Η Yoga-Γιόγκα είναι ίσως μια από τις πιο εντυπωσιακές φιλοσοφικές μεθοδολογίες που η ανθρωπότητα έχει ανακαλύψει ποτέ. Αρχαία κείμενα αναφέρουν ότι η Yoga ακολουθεί τις παραδόσεις προηγούμενων διδασκαλιών μεγάλων χαμένων πολιτισμών προχωρημένων πνευματικά και πολιτισμικά, που έχουν χαθεί. Οι παραδόσεις-μυθολογίες όλων των λαών μιλούν για το «χρυσό γένος» των ανθρώπων και τον μεγάλο αυτό πολιτισμό.

Yoga

Η Γιόγκα ως διδασκαλία είναι πρωτίστως αυτοπραγμάτωση. Η βάση της είναι πνευματική πρακτική και τρόπος ζωής. Χρησιμοποιεί μεθοδολογίες όπως ο διαλογισμός, οι αναπνοές, η μελέτη των φιλοσοφικών κειμένων της κ.ά. Στόχος της είναι να οδηγήσει τους ανθρώπους πέρα από την θλίψη και την άγνοια. Μας διδάσκει πώς να κινηθούμε από την εξωτερική μας σωματική ταυτότητα και την ταυτότητα που συνδέεται με το εγώ με τον αθάνατό μας Εαυτό, που κατοικεί μέσα στην καρδιά μας. Η Γιόγκα χωρίς να ακολουθεί καμία θρησκεία διότι δεν είναι θρησκεία, παρέχει το κλειδί για όλη την πνευματική ανάπτυξη που χρειάζεται ένας άνθρωπος, ο οποίος με τη Βεδική έννοια αποκτά γνώση της πραγματικής μας Φύσης πέρα από το χρόνο, τον χώρο, το θάνατο και τα βάσανα της ζωής.

Η Yoga είναι μια απόσταξη σοφίας από τις χιλιάδες ίσως και εκατομμυρίων σοφών που έχουν περάσει ασκώντας την, καθ όλη τη διάρκεια των χιλιετηρίδων σε Ανατολή και Δύση. Αποτελεί μία συνεχιζόμενη και εξελισσόμενη κληρονομιά της ανθρωπότητας, που πρέπει να την προστατεύσουμε και να την διαδώσουμε στο εγγύς μέλλον στους απογόνους μας.

Hatha Yoga

Η Χάθα Γιόγκα είναι η πρακτική μεθοδολογία της Γιόγκα και αναφέρεται στη σωματική άσκηση που συμπεριλαμβάνει κυρίως το σώμα και την αναπνοή. Είναι έτσι δομημένη ώστε να προσαρμόζεται στις ιδιαίτερες απαιτήσεις κάθε ηλικίας και κάθε ατόμου. Μέσα από την πρακτική συνειδητοποιούμε το σώμα μας, την κίνησή μας και την αναπνοή μας. Όσο οι πρακτικές προχωρούν γινόμαστε πιο συνειδητοί, εξελισσόμαστε, αλλάζουμε προς το καλύτερο και στην καθημερινότητά μας. Αυτός είναι ένας απ’ τους στόχους της Χάθα Γιόγκα, να βοηθήσει τον άνθρωπο να ανακαλύψει «την μεγάλη του εικόνα» και να την προβάλει στην καθημερινή του ζωή.  

Η πρακτική: Υπάρχουν οι θέσεις - asanas που αφορούν κάμψεις, στροφές, ισορροπίες, συμπιέσεις του σώματος με σκοπό την εναρμόνιση και την εξισορρόπηση των συστημάτων του οργανισμού, σε υλικό και ενεργειακό επίπεδο. Είναι ένας τρόπος εξάσκησης, ευεξίας, αφύπνισης και συνειδητότητας του σώματος ταυτόχρονα. Μέσα από την πρακτική το σώμα δυναμώνει, γίνεται πιο ευέλικτο και ελαστικό και αποκτά μεγαλύτερο εύρος κίνησης. Η εκτέλεση θέσεων-asanas επιφέρει πολλά οφέλη για τους μύες, τα όργανα, τις αρθρώσεις και το μυαλό. Κάθε μία από τις πολλές στάσεις που μπορεί να συναντήσει κάποιος σε μια πρακτική Χάθα Γιόγκα προσφέρει αμέτρητα οφέλη. Στην Χάθα Γιόγκα παραδοσιακά συνυπάρχουν οι μεθοδολογίες της Pranayama-αναπνοές και ο διαλογισμός-Dhyana, που αποτελούν μέρος μίας ολοκληρωμένης πρακτικής. Η Pranayama μαθαίνει τον ασκούμενο να αναπνέει σωστά, ενώ ο διαλογισμός κατευνάζει το Συμπαθητικό Νευρικό Σύστημα, πρακτικές που λείπουν ολοκληρωτικά ως παιδεία στις Δυτικές κοινωνίες.  

