό της είναι κλειστό; Συνεπώς για να μη βασανίζεται κανείς με ανεφάρμοστες ευλογίες, είναι αναγκαίο να φτιάξει γι’ αυτές έναν κήπο που θα παραμένει ξεκλείδωτος στην κατανόηση της καρδιάς. Ας σταθούμε σταθερά πάνω στο θεμέλιο της καρδιάς και ας καταλάβουμε ότι χωρίς την καρδιά είμαστε μαραμένα κελύφη». Κι επίσης: «Όποιος αγαπά τα λουλούδια βρίσκεται πάνω στο μονοπάτι της καρδιάς. Όποιος γνωρίζει την αγωνιστική προσπάθεια προς τα ύψη, βρίσκεται πάνω στο μονοπάτι της καρδιάς. Καθένας που σκέπτεται αγνά, βρίσκεται πάνω στο μονοπάτι της καρδιάς… Μέσα στην καρδιά διακρίνονται κόσμοι αλλά όχι μέσα στο νου. Συνεπώς η σοφία είναι αντί- θετη στη νοησιαρχία (intellect), αλλά όμως δεν απαγορεύεται να στολίζουμε το νου με σοφία».

Τώρα όσο αφορά το ζήτημα της υποστήριξης του ατόμου με την ομοιοπαθητική, θεωρώ ότι εφόσον ζητηθεί, μπορεί να υπάρξει πάνω στη βάση της ανάλυσης των ψυχικών συμπτωμάτων του. Στο Repertory της ομοιοπαθητικής, το πολυσέλιδο λεξικό συμπτωμάτων και φαρμάκων, υπάρχουν πολλά λήμματα που μπορεί να χρησι- μεύσουν. Για παράδειγμα: HAUGHTY/Αλαζονεία. PRESUMPTOUS/Έπαρση. THEORIZING /Θεωρητικολογεί. MONOMANIA κλπ. DELUSION, Superhumanis/Είναι υπεράνθρωπος. DELUSION, Superiority/Ανωτερότητας σύμπλεγμα. DELUSION, Alone being/Είναι μόνος του. DELUSION, appreciated, she is not/Δεν είναι αποδεκτή. DELUSION, greatness of/Ψευδαίσθηση μεγαλείου. DELUSION, Enlarged/Διόγκωση. DELUSION, Great person is/Νομίζει ότι είναι σπουδαίο άτομο κλπ. Επίσης στο ζήτημα της ψυχολογικής διόγκωσης έχουν θέση και τα ανθοϊάματα του Dr. Bach, του Findhorn (δηλαδή της Marion Leigh) και Australian Bush του Ian White. Τέλος δεν θα πρέπει να παραλείψουμε να πούμε και κάτι άλλο:
Οι παλιοί αλχημιστές (των οποίων το έργο αποσαφήνισε κατά τον 20ο αιώνα με σύγχρονη ψυχολογική γλώσσα ο C. G. Jung) γνωρίζοντας τους κινδύνους της ψυχολογικής διόγκωσης έδιναν ιδιαίτερη σημασία στην ταπεινότητα και γι’ αυτό πριν προχωρήσουν σε οποιοδήποτε έργο τους δήλωναν απαραίτητα: «Συν Θεώ». Η αλήθεια εί- ναι ότι στην εποχή μας συχνά υπάρχει μια εμφανής ανεπάρκεια αυτών των απαραίτητων εξελικτικών ποιοτήτων. Επίσης εύκολα μπορεί να δει ο καθένας ότι ένα πολύ μεγάλο τμήμα του πολιτισμού μας χαρακτηρίζεται συλλογικά από μια τεράστια διόγκωση του εγώ. Ακόμη συχνά την εποχή μας χαρακτηρίζει και μια οίηση και ύβρις με την αρχαιοελληνική σημασία της λέξης. Εκεί όμως όπου υπάρχει η ύβρις, όπως μας έδειξε η αρχαία ελληνική τραγωδία, κοντά είναι και η θεϊκή Νέμεσις, αν και συχνά δεν γνωρίζουμε εύκολα το πρόσωπό της. Γιατί όπως όμορφα το διατύπωσε η μεγάλη φίλη της αρχαίας ελληνικής γραμματείας Jaqueline de Romilly ως μάθημα των θεών:
«Ο άνθρωπος δεν γνωρίζει τίποτα». Οπότε όσο είναι καιρός, ας ξεφουσκώσει από την αλαζονεία του. To έργο της ανάλυσης του ασυνείδητου και της ολοκλήρωσής του στο συνειδητό αποτελεί έργο ζωής για όσους το αναλαμβάνουν. Δεν στερείται κινδύνων αλλά αποτελεί το μοναδικό έργο που υπόσχεται μέλλον στην ανθρωπότητα. «Δεν είναι καιρός για διογκωμένες σαπουνόφουσκες, η έπαρση είναι άτοπη, ιδιαίτερα όταν συγκριθεί με τον Χριστό, που έπλυνε τα πόδια των ψαράδων».
«Εσείς οι επηρμένοι, δεχτείτε τη συμβουλή: Δεν είναι σοφό να φυσάτε παντοτινά την τρομπέτα της αυτοϊκανοποίησης».

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
C.G. Jung: Δύο Δοκίμια στην Αναλυτική Ψυχολογία. Εκδόσεις ΙΑΜΒΛΙΧΟΣ, Αθήνα 1990.
C.G. Jung: Dictionary of Analytical Psychology. ARK Paperbacks. London and New Yoerk. 1971.
Jolande Jacobi: Βασικές Αρχές της Ψυχολογίας του C. G. Jung. Εκδόσεις ΙΑΜΒΛΙΧΟΣ, Αθήνα 1995.
Andrew Samuels, Bani Shorter, Fred Plaut: A Critical Dictionary of Jungian Analysis. Routledge and Kegan Paul. London and New York, 1986.
Λύσανδρου Μυγιάκη: ΕΛΛΗΝΙΚΟ REPERTORY ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ. Εκδόσεις Alter-Similia, Αθήνα 2005.
Dr. J. P. S. Bakshi: Manual of Psychiatry. Cosmic Healers Pvt. Ltd. India.
Dr. e. Balakrishnan: Homeopathy in Psychiatry. Indian Books and Periodicals Publishers. New Delhi, 2005.
Kent, James Tyler: Repertory of the Homeopathic Materia Medica, B. Jain Publishers, New Delhi, India. Shroyens, Frederik (editor) 2004: SYNTHESIS. Repertorium Homeopathicum
Syntheticum. Edition 9.1. Homeopathic Books Publishers. London. Murphy, Robin (2005): Homeopathic Clinical Repertory. Lotus Health Institute.
Whitmond, Edward (1991): Psyche and Substance, North Atlantic Books, Berkeley, California.
Whitmond, Edward (1993): The Alchemy of Healing, North Atlantic Books, Berkeley, California.