Παρασκευή, 08 Νοεμβρίου 2019 07:03

Τι συνέβη στο «Μη βλάπτειν»;

Είναι καιρός να ξανασκεφτούμε ριζικά πώς ασκούμε την ιατρική για να ξεκλειδώσουμε το πλήρες θεραπευτικό μας δυναμικό.

Πολλοί άνθρωποι παραξενεύονται όταν μαθαίνουν ότι οι γιατροί έχουν ορκιστεί σε έναν ιατρικό κώδικα δεοντολογίας που προτάθηκε πριν από 2.500 χρόνια από τον Έλληνα γιατρό και φιλόσοφο Ιπποκράτη - ο οποίος αναφέρει τη γνωστή ρήση: «ωφελέειν ή μη βλάπτειν».

Ωστόσο, γνωρίζουμε επίσης ότι η ιατρική συνταγογράφηση, η πιο κοινή παρέμβαση του γιατρού, αναγνωρίζεται ως η τρίτη μεγαλύτερη αιτία θανάτου στη σύγχρονη κοινωνία. Τι συμβαίνει;

Το να ξεπεράσουμε αυτό το παράδοξο δεν είναι τόσο εύκολο όσο μπορεί να ακούγεται. Υπάρχει μια σειρά παραγόντων που συμβάλλουν σε αυτό, πολλοί από τους οποίους στρέφονται προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, το γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι που πεθαίνουν από συνταγογραφούμενα φάρμακα είναι ήδη πολύ άρρωστοι. Το φάρμακο τότε λειτουργεί καταλυτικά για τον θάνατό τους.

Μετά, υπάρχει και η ιατρική εκπαίδευση των ιατρών: όταν έχεις εκπαιδευτεί στη φαρμακολογία και τη συνταγογράφηση φαρμάκων, δεν πρόκειται να συμμετάσχεις σε θεραπείες που είναι λιγότερο πιθανό να προκαλέσουν βλάβη. Όταν ολόκληρες γενιές έχουν μεγαλώσει με την έννοια του "ένα χάπι για κάθε αρρώστια" πολλοί ασθενείς απαιτούν μόνοι τους να τους δοθεί συνταγή. Στην πραγματικότητα, δεν φεύγουν από το γραφείο του γιατρού μέχρι να τους συνταγογραφήσει κάποιο φάρμακο.

Ένας άλλος παράγοντας είναι η μεγάλη επιβάρυνση για τους γιατρούς, ειδικά στην πρωτοβάθμια φροντίδα. Όταν χρειάζεται να δουν πάνω από 40 ασθενείς την ημέρα και ο χρόνος εξέτασης είναι μόνο οκτώ λεπτά, τι άλλο μπορεί πραγματικά να κάνει ένας γιατρός σε αυτόν τον περιορισμένο χρόνο;

Φυσικά, υπάρχουν πολλά που μπορούν να γίνουν, αλλά το μεγαλύτερο μέρος τους απαιτεί μεγάλες αλλαγές στον τρόπο άσκησης της ιατρικής. Απαιτεί επίσης μια από τις οικονομικά ισχυρότερες και πολιτικά σημαντικές βιομηχανίες στον πλανήτη να μείνει στην άκρη ή να διαφοροποιηθεί για να βρει επιχειρηματικές ευκαιρίες που δεν περιλαμβάνουν κατοχυρωμένες χημικές ουσίες, συχνά ξένες για τη φύση, με σοκαριστικά αρχεία ασφαλείας. (Διαβάσατε ποτέ το φύλλο οδηγιών ασθενούς για το τελευταίο φάρμακο που πήρατε;)

Μια πρόσφατη μελέτη από μια ομάδα του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ στο Ηνωμένο Βασίλειο μας υπενθυμίζει για μία ακόμη φορά ότι οι γιατροί στις ανεπτυγμένες χώρες συχνά βλάπτουν σημαντικά τους ασθενείς και πολλή από αυτή τη βλάβη μπορεί να προληφθεί. Στην πραγματικότητα, στο 12% αυτή η βλάβη που θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί διαπιστώθηκε ότι ήταν σοβαρή έως και απειλητική για τη ζωή.1

Αυτό συμβαδίζει με τις αναθεωρημένες μελέτες κυβερνητικών δεδομένων από το Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ, οι οποίες δείχνουν ότι τα νοσοκομεία είναι από τα πλέον επικίνδυνα μέρη και ότι οι θάνατοι -που θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί- στα νοσοκομεία είναι η μεγαλύτερη αιτία θανάτου.

