Πολλές συνταγές για αντιψυχωσικά φάρμακα σε άτομα νεαρής ηλικίας με ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής / Υπερκινητικότητας) δεν φαίνεται να δικαιολογούνται κλινικά, σύμφωνα με μια νέα μελέτη από ερευνητές ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο Columbia. Επίσης, διαπιστώθηκε ότι η χρήση αντιψυχωσικών φαρμάκων μεταξύ νέων με ΔΕΠΥ ήταν υψηλότερη μεταξύ των παιδιών προσχολικής ηλικίας.

Τα τελευταία χρόνια, παιδίατροι και γονείς εξέφρασαν την ανησυχία τους για κάποιους γιατρούς που συνταγογραφούν αντιψυχωσικά φάρμακα σε νέους με ΔΕΠΥ που έχουν επιθετική ή παρορμητική συμπεριφορά. Οι νέοι με ΔΕΠΥ που λαμβάνουν αντιψυχωσικά, διαγιγνώσκονται επίσης με κατάθλιψη ή με εναντιωματική προκλητική διαταραχή (ΕΠΔ) ή διαταραχές συμπεριφοράς, αν και υπάρχουν περιορισμένα στοιχεία ότι τα φάρμακα αυτά είναι αποτελεσματικά στη θεραπεία της κατάθλιψης.

«Δεν ξέραμε πως αυτή η πρακτική ήταν διαδεδομένη μεταξύ των νέων ανθρώπων που ξεκινούν θεραπεία για ΔΕΠΥ», αναφέρουν οι ερευνητές. «Υπάρχουν σημαντικοί κίνδυνοι που σχετίζονται με τη χρήση αντιψυχωσικών φαρμάκων στους νέους, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης του σωματικού βάρους, της υπερλιπιδαιμίας, του διαβήτη και ακόμη και του ξαφνικού θανάτου».

Για τον προσδιορισμό της συχνότητας της χρήσης αντιψυχωσικών φαρμάκων σε εφήβους με ΔΕΠΥ, οι ερευνητές ανέλυσαν τα ιατρικά αρχεία και τις συνταγογραφήσεις 187.563 ασφαλισμένων νεαρών (ηλικίας 3 έως 24 ετών) που είχαν διαγνωστεί με ΔΕΠΥ μεταξύ 2010 και 2015. Κανένας από τους νέους δεν είχε πρόσφατη συνυπάρχουσα ψυχιατρική διάγνωση (όπως σχιζοφρένεια ή διπολική διαταραχή) που θα δικαιολογούσε θεραπεία με αντιψυχωσικά φάρμακα.

Τι απέδειξε η μελέτη

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι στο 2,6% των νέων που διαγνώστηκαν με ΔΕΠΥ είχε συνταγογραφηθεί αντιψυχωσικό φάρμακο εντός ενός έτους διάγνωσης. Η χρήση αντιψυχωσικών φαρμάκων ήταν υψηλότερη (4,3%) στα νεότερα παιδιά που διαγνώστηκαν με ΔΕΠΥ, δηλαδή σε άτομα ηλικίας 3-5 ετών.

Στους μισούς περίπου νέους που είχαν συνταγογραφηθεί αντιψυχωσικά φάρμακα, οι ερευνητές εντόπισαν μια πιθανή διαγνωστική λογική, διπολική διαταραχή, ψύχωση, ΕΠΔ ή διαταραχές συμπεριφοράς για τη συνταγογράφησή τους.

«Αν και τα αντιψυχωσικά δεν είναι εγκεκριμένα από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων για αυτές τις διαγνώσεις, υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που υποστηρίζουν τη χρήση τους στη θεραπεία σοβαρών περιπτώσεων ΔΕΠΥ», λέει ο Ryan S. Sultan, MD, επικεφαλής της μελέτης και επίκουρος καθηγητής κλινικής ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο Columbia.

Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι λιγότερο από τα μισά παιδιά και έφηβοι που έλαβαν αντιψυχωσικά φάρμακα είχαν ήδη υποβληθεί σε θεραπεία με διεγερτικά φάρμακα όπως το Adderall και το Ritalin, το συνιστώμενο φάρμακο για τη θεραπεία της ΔΕΠΥ.

«Πολλοί γιατροί παρακάμπτουν τα διεγερτικά και προχωρούν απευθείας στα αντιψυχωτικά – αντίθετα με τη γνώμη των εμπειρογνωμόνων σχετικά με τη θεραπεία για την ΔΕΠΥ, και εκθέτοντας αδικαιολόγητα τους ασθενείς σε κίνδυνο σοβαρών παρενεργειών όπως η μεγάλη αύξηση του σωματικού βάρους», προσθέτει ο Sultan.

