Πρόπολη: Το φυσικό αντιβιοτικό της φύσης

Κατηγορία Έρευνα
Παρασκευή, 15 Ιανουαρίου 2016 00:00 Διαβάστηκε 4155 φορές
Issue 71

Έρευνες που διεξάχθηκαν στο εργαστήριο αποδεικνύουν ότι η πρόπολη μελισσών έχει ένα ευρύ φάσμα βιολογικών επιδράσεων, συμπεριλαμβανομένης της αντιβακτηριακής, αντι-ιικής, αντι-φλεγμονώδους και ακόμη και αντικαρκινικής δράσης (Biol Pharm Bull, 2009; 32: 1244 - 50). Μάλιστα, μια μελέτη διαπίστωσε ότι η καφέ πρόπολη της Κούβας (το κύριο είδος πρόπολης από τις μέλισσες στην Κούβα) ανέστειλε σημαντικά την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων του ανθρώπινου μαστού (Nat Prod Commun, 2009; 4: 1711-6). Πρέπει ωστόσο να γίνουν και άλλες μελέτες για να αποδειχθεί εάν ή όχι η πρόπολη είναι αποτελεσματική σε σωστές τυχαιοποιημένες, ελεγχόμενες με εικονικό φάρμακο κλινικές δοκιμές. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι στιγμής τα στοιχεία που υπάρχουν δείχνουν ότι η πρόπολη μπορεί να είναι χρήσιμη για τις ακόλουθες καταστάσεις:

Οδοντιατρικά προβλήματα

Η πρόπολη μελισσών έχει αποδειχθεί αποτελεσματική σε ένα πλήθος οδοντικών διαταραχών, από την πέτρα και την τερηδόνα μέχρι την ουλίτιδα και τα στοματικά έλκη. Αποτρέπει την περιοδοντική νόσο, έχει αντιφλεγμονώδη δράση και είναι ευεργετική κατά της πλάκας (Folia Med (Plovdiv), 2001; 43: 28 - 30).

Μπορεί ακόμη να χρησιμοποιηθεί ως οδοντικό συγκολλητικό και αναισθητικό. Σε μια ρωσική αναφορά, οι συγγραφείς προτείνουν αλκοολούχο διάλυμα πρόπολης σε περιπτώσεις απονεύρωσης. Στην καταπολέμηση της οξείας και χρόνιας περιοδοντικής λοίμωξης, η πρόπολη ανακουφίζει από τον πόνο και βοηθά στην αναγέννηση των οστών (Stomatologia [Mosk], 1990; 69: 27-9).

Σε μία βραζιλιάνικη μελέτη, οι ασθενείς χρησιμοποίησαν στοματικό διάλυμα πρόπολης για 45 ημέρες μετά την χειρουργική στόματος. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι όχι μόνο βοήθησε στην επούλωση των χειρουργικών τραυμάτων, αλλά είχε παυσίπονη και αντιφλεγμονώδη δράση (J Nihon Uni Sch Dent, 1994; 36: 102-11).

Σε μια άλλη μελέτη για τη δράση της πρόπολης σε στοματικό διάλυμα, έξι εθελοντές, οι οποίοι δε χρησιμοποιούσαν κανένα άλλο μέσο στοματικής υγιεινής χρησιμοποίησαν το στοματικό διάλυμα, δύο φορές την ημέρα για τρεις ημέρες και είχαν σημαντικά μικρότερη οδοντική πλάκα από ό, τι εκείνοι που χρησιμοποίησαν εικονικό φάρμακο (CariesRes, 2002; 36: 445-8).

Όσο για τη δράση της στην καταπολέμηση της τερηδόνας, η πρόπολη είναι γνωστή για την αντίστασή της στα βακτήρια Streptococcus mutans, τα κύρια βακτήρια πίσω από τη φθορά των δοντιών. Τα βακτήρια Streptococcus mutans προκαλούν τερηδόνα όταν επικάθονται στα δόντια, και παράγουν οξέα που διασπούν το σμάλτο των δοντιών. Σε μια μελέτη, η πρόπολη παρουσίασε αντιμικροβιακή δράση ενάντια σε τρία είδη στρεπτόκοκκου (S. sobrinus, S. mutansandS. cricetus), και μείωσε σημαντικά την τερηδόνα των δοντιών (CariesRes, 1991; 25: 347-51).

Τα ευρήματα αυτά υποστηρίζονται από ανθρώπινες δοκιμές, καθώς και από εργαστηριακές μελέτες. Για παράδειγμα, η αντιβακτηριακή δράση της πρόπολης και του μελιού κατά των βακτηρίων S. mutans επιβεβαιώθηκε σε δείγματα σιέλου που λήφθηκαν από 10 εθελοντές καθώς και σε απομονωμένες καλλιέργειες S. mutans στο εργαστήριο (Am J Dent, 1996; 9: 236- 9).

