Η επιβράδυνση, η σύγχυση ή οι αλλαγές στη συμπεριφορά ενός ηλικιωμένου σκύλου συχνά αποδίδονται απλώς στα γηρατειά. Μπορεί, όμως, να αποτελούν ενδείξεις του συνδρόμου γνωστικής δυσλειτουργίας των σκύλων (Canine Cognitive Dysfunction Syndrome, CCDS), μιας κατάστασης που συνδέεται με σταδιακή έκπτωση της μνήμης, της μάθησης και του προσανατολισμού.

Οι αλλαγές μπορεί να είναι διακριτικές στην αρχή: ο σκύλος μοιάζει να χάνεται σε γνώριμους χώρους, δυσκολεύεται να ακολουθήσει τις καθημερινές του συνήθειες, αλλάζει η αλληλεπίδρασή του με τους ανθρώπους ή διαταράσσεται ο κύκλος ύπνου και εγρήγορσης. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν ατυχήματα μέσα στο σπίτι. Κανένα από αυτά τα σημάδια, από μόνο του, δεν αποδεικνύει γνωστική δυσλειτουργία· γι’ αυτό χρειάζεται κτηνιατρική αξιολόγηση και συνεκτίμηση άλλων αιτιών, όπως ο πόνος ή προβλήματα κινητικότητας.

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 στο Frontiers in Veterinary Science εξέτασε κατά πόσο η αλλαγή στον βηματισμό συνδέεται με τη γνωστική κατάσταση ηλικιωμένων σκύλων. Οι ερευνητές παρακολούθησαν 88 σκύλους και κατέγραψαν τον διασκελισμό τους σε μια τυποποιημένη διαδρομή. Παράλληλα, αξιολόγησαν τη γνωστική λειτουργία με το ερωτηματολόγιο Canine Dementia Scale (CADES) και τον πόνο με ξεχωριστό εργαλείο. Το βασικό εύρημα ήταν ότι οι υψηλότερες βαθμολογίες γνωστικής δυσλειτουργίας συνδέονταν με μικρότερο διασκελισμό στα μπροστινά άκρα. Η σχέση αυτή παρέμενε ακόμη και όταν οι ερευνητές συνυπολόγισαν την ηλικία και τον πόνο. Αυτό έχει σημασία, επειδή το πιο αργό ή προσεκτικό βάδισμα σε έναν ηλικιωμένο σκύλο μπορεί να οφείλεται σε αρθρίτιδα ή άλλη σωματική δυσκολία, χωρίς να σχετίζεται με τη γνωστική του κατάσταση. Η μελέτη υποδηλώνει ότι η μέτρηση του διασκελισμού ίσως προσφέρει ένα επιπλέον στοιχείο στην παρακολούθηση, όχι ότι μπορεί από μόνη της να αποτελεί διάγνωση. Η έρευνα αυτή συμπληρώνει μια προηγούμενη μελέτη του 2023, η οποία εξέτασε 95 σκύλους, ενήλικους και ηλικιωμένους. Εκεί, η ταχύτητα με την οποία οι σκύλοι κινούνταν χωρίς λουρί προς μια τροφή συσχετίστηκε με ορισμένες πλευρές της γνωστικής τους επίδοσης, όπως η προσοχή και η λειτουργική μνήμη. Η ταχύτητα με λουρί δεν έδειξε την ίδια χρησιμότητα ως δείκτης.