Τι σημαίνει η μελέτη

«Είναι καθησυχαστικό ότι μόνο σε ένα σχετικά μικρό ποσοστό αυτών των παιδιών έχουν συνταγογραφηθεί αντιψυχωσικά», αναφέρει ο καθηγητής ψυχιατρικής Mark Olfson, MD που πήρε μέρος στην έρευνα. «Αλλά θα πρέπει να εργαστούμε για να μειώσουμε ακόμη περισσότερο αυτόν τον αριθμό. Για τουλάχιστον τους μισούς από τους νεαρούς στο δείγμα μας στους οποίους έχουν συνταγογραφηθεί αντιψυχωσικά, δεν μπορούσαμε να βρούμε μια λογική στα αρχεία τους για να εξηγήσουμε γιατί έλαβαν αυτά τα φάρμακα».

«Δεν έχουμε αρκετές πληροφορίες από αυτά τα αρχεία για να προσδιορίσουμε τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων», προσθέτει ο Sultan. "Τα αντιψυχωσικά φάρμακα παίζουν μικρό ρόλο στη θεραπεία των σοβαρών συμπτωμάτων τη ΔΕΠΥ, αλλά ελλείψει σοβαρών συμπτωμάτων, υπάρχουν ασφαλέστερα και πιο αποτελεσματικά φάρμακα για τους νέους με ΔΕΠΥ».

Τόσο ο Sultan όσο και ο Olfson δηλώνουν ότι πολλά από τα συμπεριφορικά συμπτώματα που ώθησαν τους γιατρούς να συνταγογραφήσουν αντιψυχωσικά φάρμακα θα μπορούσαν να επιλυθούν με συνταγογράφηση φαρμάκων για ΔΕΠΥ.

Πηγή: Columbia University

Κατηγορία Έρευνα

Πολλά παιδιά –και οι γονείς τους– υποφέρουν από την κατάσταση που χαρακτηρίζεται ως Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας, γνωστή και ως ΔΕΠΥ. Σύμφωνα με τα κριτήρια διάγνωσης αυτής της διαταραχής (DSM), τα παιδιά (αλλά και κάποιοι ενήλικες) εμφανίζουν απροσεξία, αδυναμία να επικεντρώσουν την προσοχή τους σε λεπτομέρειες, συχνά λάθη απροσεξίας στο σχολείο ή σε άλλες δραστηριότητες (ή και στο χώρο εργασίας αντίστοιχα) και δυσκολία να διατηρήσουν την προσοχή τους συγκεντρωμένη στα μαθήματά τους ή στο παιχνίδι (ή στην εργασία τους). Συχνά φαίνονται σαν να μην ακούν όταν τους μιλούν. Συχνά δεν μπορούν να ακολουθήσουν τις οδηγίες και να ολοκληρώσουν τις σχολικές ή άλλες εργασίες τους, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν προβλήματα αντίληψης ή ψυχολογικοί λόγοι που τα κάνουν να εναντιώνονται και να αντιδρούν. Συχνά δυσκολεύονται να οργανώσουν τις εργασίες τους, δεν μπορούν να διατηρήσουν αδιάπτωτη την προσοχή και την πνευματική προσπάθεια που απαιτείται, π.χ. για να παρακολουθήσουν τα μαθήματά τους στο σχολείο ή για να τα προετοιμάσουν στο σπίτι. Συχνά χάνουν τα πράγματά τους λόγω έλλειψης συγκέντρωσης και προσοχής, η προσοχή τους διασπάται εύκολα από εξωτερικά ερεθίσματα και συχνά ξεχνούν καθημερινές δραστηριότητες.