Ένα άλλο μεγάλο μέρος του προβλήματος είναι οι προσδοκίες μας για τους γιατρούς. Οι περισσότεροι γιατροί πρωτοβάθμιας φροντίδας επιβαρύνονται τόσο έντονα από τον υπερβολικό φόρτο εργασίας ώστε το ποσοστό υπερκόπωσης και ο κίνδυνος αυτοκτονίας τους να είναι μεγαλύτερος από κάθε άλλη εργασιακή ομάδα στην κοινωνία.

Λάθη μπορούν να συμβούν πάντα, αλλά όταν υπάρχει έντονο στρες, τα λάθη συμβαίνουν συχνότερα.

Αργά ή γρήγορα, κάθε γιατρός κάνει κάποιο λάθος. Το νομικό σύστημα, ειδικά στις ΗΠΑ, ενίσχυσε τη σημασία της σιωπής προκειμένου να αποφευχθεί η ενοχοποίηση. Αλλά η σιωπή δεν βοηθά τους ασθενείς, ούτε βοηθά τους γιατρούς μακροπρόθεσμα.

Ένας από τους πιο ξεκάθαρους γιατρούς σχετικά με αυτό το θέμα είναι ο καναδός ιατρός έκτακτης ανάγκης Brian Goldman. Οι ομιλίες του στο TED σχετικά με το γιατί οι γιατροί θα πρέπει να μπορούν να πουν ότι λυπούνται για τα λάθη τους, είχαν σχεδόν 1,5 εκατομμύριο views, που σημαίνει ότι σαφώς χτύπησε μια ευαίσθητη χορδή στην κοινωνία.

Το μεγάλο ερώτημα είναι σε ποιο βαθμό θα μπορούσαν να μειωθούν τα ιατρικά λάθη και οι επακόλουθες βλάβες τους, αν οι γιατροί ήταν λιγότερο εξαρτημένοι από τα φάρμακα.

Ο συνιδρυτής της Cochrane, Δρ Peter Gøtzsche, ο οποίος απολύθηκε το 2018 από τον ίδιο τον οργανισμό που ίδρυσε, επειδή ήταν ειλικρινής για αμφιλεγόμενα θέματα που σχετίζονται με τα φάρμακα και τα εμβόλια, είπε στο BMJ το 2013: «Υπάρχουν απλές λύσεις στη θανατηφόρα μας φαρμακευτική επιδημία.»

«Κάνετε λιγότερες διαγνώσεις, συνταγογραφείτε λιγότερα φάρμακα και πείτε στους ασθενείς να διαβάζουν το φύλλο οδηγιών... Μια ζωή χωρίς φάρμακα είναι δυνατή για τους περισσότερους από εμάς τις περισσότερες φορές».

Ακούγεται αρκετά απλό, έτσι; Ο Ιπποκράτης, περίπου 2.500 χρόνια πριν από τον Gøtzsche, κατανοούσε επίσης τους κινδύνους των φαρμάκων και την ανάγκη να κάνουμε τα πράγματα διαφορετικά. Στον Ιπποκράτειο όρκο αναφέρει: «δεν θα χορηγήσω θανατηφόρο φάρμακο σε κανένα, έστω και αν παρακληθώ, ούτε θα υποδείξω τέτοια συμβουλή. Θα χρησιμοποιώ τη θεραπεία για να βοηθήσω τους ασθενείς κατά τη δύναμη και την κρίση μου, αλλά ποτέ για να βλάψω ή να αδικήσω».