Και οι δύο μελέτες δείχνουν ότι η κινητικότητα και η γνωστική λειτουργία μπορεί να συνδέονται στην τρίτη ηλικία των σκύλων. Δεν αποδεικνύουν, όμως, ότι η αλλαγή στο βάδισμα προκαλείται από γνωστική έκπτωση, ούτε ότι κάθε σκύλος που περπατά πιο αργά εμφανίζει άνοια. Στη μελέτη του 2026, οι γνωστικές και οι κινητικές εκτιμήσεις βασίστηκαν εν μέρει σε ερωτηματολόγια των «κηδεμόνων», ενώ η συσχέτιση δεν αρκεί για να καθιερωθεί ένα μεμονωμένο διαγνωστικό τεστ. Για τον κηδεμόνα, ίσως το πιο χρήσιμο μήνυμα είναι να παρατηρεί τη συνολική εικόνα: αλλαγές στον ύπνο, στον προσανατολισμό, στην κοινωνική συμπεριφορά και στην κίνηση. Η σταθερή καταγραφή αυτών των αλλαγών και η συζήτησή τους με τον κτηνίατρο μπορούν να βοηθήσουν στην καλύτερη κατανόηση της κατάστασης και στην υποστήριξη της ποιότητας ζωής του ζώου.

Αναφορές

1. S. Rafatpanah Baigi και συν., “Thoracic limb stride length is associated with cognitive impairment in aging dogs”, Frontiers in Veterinary Science (2026). doi.org/10.3389/fvets.2026.1814017

2. A. Mondino και συν., “Winning the race with aging: age-related changes in gait speed and its association with cognitive performance in dogs”, Frontiers in Veterinary Science (2023). doi.org/10.3389/fvets.2023.1150590

Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.

Η ολιστική κτηνίατρος Anna Murphy μοιράζεται τις πολύτιμες προτάσεις της για τους σκύλους με άγχος αποχωρισμού

Ερώτηση: Ζω μόνος μου με το ενός έτους Yorkie μου, τον Rupert, και πρόσφατα επέστρεψα στην εργασία μετά από ασθένεια. Ήταν πάντα προσκολλημένο και τώρα παρουσιάζει κλασικά σημάδια άγχους αποχωρισμού. Γαβγίζει ασταμάτητα μόλις φύγω και αρχίζει να ξύνει τις ταπετσαρίες, τις πόρτες και τα έπιπλα. Δεν θέλω να καταφύγω σε φαρμακευτικά σκευάσματα αν μπορώ να ακολουθήσω πιο φυσικές λύσεις. Μπορείτε να με βοηθήσετε;

Απάντηση: Το άγχος αποχωρισμού περιλαμβάνει μια σειρά από προβλήματα συμπεριφοράς που εμφανίζονται όταν ο κηδεμόνας του κατοικίδιου απουσιάζει για λίγο ή για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Το πρόβλημα μπορεί να υπάρχει από μόνο του ή μπορεί να συμβαδίζει με άλλες συμπεριφορές άγχους όπως ο φόβος για νέες καταστάσεις, οι ξένοι ή οι δυνατοί θόρυβοι.

Δεδομένου ότι οι κατοικίδιοι σκύλοι θεωρούν την ανθρώπινη οικογένεια ως την αγέλη τους, μπορούν να συνδεθούν υπερβολικά με ορισμένα μέλη της οικογένειας και αυτή η υπερβολική προσκόλληση μπορεί να αποτελέσει αιτία διαταραχής σε μερικά σκυλιά όταν χρειάζεται να μείνουν μόνα. Μπορεί αυτό να σας κάνει να νιώθετε ξεχωριστοί επειδή το σκυλί σας σάς αγαπάει περισσότερο, όμως βεβαιωθείτε ότι αυτό δεν είναι υπερβολικό για το σκυλί σας. Δεν έχουν τεκμηριωθεί πολλά για αυτή την κατάσταση σε γάτες, αλλά είχα πολλούς ασθενείς αιλουροειδή που έδειχναν να εμφανίζουν και αυτά μια συμπεριφορά διαταραχής αποχωρισμού.

Οι φόβοι μπορούν να προκληθούν όχι μόνο με το να μείνει μόνο ένα κατοικίδιο, αλλά και λόγω ξαφνικών αλλαγών στο σπίτι ή στον τρόπο ζωής του κατοικίδιου ζώου. Ορισμένα κατοικίδια αναπτύσσουν ανασφάλειες όταν γεννιέται ένα νέο μωρό στην οικογένεια ή όταν ένας φίλος έρχεται να μείνει στον ίδιο χώρο. Αν ο ιδιοκτήτης επιστρέψει στην εργασία μετά από μια μακρά περίοδο παραμονής στο σπίτι, ή ακόμα και μόλις αρχίσει να πηγαίνει στο γυμναστήριο τακτικά, αυτό μπορεί επίσης να προκαλέσει ανησυχία σε ένα κατοικίδιο ζώο.