Πολύ συχνά συνυπάρχει υπερκινητικότητα και παρορμητικότητα, κι έτσι βλέπουμε το παιδί (και σε κάποιο βαθμό και τον ενήλικα που έχει παρόμοια προβλήματα) να μη μπορεί να μείνει ακίνητο και ήσυχο όταν χρειάζεται. Κινεί τα χέρια και τα πόδια του ενώ κάθεται ή προσπαθεί να διαβάσει, ή στριφογυρίζει στη θέση του, ή αφήνει τη θέση του στην τάξη και περιφέρεται, τρέχει ή σκαρφαλώνει εδώ κι εκεί (στου έφηβους και τους ενήλικες, που είναι βεβαίως περισσότερο αυτοελεγχόμενοι, μπορεί να υπάρχει απλώς υποκειμενικό αίσθημα κινητικής ανησυχίας). Το παιδί δεν μπορεί να παίξει ήσυχα ή να συμμετέχει σε ομαδικά παιγνίδια όπου θα πρέπει να πειθαρχήσει σε κανονισμούς, να περιμένει τη σειρά του κλπ, είναι διαρκώς σε κίνηση και μπορεί να μιλάει υπερβολικά. Συμπεριφέρεται παρορμητικά. Συχνά απαντά απερίσκεπτα χωρίς να περιμένει να ολοκληρωθεί η ερώτηση. Γενικά δυσκολεύεται να περιμένει, π.χ. τη σειρά του, διακόπτει τους άλλους όταν μιλούν, παρεμβαίνει σε δραστηριότητες που γίνονται χωρίς αυτόν. Το περιβάλλον νοιώθει έντονα ότι η παρουσία του παιδιού αυτού ενοχλεί.

Οι παραπάνω καταστάσεις*, όπως δείχνει η μέχρι τώρα εμπειρία, μπορούν να βοηθηθούν και να βελτιωθούν σε σημαντικό βαθμό με συγκεκριμένα ανθοϊάματα. Ανάμεσα στα γνωστά Ανθοϊάματα Μπαχ (Bach Flower Remedies) το ανθοΐαμα Impatiens θα δώσει υπομονή και θα μετριάσει το διαρκές εσωτερικό αίσθημα βιασύνης και την ανάγκη για άμεση ικανοποίηση των αναγκών και των παρορμήσεων. Το Chestnut Bud θα βοηθήσει στο να μετριαστεί η τάση για απροσεξία και το να επαναλαμβάνονται τα ίδια λάθη. Το Clematis θα ενισχύσει την εγρήγορση και την νηφαλιότητα και θα μετριάσει την αφηρημάδα και την απροσεξία. Το Hornbeam θα κάνει το αντικείμενο της προσπάθειας λιγότερο βαρετό και πιο ενδιαφέρον, ώστε να υπάρξει κίνητρο για την συγκέντρωση της προσοχής σ’ αυτό. Το Wild Oat θα βοηθήσει στο να νοιώσει κανείς την επιθυμία να θέσει στόχους και να προσηλωθεί σ’ αυτούς μέσα από την δέσμευση που απαιτεί η επίτευξή τους αντί του να κατασπαταλά την ενέργειά του ασυντόνιστα και χωρίς σκοπό. Το Wild Rose θα προσφέρει τη διάθεση του να μη παραιτείται κανείς όταν η προσπάθεια που απαιτείται φαίνεται μεγάλη. Τέλος, το Gentian θα εξασφαλίσει την απαραίτητη αισιοδοξία ώστε να αντιμετωπίσει κανείς τόσο τις δυσάρεστες καταστάσεις της ζωής του όσο και τις όποιες δυσκολίες της διαδικασίας μέχρι την επίτευξη των επιθυμητών αποτελεσμάτων.

Πολύ θετικά στην εν γένει συγκέντρωση, μελέτη, αφομοίωση των πληροφοριών και της γνώσης και γενικά στις γνωσιακές λειτουργίες και στην αντίληψη θα συμβάλει το σύνθετο ανθοΐαμα Cognis Essence (των Australian Bush Flower Essences), που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ταυτόχρονα με τα άλλα. 

Πολύ σημαντικό όμως για την βοήθεια αυτών των παιδιών είναι το να υποστηριχθούν ταυτόχρονα και οι γονείς. Το ανθοΐαμα Μπαχ Beech θα βοηθήσει εξαιρετικά τον γονέα να μπορεί, παρά τις μεγάλες προκλήσεις, να βλέπει το παιδί αυτό με επιείκεια και κατανόηση (ταυτόχρονα με τα όρια που θα του θέτει) και να μη το απορρίπτει ή το κρίνει πολύ αυστηρά, αυξάνοντας έτσι το άγχος του παιδιού και οδηγώντας την κατάσταση σε φαύλο κύκλο. Το Impatiens και το Gentian θα ενισχύσουν την υπομονή και την αισιοδοξία αντίστοιχα και στον γονέα – που τα όριά του συνεχώς δοκιμάζονται και που ομολογουμένως χρειάζεται τα ιάματα αυτά τόσο πολύ.