Η Χάθα Γιόγκα είναι απόγονος της Ταντρικής φιλοσοφίας. Μέχρι τον 12ο αιώνα υπήρχαν αρκετά ιατρικά κείμενα για την Hatha Yoga, όπως η Kukacandishvara-Kalpa που ήταν πολύ πρωτοποριακά. Υπήρχε επίσης η μακρόχρονη αρχαία παράδοση (που ομοιάζει πολύ με την αντίληψη της σύγχρονης Κβαντικής Φυσικής) που λέει ότι το υλικό μας σώμα δεν είναι η μοναδική πραγματικότητα αλλά συνυπάρχει ταυτόχρονα και σε άλλα επίπεδα, ίσως και σύμπαντα, μέσα από την ύπαρξη των πέντε Koshas (ενεργειακά σώματα).

Σε ένα βαθύτερο επίπεδο, ένας ακόμη σκοπός της Hatha Yoga είναι μέσα από την πρακτική και την ενασχόληση με το σώμα, η κατανόηση και η συνειδητοποίηση της ανθρώπινης πολυπλοκότητας (σώμα και πνεύμα) και κατ΄ επέκταση του κόσμου μας. Μέσα από τα βήματα που μας δίνει ο μεγάλος θεωρητικός της Yoga Patanjali στο 8πλό μονοπάτι του 1) yamas = έλεγχος συμπεριφοράς, 2) niyamas = εσωτερικές πειθαρχίες, 3) asanas = θέσεις-πρακτική, 4) pranayama = αναπνοές, 5) pratyahara = αποτράβηγμα του νου, 6) dharana = συγκέντρωση, 7) dhyana = διαλογισμός, 8) Samadhi = φώτιση), μπορεί κάποιος να φθάσει στην φώτιση της υπάρξεώς του, ώστε να μπορέσει να αντιληφθεί και να αισθανθεί τον κόσμο των πρωταρχικών αιτιών, ή των ιδεών του Πλάτωνα.

Φυσικά, μπορεί να μην θέλει κάποιος να «φωτιστεί» πνευματικά (άλλωστε δεν είναι και τόσο εύκολο) και να θέλει να χρησιμοποιήσει την Ηatha μεθοδολογία ως σωματική άσκηση, για τη εκμάθηση της σωστής αναπνοής και την γενική αίσθηση ευημερίας υγείας και ευεξίας που αφήνει μετά από την πρακτική. Είναι επίσης ό,τι καλύτερο για να «ξεμπλοκάρει» ένα άκαμπτο σώμα, να ανοίξει, να αποκτήσει εύρος κίνησης, δύναμη και ευελιξία. Όπως προειπώθηκε, τα οφέλη της πρακτικής Hatha Yoga είναι πολλαπλά και τα γνωρίζουν καλά μόνο όσοι εξασκούνται με αυτήν…

Αyurveda, «η γνώση της ζωής»

Η Αγιουρβέδα-Ayurveda είναι η αρχαία παραδοσιακή θεραπευτική μέθοδος των Ινδιών. Ανάγεται στις αρχές της κοσμικής δημιουργίας σύμφωνα πάντοτε με τους Ινδούς φιλοσόφους, οι οποίοι αναφέρουν ότι η Αγιουρβέδα προέρχεται από τον ίδιο τον Βράχμα, το δημιουργό του σύμπαντος. Η Αγιουρβέδα έχει ηλικία 5.000 ετών τουλάχιστον και είναι ένα από τα πιο παλαιά παραδοσιακά φυσικά ιατρικά συστήματα του κόσμου, με πανάρχαιες αναφορές κλινικής εμπειρίας.

Η λέξη «Αγιου» (Ayu) σημαίνει τη ζωή σε όλα τα επίπεδα και η λέξη «Βέδα» (Veda) σημαίνει γνώση, ή επιστήμη. Έτσι λοιπόν έχουμε «τη γνώση ή την επιστήμη της ζωής». Πρόκειται για ένα τρόπο ζωής που περιγράφει τη διατροφή, την ολιστική Ιατρική, τον τρόπο ζωής εν γένει, καθώς και τι είναι ευεργετικό και τι επιβλαβές. Είναι μία μεθοδολογία η οποία μας διδάσκει πώς να διατηρούμε και να προστατεύουμε την Υγεία μας. Η Αγιουρβέδα αντιμετωπίζει τον άνθρωπο σαν μια ολότητα και όχι ως μέρος.

