Εναλλακτικές λύσεις για το άσθμα

Κατηγορία Έρευνα
Κυριακή, 18 Μαρτίου 2012 20:43 Διαβάστηκε 2485 φορές
Issue 48

Νέα έρευνα δείχνει ότι μια κατηγορία φαρμάκων που χρησιμοποιούνται για να προλαμβάνουν τον συριγμό και τη δυσκολία στην αναπνοή σε πάσχοντες από άσθμα, μπορεί στην πραγματικότητα να αυξήσει τον κίνδυνο σοβαρών ασθματικών επεισοδίων!

Σύμφωνα με μια σημαντική συγκεντρωτική ανάλυση από την Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) που δημοσιεύτηκε τον περασμένο μήνα, η χρήση β-αγωνιστών μακράς δράσης (ή LABAs), συνδέεται με σημαντικά αυξημένη συχνότητα σοβαρών ασθματικών επεισοδίων που μπορούν να οδηγήσουν στο νοσοκομείο ή ακόμα και να απειλήσουν τη ζωή του ασθενή (Pediatrics, 2011; 128: e1147-54).

Το FDA μελέτησε τα στοιχεία από περισσότερες από 100 μελέτες στις οποίες συμμετείχαν περίπου 60.000 άτομα όλων των ηλικιών με άσθμα. Διαπίστωσαν ότι εκείνοι που λάμβαναν LABAs είχαν 27% περισσότερες πιθανότητες να νοσηλευθούν, να χρειαστούν διασωλήνωση ή να πεθάνουν εξαιτίας μιας κρίσης άσθματος, σε σύγκριση με ασθενείς που δεν λάμβαναν LABAs.

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι ο κίνδυνος ήταν μεγαλύτερος μεταξύ των παιδιών. Τα παιδιά από 4 έως 11 ετών που λάμβαναν β-αγωνιστές μακράς δράσης (LABAs) είχαν 67% περισσότερες πιθανότητες να καταλήξουν στο νοσοκομείο από εκείνα που δεν έπαιρναν LABAs. Αυτό ισοδυναμεί με τρεις επιπλέον περιόδους νοσηλείας για κάθε 100 παιδιά που έπαιρναν τη συγκεκριμένη κατηγορία φαρμάκων σε μια περίοδο ενός έτους.

Ωστόσο, οι ερευνητές σημείωσαν ότι οι ασθενείς που λάμβαναν εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή, έναν άλλο τύπο φαρμάκου κατά του άσθματος, μαζί με LABA, δεν έδειξαν επιπλέον κίνδυνο νοσηλείας.

Στην πραγματικότητα, αυτός ο συνδυασμός θεραπειών συνιστάται ήδη από το FDA, και απαιτείται από τους παρασκευαστές φαρμάκων να έχουν δηλώσει στις ετικέτες των LABAs ότι το φάρμακο δεν πρέπει να λαμβάνεται χωρίς μακροχρόνια φαρμακευτική αγωγή του άσθματος όπως τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή. Πράγματι, μερικά φάρμακα για το άσθμα, όπως το Advair της Glaxo SmithKline, και το Symbicort της Astra Zeneca, περιέχουν LABA και κορτικοστεροειδή σε ένα προϊόν.

Παρ 'όλα αυτά, η επικεφαλής της μελέτης Δρ Ann McMahon δήλωσε ότι δεν υπάρχουν ακόμα αρκετά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι η λήψη εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών σε συνδυασμό με LABA μπορεί να εξαλείψει πλήρως τους κινδύνους.

"Παρά το γεγονός ότι ήμασταν σε θέση να είμαστε κατά κάποιο τρόπο καθησυχασμένοι… ήταν ένα αρκετά μικρό δείγμα για να μην αισθανόμαστε απόλυτα σίγουροι και πρέπει να γίνουν περαιτέρω αναλύσεις", ανάφερε η McMahon.

Ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι προηγούμενη έρευνα που έχει διεξαχθεί στις ΗΠΑ έδειξε ότι η ταυτόχρονη χρήση των εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών δεν προστατεύει επαρκώς έναντι των κινδύνων που συνδέονται με τα LABAs.