Αν, παρά την απάλυνση των συμπτωμάτων, η κατάσταση εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικά προβλήματα, θα πρέπει να αναζητηθεί η βοήθεια ειδικού για την αντιμετώπιση βαθύτερων προβλημάτων.

*Παρόλο που οι παραπάνω συμπεριφορές αφορούν τη συγκεκριμένη διαταραχή της ΔΕΠΥ, πολλοί μπορούν να αναγνωρίσουν σε αυτά κάποια στοιχεία και της δικής τους προσωπικότητας και συμπεριφοράς, έστω και αν αυτά δεν φτάνουν σε βαθμό δυσλειτουργίας αλλά απλώς τους εμποδίζουν από το να έχουν περισσότερη υπομονή, καλύτερη συγκέντρωση και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.

Η Μαρίνα Αγγελή σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και ειδικεύτηκε στην ψυχιατρική. Εκπαιδεύτηκε στην Συστημική Προσέγγιση στο Αθηναϊκό Κέντρο Μελέτης του Ανθρώπου (ΑΚΜΑ) από τους Γ. Βασιλείου και Β.Γ. Βασιλείου και στην μέθοδο του M. Bowen από την Ν. Χαρίτου στο Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής Αθηνών. Υπήρξε μέλος της Κινητής Ψυχιατρικής Μονάδας του Νομού Φωκίδας, στο Πρόγραμμα Ψυχιατρικής Περίθαλψης Υπαίθρου.
Η γνωριμία της με τις ενεργειακές θεραπείες αποτέλεσε ένα σημαντικό στάδιο στην εξέλιξη της Συστημικής της σκέψης.
Πρώτη η γνωριμία με την Ομοιοπαθητική υπήρξε καταλυτική ως προς την διάθεσή της να επιχειρήσει ένα συνδυασμό ψυχοθεραπείας με ενεργειακές θεραπείες. Παρακολούθησε μαθήματα ομοιοπαθητικής για γιατρούς στο Ινστιτούτο Ερευνών και Εφαρμογών Ομοιοπαθητικής Ιατρικής και σε 2ετές εκπαιδευτικό σεμινάριο στην Ομοιοπαθητική, που πραγματοποίησε στην Αθήνα και την Αλόννησο ο Γ. Βυθούλκας.
Το 1988 γνώρισε για πρώτη φορά τα ανθοϊάματα Bach και ανακάλυψε σε αυτά ένα ιδανικό μέσο ψυχικής εξισορρόπησης και προσωπικής εξέλιξης. Από τότε και μέχρι σήμερα δεν έπαψε να ερευνά κα να εφαρμόζει τις θεραπευτικές και αναγεννητικές δυνατότητες όλο και περισσότερων ανθοϊαμάτων, που ανακαλύπτονται και κατασκευάζονται σε διάφορα μέρη του κόσμου.
Είναι Certified Practitioner και επίτιμο μέλος της Flower Essence Society (FES) της California, η οποία έχει δημοσιεύσει πολλά άρθρα και εργασίες της σχετικά με την αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων με ανθοϊάματα.

Κατηγορία Διάφορα

Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής ή/και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ) είναι μια από τις συχνότερες διαταραχές της παιδικής ηλικίας, η οποία σε ένα σημαντικό ποσοστό συνεχίζεται και στην ενήλικη ζωή. Το σύνδρομο αυτό αναφέρεται σε άτομα, που αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες με την διάσπαση προσοχής, την υπερκινητικότητα και την απροσεξία. Πολύ συχνά το πρόβλημα εμφανίζεται κατά την περίοδο που το παιδί ξεκινάει το σχολείο και παρουσιάζεται μια αρνητική επίδοση, καθυστέρηση στη μάθηση και στην επικοινωνία. Επίσης υπάρχει μια δυσκολία στην συμμόρφωση σε υποδείξεις και στην αφοσίωση στην σχολικές υποχρεώσεις.

Η συμβατική φαρμακευτική αγωγή αποτελείται από διεγερτικά, όπως η μεθυλοφαινιδάτη και η ατομοξετίνη. Οι γονείς συχνά διστάζουν να αντιμετωπίσουν την κατάσταση των παιδιών τους με αυτό το είδος φαρμακευτικής αγωγής.

