Τετάρτη, 02 Οκτωβρίου 2019 07:14

Η Συμβολή της Yoga στο επαγγελματικό stress

Η ψηφιακή εποχή άλλαξε δραματικά τα δεδομένα υπέρ της εικόνας με αποτέλεσμα την υποβολή σε αυτήν. Μιας εικόνας που κινείται και κάνει θαυμαστά πράγματα ενώ δεν «αναπνέει». Το σώμα υποφέρει όταν η προσοχή του νου ταυτίζεται για μεγάλα χρονικά διαστήματα μόνο με την εικόνα. Η επαφή του νου με την παρουσία της αναπνοής μπορεί να μας επαναφέρει στο παρόν, και να δώσει ξανά στο σώμα το αίσθημα της ασφάλειας. Ο νους και το σώμα είναι αλληλένδετα. Το ένα καθρεφτίζεται μέσα στο άλλο. Εάν ο νους είναι ήρεμος και το σώμα είναι χαλαρό.

Η ανάγκη για εργασία και η διατήρησή της αλλά και η απώλειά της μπορούν να γίνουν αιτίες μεγάλης σωματικής και ψυχικής έντασης. Το επαγγελματικό στρες λόγω κρίσης έχει χτυπήσει κόκκινο, με αποτέλεσμα όλο και συχνότερα οι εργασιακές ανασφάλειες να μεταφέρονται στο σπίτι. Κάποιες φορές ανακαλύπτουμε ότι ο λόγος που στρεσαριζόμαστε δεν είναι σοβαρός ή τουλάχιστον όχι όσο φαίνεται, άλλες φορές η χρονική στιγμή που βιώνουμε ένα φόβο ή μια ανασφάλεια δεν έχει καμία σχέση με το παρόν. Παρ' όλα αυτά οι ψυχοσωματικοί μηχανισμοί άμυνας του οργανισμού διεγείρονται με ένταση, ενώ το πρόβλημα δεν είναι υπαρκτό.

Σύγχρονες επιστήμες όπως η νευροφυσιολογία (Boucsein) μπορούν και καταγράφουν με ακρίβεια το στρες που βιώνουμε στην καθημερινότητα, διαχωρίζοντας το φυσιολογικό στρες που προκαλείται από οποιαδήποτε αλλαγή από το γνωστικό στρες που δημιουργούμε μόνοι μας βάσει των αντιλήψεών μας για το πώς πρέπει να είναι τα πράγματα. Αυτό που κυρίως μας απασχολεί και μας δημιουργεί μεγάλη ένταση είναι ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε την πρόθεση σε σχέση με τη ψυχολογία του βάθους (Φρόυντ). Όλοι επιθυμούμε η εργασία μας να συμπέσει με την αληθινή πρόθεση και η πράξη με τη ζωή μας.

Η ιστορία της yoga

Η yoga είναι μια επιστήμη χιλιάδων ετών με καταγωγή από την Ινδία. Είναι το αρχαιότερο σύστημα προσωπικής ανάπτυξης στον κόσμο. Παρά την ινδική καταγωγή της είναι ένας αρχέγονος διάλογος μεταξύ νου και σώματος με σκοπό την μεταξύ τους ισορροπία, και αυτό αναγνωρίζεται από όλους τους ασκούμενους στον πλανήτη. Δεν είναι γυμναστική αλλά άσκηση της συνείδησης. Είναι ένας συνδυασμός στάσεων και αναπνοής. Η αναπνοή είναι το κλειδί. Ο στόχος είναι η ισορροπία του νευρικού συστήματος ενώ ασκούνται το μυϊκό σύστημα και οι αρθρώσεις. Εδώ βρίσκονται οι ρίζες της ψυχοφυσιολογίας όπου κάθε αλλαγή κατεύθυνσης δημιουργεί μια αντίστοιχη κίνηση που μας επηρεάζει ψυχοσωματικά. Ο παιδαγωγικός της χαρακτήρας με σεβασμό στα προσωπικά όρια καλλιεργεί την επιδεξιότητα στην πράξη και αναπτύσσει την ιδιοδεκτικότητα. Με αποτέλεσμα ο ασκούμενος να έχει και πέρα από τη διάρκεια ενός μαθήματος, φυσιολογικά οφέλη όπως χαλάρωση, εγρήγορση, αντοχή και ανθεκτικότητα σε συνθήκες έντονου ανταγωνιστικού εργασιακού στρες και όχι μόνο.

Yoga και εργασία

Οι σύγχρονες εργασιακές απαιτήσεις μάς υπενθυμίζουν ότι για τον έλεγχο του στρες δεν αρκεί μόνο η εντατική και επαναλαμβανόμενη άσκηση στο χώρο εκτόνωσης ενός γυμναστηρίου, αντιγράφοντας κατά κάποιο τρόπο τις συνθήκες καταπόνησης του χώρου εργασίας. Ο οργανισμός χρειάζεται κάποιες προνομιακές στιγμές ηρεμίας και τίμιου εσωτερικού διαλόγου για να μπορέσει να επαναφορτίσει τις ενεργειακές του μπαταρίες, να αυτορυθμιστεί και να γίνει ξανά ανθεκτικός στις απαιτητικές συνθήκες εργασίας. Μαθαίνοντας έτσι να κάνει απαραίτητη οικονομία στο ξόδεμα της ενέργειας, να μειώνει τις ανάγκες και όχι να τις αυξάνει την εποχή της κρίσης. Δεν είναι τυχαίο ότι παγκόσμιοι αθλητές αλλά και στελέχη μεγάλων επιχειρήσεων με υψηλές απαιτήσεις και στόχους στην ποιότητα της προετοιμασίας τους στη Δύση και στην Ανατολή ασκούνται τακτικά στη yoga. Πρέπει να χειριστούν το εντατικό στρες της καθημερινής καταπόνησης από την σωματική και ψυχολογική πίεση η οποία μπορεί να φτάσει τα σωματικά όρια σε χαοτικά επίπεδα νευρικής και ορμονικής κατάρρευσης.

Τα οφέλη της yoga

Ο σημερινός άνθρωπος των μεγαλουπόλεων χρειάζεται επιλεκτικά διαλλείματα ηρεμίας. Η τακτική εξάσκηση στη yoga του προσφέρει:

Νευρική ισορροπία.

Καλύτερη οξυγόνωση του εγκεφάλου.

Ενδυνάμωση του σκελετού χωρίς καταπόνηση.

Καλή λειτουργία των αρθρώσεων με ήπιο και αποτελεσματικό τρόπο έως τη μεγάλη ηλικία.

Αυτονομία στις επιλογές του.

Όρεξη για μάθηση.

Ευχαρίστηση για να αναπνέει.

Ανάπτυξη των δεξιοτήτων.

Φυσική ζωντάνια.

Όλοι μπορούν να ασκηθούν στη yoga.

Κατηγορία Yoga
Σάββατο, 21 Σεπτεμβρίου 2019 08:01

Yoga και Διαλογισμός

Διαλογισμός, μία πανάρχαια μεθοδολογία

«Λέγεται ότι η Ινδία είναι η μόνη χώρα στον κόσμο η οποία έχει ανάμεσα στους γιους της μυημένους, οι οποίοι κατέχουν τη γνώση και των επτά υποσυστημάτων και το κλειδί του συστήματος της αρχαίας μαγείας…» Έλενα Π. Μπλαβάτσκυ.

Υπάρχουν κάποια αρχαία κείμενα αλλά και υπαινιγμοί που αποδίδουν συγκαλυμμένα την ύπαρξη ενός μεγάλου πολιτισμού που υπήρχε πολλές χιλιάδες χρόνια πριν το Χριστό (μεταξύ 80-100.000 ετών π.Χ.), που άνθισε στην κεντρική Ασία και συγκεκριμένα στις Ινδίες, στην κοιλάδα του Ινδού, όπως ονομάζεται. Πρόκειται για ένα μεγάλο πανάρχαιο πολιτισμό όπως αναφέρεται στις Βέδες (αρχαίο Ινδουιστικό κείμενο τουλάχιστον 5.000 ετών), που επηρεάστηκε από ένα μεταναστευτικό ρεύμα Ατλάντων που έφθασε εκεί στην Κεντρική Ασία εκείνη την εποχή και τον καλύπτει ένα πέπλο μυστηρίου. Εκεί σ’ αυτή την περιοχή αναπτύχθηκε η 5η ανθρωπότητα που αποσπάστηκε από την 4η την Ατλάντεια, σύμφωνα πάντα με τις αρχαίες πηγές.