Κάθε επαγγελματίας υγείας που έχει εκπαιδευτεί σε τομέα υγειονομικής περίθαλψης που δεν περιλαμβάνει φάρμακα ή χειρουργικές επεμβάσεις μπορεί σε πολλές περιπτώσεις να είναι μια καλή λύση. Ίσως κάποιες αφάρμακες μορφές θεραπείας να είναι καλύτερες ως πρώτη επιλογή, παρά ένας γιατρός πρωτοβάθμιας περίθαλψης που έχει να αντιμετωπίσει 40 ή περισσότερους ασθενείς την ίδια ημέρα.

Υπάρχει επίσης ένα μεγάλο κομμάτι που μπορείτε να κάνετε μόνοι σας. Η αυτοφροντίδα θα πρέπει να αφορά περισσότερο το σώμα σας και το πώς να έχει το σωστό περιβάλλον - τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά - και όχι μόνο να σας λέει πότε και πώς να παίρνετε τα φάρμακά σας.

Ας ξανασκεφτούμε το πώς ασκούμε την ιατρική και ας μάθουμε όσα περισσότερα μπορούμε για να ξεκλειδώσουμε αυτό το εξαιρετικό εσωτερικό φαρμακείο μας ώστε να προάγουμε την αυτοθεραπεία.

Αναφορές: BMl 2019; 366:14185

Ο Robert Verkerk Διευθύνων Σύμβουλος και Επιστημονικός Διευθυντής της Διεθνούς Συμμαχίας για τη Φυσική Υγεία (Alliance for Natural Health International), έχει εργαστεί τα τελευταία 25 χρόνια σε θέματα βιωσιμότητας στους τομείς της γεωργίας, του περιβάλλοντος και της υγείας. Ολοκλήρωσε το MSc και διδακτορικό του στο Imperial College του Λονδίνου και εργάστηκε ως μετα-διδακτορικός ερευνητής στον τομέα των επιπέδων τροφικών αλληλεπιδράσεων στα γεωργικά συστήματα. Ο Robert ίδρυσε τη Συμμαχία για τη Φυσική Υγεία (Alliance for Natural Health ) το 2002 για να βοηθήσει, να προστατέψει και να προωθήσει, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία της καλής επιστήμης και της καλής νομοθεσίας, βιώσιμες και φυσικές μεθόδους υγείας και περίθαλψης που απειλούνται ολοένα και περισσότερο από τις πιέσεις της φαρμακευτικής βιομηχανίας.

 

Κατηγορία Inbox

Τα ιατρικά λάθη σκοτώνουν τουλάχιστον 11.000 ασθενείς ετησίως στα νοσοκομεία του Ηνωμένου Βασιλείου - και ο αριθμός μπορεί να είναι υψηλότερος ακόμη καθώς άλλοι θάνατοι κρύβονται από συνωμοσία σιωπής. Οι υπεύθυνοι παραδέχονται ότι ο αριθμός είναι αρκετά συντηρητικός.

Οι αριθμοί δεν μειώνονται, επειδή οι γιατροί συχνά συμμαχούν μεταξύ τους και δεν δέχονται τα λάθη τους - και έτσι δεν εφαρμόζονται βελτιώσεις.

Ωστόσο, τα ανώτερα στελέχη της Εθνικής Υπηρεσίας Υγείας (NHS) θέλουν να αναστρέψουν την τάση αυτή, εισάγοντας νέα μέτρα που ενθαρρύνουν όλο το προσωπικό του νοσοκομείου να εντοπίζει τους κινδύνους και τα λάθη νωρίτερα και πριν υπάρξει θάνατος. Ελπίζουν ότι η νέα αυτή πρωτοβουλία θα σώσει 1.000 ζωές ετησίως εντός πέντε ετών. Σύμφωνα με αυτή, κάθε νοσοκομείο θα έχει ένα υπεύθυνο άτομο που οι νοσηλευτές και οι γιατροί θα μπορούν να προσεγγίσουν όταν υπάρχει ύποπτο σφάλμα που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή ενός ασθενή. Επιπλέον, όλο το νοσοκομειακό προσωπικό θα εκπαιδευτεί στον εντοπισμό περιστατικών ασφάλειας και στην αναφορά τους.