Το 2001 πραγματοποιήθηκε στην Ελβετία μια προ-μελέτη (pre-study) για την Ομοιοπαθητική αντιμετώπιση της υπερκινητικότητας σε παιδιά σε σύγκριση με τη χρήση μεθυλοφαινιδάτης (Frei H, Thurneysen A, “Treatment for Hyperactive Children: Homeopathy and Methylphenidate Compared in a Familh Setting”). Τα παιδιά είχαν αξιολογηθεί με βάση τα διαγνωστικά κριτήρια DSM-IV. Όλα τα παιδιά αντιμετωπίστηκαν σύμφωνα με τα εξατομικευμένα συμπτώματα τους με την μέθοδο του Ομοιοπαθητικού Boenninghausen με υγρές Q δυναμοποιήσεις σε καθημερινή βάση. Η θεραπεία θα θεωρούταν πετυχημένη μόνο στην περίπτωση που υπήρχε τουλάχιστον 50% βελτίωση στο CGI (CGI είναι η βαθμολόγηση των συμπτωμάτων του ΔΕΠΥ).

Στην μελέτη χρησιμοποιήθηκαν 115 παιδιά, 92 αγόρια και 23 κορίτσια με μέσο όρο ηλικίας τα 8.3 έτη. Τα 86 από τα 115 παιδιά (75%) αντιμετώπισαν το πρόβλημα με ομοιοπαθητική με τόσο καλά αποτελέσματα που δεν χρειάστηκαν φαρμακευτική αγωγή. 25 παιδιά (22%) χρειάστηκαν να καταφύγουν σε αγωγή. 3 παιδιά (3%) δεν αντέδρασαν ούτε στην Ομοιοπαθητική, ούτε στην φαρμακευτική αγωγή. 1 άτομο αποχώρησε από την μελέτη πριν αυτή ολοκληρωθεί.

Στο CGI τα παιδιά που αντιμετωπίστηκαν με ομοιοπαθητική εμφάνισαν βελτίωση συμπτωμάτων κατά 55%.

Η βαθμολόγηση από τους γονείς σε όρους συμπεριφοράς, σχολικής απόδοσης και σταθερότητας της αποτελεσματικότητας του ομοιοπαθητικού ιάματος ήταν 75% έναντι της μεθυλοφαινιδάτης που ήταν 65%.

Ο μέσος όρος που χρειάστηκε για την ομοιοπαθητική αντιμετώπιση, έως ότου υπάρξει βελτίωση 50% στο CGI ήταν 3 1/2 μήνες.

Στο παρελθόν από τις τέσσερις μεγάλες μετά-αναλύσεις που ερεύνησαν την ομοιοπαθητική σε διαφορετικές παθήσεις, οι τρεις κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα φαινόμενα που παρατηρήθηκαν δεν μπορούν απλά να εξηγηθούν με το φαινόμενο placebo. Οι συγγραφείς όμως των θετικών μετά-αναλύσεων, στην κριτική τους ανέφεραν, ότι πολλές έρευνες δεν είχαν καλά πρωτόκολλα και πρότειναν να γίνουν καλύτερες έρευνες, ώστε να απαντηθούν συγκεκριμένες κλινικές ερωτήσεις. Για τον λόγο αυτό δημιουργήθηκε μια νέα έρευνα από τον Frei.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στη Γερμανία το 2005 με θέμα «Ομοιοπαθητική αντιμετώπιση ΔΕΠΥ: μια τυχαιοποιημένη, διπλή τυφλή μελέτη, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο» από τους Frei H, Everts R., von Ammon K et al.

Από το σύνολο των 140 παιδιών, μόνο τα 83 παιδιά εκπλήρωναν τα κριτήρια για να συμμετέχουν στην έρευνα. Τα παιδιά ήταν ηλικίας από 6 έως 16 ετών, διαγνωσμένα με ΔΕΠΥ σύμφωνα με τα κριτήρια DSM-IV από παιδοψυχολόγους και νευρολόγους.

Το ίδιο και εδώ, τα συμπτώματα θα έπρεπε να είχαν μια βελτίωση τουλάχιστον 50% στο CGI.

Και σε αυτή την έρευνα, σε όλα τα παιδιά, χρησιμοποιήθηκαν βάσει της Ομοιοπαθητικής μόνο τα εξατομικευμένα συμπτώματά τους σύμφωνα με την μέθοδο του Ομοιοπαθητικού Boenninghausen και χρησιμοποιήθηκαν οι δυναμοποιήσεις Q σε καθημερινή βάση. Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε, ονομάζεται polarity analysis όπου δημιουργήθηκε κατά την διεξαγωγή της έρευνας. Εκτός από τα τελικά αποτελέσματα για το ΔΕΠΥ, παρουσιάστηκε μια εμφανής διαφορά υπέρ της μεθόδου Polarity analysis έναντι της συμβατικής ομοιοπαθητικής.