Τα τέσσερα Yugas

Στη συνέχεια αυτής της παράδοσης ο Μανού ο πανάρχαιος Ινδός σοφός και νομοθέτης που δημιούργησε τους νόμους της Ινδικής κοινωνίας το λεγόμενο «Manava Dharma-Satra» (οι νόμοι του Μανού), περιέγραψε τα τέσσερα γένη των ανθρώπων με πρώτο το Χρυσό γένος Satya ή Crita Yuga. Παρόμοια καταγραφή έχει κάνει και ο Έλληνας Ησίοδος που έχει περιγράψει τα γένη αυτά σε πέντε διαβαθμίσεις με παρόμοιο τρόπο. Περιγράφοντας τη Χρυσή αυτή εποχή ο κώδικας του Μανού αναφέρει: «Στην περίοδο της Κρίτα Γιούγκα, η δικαιοσύνη ήταν πλήρης… τότε κανένα κέρδος δεν αποκόμιζαν οι άνθρωποι από την αδικία…».

Kali Yuga (Κάλι Γιούγκα) είναι για τα αρχαία κείμενα των Βεδών η εποχή του εκφυλισμού και της φαυλότητας. Κάλι σημαίνει διαμάχη και ανταγωνισμός και δεν έχει κάποια σχέση με τη Θεά Κάαλι που σημαίνει χρόνος. Σύμφωνα με τις Βέδες υπάρχουν τέσσερις μεγάλοι περίοδοι τις οποίες διέρχεται ο κόσμος, ως μέρος του μεγάλου κύκλου των Yuga. Τα άλλα τρία είναι η Satya ή Crita Yuga (η Χρυσή εποχή), η Treta Yuga και η Dvapara Yuga. Σύμφωνα με Ινδικές αστρονομικές πραγματείες το Kali Yuga ξεκίνησε τα μεσάνυχτα της 18ης Φεβρουαρίου του 3102π.Χ. σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο και μάλλον έχουμε φθάσει στο τέλος του.

Το κάθε ολοκληρωμένο Mahayuga (η συνολική χρονική περίοδος των τεσσάρων Yuga μαζί) θεωρείται παραδοσιακά ότι διαρκεί γύρω στα 20.000 με 24.500 έτη. Η Πτώση της Ισημερίας ή ο Μέγας Ενιαυτός που γίνεται κάθε 25.772 έτη και αποτελεί τη μετατόπιση του άξονα περιστροφής της γης συμπίπτει αρκετά με το Mahayuga. Άλλωστε το 24.500 έτη είναι μία ερμηνεία στο περίπου που έγινε από νεώτερους Ινδούς αστρονόμους, οπότε μπορεί να υπάρχει μία κάποια ανακρίβεια στους υπολογισμούς. Οι περισσότερες ερμηνείες των Ινδουιστικών γραφών πιστεύουν ότι η Γη είναι ήδη στο τέλος της περιόδου αυτής, όπου αρχίζει ο κύκλος ξανά με την Satya ή Crita Yuga. Πρόσφατα επιστήμονες ανακάλυψαν ότι η αντιστροφή των μαγνητικών πόλων της γης έχει ήδη ξεκινήσει. Ίσως είμαστε στο τέλος της Kali Yuga περιόδου…

Οι Βέδες αναφέρουν ότι ο ανθρώπινος πολιτισμός εκφυλίζεται πνευματικά καθ' όλη τη διάρκεια του Kali Yuga. Αναφέρεται ως η σκοτεινή περίοδος, κυρίως γιατί οι άνθρωποι βρίσκονται όσο πιο μακριά είναι δυνατό από την πνευματική υπόστασή τους, ο υλισμός, η απληστία, ο ανταγωνισμός, η πτώση των ηθών και της πνευματικότητας, χαρακτηρίζουν αυτή την περίοδο. Οι αρρώστιες και η θνησιμότητα κυριαρχούν, οι τέχνες και οι επιστήμες ευτελίζονται, οι δε άνθρωποι γίνονται ψεύτες και υποκριτές, ενώ η εγκληματικότητα και οι πόλεμοι κυριαρχούν. Αντίθετα κατά την περίοδο της Satya Yuga οι άνθρωποι ήταν πολύ πιο ηθικοί και πιο πνευματικοί, είναι η εποχή της αλήθειας και της τελειότητας. Η γη έτρεφε από μόνη της τους ανθρώπους, η αγάπη και η καλοσύνη κυριαρχούσαν. Δεν υπήρχαν πόλεμοι ούτε αντιμαχόμενες θρησκείες, ούτε δυστυχία στις κοινωνίες των ανθρώπων. Όλα αυτά σύμφωνα πάντα με τα αρχαία κείμενα των Βεδών. Ο διαλογισμός ως μεθοδολογία σύμφωνα με αρχαίες αναφορές φαίνεται ότι προέρχεται από εκείνη την τόσο αρχαία και πνευματική περίοδο.

Η εποχή των swami ή γκουρού

Στην εποχή μας ο διαλογισμός είναι ευρέως γνωστός σε όλο τον πλανήτη. Μέσα από διάφορους σοφούς (swami) ή γκουρού που ταξίδεψαν σε πολλές ηπείρους και χώρες του πλανήτη μας, ο διαλογισμός έχει γίνει γνωστός στο ευρύ κοινό τα τελευταία χρόνια. Ο διαλογισμός εμφανίστηκε αρχικά όταν η Yoga μετανάστευσε στις Η.Π.Α. στα τέλη του 18ου αιώνα. Συγκεκριμένα ο Swami Vivekananda ήταν το πρώτο πρόσωπο που έφερε τη Yoga στην Αμερική το 1893, κατ’ εντολή του δασκάλου του γκουρού Sri Ramakrishna. Στόχος των σοφών Ινδών swami ή γκουρού που ακολούθησαν κατά κύματα στον 19ο και 20ο αιώνα αυτή την μετάδοση της γνώσης στη Δύση, ήταν η πνευματική αφύπνιση των Δυτικών ανθρώπων.

Τέλος η Hatha Yoga μέσω της πρακτικής των asanas και των γιόγκα μαθημάτων, έκανε τον διαλογισμό καθημερινότητα σε κάθε γειτονιά και σε κάθε αθλητικό κέντρο των πόλεων της Δύσης.

Η γενική έννοια του διαλογισμού

Η λέξη meditate προέρχεται από το λατινικό meditari, που σημαίνει σκέφτομαι ή εξετάζω. Το «Med» είναι η ρίζα αυτής της λέξης και σημαίνει «να λάβουμε τα κατάλληλα μέτρα». Στον πολιτισμό μας ο διαλογισμός μπορεί να ερμηνευτεί με διαφορετικούς τρόπους. Για παράδειγμα μπορεί κάποιος να διαλογιστεί δηλαδή να σκεφτεί, ή να εξετάσει, μια πορεία δράσης που έχει επιλέξει. Ή επίσης κάποια-ος να σκεφτεί και να διαλογιστεί σχετικά με τα ηθικά ζητήματα που μαστίζουν τη σημερινή κοινωνία και άλλα παρόμοια.

Με τον ορισμό του λεξικού ο διαλογισμός «meditation» ορίζεται ως μία μορφή πνευματικής συγκέντρωσης που επιτυγχάνεται με τη βαθιά χαλάρωση και την απομάκρυνση κάθε σκέψης και εξωτερικών ερεθισμάτων από τη συνειδητότητα του διαλογιζομένου. Σκοπός του διαλογισμού είναι η άντληση γνώσης ή και εμπειριών άμεσα, χωρίς τη χρήση των αισθητηρίων οργάνων του ανθρώπου, ή οποιασδήποτε πηγής πληροφόρησης. Ο διαλογισμός μπορεί επίσης να υποδηλώνει μια λατρευτική άσκηση περισυλλογής, ή ένα στοχαστικό λόγο κυρίως φιλοσοφικού χαρακτήρα.