Όπως η Γιόγκα, παρομοίως και η Αγιουρβέδα διαθέτει μακρά ιστορία με μεγάλη ποικιλομορφία και συνεχή εξέλιξη, που την καθιστά ενδιαφέρουσα για όλους τους ανθρώπους και για όλες τις εποχές. Καλύπτει όλες τις πτυχές της Υγείας και της ευημερίας σωματική, συναισθηματική, πνευματική. 

Περιλαμβάνει όλες τις μεθόδους θεραπείας από τη διατροφή, τα βότανα, το μασάζ, τα φυσικά φάρμακα, τις φυσικές θεραπείες, τα σχήματα άσκησης και τρόπου ζωής, έως τις γιόγκικες πρακτικές και το διαλογισμό. Με την μοναδική εξατομίκευση και κατανόηση του ατομικού dosha-Ιδιοσυστασίας, η Αγιουρβέδα προβάλει την εικόνα για κάθε άτομο ξεχωριστά. Αποτέλεσμα είναι να συστήσει στον πάσχοντα έναν τρόπο ζωής αρμονικό τόσο με τον κόσμο της Φύσης, όσο και με τον «μεγάλο μας εαυτό». Προτείνει το συντονισμό του ανθρώπου και την εναρμόνισή του με τους φυσικούς νόμους και τους κιρκάδιους ρυθμούς.

Ακολουθώντας τα βήματα της Γιόγκα, η οποία έχει ήδη παγκόσμια παρουσία, η Αγιουρβέδα αναδύεται ως ένα από τα σημαντικότερα παγκόσμια συστήματα της Ιατρικής του νου και του σώματος. Μας δείχνει πώς να κατανοήσουμε τη γλώσσα της Φύσης, τη γλώσσα της ζωής, ώστε να μπορούμε να ζήσουμε σε αρμονία με το περιβάλλον, να βοηθήσουμε την εξέλιξή μας, καθώς και όλα τα πλάσματα. Η Αγιουρβέδα περιέχει τα μυστικά όχι μόνο για τη θεραπεία του ατόμου αλλά και για την αναγέννηση της άρρωστης κοινωνίας μας, και τη θεραπεία για όλα τα πλάσματα του κόσμου μας, αλλά και για τον ίδιο τον πλανήτη.

Γιόγκα, Αγιουρβέδα και αρχαίοι πολιτισμοί

Η Γιόγκα και η Αγιουρβέδα είναι σαν δύο δίδυμα αδέλφια, που αναπτύσσονται μαζί, επηρεάζουν και αλληλοσυμπληρώνουν η μία την άλλη, καθ’ όλη την διάρκεια της ιστορίας. Είναι αναπόσπαστα μέρη του μεγάλου συστήματος της Βεδικής γνώσης που δηλώνει ότι όλο το σύμπαν είναι ένας ωκεανός που επικοινωνεί απ’ άκρου εις άκρον. Ο κάθε άνθρωπος ως κομμάτι του όλου έχει το κλειδί για την κοσμική γνώση, κλειδί που το έχει χάσει με το πέρασμα του χρόνου, μέσα στα άδυτα του μυαλού του. 

Οι άνθρωποι έχουμε ουσιαστικά ξεχάσει την «μεγάλη μας εικόνα» και την πνευματική μας κληρονομιά. Ως Βεδικοί κλάδοι, η Γιόγκα και η Αγιουρβέδα είναι εδώ για να μας θυμίσουν την εικόνα αυτή. Συνεργάζονται από κοινού για να ενισχύσουν τα μεγάλα οφέλη τους που μπορούν να προσφέρουν στους ανθρώπους, σε όλα τα επίπεδα. Μπορούν να ενσωματωθούν και να συνεργαστούν με όλες τις τέχνες και τις επιστήμες, της Ιατρικής, της αστρονομίας, της αρχιτεκτονικής, της μουσικής, των μαθηματικών και της γλώσσας για μια ακόμα ευρύτερη προσέγγιση, αφού μπορούν να συμπληρώσουν τα κενά της γνώσης, που έχουν οι σύγχρονες επιστήμες. Άλλωστε στα αρχαία χρόνια όλες οι τέχνες και οι επιστήμες (Μουσική, Ιατρική, Αστρονομία, Μαντική, Ρητορική, Θέατρο, Μαθηματικά, Γεωμετρία κ.ά.) ήταν ενωμένες σε ένα ολοκληρωμένο ολιστικό σύστημα. Όλοι οι πανάρχαιοι πολιτισμοί (χρυσό γένος, αργυρό γένος, Λεμουρία, Ατλαντίδα κ.ά.) απολάμβαναν ενοποιημένα τα συστήματα αυτά, ως μία ενοποιημένη φιλοσοφική γνώση. Για κάποιο λόγο πιθανόν λόγω μεγάλων καταστροφών, κατακλυσμών και γεωπολιτικών αλλαγών, οι γνώσεις αυτές αποκόπηκαν και έμειναν τα απομεινάρια τους, στους εναπομείναντες ανθρώπους. Γι’ αυτό και υπάρχουν οι αναφορές της πτώσης των γενών, όπως μας λένε αρχαίοι συγγραφείς και ποιητές, όπως ο Ρωμαίος Οβίδιος και ο Έλληνας Ησίοδος που κατατάσσει τα γένη των ανθρώπων πτωτικά: χρυσό γένος, αργυρό γένος, χάλκινο γένος, ηρωικό γένος, σιδηρούν γένος… Κατά την Κλασική περίοδο οι αρχαίοι Έλληνες με την σπουδαία προσπάθεια των μεγάλων φιλοσόφων που εμφανίστηκαν κατά την περίοδο αυτή, επανασύνδεσαν τα κομμάτια του χαμένου παζλ με την Ελληνική Φιλοσοφία.