DEPI A

To πρωτόκολλο εγκρίθηκε από το Ελβετικό Καντόνι της Βέρνης και από τον Ελβετικό Οργανισμό Φαρμάκων, Swissmedic. Ήταν σύμφωνο με την διακήρυξη του Ελσίνκι 1964.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα από την διπλή τυφλή έρευνα, το 88% το συμμετεχόντων είχαν βελτίωση των συμπτωμάτων τους.

Επίσης παρουσιάστηκε ένα σημαντικό αποτέλεσμα προς τα υψηλά αραιωμένα ομοιοπαθητικά.

Από τους συμμετέχοντες στην διπλή τυφλή έρευνα, το 88% ήταν καλά με συνεχιζόμενη θεραπεία ή ακόμα και όταν σταμάτησαν όλες τις θεραπείες.

Ως συμπέρασμα από την έρευνα όπως έχει δημοσιευτεί, το 74% όλων των παιδιών με ΔΕΠΥ που συμμετείχαν, είναι πολύ καλύτερα με την Ομοιοπαθητική και μπορούσαν να έχουν μια πιο φυσιολογική ζωή στο σχολείο και στην οικογένεια τους.

Η έρευνα παρουσίασε την επιστημονική τεκμηρίωση της αποτελεσματικότητας της Ομοιοπαθητικής στη θεραπεία της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής / υπερκινητικότητας, ιδιαίτερα στους τομείς των συμπεριφορικών και γνωστικών λειτουργιών.

DEPI C

Αναφορές και βιβλιογραφία:

  • Frei H, Thurneysen A, “Treatment for Hyperactive Children: Homeopathy and Methylphenidate Compared in a Familh Setting” Brit Hom J 2001 (90): 183-188
  • Frei H, Everts R., von Ammon K et al, Homeopathic Treatment in Children with Attention Deficit Hyperactivity Disorder - a Randomized, Double-Blind, Placebo Controlled Trial. Eur J Ped (2005) 164: 758-767.
  • Homeopathy and ADHD. A new treatment concept with polarity analysis. 2015 Narayana Verlag
  • http://www.heinerfrei.ch/
  • Linde K, Clausius N, et al., “ Are the clinical effect of  homeopathy placebo effects? A meta -analysis of controlled trials”. Lancet 1997
  • Kleijnen J, Knipschild P, “Clinical trials of homeopathy”. Brit Med J 1991
  • Lutdke R, Rutten ALB, “The conlcusion  of the Effectiveness of Homeopathy highly  depends on the set of analysed trials”. J Clin Epidem 2008

 

Λίγα λόγια για τον αρθρογράφο:
Ο Κων/νος Τσαλίκης ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Ιπποκράτειο Κέντρο Κλασσικής Ομοιοπαθητικής με δάσκαλο τον διακεκριμένο Ομοιοπαθητικό Γεράσιμο Στουραίτη  και στο School of Homeopathy (Devon, England) του Misha Norland. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου απο το Hahnemann College of London στην Ομοιοπαθητική. Έχει συμμετάσχει σε αρκετά σεμινάρια οπως: 
Ομοιοπαθητική και άσθμα με τον jawahar shah.
Σπάνια ομοιοπαθητικά φάρμακα. Περιπτώσεις, μεθοδολογία, ανάλυση με τον Γεράσιμο Στουραίτη.
Ομοιοπαθητική πρακτική με τον Misha Norland.
Ομοιοπαθητική σε δύσκολες γυναικολογικές διαταραχές με τον Dr. Pawan Pareek. 
Eπίσης έχει παρακολουθήσει το σεμινάριο του Mike Keszler  στην μέθοδο του R. Sankaran με θέμα Συστηματική Ομοιοπαθητική.
Έχει εκπαιδευτεί πάνω στην Γνωστική Ομοιοπαθητική απο τον ψυχίατρο Dr. Γεώργιο Λουκά.
Έχει εκπαιδευτεί και είναι πιστοποιημένος τεχνικός Κβαντικής Βιοανάδρασης και Βιοσυντονισμού. 
Έχει τελειώσει την Ολιστική Διατροφή απο το Natural Health Science και συγκεκριμένα στο σύστημα Unani και κατέχει Diploma στην Ιριδολογία.

Κατηγορία Ομοιοπαθητική