Γιόγκα και διαλογισμός

Πολλοί αρχαίοι πολιτισμοί και παραδοσιακά συστήματα του κόσμου μας έχουν αναπτύξει ευρέως το διαλογισμό. Παρομοίως και στην αρχαία φιλοσοφική μέθοδο της Yoga υπάρχει αυτή η εξαίρετη πρακτική που έχει σχεδιαστεί για να πραγματώσει την ένωση και τη διασύνδεση των νοημόνων ζώντων οργανισμών δηλαδή των ανθρώπων, με την βαθύτερη ουσία τους. Αυτή η θεμελιώδης ενότητα του έξω και του μέσα, της ύλης με το πνεύμα αναφέρεται στη γιόγκικη παράδοση ως advaita. Ο διαλογισμός είναι η πρακτική εμπειρική μεθοδολογία αυτής της ένωσης. Η μεθοδολογία του διαλογισμού είναι απλή και μπορούμε όλοι να τη χρησιμοποιήσουμε. Απαιτεί να συγκεντρώνει κάποια-ος την προσοχή του σε ένα και μοναδικό πράγμα τη συγκεκριμένη στιγμή που το επιλέγει. Ο διαλογισμός είναι το μέσο εκείνο που θα συνδέσει τα αποκομμένα μεταξύ τους διαφορετικά ενεργειακά πεδία που υφίστανται στην ανθρώπινη ύπαρξη μεταξύ τους.

Η επιστήμη του διαλογισμού

Η αρχαίες φιλοσοφικές μέθοδοι δεν ήταν μόνο θεωρίες αλλά συμπεριλάμβαναν και εμπειρικές εφαρμογές, γι’ αυτό ήταν και επιστημονικές. Δηλαδή υπήρχε η γνώση αλλά ακολουθούσε και η πρακτική και ο διαλογισμός είναι μία από αυτές τις πρακτικές. Ο διαλογισμός είναι επιστημονική μεθοδολογία γιατί έχει τα απαραίτητα εχέγγυα που απαιτούνται: πείραμα, αποτέλεσμα και επαλήθευση. Κάνεις το πείραμα μέσω της πρακτικής, βιώνεις το αποτέλεσμα στο σώμα σου και τέλος έρχεται η επαλήθευση του πειράματός σου με τις κλινικές εξετάσεις.

Maya και ψευδαίσθηση

Τους τελευταίους αιώνες αυτές οι δύο μεθοδολογίες, φιλοσοφία και επιστήμη, διαχωρίστηκαν. Η σύγχρονη επιστήμη έμεινε στα αποτελέσματα μίας κατάστασης χωρίς να εξετάζει τα αίτια (Ιατρική, Βιολογία, Αστρονομία κ.ά.). Όμως η σύγχρονη Κβαντική Φυσική του Πλανκ, του Αϊνστάιν και του Χάιζενμπεργκ, ένωσε ξανά αυτό το χάσμα. Η Κβαντική Φυσική έχει αποδείξει ότι το σώμα μας δεν είναι τίποτε άλλο παρά συμπυκνωμένη ενέργεια. Ο Έλληνας φιλόσοφος Πύρρων ιδρυτής της Σκεπτιστικής Σχολής έλεγε ότι: «Το σώμα μας είναι μία πλάνη, δημιουργημένη από το νου μας… και κάθε φαινόμενο περιλαμβανομένου και του σώματός μας είναι μία εκδήλωση των υποατομικών δυνάμεων και των ενεργειών τους…». Ο Πύρρων είχε μυηθεί στην πρακτική του διαλογισμού όταν ακολούθησε τον Μ. Αλέξανδρο στις Ινδίες, όταν μυήθηκε στα εκεί μυστήρια. Στη Yoga ο κόσμος μας λέγεται maya, που σημαίνει ψευδαίσθηση. Όπως στη γνωστή κινηματογραφική ταινία το matrix είναι παντού. Πώς διαπιστώνεται αυτό; Κοιτάξτε από μακριά ένα δασώδες βουνό, θα παρατηρήσετε πάνω του μία θολή μπλε ανοιχτή επιφάνεια που δεν διακρίνεται τίποτα άλλο, ούτε δέντρα, ούτε αυτοκίνητα, ούτε ζωντανά όντα και το κυριότερο δεν διακρίνεται το πραγματικό του χρώμα. Όσο πλησιάζει κάποιος πιο κοντά του το χρώμα αλλάζει και γίνεται πιο σκούρο μπλε και σταδιακά όσο πλησιάζει κι άλλο, τότε γίνεται πρασινωπό. Τα δέντρα δεν ξεχωρίζουν ακόμα. Αν πλησιάσει ακόμα πιο κοντά τότε το βουνό θα αρχίσει σταδιακά να παίρνει πράσινο χρώμα και να βλέπει τα δέντρα το χώμα και τα βράχια, αν πλησιάσει κι άλλο τότε θ’ αρχίσει να διακρίνει τους ανθρώπους, τα αυτοκίνητα και ακόμα πιο κοντά θα διακρίνει τα έντομα… Οι άνθρωποι έχουμε βασιστεί πολύ στην αίσθηση της όρασης και αυτό είναι λανθασμένο. Αυτή είναι η maya ή ψευδαίσθηση, ή viparyaya ή λανθασμένη αντίληψη. Ο Δημόκριτος ο ατομικός φιλόσοφος έλεγε ότι «στην πραγματικότητα δεν ξέρουμε τίποτα για το τι συμβαίνει γύρω μας, καθώς η αλήθεια είναι κρυμμένη σε μεγάλο βάθος…». Γύρω μας υπάρχει ένας ωκεανός σκοτεινής ύλης και σκοτεινής ενέργειας που κατακλύζει κάθε σημείο και γωνιά του πλανήτη μας, του ηλιακού συστήματος, του σύμπαντος και εμείς δεν έχουμε ιδέα γι’ αυτό. Πλέουμε και ζούμε μέσα σε αυτή την θάλασσα ενέργειας χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Είμαστε κατά κάποιο τρόπο ενωμένοι με αυτή την ενέργεια και εμείς έχουμε την αίσθηση ότι είμαστε αποκομμένοι και ζούμε ως ατομικότητες και ότι γύρω μας υπάρχει ένα τεράστιο κενό. Αυτό είναι η Maya, το matrix, η ψευδαίσθηση…

Κι εδώ έρχεται η επιστήμη του διαλογισμού που θα μας βοηθήσει να αρχίσουμε να βιώνουμε και να αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα με την σύνδεση του «έξω με το μέσα και του πάνω με το κάτω», όπως μας λέει και ο Ερμής ο Τρισμέγιστος, για να αποκτήσουμε την pramana, κατάσταση στην οποία ο νους πλέον αρχίζει να αντανακλά την πραγματικότητα. Αυτό είναι ένα σπουδαίο έργο του διαλογισμού.

Βασίλειος Μαυρομάτης: Ομοιοπαθητικός, Φυσικοπαθητικός, Yoga instruction - Hatha Yoga
email: bmavromatis@gmail.com

Κατηγορία Yoga
Τρίτη, 22 Ιανουαρίου 2019 08:09

Yoga: Mula bandha - Το κλείδωμα της ρίζας

Σίγουρα όσοι ασχολείστε με τη Hatha Yoga κατά τη διάρκεια ενός μαθήματος έχετε ακούσει πολλές φορές την προτροπή από το δάσκαλό σας ή τη δασκάλα σας να σας λέει: "Ενεργοποιείστε τη "mula bandha", ή κλειδώστε, ή ενεργοποιείστε το κέντρο σας...