Μια εργαστηριακή μελέτη χρησιμοποιώντας δείγματα σιέλου από 25 υγιή άτομα και 25 ασθενείς με χρόνια περιοδοντίτιδα έδειξε σημαντική αναστολή της μικροβιακής ανάπτυξης με χρήση πρόπολης και στις δύο ομάδες (J Int Acad Peridontol, 2005; 7: 90-6).

Μια εργαστηριακή μελέτη που χρησιμοποίησε διάλυμα πρόπολης περιεκτικότητας 10% κατά 15 διαφορετικών νοσογόνων μικροοργανισμών του στόματος - συμπεριλαμβανομένων των Candida albicans, Staphylococcus aureus και Streptococcus mutans - έδειξε και πάλι σημαντική αναστολή της ανάπτυξης των παθογόνων αυτών, καθώς και πρόληψη του σχηματισμού των επιβλαβών σακχάρων. Σταμάτησε επίσης την προσκόλληση των βακτηριδίων στα δόντια (Arch Oral Biol, 2000; 45: 141-8).

Πιο πρόσφατα, η πρόπολη δείχθηκε να αποτελεί αποτελεσματική θεραπεία για τη στοματίτιδα, μια χρόνια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από υπερώιο οίδημα και ερυθρότητα που μπορεί να προκληθεί από μυκητιασική λοίμωξη (κυρίως λόγω Candida albicans), καθώς και βακτηριακή λοίμωξη, μηχανικό ερεθισμό και αλλεργία (Phytother Res, 2008; 22: 1544-7).

Κρυολόγημα και γρίπη

Η πρόπολη καλύπτει μεγάλο φάσμα ιών. Μπορεί να είναι χρήσιμη για την πρόληψη κρυολογήματος ή για να συντομευθεί η διάρκειά του όταν εκδηλωθεί. Σε μια δοκιμή που διεξάχθηκε στη Ρουμανία σε παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας, δόθηκε ένα υδατικό παρασκεύασμα με βάση την πρόπολη καθ’ όλη τη διάρκεια της εποχής των ιώσεων. Το αποτέλεσμα ήταν ότι τα παιδιά αυτά είχαν λιγότερες περιπτώσεις οξέων ή χρόνιων συμπτωμάτων, καθώς επίσης και μείωση του αριθμού των παθογόνων μικροοργανισμών που μεταφέρονται μέσω των αεραγωγών του άνω αναπνευστικού (Rom J Virol, 1995; 46: 115-33).

Σε μια άλλη μελέτη, που πραγματοποιήθηκε στην Πολωνία σε 50 ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε θεραπεία με πρόπολη, αποδείχθηκε ότι τα συμπτώματα του κοινού κρυολογήματος διαρκούσαν μόνο για μία έως τρεις ημέρες σε σύγκριση με τις σχεδόν πέντε ημέρες ασθένειας μεταξύ εκείνων που λάμβαναν εικονικό φάρμακο (Otolaryngol Pol, 1989; 43: 180-4).

Επίσης, η παράλληλη χορήγηση της πρόπολης με τα αντιβιοτικά μειώνει τις βλάβες, που προκαλούν τα τελευταία στον οργανισμό.

Δερματικά προβλήματα

Η πρόπολη έχει επίσης χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά σε σκευάσματα για εξωτερική χρήση για τη θεραπεία λοιμώξεων του δέρματος όπως ο επιχείλιος έρπης και ο έρπης των γεννητικών οργάνων (Phytomedicine, 2000; 7: 1-6). Επίσης, θεραπεία με πρόπολη έχει δοκιμαστεί σε μια τρίμηνη δοκιμή σε 135 ασθενείς οι οποίοι έπασχαν από διαφορετικά είδη κονδυλωμάτων. Σε σύγκριση με εκείνους που έλαβαν θεραπεία είτε με εχινάκεια ή με εικονικό φάρμακο, το ποσοστό θεραπείας στην ομάδα της πρόπολης ήταν σημαντικά μεγαλύτερο. Περίπου το 75 τοις εκατό των ατόμων που έλαβαν θεραπεία με πρόπολη μπόρεσαν να απαλλαγούν από τα κονδυλώματά τους, μέχρι το τέλος της δοκιμασίας (Int J Dermatol, 2009; 48: 1246 - 9).

Σε άλλη μελέτη, η εξωτερική χρήση πρόπολης έδειξε ευεργετικά αποτελέσματα στην επούλωση πληγών από μέτρια εγκαύματα. Σε αυτούς τους ασθενείς, η αντιμικροβιακή δραστηριότητα ήταν παρόμοια με εκείνη του προτύπου θεραπείας με χρήση υδροκολλοειδούς αργύρου. Ωστόσο, οι πληγές που έλαβαν θεραπεία με πρόπολη έδειχναν σταθερά μικρότερη φλεγμονή και ταχύτερη επούλωση με μικρότερες ουλές (JAlternComple-mentMed, 2002; 8: 77–83).