Σε μια ανάλυση 19 δοκιμών στις οποίες συμμετείχαν σχεδόν 34.000 ασθενείς με άσθμα, οι ερευνητές από το ιατρικό κέντρο Santa Clara στην Καλιφόρνια, και το πανεπιστήμιο Cornell της Νέας Υόρκης, αποκάλυψαν ότι τα LABAs αύξησαν τον κίνδυνο για σοβαρές κρίσεις άσθματος και θανάτων από άσθμα από δύο έως τέσσερις φορές. Επίσης ανέφερε ότι, μετά την αξιολόγηση των δοκιμών χωριστά, όπου περισσότερο από το 75% των συμμετεχόντων λάμβαναν εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή σε συνδυασμό με LABAs, "ταυτόχρονα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή δεν προστατεύουν επαρκώς από τις δυσμενείς επιπτώσεις".

Οι ασθενείς είχαν ακόμα δύο φορές αυξημένο κίνδυνο να νοσηλευτούν σε νοσοκομείο εξαιτίας του άσθματος.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο λόγος για τον οποίο τα LABAs μπορεί να επιδεινώσουν σοβαρά τον έλεγχο του άσθματος, είναι επειδή, αν και αυτά τα φάρμακα μπορεί να ανακουφίσουν τα συμπτώματα, η τακτική χρήση τους μπορεί επίσης να προωθήσει βρογχική φλεγμονή και ευαισθησία χωρίς προειδοποίηση.

Τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή έχει αποδειχθεί ότι προστατεύουν από τις ανεπιθύμητες ενέργειες που παρατηρούνται με την τακτική χρήση LABA, μειώνοντας τη βρογχική φλεγμονή και τις κρίσεις ς άσθματος, αλλά φαίνεται επίσης ότι είναι λιγότερο αποτελεσματικά με την πάροδο του χρόνου.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και οι ασθενείς που λαμβάνουν ταυτόχρονα LABAs και εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή έχουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο σοβαρών, ίσως ακόμη και απειλητικών για τη ζωή, κρίσεων άσθματος. Η μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα LABAs όπως η σαλμετερόλη και η φορμοτερόλη "θα μπορούσαν να σχετίζονται με έναν κλινικά σημαντικό αριθμό περιττών εισαγωγών στο νοσοκομείο και τη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας και θανάτους, κάθε χρόνο".

Πράγματι, οι συντάκτες της έκθεσης εκτιμούν ότι περίπου οι 4000 από τους 5000 θανάτους από άσθμα που συμβαίνουν στις ΗΠΑ κάθε χρόνο, στην πραγματικότητα οφείλονται σε αυτά τα φάρμακα, και τώρα το ερώτημα είναι εάν θα πρέπει να είναι ακόμα στην αγορά (Ann Intern Med, 2006; 144: 904-12).

Επί του παρόντος, στις προειδοποιήσεις της ετικέτας στα φάρμακα βήτα-2-αγωνιστών (LABAs) επισημαίνεται σαφώς ο αυξημένος κίνδυνος για θανάτους από άσθμα που συνδέεται με τη χρήση τους. Ωστόσο, αυτές οι προειδοποιήσεις δεν φαίνεται να έχουν οδηγήσει σε οποιεσδήποτε αλλαγές στις συνήθειες συνταγογράφησης των γιατρών.

 

Άλλα φάρμακα

Δυστυχώς, τα LABAs δεν είναι τα μόνα φάρμακα του άσθματος που συνδέονται με σοβαρές παρενέργειες. Το ενέσιμο φάρμακο αντισώματος, omalizumab (Xolair), έχει βρεθεί ότι αυξάνει τον κίνδυνο αναφυλαξίας (μιας σοβαρής, απειλητικής για τη ζωή, αλλεργικής αντίδρασης) και στο φάρμακο αναγράφεται μία επισήμανση που προειδοποιεί για αυτό. Υπάρχουν επίσης ανησυχίες ότι το φάρμακο μπορεί να προκαλέσει καρκίνο, επινεφριδιακή ανεπάρκεια και σύνδρομο Churg-Strauss, μια σοβαρή κατάσταση που επηρεάζει τα αιμοφόρα αγγεία καθώς και τους πνεύμονες, τα νεύρα και το δέρμα και το οποίο, κατά ειρωνεία της τύχης, μπορεί επίσης να οδηγήσει σε σοβαρό άσθμα.