Στη Σανσκριτική γλώσσα, "mula" σημαίνει ρίζα και "bandha" σημαίνει κλειδαριά ή συγκράτηση. Επομένως η mula bandha είναι το κλείδωμα της ρίζας, ή η συγκράτηση της ρίζας. Στην ουσία είναι η δέσμευση της ενέργειας στην κεντρική ρίζα στο κέντρο του σώματος, στο σημείο που βρίσκεται στην κοιλιακή περιοχή, λίγο κάτω από τον αφαλό προς τα μέσα στο ύψος του περίνεου. Σε σωματικό αλλά και σε ενεργειακό επίπεδο η ενεργοποίηση της mula bandha είναι μια τεχνική για τη συγκράτηση αρχικά και τη διοχέτευση της ενέργειας-prana στη συνέχεια, τεχνική που συνδέεται με το 1ο τσάκρα muladhara (βρίσκεται στην άκρη της σπονδυλικής στήλης χαμηλά, όπου εδρεύει το πρώτο chakra-τροχός στα Σανσκριτικά). Το muladhara chakra αντιπροσωπεύει το ενεργειακό στάδιο της συνείδησης στο οποίο κυριαρχούν οι βασικές ανάγκες της επιβίωσης. Το σύστημα των chakras αποτελείται από επτά αόρατα ενεργειακά κέντρα-σπειροειδείς τροχούς που τοποθετούνται νοητά κατά μήκος της σπονδυλικής στήλης από το περίνεο μέχρι και πιο πάνω την κορυφή του κεφαλιού, μέσω των οποίων ρέει η ζωτική ενέργεια-prana, επιδρώντας στο φυσικό, στο νοητικό και στο πνευματικό επίπεδο της ύπαρξής μας.

Οι τρεις Bandhas

Οι ειδήμονες της γιόγκα περιγράφουν τρεις πρακτικές που χρησιμοποιούνται για να συγκρατούν την εσωτερική ροή της ενέργειας. Είναι τρεις πρακτικές συγκράτησης-κλειδώματος της ενέργειας-prana σε συγκεκριμένα σημεία και αναδιοχέτευσή της με συγκεκριμένο τρόπο. Τα κείμενα της Αγιουρβέδα αναφέρουν 72.000 nadis-κανάλια ενέργειας που διατρέχουν το σώμα, ενώ εκείνα της Τάντρα ξεχωρίζουν δεκατέσσερα σημαντικά. Κάθε nadi συνδέεται με ένα σημείο marma, και ένα σημείο στο οποίο «ανοίγει» και το οποίο βρίσκεται κάπου στην επιφάνεια του σώματος. (π.χ., το Sarasvati Nadi «ανοίγει» στο στόμα, και το marma του βρίσκεται στην άκρη της γλώσσας). Από τα nadis, τα πιο γνωστά είναι τρία: Ida, Pingala και Sushumna.

Το Sushumna nadi ξεκινά από το Muladhara Chakra, στη βάση της σπονδυλικής στήλης, ανεβαίνει ευθεία επάνω και τερματίζει στο Sahasrara chakra, στην κορυφή του κεφαλιού. Στην Uddiyana bandha, στο κλείδωμα του στομάχου, με την εκπνοή η κοιλιά αναρροφάται προς την σπονδυλική στήλη. Αυτό ενεργοποιεί την ενέργεια στο κέντρο της κοιλιάς. Στην Jalandhara bandha, στο κλείδωμα του πηγουνιού, το πηγούνι τραβιέται προς τη βάση του λαιμού, παρεμποδίζοντας δυναμικά την κανονική διέλευση της ενέργειας-prana μέσω ida και pingala (δύο nadis που ανεβαίνουν σαν σπείρες τυλιγμένα γύρω από το Sushumna nadi και τη σπονδυλική στήλη, ξεκινώντας από το πρώτο chakra και καταλήγοντας στη μύτη). Στην τρίτη πρακτική των bandhas στη Mula bandha, οι μύες συστέλλονται σφιχτά στο κέντρο του περίνεου. Η συστολή αυτών των μυών αναδιανέμει την ζωτική ενέργεια στο σώμα, την prana.

Ο μεγάλοι δάσκαλοι της γιόγκα διατηρούν ένα συγκεκριμένο μυστήριο και για τις τρεις αυτές πρακτικές. Υπονοούν ότι, για να επιτύχουν τα πλήρη αποτελέσματά τους, πρέπει να ολοκληρωθούν με έναν ακριβή γιόγκικο τρόπο και όχι ως απλοί φυσικοί χειρισμοί. Είναι τεχνικές που μαθαίνει η-ο ασκούμενη-ος μέσα από την τριβή και τη συνεχή πρακτική. Οι πρακτικές αυτές όταν χρησιμοποιούνται από προχωρημένους γιόγκις-γιογκίνις που έχουν ολοκληρώσει τα προκαταρκτικά στάδια της εκπαίδευσης, μπορούν να τους οδηγήσουν σε πιο πετυχημένες θέσεις-asanas, αλλά και σε βαθύτερα πνευματικά μονοπάτια. Παρ’ όλα αυτά, οι βασικές πρακτικές της Mula bandha είναι κατάλληλες για όλα τα επίπεδα των μαθητών και έχουν ευεργετικά αποτελέσματα για την υγεία, την αυτογνωσία και την εξέλιξη.

Η πιο εσωτερική εκδοχή της Mula bandha επιτρέπει στον-στην yogi-yogini να κάνει τα πιο απαιτητικά καθήκοντα με μικρότερη προσπάθεια. Μία πολύ όμορφη μεταφορά που έχω ακούσει από κάποιο δάσκαλο σε κάποιο yoga-retreat είναι: "η Μula bandha είναι η επικοινωνία με τον Παρατηρητή μέσα μας"... Παρόλο που μπορεί να φαίνεται ότι είναι μία απλή σωματική ενεργοποίηση, η συσσώρευση του πρωκτού και το κράτημα των οργάνων ενεργοποιώντας μαζί και το κέντρο του σώματος μπορεί να αποτελέσουν το πρώτο βήμα σε ένα ταξίδι στην επικοινωνία σας με τον πνευματικό κόσμο. Το "Mula" αναφέρεται επίσης στη ρίζα όλων των ενεργειών μας. Καθώς αρχίζουμε να τελειοποιούμε τις σκέψεις μας (περιορίζοντας και δεσμεύοντας τις επιθυμίες και τα πάθη πίσω από τις ενέργειές μας) οι ίδιες οι πράξεις μας γίνονται πιο εκλεπτυσμένες. Στην πρακτική της Hatha Yoga δεσμεύουμε το σώμα και το μυαλό μας, περιορίζοντας τις κινητικές και ψυχικές παρορμήσεις δουλεύοντας συνειδητά με ατομική ευθύνη και συνειδητή δράση. Η συνειδητή αυτή δράση είναι το παράδειγμα προς τον εαυτό μας, ώστε να ακολουθήσει το ίδιο μονοπάτι συνειδητότητας και στον στίβο τη ζωής.

Είναι πιθανό οι δασκάλες-δάσκαλοι της yoga να αποφεύγουν να εξηγούν με λεπτομέρεια το Μula bandha επειδή βρίσκουν ενοχλητική την ανατομία του πυελικού εδάφους. Αλλά τα πλεονεκτήματα σε μια πλήρη κατανόηση της Mula bandha υπερβαίνουν κάθε αμηχανία. Ο λόγος για τον οποίο κάποιος ασκεί τη γιόγκα είναι να έχει εμπειρίες που ξεπερνούν την ασυνείδητη φύση του, και οι bandhas (κλειδώματα) μαζί με τις asanas (θέσεις), την pranayama (αναπνοή), τις yamas (ηθικές πειθαρχίες), τις niyamas (προσωπικές πειθαρχίες) είναι μερικές από τις ηθικές δεσμεύσεις, μεθοδολογίες και τεχνικές που μπορούν να οδηγήσουν τους ασκούμενους σε ένα βαθύτερο επίπεδο συνειδητότητας και κατανόησης της πραγματικής φύσης του οργανισμού τους, αλλάζοντας τελείως τον ασυνείδητο τρόπο ζωής σε συνειδητό.