Είναι χαρακτηριστικό το πόσο πολύ η αρχαία Ελληνική Ιατρική του Ιπποκράτη και η Unani Medichine, η αρχαία Ελληνική Ιατρική που μεταλαμπαδεύτηκε και ακμάζει μέχρι σήμερα στις χώρες της Ασίας και στις Ινδίες, ομοιάζουν με την Αγιουρβέδα. Είναι πραγματικά σχεδόν όμοιες μεθοδολογίες, απλά η Αγιουρβέδα εξελίχθηκε λίγο διαφορετικά όλο αυτό χρονικό διάστημα, αφού «παντρεύτηκε» με τη Γιόγκα. Φαίνεται ότι υπήρχαν πολλές επαφές κατά το απώτατο παρελθόν μεταξύ του Ελληνικού και του Ινδικού πολιτισμού. Σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία και το έργο του Νόννου «Διονυσιακά», ο Διόνυσος ως βασιλεύς των Ελλήνων κατέκτησε την Ασία και τις Ινδίες σε πανάρχαιες εποχές, χιλιάδες χρόνια πριν τον Αλέξανδρο. Γράφει ο φιλόσοφος Πλούταρχος στο «Περί Αλεξάνδρου τύχης και αρετής» Β-1) για την εκστρατεία αυτή: «Τώρα δε εγώ ο Αλέξανδρος μιμούμαι τον Ηρακλή και ζηλεύω τον Περσέα και μετέρχομαι κι ακολουθώ τα ίχνη του Διονύσου, θέλοντας να νικήσουμε πάλι στην Ινδία και τους ορεινούς και άγριους κατοίκους που ζουν πάνω στον Καύκασο και να χορέψουν οι Έλληνες για να θυμίσουν στους εκεί λαούς τους βακχικές τελετές…». Φαίνεται όμως πως ο Περσέας και ο Ηρακλής είχαν πάει κι αυτοί στις Ινδίες: «…λέγουν επίσης (οι Ινδοί) ότι και ο Ηρακλής τα πολύ παλιά χρόνια πήγε προς αυτούς και αποδίδουν το ρόπαλο και τη λεοντή σε αυτόν (οι Ινδοί καίγανε το ρόπαλο και τη λεοντή σε κάποιες τελετές)… επίσης η ονοματοδοσία των πόλεων έγινε από τον Ηρακλή όπως αποδίδονταν στην εγχώρια διάλεκτο των Ινδών» (Διόδωρος Σικελιώτης, Β΄). Οι ιστορικές αυτές αναφορές επιβεβαιώνονται από σύγχρονους Ινδούς ιστορικούς.

Άλλωστε είναι πολλές οι λέξεις στα αρχαία Σανσκριτικά (αρχαία γλώσσα των Ινδών που πληροφορείται η Γιόγκα) που έχουν κοινές ρίζες με την Ελληνική γλώσσα. Η ίδια η λέξη Γιόγκα βγαίνει από την σανσκριτική λέξη jugam που σημαίνει ζυγός-ζεύξη, δηλαδή ένωση. Και εννοιολογικά η ίδια έννοια υπάρχει άλλωστε για τη λέξη Γιόγκα. Παρομοίως συμβαίνει και με το θεό Ουρανό, που στα Σανσκριτικά λέγεται Vuranu. Η asana της απόλυτης χαλάρωσης που γίνεται στο τέλος του κάθε μαθήματος και σημαίνει «η θέση του νεκρού» και λέγεται Savasana, ομοιάζει με την γνωστή Ελληνική λέξη σάβανα. Είναι πολλές λοιπόν οι αναφορές για τον κοινό πολιτισμό Ελλήνων και ινδών…

(Συνέχεια στο επόμενο τεύχος)

Βασίλειος Μαυρομάτης: Ομοιοπαθητικός, Φυσικοπαθητικός, Yoga instruction - Hatha Yoga
email: bmavromatis@gmail.com

Κατηγορία Yoga