Ακόμα και τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή, η συνηθισμένη αγωγή για το άσθμα, δεν είναι τόσο ασφαλή όσο θα μας κάνουν να πιστεύουμε οι φαρμακευτικές εταιρείες. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι ασθενείς που λαμβάνουν αυτά τα φάρμακα έχουν σημαντικά μεγαλύτερο κίνδυνο πνευμονίας και θανάτου από πνευμονία, κίνδυνος που εξαφανίζεται μόλις σταματήσει η χρήση στεροειδών.

Άλλες παρενέργειες που σχετίζονται με τα φάρμακα αυτά περιλαμβάνουν χαμηλότερη οστική πυκνότητα, λέπτυνση του δέρματος, καχεκτική ανάπτυξη και αλλαγή του μεταβολισμού του λίπους.

 

Καλύτερη αναπνοή

Δεδομένων όλων αυτών των κινδύνων που εμφανίζουν τα φάρμακα για το άσθμα, δεν είναι έκπληξη το γεγονός ότι όλο και περισσότεροι ασθενείς αναζητούν την συμπληρωματική και εναλλακτική ιατρική, και τα στοιχεία δείχνουν ότι μια ποικιλία από φυσικές μέθοδοι μπορούν να βοηθήσουν (βλ. Πίνακα).

Μία από τις πιο δημοφιλείς και ενδιαφέρουσες μεθόδους είναι η τεχνική αναπνοής Buteyko, που αναπτύχθηκε από το ρώσο γιατρό Konstantin Buteyko στη δεκαετία του 1950, αφού παρατήρησε τα μοτίβα αναπνοής από τις εκατοντάδες των νοσηλευόμενων ασθενών.

Η τεχνική βασίζεται στη θεωρία του ότι ορισμένες διαταραχές, συμπεριλαμβανομένου του άσθματος, προκαλούνται από υπεραναπνοή, ή υπεραερισμό που μειώνει τα επίπεδα του διοξειδίου του άνθρακα στο σώμα, και κατά συνέπεια μειώνει το οξυγόνο στους ιστούς.

Η τεχνική της αναπνοής που αναπτύχθηκε από τον Buteyko δημιουργήθηκε για να επανεκπαιδεύσει τα μοτίβα αναπνοής του σώματος, να διορθώσει αυτό τον υπεραερισμό και ως εκ τούτου να αντιμετωπίσει τη νόσο.

Το κύριο κομμάτι της μεθόδου είναι μια σειρά από ασκήσεις μειωμένης αναπνοής που επικεντρώνονται σε αναπνοή από τη μύτη, κράτημα της αναπνοής και χαλάρωση - που μπορούν να ωφελήσουν ιδιαίτερα ασθενείς με άσθμα, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της μεθόδου. Ο Christopher Drake, ειδικός της μεθόδου Buteyko, θεωρεί ότι περίπου το ένα τρίτο των ασθενών του με άσθμα έχουν θεραπευτεί πλήρως από τα συμπτώματά τους, ενώ άλλο ένα τρίτο έχει παρατηρήσει τεράστια βελτίωση.

Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν λίγες δημοσιευμένες επιστημονικές μελέτες σχετικά με τη μέθοδο Buteyko, εκτός των δικών του δοκιμών, όσα δεδομένα έχουν συλλεχθεί -ως επί το πλείστον σε ασθενείς με άσθμα- είναι πολλά υποσχόμενα.

Σε μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε στη Νέα Ζηλανδία, η τεχνική αναπνοής Buteyko δοκιμάστηκε έναντι εικονικού φαρμάκου (placebo) σε 38 ασθενείς με άσθμα. Όσοι ήταν στην ομάδα Buteyko μείωσαν τη χρήση των στεροειδών στο μισό και ελάττωσαν τη χρήση των φαρμάκων βήτα-2-αγωνιστών κατά 85 τοις εκατό. Στην ομάδα ελέγχου (που λάμβανε το εικονικό φάρμακο), η χρήση στεροειδών παρέμεινε η ίδια, ενώ η χρήση φαρμάκων βήτα-2-αγωνιστών μειώθηκε μόνο κατά 37 τοις εκατό (ΝΖ Med J, 2003; 116: U710).