Σύμφωνα με την γιόγκικη παράδοση και φιλοσοφία η Mula bandha λέγεται ότι αποκόπτει ή ξεμπλοκάρει το Brahma granthi (granthis είναι τα ενεργειακά μπλοκαρίσματα-κόμβοι που εδρεύουν μέσα στο σώμα μας και μας σταματούν από θετικές αλλαγές και εξέλιξη) που βρίσκεται "κολλημένο" στο 1ο τσάκρα muladhara. Στο φυσικό επίπεδο, η εφαρμογή της Μula bandha δημιουργεί την αίσθηση ελέγχου και σιγουριάς στο υποστηρικτικό μυϊκό σύστημα της λεκάνης. Αυτό αυξάνει τη σταθερότητα της λεκάνης και, καθώς η λεκάνη είναι η έδρα της σπονδυλικής στήλης, δημιουργεί ένα ασφαλές περιβάλλον για την κίνηση της σπονδυλικής στήλης. Έτσι, η Μula bandha σε υλικό επίπεδο ενισχύει - και διδάσκει τη σημασία της ενεργοποίησης αυτής ως το στέρεο θεμέλιο που πρέπει να στηρίζεται το σώμα σε οποιαδήποτε κίνηση, μέσα στην πρακτική της Hatha yoga, ή στην καθημερινότητα. Σκεφτείτε για λίγο αυτή την αλλαγή, ένα σώμα που κινείται χωρίς δυνατό κέντρο καθημερινά σε ό,τι κι αν κάνει και συγκρίνετέ το με ένα σώμα που κινείται με ενεργοποιημένο κέντρο και πλήρη συνείδηση σε κάθε κίνηση... Σίγουρα έχετε δει παραδοσιακούς Ασιάτες πολεμιστές (Σαμουράι, Νίτζα, Κουνγκ-φου) πως περπατάνε κρατώντας το σπαθί τους ή όποιο άλλο όπλο, με ενεργό το κέντρο τους και απόλυτο έλεγχο των κινήσεών τους στο κάτω και πάνω μέρος του σώματός τους αλλά ταυτόχρονα έχουν και την απόλυτη εγρήγορση στο πνεύμα τους. Παρομοίως συμβαίνει με τους αθλητές όλων των αθλημάτων όπου οι πλείστοι εξ αυτών είτε ασυνείδητα είτε συνειδητά κινούνται μέσα από την ενεργοποίηση αυτή. Η ενεργοποίηση του κέντρου Ki για του Ιάπωνες και Qi για τους Κινέζους είναι το βασικό συστατικό της κίνησης και του τρόπου που πολεμούσαν. Η έννοια της ενέργειας (Γιν-Γιανκ) αποτελεί και τη βασική φιλοσοφία στις παραδοσιακές φυσικές θεραπευτικές μεθόδους τους...

Σε σωματικό επίπεδο το κλείδωμα της Mula bandha ανυψώνει και συμπιέζει το έντερο και την κάτω κοιλιακή περιοχή. Αυτό δημιουργεί μια σταθερή βάση, μια πλατφόρμα κάτω από την αναπνοή που καθιστά δυνατή την αύξηση ή μείωση της πίεσης μέσα στον κορμό διευκολύνοντας την κίνηση. Το bandha δημιουργεί ελαφρότητα και ρευστότητα όταν εφαρμόζεται σωστά, το σώμα είναι λιγότερο γειωμένο και πιο ευκίνητο. Μέσω της πρακτικής και της κατανόησης του μηχανισμού της ενεργοποίησης υπάρχει σταδιακή βελτίωση και το Μula bandha γίνεται λιγότερο μυώδες και πιο λεπτό, ενεργητικό και αιθερικό. Αυτή η κίνηση από το εξωτερικό προς το εσωτερικό, από την ύλη προς το πνεύμα, από την ασυνείδητη φύση έως τη συνειδητή, αποτελεί ένα από τα εξελικτικά στάδια της γιόγκικης αφύπνισης. Σε ενεργειακό επίπεδο, η Μula bandha μας επιτρέπει να νιώθουμε, να συγκρατούμε και στη συνέχεια να κατευθύνουμε τις ενέργειές μας προς το Shamandi, δηλαδή τη φώτιση μέσα από το οκταπλό μονοπάτι του Πατάντζαλι, αλλά και άλλων δρόμων.

Μύες του πυελικού εδάφους

Το πυελικό έδαφος αποτελείται από πολλούς μύες και καλύπτει εσωτερικά το κάτω τμήμα της λεκάνης. Αν και η ίδια η λεκάνη αποτελείται κατά κύριο λόγο από οστική δομή που υποστηρίζεται με συνδέσμους, το κάτω μέρος της πυέλου αποτελείται από μυϊκές ίνες και περιτονία (συνδετικός ιστός). Αυτοί οι ιστοί τέμνονται και αλληλεπικαλύπτονται με σύνθετους τρόπους. Το Πυελικό Έδαφος ομοιάζει με αιώρα που πάνω της «κάθονται» τα όργανα της πυέλου: στις γυναίκες ουροδόχος κύστη, μήτρα και έντερο και στους άνδρες, ουροδόχος κύστη, προστάτης και έντερο. Αυτή η «αιώρα» μοιάζει με δίχτυ που στηρίζει τα όργανα και έχει τρεις οπές. Μία για να περνά η ουρήθρα της ουροδόχου κύστης, μία για τον τράχηλο της μήτρας και μια για τον πρωκτό του εντέρου. Η μυϊκή σύσπαση των μυών του πυελικού εδάφους έχει ως αποτέλεσμα το κλείσιμο αυτών των οπών ενώ η μυϊκή χαλάρωση των μυών αυτών επιτρέπει το άνοιγμά τους.

Παθολογία-οφέλη της mula bandha

Μια ποικιλία από φυσικά οφέλη έχουν αποδοθεί στη Μula bandha. Η δυσλειτουργία του Πυελικού Εδάφους αφορά ένα μεγάλο φάσμα συμπτωμάτων που συμβαίνουν όταν οι μύες του Πυελικού Εδάφους είναι αδύναμοι, βρίσκονται σε σύσπαση ή συνυπάρχει παθολογία στις ιερολαγόνιες αρθρώσεις, στην οσφυϊκή μοίρα, στον κόκκυγα, ή και στις αρθρώσεις των ισχίων. Η δυσλειτουργία του Πυελικού Εδάφους στις γυναίκες σχετίζεται τις περισσότερες φορές με την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και την εμμηνόπαυση, ενώ στους άνδρες με παθήσεις του προστάτη αλλά και μετά από χειρουργικές επεμβάσεις στον προστάτη. Έχει επίσης άμεση σχέση με τη λανθασμένη εκτέλεση κάποιων ασκήσεων γυμναστικής, συνδέεται με την παχυσαρκία και η αδυναμία του αποδίδεται γενικότερα στη φυσιολογική γήρανση και στη μυϊκή χαλάρωση που επιφέρει η γεροντική αδράνεια και η αποχή από την άσκηση. Έτσι ένα συχνό επακόλουθο για τις γεροντικές ηλικίες είναι η ακράτεια ούρων με απώλεια ούρων κάθε φορά που αυξάνει η ενδοκοιλιακή πίεση (γέλιο, φτέρνισμα, βήχας, σήκωμα βάρους) ή εξαιτίας κίνησης με κραδασμούς (περπάτημα, ελαφρύ τρέξιμο), αλλά και η ακράτεια κοπράνων (διάρροιες με συνυπάρχουσα παθολογία ήπατος, σπλήνας κ.ά.). Συμπτώματα ακράτειας μπορούν επίσης να εμφανιστούν σε γυναίκες μετά από τοκετό.

Η συστολή της Μula bandha επηρεάζει το νευρικό, το κυκλοφορικό, το αναπνευστικό, το λεμφικό, και το ενδοκρινικό σύστημα. Συγκρατεί τα σπλάχνα και την μήτρα για τις γυναίκες και τα σπλάχνα και τον προστάτη για τον άντρα, ενεργοποιώντας το παχύ έντερο. Βοηθά στην αποφυγή πρόπτωσης μήτρας, οργάνων, πρωκτού και σε κοίλη. Βέβαια συμμετέχουν και άλλοι παράγοντες για τις παραπάνω παθήσεις (διατροφή, τοξικότητα, ψυχολογία, στρες κ.ά.), αλλά το μηχανικό κομμάτι σε κάθε πάθηση έχει πολύ σημαντικό μερίδιο.