Συμπτώματα

Τα σκυλιά μπορεί να γαυγίζουν συνεχώς, να καταστρέφουν έπιπλα ή αντικείμενα, να ουρούν ή να λερώνουν με ακαθαρσίες παντού, και να γλείφουν ή να καθαρίζονται υπερβολικά. Οι γάτες μπορεί να δείξουν το άγχος τους γλείφοντας το τρίχωμά τους υπερβολικά σε σημείο να κάνουν κενά μπαλώματα στη γούνα τους. Ορισμένα κατοικίδια ζώα μπορεί να γρατσουνίσουν τα έπιπλα και να «μαρκάρουν» λερώνοντας το σπίτι, ενώ άλλα θα κρύβονται συνεχώς, ή θα γίνουν επιθετικά ή θα απομονώνονται.

Αντιμετώπιση

Δεν υπάρχουν γρήγορες διορθώσεις και δεν υπάρχουν εγγυήσεις όσον αφορά τη μη φυσιολογική συμπεριφορά των ζώων. Η συμπεριφορά των ζώων είναι σύνθετη και ακόμα και ο πιο έμπειρος συμπεριφοριστής κατοικίδιων μπορεί να θεραπεύσει εντελώς μόνο κάποιες από τις περιπτώσεις.

Ως κτηνίατρος, ασχολούμαι με κάθε κατοικίδιο εξατομικευμένα και στη συνέχεια δοκιμάζω ένα συνδυασμό φαρμάκων, διαχείρισης και στρατηγικών αντιμετώπισης. Δεδομένου ότι οι φοβίες και οι φόβοι μπορεί να έχουν σοβαρό αντίκτυπο στην υγεία και την ευημερία ενός κατοικίδιου ζώου, πρέπει να δοθεί έμφαση στη θεραπεία και όχι μόνο στη διαχείριση.

Μόνο μετά την ολοκλήρωση μιας ολοκληρωμένης εξέτασης και τη διεξαγωγή των καθιερωμένων εξετάσεων αίματος για να διασφαλιστεί η κανονική λειτουργία των ζωτικών οργάνων, θα ξεκινήσω φαρμακευτική αγωγή για θέματα συμπεριφοράς - και αυτό μόνο όταν αποτύχουν όλες οι άλλες επιλογές. Τα φάρμακα όπως η υδροχλωρική κλομιπραμίνη ή η φλουοξετίνη χρησιμοποιούνται μερικές φορές, αλλά είναι απίθανο να παράσχουν μακροπρόθεσμα οφέλη από μόνα τους.

Ακολουθούν ορισμένες αποτελεσματικές λύσεις χωρίς φάρμακα.

Εκπαίδευση συμπεριφοράς

Η ενασχόληση με ένα κατοικίδιο ζώο που έχει άγχος αποχωρισμού δεν είναι πολύ διαφορετική από το να αφήνεις ένα μικρό παιδί στο σπίτι όταν γυρίζεις πίσω στη δουλειά ή να πηγαίνεις το παιδί σου στον παιδικό σταθμό κάποιες ώρες τη μέρα. Ένας τρόπος αντιμετώπισης του προβλήματος είναι να εξαλείψετε τα σημάδια αναχώρησής σας, μια τεχνική που υποστηρίζεται από πολλούς συμπεριφοριστές κατοικίδιων ζώων.

Για παράδειγμα, θα μπορούσατε να προσπαθήσετε να φτιάξετε την τσάντα σας χωρίς να το παρατηρήσει το κατοικίδιό σας, να ντυθείτε με καθημερινά ρούχα και να αλλάξετε στη δουλειά ή να αποσπάσετε το κατοικίδιο σας με ένα παιχνίδι.