Σε μια βρετανική μελέτη 90 ασθενών με άσθμα, η μέθοδος Buteyko εξετάστηκε έναντι μιας τεχνικής αναπνοής της γιόγκα και μιας «εικονικής» αναπνευστικής συσκευής. Μετά από έξι μήνες, τα συμπτώματα παρέμειναν αμετάβλητα στην ομάδα αναπνοής γιόγκα και στην ομάδα της αναπνευστικής συσκευής, αλλά μειώθηκαν στην ομάδα Buteyko, η οποία ήταν επίσης σε θέση να μειώσει τη χρήση ενός βρογχοδιασταλτικού από δύο εισπνοές την ημέρα (Thorax, 2003; 58: 674 -9).

Σε μια άλλη μελέτη συμμετείχαν 39 ασθενείς με άσθμα που έκαναν χρήση φαρμάκων, οι οποίοι χωρίστηκαν σε μία ομάδα που ασκούσε την τεχνική αναπνοής Buteyko και σε μία ομάδα ελέγχου που παρακολουθούσαν μαθήματα ελέγχου του άσθματος.

Μετά από τέσσερις μήνες, η ομάδα του Buteyko έδειξε μειώσεις τόσο στον υπεραερισμό όσο και στη χρήση των φαρμάκων βήτα-2-αγωνιστών. Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης μια συνεχιζόμενη τάση προς μειωμένη χρήση των εισπνεόμενων στεροειδών και μια καλύτερη ποιότητα ζωής (J Med Αust, 1998; 169: 575-8).

Πιο πρόσφατα, η τεχνική Buteyko έχει δοκιμαστεί έναντι γενικών τεχνικών αναπνοής και χαλάρωσης που διδάσκονται από έναν φυσιοθεραπευτή. Αν και οι δύο ομάδες έδειξαν παρόμοια βελτίωση στον έλεγχο του άσθματος, μόνο η ομάδα Buteyko έδειξαν μια σημαντική μείωση της χρήσης εισπνεόμενων στεροειδών (Respir Med, 2008; 102: 726-32).

Παρά αυτές τις θετικές διαπιστώσεις, υπάρχει μια έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων προς υποστήριξη των εννοιών πίσω από τη θεωρία Buteyko, και ορισμένοι υποστηρίζουν ότι τα όποια οφέλη οφείλονται απλώς σε αυθυποβολή. Άλλοι επισημαίνουν ότι η μέθοδος μέχρι στιγμής δεν έχει δείξει αλλαγές σε αντικειμενικές μετρήσεις του άσθματος, όπως ο βίαια εκπνεόμενος όγκος αέρα σε ένα δευτερόλεπτο (FEV1), ένα μέτρο που χρησιμοποιείται συνήθως για να εκτιμηθεί η σοβαρότητα του άσθματος (J Med Αust, 1998;169: 573 - 4).

Ωστόσο, τουλάχιστον, οι τεχνικές αναπνοής Buteyko φαίνεται να βοηθούν τους ασθενείς με άσθμα να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα επικίνδυνα φάρμακα και να ελέγχουν την κατάστασή τους πιο αποτελεσματικά και αυτό από μόνο του είναι πολύ θετικό.

 

 

Άλλες θεραπείες

Βελονισμός. Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση (με συγκεντρωτικά αποτελέσματα) από 22 μελέτες, με πάνω από 3000 περιπτώσεις άσθματος, αναφέρει ότι το συνολικό θετικό ποσοστό του βελονισμού ήταν σημαντικά μεγαλύτερο από τη χρήση τεχνικής ελέγχου (Zhongguo Zhen Jiu, 2010; 30: 787 -92).

Γιόγκα. Μια δοκιμή για το βρογχικό άσθμα σε ασθενείς διαπίστωσε ότι οι ασκήσεις αναπνοής σε συνδυασμό με την καθιερωμένη θεραπεία βελτίωνε σημαντικά την πνευμονική λειτουργία σε σύγκριση με τη θεραπεία ελέγχου (Indian J Physiol Pharmacol, 2009; 53: 169-74).

Βιταμίνες και μέταλλα.