Ανακοινώνοντας το νέο σχέδιο, ο Dr. Aidan Fowler, διευθυντής ασφάλειας των ασθενών στο NHS, δήλωσε ότι θέλει να εισαγάγει μια πιο "απλή" κουλτούρα που δεν θα υποπέσει σε ένα παιχνίδι κατηγορίας ευθυνών και συμμαχιών όταν συμβαίνουν λάθη.

Η αναμενόμενη μείωση των θανάτων στα νοσοκομεία θα προέλθει από τη βελτίωση της συνταγογράφησης φαρμάκων και τη μείωση των λαθών, δήλωσε ο Dr. Fowler. Θα υπάρξει επίσης βελτίωση των υπηρεσιών μητρότητας. Πολύ λίγοι θάνατοι είναι αποτέλεσμα σκόπιμων αδικημάτων όμως πιο συχνά πρόκειται για ειλικρινή λάθη ή προβλήματα στα συστήματα, συμπεριλαμβανομένης της συνταγογράφησης φαρμάκων, αναφέρει.

Πηγή: Daily Telegraph, July 2, 2019

Κατηγορία Έρευνα

Νέα μελέτη ανακάλυψε ότι περίπου 200.000 Αμερικανοί πεθαίνουν κάθε χρόνο λόγω κάποιου ιατρικού λάθους και αυτά τα λάθη είναι πιθανότερο να συμβούν όταν ο γιατρός υποφέρει από το σύνδρομο εργασιακής εξουθένωσης.

Είναι μια αποτυχία ολόκληρου του ιατρικού συστήματος που θέτει σε κίνδυνο τις ζωές των ασθενών, λένε ερευνητές από τη Σχολή Ιατρικής του Στάνφορντ.

Οι γιατροί που είναι εξαντλημένοι ή υποφέρουν από το σύνδρομο εργασιακής εξουθένωσης (burnout) έχουν διπλάσιες πιθανότητες να κάνουν ένα λάθος που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή του ασθενούς. Σε μια έρευνα 6.695 γιατρών, σε ποσοστό 55% δήλωσαν ότι είχαν υποστεί πρόσφατα συμπτώματα εξάντλησης και εξουθένωσης και το 10% από αυτούς παραδέχτηκε ότι έκανε τουλάχιστον ένα σημαντικό ιατρικό λάθος τους προηγούμενους τρεις μήνες.

Ήταν επίσης τέσσερις φορές πιο πιθανό να συμβεί κάποιο σοβαρό ιατρικό λάθος στις κλινικές και τις ιατρικές μονάδες που είχαν χαμηλούς βαθμούς ασφαλείας, όπως βαθμολογήθηκαν από τους γιατρούς. Ωστόσο, άλλες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι ο ρυθμός ιατρικών λαθών τριπλασιάζεται σε καλά οργανωμένες και ασφαλείς μονάδες αν ο γιατρός έχει εξαντληθεί, αναφέρουν οι ερευνητές, γεγονός που υποδηλώνει ότι η εργασιακή εξουθένωση είναι ο μεγαλύτερος παράγοντας για την ασφάλεια των ασθενών.

Η εργασιακή εξουθένωση του γιατρού αποτελεί πια «εθνική επιδημία», λένε οι ερευνητές, που επηρεάζει τους μισούς γιατρούς. Χαρακτηρίζεται από συμπτώματα εξάντλησης και αισθήματα μειωμένης αποτελεσματικότητας.

Οι γιατροί που αντιμετωπίζουν εργασιακή εξουθένωση έχουν διπλάσια πιθανότητα να σκεφτούν την αυτοκτονία.

 

ΠηγήMayo Clinic Proceedings, 2018; doi: 10.1016/j.mayocp.2018.05.014.

Κατηγορία Έρευνα