Με την πάροδο του χρόνου, ίσως χρειαστεί να προσποιηθείτε ότι φεύγετε από το σπίτι, αλλά στην πραγματικότητα να μην πάτε πουθενά. Ο στόχος εδώ είναι να διαχωριστούν τα σημάδια αναχώρησης από την πραγματική αναχώρηση. Προσπαθήστε να μην επιστρέφετε σπίτι κάνοντάς το να φαίνεται μεγάλη υπόθεση είτε προσπαθήστε να το κάνετε πολύ χαλαρά.

Επίσης, είναι σημαντικό να αυξήσετε την ανεξαρτησία του κατοικίδιου ζώου σας και να μειώσετε την υπερ-προσκόλλησή του. Θα πρέπει να αγνοήσετε τη συμπεριφορά του κατοικίδιου ζώου σας που αναζητάει προσοχή, όπως το να σας προκαλεί με την πατούσα του ή να τρίβεται πάνω σας για να του δώσετε σημασία, να γαβγίζει ή να γρυλίζει, αλλά δώστε του σημασία όταν είναι ήρεμο και ήσυχο. (Σημείωση: μην αγνοείτε το κατοικίδιο ζώο σας, αγνοείστε μόνο τη συμπεριφορά του που αναζητά την προσοχή.)

Μερικές φορές, μπορεί να είναι απαραίτητη η αποφυγή στενής επαφής με το κατοικίδιό σας για να μειωθεί η εξάρτησή του και η τάση του να «γαντζώνεται» πάνω σας. Προσπαθήστε να μην ενθαρρύνετε το κατοικίδιο ζώο σας να έρχεται και να κάθεται στην αγκαλιά σας όποτε το επιθυμεί. Αντ’ αυτού, θα πρέπει να είστε εσείς που θα ξεκινάτε την επαφή κάθε φορά. Θα μπορούσατε να απλώσετε μια πετσέτα στην αγκαλιά σας ως ένα σύνθημα για το κατοικίδιο ζώο σας για να καθίσει εκεί, ή να καλέσετε το κατοικίδιο ζώο σας για να καθίσει δίπλα σας.

Η εκπαίδευση συμπεριφοράς μπορεί να πάρει χρόνο και απαιτεί υπομονή. Εάν αντιμετωπίζετε προβλήματα με αυτές τις τεχνικές μόνοι σας, ίσως αξίζει να ζητήσετε βοήθεια από έναν ειδικό στη συμπεριφορά κατοικίδιων ζώων.

Άσκηση

Η αυξημένη άσκηση τείνει να κάνει τα κατοικίδια ζώα πιο ήρεμα και μειώνει το άγχος. Βεβαιωθείτε ότι το κατοικίδιό σας ασκείται αρκετά και προσπαθήστε να παίξετε μαζί του περισσότερο χρησιμοποιώντας διάφορα παιχνίδια και δραστηριότητες. Τα παιχνίδια στα οποία εγχύονται κατευναστικά - ηρεμιστικά βότανα (βλ. παρακάτω) μπορούν να σας βοηθήσουν ιδιαίτερα.

Διατροφή

Η σίτιση του κατοικίδιου σας με περισσότερους υδατάνθρακες μπορεί να ωφελήσει, καθώς αυξάνει τα επίπεδα σεροτονίνης, αλλάζοντας τη διάθεσή του. Δοκιμάστε να του δώσετε ζυμαρικά ή ρύζι μισή ώρα μετά από ένα κύριο πλούσιο σε πρωτεΐνη γεύμα, λίγο πριν φύγετε από το σπίτι.

Οι μαγειρεμένη βρώμη είναι άλλη μια καλή επιλογή καθώς μπορεί να έχει ηρεμιστική επίδραση.

Το ζεστό γάλα μπορεί επίσης να βοηθήσει καθώς περιέχει τρυπτοφάνη, μια φυσική χημική ουσία που μπορεί να προάγει τον ύπνο. Τα σκυλιά (και οι γάτες) τείνουν να μην στρεσάρονται όταν έχουν υπνηλία.