Υπογονιμότητα

Σε μια προκαταρκτική μελέτη 40 γυναικών με υπογονιμότητα και ήπια ενδομητρίωση, η χορήγηση πρόπολης (500mg δύο φορές την ημέρα για έξι μήνες) συσχετίστηκε με ποσοστό κυήσεων 60 τοις εκατό σε σύγκριση με ποσοστό 20 τοις εκατό σε εκείνες που έλαβαν εικονικό φάρμακο (FertilSteril, 2003; 80 [Suppl 3]: S32). Αν και ο μηχανισμός δράσης παραμένει άγνωστος, η αναστολή της αρωματάσης, ενός ενζύμου που εμπλέκεται στο μεταβολισμό των οιστρογόνων, θα μπορούσε να εξηγήσει τα αποτελέσματα αυτά (Townsend Lett, 2004; 249: 30).

Ρευματικές παθήσεις

Η πρόπολη είναι επίσης πολύ αποτελεσματική για την αντιμετώπιση και τη θεραπεία φλεγμονών όπως στη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Μια πιθανή εξήγηση της αντιφλεγμονώδους δράσης της είναι η αναστολή της σύνθεσης της προσταγλανδίνης, που είναι υπεύθυνη για την εκδήλωση της φλεγμονής. Η πρόπολη διεγείρει το σχηματισμό κυττάρων και ιστών και έχει αντιρρευματικές ιδιότητες. Ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα που ακολούθησαν θεραπεία με εκχύλισμα πρόπολης, παρουσίασαν μεγαλύτερη βελτίωση από εκείνους που χρησιμοποίησαν εικονικό φάρμακο.

Σε μια ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο μελέτη με 190 ασθενείς στην Ουγγαρία, ελέχθησαν δύο θεραπείες με πρόπολη: καθαρή πρόπολη και πρόπολη με αντιφλεγμονώδη ιχνοστοιχεία, αντίστοιχα με τοπική εφαρμογή και με ιοντοφόρεση (όπου οι προσβεβλημένες αρθρώσεις βυθίζονται σε ένα αγώγιμο διάλυμα μεταλλικών ιόντων που επιτρέπει τη μετάδοση ενός μικροσκοπικού ηλεκτρικού φορτίου). Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα συμπτώματα όπως ο πόνος και φλεγμονή βελτιώθηκαν σημαντικά, ειδικά με την τελευταία μορφή της θεραπείας πρόπολης (ORV Hetil, 1996; 137: 1365-1370).

Προστάτης

Σύμφωνα με έρευνες, η πρόπολη επιβραδύνει την ανάπτυξη του καρκίνου του προστάτη σε πρώιμο στάδιο. Ένα συστατικό της πρόπολης – το καφεϊκό φαιναιθυλοξύ (CAPE) - είναι αποτελεσματικό στα πρώιμα στάδια του καρκίνου, μπλοκάροντας την ικανότητα των καρκινικών κυττάρων να βρουν πηγές διατροφής. Οι ερευνητές από την ιατρική σχολή του πανεπιστημίου του Σικάγο, υποστηρίζουν ότι αν και το CAPE δεν σκοτώνει τον καρκίνο, σταματά την εξάπλωση του καρκίνου του προστάτη σε ασθενείς που λαμβάνουν πρόπολη τακτικά και για όσο διάστημα συνεχίζεται η χορήγηση. (CancerPreventionResearch, 2012; 5: 788).

Συμπέρασμα

Οι ανθρώπινες δοκιμές για την πρόπολη μελισσών είναι πολλά υποσχόμενες και, αν εξεταστούν από κοινού με τις εκατοντάδες εργαστηριακές μελέτες και τις μελέτες σε ζώα όπου η πρόπολη χρησιμοποιείται ως φυσική θεραπεία, φαίνεται ότι η πρόπολη μπορεί κάλλιστα να είναι ένα φυσικό προϊόν με τεράστιες δυνατότητες για τη βελτίωση της υγείας του ανθρώπου.

Ωστόσο, λείπουν καλά σχεδιασμένες μελέτες, και απαιτείται περισσότερη έρευνα προτού να μπορέσει να προσδιοριστεί κατά πόσον ή όχι πρόπολη είναι αποτελεσματική για κάθε συγκεκριμένη κατάσταση υγείας.

Επιπλέον, δεν είναι δυνατόν να γνωρίζουμε εάν τα προϊόντα πρόπολης που είναι διαθέσιμα στην αγορά μπορούν να προσφέρουν πραγματικά τα ίδια οφέλη με αυτά που παρατηρήθηκαν σε κλινικές δοκιμές. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει πάντα να επιλέγετε αξιόπιστες εταιρείες που εξασφαλίζουν την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα του προϊόντος.

Από την Τζοάνα Έβανς