Επίσης μπορούν να ρυθμιστούν ασταθείς περίοδοι εμμήνου ρύσεως, ή επαναφορά των εμμήνων μετά από στάση αίματος και σταμάτημα της περιόδου. Μειώνεται ο ρυθμός αναπνοής, μειώνεται ο καρδιακός ρυθμός και η αρτηριακή πίεση, η διέγερση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος μετριάζεται, η πέψη βελτιώνεται, η ουρογεννητική λειτουργία εναρμονίζεται. Προβλήματα εντέρου (κινητικότητα, περισταλτικότητα, ευερέθιστο έντερο, δυσκοιλιότητα κ.ά.) βελτιώνονται σταδιακά αφού βοηθάει στην ενεργοποίηση της περιοχής. Πολύ σημαντικό της πρακτικής Μula bandha, είναι η κίνηση της ενέργειας-prana προς τα πάνω από το chakra της ρίζας, ξεμπλοκάροντας την ενέργεια από εκεί. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα και οι προς τα πάνω κινούμενες ενέργειες να ανοίξουν και να ξεμπλοκάρουν και τα άλλα chakras ενώνοντας το πάνω με το κάτω σώμα. Αυτή η εσωτερική ένωση οδηγεί στην επέκταση της συνειδητότητας. Όταν η ενέργεια-prana μέσα στο σώμα κυλάει αρμονικά και φυσιολογικά, η ίδια η ζωή είναι πιο ήρεμη, η υγεία βελτιώνεται και όλα στον οργανισμό κινούνται πιο χαλαρά και με ασφάλεια.

Πώς να εφαρμόσετε Mula Bandha

Σε φυσικό επίπεδο, η Μula bandha αποτελείται από μυϊκή συστολή, ένα μυϊκό κατέβασμα της ουράς προς το πάτωμα. Η προτροπή για την ενεργοποίηση της Μula bandha είναι: «κατέβασε την ουρά σου προς τα κάτω», ή «γύρισε τον κόκκυγά σου προς τα μέσα», ουσιαστικά είναι η κίνηση της ουράς-κόκκυγα προς τα μέσα, μαζεύοντας μυϊκή ενέργεια προς το κέντρο της λεκάνης. Το πιο επιφανειακό φυσικό επίπεδο της Μula bandha αντιστοιχεί στην εντολή "σύσφιξη του πρωκτού". Από τεχνική άποψη, η απομόνωση της συστολής του πρωκτού σφιγκτήρα δεν είναι Μula bandha, αλλά κάτι παραπλήσιο, που ονομάζεται mudra ashvini που σημαίνει "άλογο ανατολής". Το όνομα αυτό το πήρε από τη μάλλον ιδιόμορφη συνήθεια που έχουν τα άλογα να συσφίγγουν τον πρωκτικό σφιγκτήρα. Η σύσφιξη του πρωκτικού σφιγκτήρα είναι όμως μια αρχή για τα βαθύτερα στρώματα της Μula bandha. Αυτός ο μυς συνδέεται με συνδέσμους στην άκρη της σπονδυλικής στήλης. Όταν τον συσφίξετε, τραβάτε το chakra muladhara προς τα πάνω, όπως και στο Μula bandha. Με τη σωστή εφαρμογή του Μula bandha, ο πρωκτός θα μαλακώσει και θα συσσωρευθεί προς τα μέσα. Έτσι θα ενεργοποιήσετε ασυνείδητα κι άλλους πιο εσωτερικούς μυς του πυελικού εδάφους μαζί με τον πρωκτικό σφιγκτήρα. Το επόμενο βήμα για την τελειοποίηση της Μula bandha είναι η συστολή του περινέου (της περιοχής μεταξύ του πρωκτού και των γεννητικών οργάνων) και του περιγεννητικού σώματος που εκτείνεται προς τα μέσα από το περίνεο και είναι το σημείο εισαγωγής για οκτώ μύες του πυελικού εδάφους. Η ανάπτυξη της συνειδητοποίησης της Μula bandha είναι και θέμα καθημερινής πρακτικής, δηλαδή συνεχούς εξάσκησης.

Πρακτικά, η προσοχή της/του ασκούμενης/ου μπορεί να επικεντρώνεται στον πρωκτό, στην λεκάνη, στον κόκκυγα, ή στο μέσο του περινέου, ή σε περισσότερες από μία περιοχές κάθε φορά. Ουσιαστικά για να εξασκηθείτε στη Μula bandha πρέπει να μάθετε να ενεργοποιείτε το περίνεο στο κέντρο του. Αυτό μπορεί να ξεκινήσει ήδη να γίνεται με τα πρώτα μαθήματα Hatha Yoga που εξασκείστε, σε ουδέτερη όρθια θέση, ή μέσα σε κάποια asana.

Επειδή δεν είναι και πολύ εύκολο να επικεντρώσετε την προσοχή σας σε αυτές τις ενεργοποιήσεις στη συγκεκριμένη περιοχή του σώματος, η/ο ασκούμενη/ος δεν χρειάζεται να βιαστεί, ούτε να αγχωθεί. Όλα τα βήματα γίνονται μεθοδικά με θέληση και προσπάθεια και πάντοτε με τη σωστή καθοδήγηση της/του δασκάλας/ου. 

Για αρχάριους και μη

Βήμα 1

Ο πρώτος στόχος είναι να αναπτυχθεί η απλή δυνατότητα σύσφιξης και χαλάρωσης των μυών του πυελικού εδάφους. Μπορείς να αρχίσεις στην όρθια θέση-asana στην Tadasana, ή στην καθιστή άνετη θέση στην Sukasana στάση διαλογισμού. Κλείσε τα μάτια σου, χαλάρωσε την ένταση από το σώμα σου και κάνε την αναπνοή σου βαθιά και ήρεμη. Νοιώσε τις πλευρές του σώματός του να διευρύνονται με την εισπνοή και να συστέλλονται με την εκπνοή, ενώ απελευθερώνουν ένταση από την άνω κοιλία. Αναπνέοντας ελεύθερα τώρα και χωρίς να συντονίζεις την αναπνοή με τις μυϊκές συσπάσεις, ενεργοποίησε ολόκληρη την περιγεννητική περιοχή - μπροστά, μέση και πίσω-προς τα μέσα και προς τα πάνω. Κράτησε την αναπνοή όσο πιο σταθερή και ομαλή γίνεται, χωρίς παύση. Πίεσε αργά, και όταν ολοκληρωθεί η σύσπαση, άφησέ την αργά. Σε αυτή την άσκηση ενισχύεις όλους τους μυς της περινεϊκής περιοχής (πρωκτικός σφιγκτήρας, περίνεο, ουρογεννητική περιοχή) αυξάνοντας παράλληλα την ευαισθητοποίησή τους. Επανέλαβε αυτήν την άσκηση 15-20 φορές.

Βήμα 2

Ενεργοποίησε ξανά όλους τους μυς του περίνεου και κράτησέ το αναπνέοντας ελεύθερα και πλούσια. Ενώ η ενεργοποίηση διατηρείται, συνέχισε να αναπνέεις αργά και ομαλά. Νιώσε την περιοχή γύρω από τον πρωκτό, στη συνέχεια μετακίνησε την προσοχή σου πιο εσωτερικά στο περίνεο, στον τράχηλο και τέλος στην ουρογεννητική περιοχή. Σφίξε κάθε περιοχή καθώς εστιάζεις σε αυτήν, νιώσε τις αισθήσεις σου εκεί. Στη συνέχεια απελευθέρωσε τη σύσπαση αργά και χαλάρωσε. Επανέλαβε αυτήν την άσκηση 15-20 φορές.