Η διατροφή του κατοικίδιού σας λίγο πριν φύγετε μπορεί επίσης να βοηθήσει από μόνη της, αποσπώντας τον από την αναχώρησή σας. Όταν καταγράφεται με κάμερα η συμπεριφορά των κατοικίδιων προκειμένου να παρατηρηθεί πότε εμφανίζουν άγχος, τα περισσότερα προβλήματα εμφανίζονται μέσα σε μια ώρα από την αποχώρηση του ιδιοκτήτη. Συνεπώς, η απασχόληση των κατοικίδιων με τροφή ή ένα ασφαλές παιχνίδι ή μασάζ μπορεί να τα αποτρέψει από το να στρεσαριστούν.

Βότανα

Τα βότανα είναι ιδανική λύση για να ηρεμούν τα αγχωτικά κατοικίδια. Όχι μόνο είναι αποτελεσματικά, αλλά είναι επίσης απίθανο να προκαλέσουν στο κατοικίδιό σας «hangover» όπως κάνουν κάποια ηρεμιστικά φάρμακα, και επιπλέον δεν είναι εθιστικά. Θυμηθείτε, ωστόσο, ότι όλα τα ζώα δεν παρουσιάζουν την ίδια απόκριση στα ηρεμιστικά βότανα, γι' αυτό προσπαθήστε να χρησιμοποιήσετε διαφορετικά βότανα μέχρι να βρείτε αυτό που δουλεύει για το κατοικίδιό σας. Αυτά τα βότανα είναι τα αγαπημένα μου για την ηρεμία των ανήσυχων ζώων.

• Η βαλεριάνα είναι εξαιρετική για τη μείωση της υπερευαισθησίας και των υστερικών καταστάσεων. Διατίθεται σε βάμμα και κάψουλες, ενώ μπορείτε να αγοράσετε και παιχνίδια με βαλεριάνα για σκύλους.
• Το χαμομήλι και η λεβάντα είναι αποτελεσματικά ηρεμιστικά βότανα και ισχυρά ηρεμιστικά. Η εφαρμογή μερικών σταγόνων αιθέριου ελαίου λεβάντας πίσω από τα αυτιά του σκύλου σας μπορεί να βοηθήσει να σταματήσει το γαύγισμα που σχετίζεται με το άγχος. Ή μπορείτε να κρεμάσετε το βαμβάκι αρωματισμένο με λεβάντα στο μέρος που κρύβεται ο σκύλος σας.

Ανθοθεραπεία

Ένας συνδυασμός από τα ανθοϊάματα Bach: aspen, mimulus and Rescue Remedy μπορεί να βοηθήσει το κατοικίδιό σας να ηρεμήσει πριν φύγετε. Οκτώ σταγόνες από κάθε ένα σε περίπου 30gr απεσταγμένου νερού μπορεί να κάνει θαύματα. Μπορείτε να τρίψετε δύο έως τέσσερις σταγόνες μεταξύ των χειλιών και των ούλων του μια ώρα πριν φύγετε. Μου αρέσει επίσης να χρησιμοποιώ ίαμα από άνθη βρώμης, το οποίο μπορεί να αποτελέσει ισχυρό αντίδοτο στις νευρικές συμπεριφορές.

Ηχητική θεραπεία

Τα περισσότερα κατοικίδια ζώα θα επωφεληθούν από την ηρεμιστική ηχοθεραπεία. Εάν παίζετε ένα συγκεκριμένο είδος μουσικής όταν είστε στο σπίτι ή παρακολουθείτε μια συγκεκριμένη τηλεοπτική εκπομπή, ίσως είναι χρήσιμο να αφήσετε την ίδια αναπαραγωγή μουσικής ή το ίδιο τηλεοπτικό κανάλι όταν δεν είστε στο σπίτι. Γενικά, προτιμάται η κλασσική μουσική ή οποιαδήποτε μουσική με αργό ρυθμό.