Βιταμίνη C. Μια διπλή-τυφλή μελέτη διαπίστωσε ότι τα συμπληρώματα ασκορβικού οξέος (1g την ημέρα για 14 εβδομάδες) μείωσαν τη σοβαρότητα και τη συχνότητα των κρίσεων άσθματος σε ενήλικες από τη Νιγηρία (Trop Geogr Med, 1980; 32: 132-7). Πιο πρόσφατα, Αμερικανοί ερευνητές ανέφεραν ότι 1500mg την ημέρα οφελούν άτομα με άσθμα που σχετίζεται με την άσκηση (Respir Med, 2007; 101: 1770 - 8).

Μαγνήσιο. Η χαμηλή πρόσληψη αυτού του μετάλλου έχει συνδεθεί με το άσθμα. Σε μια πρόσφατη μελέτη με άνδρες και γυναίκες με ήπιο έως μέτριο άσθμα, η χρήση συμπληρωμάτων 170mg δύο φορές την ημέρα για έξι μήνες οδήγησε σε μείωση της βρογχικής αντιδραστικότητας καθώς και βελτιώσεις στον έλεγχο του άσθματος και της ποιότητας ζωής (J Asthma, 2010; 47: 83 - 92).

Σελήνιο. Το σελήνιο, ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό, μπορεί να προστατεύει από τις ελεύθερες ρίζες που δημιουργούνται σε περιπτώσεις άσθματος. Μία διπλή-τυφλή μελέτη διαπίστωσε ότι 100mcg την ημέρα σεληνιώδους νατρίου για 14 εβδομάδες οδήγησε έξι από τους 11 ασθενείς σε κλινική βελτίωση, σε σύγκριση με μόνο έναν από τους 10 ασθενείς που λάμβαναν εικονικό φάρμακο (Allergy, 1993; 48: 30-6).

Το ιχθυέλαιο μπορεί να ωφελεί τους ασθματικούς ασθενείς. Σε μια μελέτη, παιδιά που λάμβαναν 300mg την ημέρα ιχθυελαίων (που παρέχουν 84mg EPA και 36mg DHA) παρουσίασαν σημαντική βελτίωση των συμπτωμάτων του άσθματος. Ωστόσο, τα οφέλη αυτά παρατηρήθηκαν σε νοσοκομείο, όπου η έκθεση σε τρόφιμα και περιβαλλοντικά αλλεργιογόνα, τηρούνταν αυστηρά υπό έλεγχο (Eur J Respir, 2000;16: 861 - 5). Επιπλέον, ο συνδυασμός ωμέγα-3 λιπαρών οξέων, βιταμίνης C και ψευδάργυρου βρέθηκε πρόσφατα ότι βελτιώνει την πνευμονική λειτουργία και τον έλεγχο του άσθματος σε παιδιά με μέτριο επίμονο άσθμα. Σε αυτή τη μελέτη, αν και κάθε συμπλήρωμα είχε ευεργετικά αποτελέσματα από μόνο του, ο συνδυασμό και των τριών είχε τη μεγαλύτερη επίδραση (Acta Paediatr, 2009; 98: 737-42).

Βότανα, όπως το Amrita Bindu, ένα Αγιουρβεδικό φυτικό σκεύασμα, έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά κατά του άσθματος σε μελέτες. Όταν σε παιδιά με σοβαρό άσθμα δόθηκαν, ανάλογα με την ηλικία τους, 250-500mg Amrita Bindu δύο φορές την ημέρα μετά τα γεύματα, μετά από τρεις μήνες, τα περισσότερα από τα παιδιά ήταν σε θέση να σταματήσουν τα φάρμακα για το άσθμα τους και δεν έπασχαν πλέον από κρίσεις άσθματος (J Ethnopharmacol, 2004; 90: 105 - 14). Ωστόσο, καθώς δεν υπήρχε ομάδα ελέγχου για τη σύγκριση, δεν γνωρίζουμε σε ποιο βαθμό τα αποτελέσματα αυτά μπορούν να οφείλονται σε αυθυποβολή. Άλλα βότανα, που μπορούν επίσης να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση του άσθματος περιλαμβάνουν εκχύλισμα φύλλων κισσού, σκόνη ρίζας πικρόριζας και βάμμα φύλλων Ginkgo. Για περισσότερες πληροφορίες, συμβουλευτείτε έναν ειδικευμένο ιατρό.

 

Joanna Evans

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την τεχνική αναπνοής Buteyko: www.learnbuteyko.co.uk.