Βήμα 3

Τώρα συντόνισε τις συσπάσεις ολόκληρου του περίνεου με την αναπνοή. Εισπνοή, σύσπαση του περίνεου, και εκπνοή απελευθερώστε αργά την ένταση. Είναι η στιγμή που οι συσπάσεις ακολουθούν την αναπνοή σου. Κάθε συστολή ή μυϊκή ενέργεια που θέτεις στο σώμα στη Hatha Yoga πρέπει να ακολουθεί την αναπνοή σου και όχι το ανάποδο. Η ελαστικότητα ή η απώλεια ελέγχου μπορεί να μειωθεί σταδιακά με την πάροδο του χρόνου. Κατά τη διάρκεια αυτής της πρακτικής, άρχισε να εστιάζεις στην κεντρική περιοχή του περίνεου, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στις αισθήσεις που θα συσχετιστούν με τη Μula bandha. Επαναλάβετε αυτήν την άσκηση 15-20 φορές.

Βήμα 4

Τέλος, όταν είσαι έτοιμος, επικέντρωσε την προσοχή σου στο κέντρο του περίνεου και ενεργοποίησε τους μυς σφιχτά με ελάχιστη εμπλοκή των πρωκτικών και ουρογεννητικών περιοχών. Αυτή είναι η πιο προχωρημένη εκδοχή της Μula bandha, και θα χρειαστεί λίγος χρόνος για να την ολοκληρώσεις. Δεν υπάρχει βιασύνη είναι προτιμότερο να παραταθεί η πρακτική σου και όχι να αγχωθείς ή να βιαστείς.

Βήμα 5

Μόλις η συστολή μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς να επηρεαστεί η αναπνοή, άλλες συγκινητικές τάσεις των μυών χαλαρώνουν και θα είστε σε θέση να συγκρατήσετε άνετα τη Μula bandha για κάποιο χρονικό διάστημα. Στη συνέχεια, μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τις θέσεις-asanas και κατά την διάρκεια των αναπνευστικών ασκήσεων-pranayama.

Επίλογος

Η λέξη bandha τελικά είναι το κλειδί. Είναι ταυτόχρονα μια κλειδαριά που θα εμποδίσει τη ροή της ενέργειας, αλλά και μια γέφυρα που θα ενώσει το σώμα με το πνεύμα και τη συνείδηση. Καθώς κάνετε τις πρακτικές που περιγράφονται εδώ, μπορεί να διαπιστώσετε ότι αυτές οι φαινομενικά αντιφατικές σημασίες έχουν τώρα εσωτερική λογική. Η Mula bandha έχει ως αποτέλεσμα να συγκεντρώνει την ενέργεια στο περίνεο, να δίνει μία άλλη δυναμική στην περιοχή της πυέλου και σε όλο το σώμα. Έχει επίσης ως αποτέλεσμα την ήπια ενίσχυση της ενέργειας της συγκέντρωσης. Η Mula bandha είναι ο μαέστρος μιας ορχήστρας που συντονίζει όλο το σώμα-ορχήστρα στους ρυθμούς της μελωδίας, για να βγει το μαγικό μουσικό αποτέλεσμα ενός Vivaldi ή ενός Mozart. Μέσα από την τακτική πρακτική της Μula bandha θα είστε πιο σίγουροι για την κίνησή σας και για το σώμα σας καθώς αποτελεί ένα δρόμο προς την υγεία, την ευεξία και την εξέλιξή σας ως οντότητα.

Βασίλειος Μαυρομάτης: Ομοιοπαθητικός, Φυσικοπαθητικός, Yoga instruction - Hatha Yoga

email: bmavromatis@gmail.com

Κατηγορία Yoga
Τετάρτη, 21 Νοεμβρίου 2018 08:54

Yoga: Marichyasana III (Η θέση του σοφού)

Marichi στα σανκριστικά σημαίνει ακτίνα φωτός (του ήλιου ή της σελήνης), αυτός που μας ξυπνά από τα όνειρα ή τις αυταπάτες, τη maya, το matrix του κόσμου μας. Στην Ινδική μυθολογία ο Marichi είναι ο γιος του Βράχμα (δημιουργός του κόσμου). Ο Marichi είναι ένας από τους επτά βλέποντες σοφούς Rishis, ή ο άρχοντας της δημιουργίας Prajapati που διαισθητικά βλέπει - αντιλαμβάνεται και δηλώνει ως σοφός που είναι, τον θεϊκό νόμο του σύμπαντος (Dharma). Ο Marichi είναι ο προπάππος του Manu (ευφυής άνθρωπος), ο Βεδικός Δευκαλίων ή ο Αδάμ της Βίβλου και πατέρας της ανθρωπότητας.

Η Marichyasana ΙΙΙ είναι μία από τις τέσσερις παραλλαγές της Marichyasana (Ι, ΙΙ, ΙΙΙ, ΙΙΙΙ). Όπως όλες οι στροφικές θέσεις, η Marichyasana είναι μια "σοφή" προσθήκη σε οποιαδήποτε πρακτική της Hatha Yoga αλλά και για την καθημερινότητα. Μπορεί να ανακουφίσει τους ασκούμενους και τους πάσχοντες από την ένταση και την κούραση της σπονδυλικής στήλης κυρίως στο ύψος της μέσης, δημιουργώντας μία άνετη ροή της ενέργειας-prana μέσα στο σώμα. Όπως με το στύψιμο μίας βρεγμένης πετσέτας αποβάλλουμε το υγρό από την πετσέτα, παρομοίως μπορούμε να στύψουμε και να αποβάλλουμε τις τοξίνες από το σώμα μας (συγκεκριμένα στην κοιλιακή περιοχή όπου βρίσκονται τα σπλάχνα) με στροφικές θέσεις στη Hatha Yoga. Οι στροφές του κορμού και η συμπίεση στην περιοχή της μέσης και της λεκάνης ταυτόχρονα βάζουν σε λειτουργία το λεμφικό σύστημα του ασκούμενου ατόμου, καθώς ταυτόχρονα τονώνουν το κυκλοφορικό σύστημα. Οι στροφικές θέσεις-asanans κάνουν ένα ομοιόμορφο μασάζ στα σπλάχνα (όργανα της κοιλιακής περιοχής ήπαρ, στομάχι, σπλήνας, πάγκρεας, έντερα κ.λπ.) βοηθώντας κατ΄ αυτόν τον τρόπο στην ομαλή λειτουργία αλλά και στην αποτοξίνωσή τους. Προσφέρουν ανανέωση και αναζωογόνηση στους μυς και τις αρθρώσεις, αλλά είναι και θέσεις αποκατάστασης μέσα σε μία πρακτική κυρίως μετά από οπίσθιες κάμψεις (γέφυρα, καμήλα κ.ά.). Επίσης λειτουργούν θεραπευτικά και ανακουφιστικά σε περιπτώσεις μυϊκής κούρασης, οσφυαλγίας (λουμπάγκο), ή ισχιαλγίας.

Περιγραφή της θέσης: Ξεκίνα με τη Dandasana (Staff pose) σε καθιστή θέση. Τοποθέτησε τη λεκάνη σου στο πάτωμα και τεντωσε τα πόδια σου μπροστά. Λύγισε το δεξί σου γόνατό και πάτησε το πέλμα σου στο πάτωμα, με τη φτέρνα όσο πιο κοντά γίνεται στη δεξιά λεκάνη. Τοποθέτησε καλά στο πάτωμα και τα δύο καθιστικά οστά της λεκάνης σου. Πέρασε το αριστερό σου χέρι από την έξω μεριά του δεξιού σου ποδιού και τοποθέτησε το δεξί σου χέρι πίσω 30-40 πόντους μακριά από τη λεκάνη σου με τα δάχτυλα στο πάτωμα. Αν έχεις δυσκολία στη στροφή του κορμού σου (αντί να περάσεις το αριστερό σου χέρι απ’ έξω απ’ το δεξί σου πόδι) αγκάλιασε με τον αριστερό σου αγκώνα το δεξί σου γόνατο. Ενεργοποίησε το κέντρο σου (mula banda) γυρνώντας την ουρά σου προς τα κάτω. Κάνε το αριστερό σου πόδι flex και πάτα το δεξί σου πέλμα δυνατά στο πάτωμα. Κρατώντας αυτή τη δυναμική πάρε μία βαθιά εισπνοή από τη μύτη και εκπνέοντας ήρεμα στρίψε δεξιά τον κορμό σου. Συνέχισε να κρατάς ενεργοποιημένο το αριστερό σου πόδι (το τεντωμένο) και να πατάς το δεξί σου πέλμα δυνατά στο έδαφος. Η συστροφή πρέπει να γίνεται στη θωρακική σπονδυλική στήλη, όπου οι νευρώσεις συνδέονται με τη σπονδυλική στήλη και οι θωρακικοί σπόνδυλοι είναι σχεδιασμένοι να στρίβουν.

Τελική φόρμα της θέσης: Την στιγμή που το ο κορμός σου στρίβει δεξιά, μαλάκωσε την εσωτερική δεξιά βουβωνική χώρα για να κάνει κοιλότητα η κοιλιακή περιοχή. Η γείωση του ποδιών σου (flex το αριστερό δυνατό και ενεργό το δεξί) θα σε βοηθήσει να επιμηκύνεις τη σπονδυλική σου στήλη, η οποία είναι πάντα η βασική προϋπόθεση για μια επιτυχημένη συστροφή. Το κεφάλι σου μπορεί να στρίψει ελαφρά προς τα πίσω χωρίς να κάνει έντονη στροφή ο αυχένας σου. Πίεσε τα δάχτυλα του δεξιού σου χεριού στο πάτωμα για να σηκώσεις τον κορμό ελαφρώς προς τα επάνω και προς τα εμπρός. Ξεκίνα να αναπνέεις βαθιά μέσα σε αυτή τη φόρμα.

Συνέχισε την επιμήκυνση της σπονδυλικής σου στήλης με κάθε εισπνοή και περιέστρεψε λίγο περισσότερο τον κορμό με κάθε εκπνοή. Θυμήσου να έχεις τα πόδια ενεργά σε όλη τη διάρκεια που βρίσκεσαι μέσα στη Marichyasana. Αυτό είναι και το πιο δύσκολο σημείο της asana, το να είσαι συνεχώς ενεργοποιημένος με συνειδητότητα μέσα στη φόρμα της θέσης. Μείνε σ’ αυτό για 5-10 πλήρεις αναπνοές. Παίρνοντας μια βαθιά εισπνοή βγες από τη θέση γυρνώντας μπροστά, πρώτα ο κορμός και τελευταίο το κεφάλι. Μείνε για λίγο στο κέντρο στην Dandasana και παρατήρησε το σώμα σου για λίγα δευτερόλεπτα. Επανέλαβε με τον ίδιο τρόπο από την άλλη πλευρά.

Οφέλη της θέσης: Είναι θέση ενίσχυσης της κινητικότητας της ωμικής ζώνης συνδέοντας τα χέρια μαζί πίσω από την πλάτη. Αυξάνει την ευελιξία της σπονδυλικής στήλης. Τεντώνει τους μυς της λεκάνης, τη σπονδυλική στήλη, τους μυς των πλευρών, τους γοφούς και τους ώμους. Μαλακώνει την περιοχή της πλάτης και του λαιμού. Τονώνει, καθαρίζει και αναζωογονεί τα σπλάχνα (κοιλιακά όργανα), κάνοντας μασάζ στο ήπαρ, τα νεφρά, τον σπλήνα, το στομάχι, το πάγκρεας, τα νεφρά, τα επινεφρίδια, τη χοληδόχο κύστη, το λεπτό και παχύ έντερο. Βοηθά και ηρεμεί τον εγκέφαλο. Αναζωογονεί την αναπνευστική λειτουργία και βελτιώνει το άσθμα. Βάζει σε λειτουργία το λεμφικό σύστημα με αποτέλεσμα τον καθαρισμό ολόκληρου του σώματος, επανεκκινώντας τον μεταβολισμό και τις καύσεις. Αποτελεί θεραπευτική θέση για την ήπια οσφυαλγία και βοηθάει ανακουφίζοντας την ισχιαλγία. Βοηθάει στη ρύθμιση της εμμήνου ρήσεως, βελτιώνοντας την εμμηνορροϊκή δυσφορία και βοηθά στην αποκατάσταση της περιόδου. Βοηθά στη χαλάρωση της μυϊκής έντασης. Βελτιώνει το σύστημα πέψης και ξεμπλοκάρει την περισταλτικότητα το λεπτού και παχέος εντέρου, καθώς και τη δυσκοιλιότητα. Τέλος, είναι θέση αποκατάστασης μέσα σε μία πρακτική κυρίως μετά από οπίσθιες κάμψεις (γέφυρα, καμήλα κ.ά.) αλλά και θέση ξεκούρασης ενδιάμεσα, ή μετά από ένα πρόγραμμα Hatha Yoga. Οι στροφικές θέσεις έχουν τη μαγική ικανότητα να ενεργοποιούν και να ξεκουράζουν ολόκληρο το σώμα.

Αντενδείξεις και προφυλάξεις: Σοβαρός τραυματισμός της πλάτης ή της σπονδυλικής στήλης. Οξεία οσφυαλγία. Χρόνιο άσθμα. Υψηλή ή χαμηλή αρτηριακή πίεση. Ημικρανία. Πονοκέφαλος. Διάρροια. Είναι σημαντικό οι στροφικές θέσεις (όπως και κάθε πρόγραμμα Hatha Yoga) να γίνονται με άδειο στομάχι διότι μπορεί να δημιουργήσουν παλινδρόμηση, ή στομαχική δυσφορία.

Συμβουλές για αρχάριους-παραλλαγές: Η Marichyasana δεν είναι μία δύσκολη θέση και προτείνεται για αρχάριους αλλά όχι μόνο. Αν όμως δυσκολεύεστε να μπείτε στη θέση λόγω αδυναμίας ή δυσκαμψίας ελάτε με την πλάτη στον τοίχο σε μισό μέτρο απόσταση. Στη συνέχεια, αφού στρίψετε όπως ανεφέρεται παραπάνω, πιέστε το ελεύθερο χέρι στον τοίχο και ωθήστε τον κορμό σας προς τα επάνω και προς τα εμπρός. Το αντίθετο χέρι σας να αγκαλιάσει το γόνατό σας. Είναι συχνά δύσκολο για τους αρχαρίους να κρατούν όρθιο τον κορμό τους μετά την κάμψη του γόνατος όπως περιγράφεται στο πρώτο μέρος. Η λεκάνη τείνει να βυθιστεί προς τα πίσω, η οποία στρογγυλεύει στην πλάτη δημιουργώντας κυφωτική τάση και μπορεί να προκαλέσει πόνο στην πλάτη. Για να αντισταθμίσετε αυτό το πρόβλημα και να κρατήσετε τη λεκάνη σε ουδέτερη θέση, κάθεστε σε μια παχιά πτυχωμένη κουβέρτα ή σε καθιστικό πλατύ τουβλάκι.

Επίλογος

Η Yoga είναι μία πανάρχαια τεχνική μεθοδολογία που μας έρχεται από την Ασία και συγκεκριμένα από την Ινδία, για όσους δεν γνωρίζουν γι’ αυτήν. Μία από τις πολλές προσφορές της προς την ανθρωπότητα είναι η επιβράδυνση της διαδικασίας της γήρανσης με τη σταδιακή βελτίωση κάποιων βασικών παραγόντων που αφορούν τη σωματική και την ψυχική υγεία. Τολμήστε και αποφασίστε, η Hatha Yoga σας περιμένει να ασκηθείτε ήπια ή δυναμικά. Όσο πιο πολύ θα εμβαθύνετε στη μεθοδολογία και στη σοφία της, τόσο θα βελτιώνετε την ευεξία και την υγεία σας σε όλα τα επίπεδά της: σώμα, ψυχή, πνεύμα.

Ξεκινήστε λοιπόν να κάνετε Yoga γιατί... "η Yoga είναι τώρα".

Βασίλειος Μαυρομάτης: Ομοιοπαθητικός, Φυσικοπαθητικός, Yoga instruction - Hatha Yoga
email: bmavromatis@gmail.com

Κατηγορία Yoga
Σελίδα 1 από 2