Οι καρδιολόγοι που ακολουθούν πιο ολιστική προσέγγιση υποστηρίζουν ότι το 90% των καρδιακών προσβολών θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί. Η έρευνα ανακαλύπτει ότι οι καρδιακές παθήσεις δεν προκαλούνται από υψηλή χοληστερόλη, αλλά από φλεγμονή και αντίσταση στην ινσουλίνη.

Οι καρδιακές παθήσεις εξακολουθούν να είναι η κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως και οργανισμοί όπως η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρία τονίζουν ότι στο 50% των περιπτώσεων, δεν εμφανίζονται συμπτώματα παρά μόνο όταν είναι πλέον αργά.

Ωστόσο, κάποιοι καρδιολόγοι πιστεύουν ότι αυτή η στατιστική μπορεί να αλλάξει και αναφέρουν ένα πλήθος επιστημονικών δημοσιεύσεων που μπορεί να προσδιορίσει ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από καρδιακές προσβολές προτού αυτές συμβούν. Επιπλέον, προτείνουν λύσεις για το πώς αντιμετωπίζονται αυτοί οι κίνδυνοι και πώς μπορεί κανείς να φροντίσει την υγεία της καρδιά του ώστε να αποτραπεί ο κίνδυνος καρδιακής προσβολής.

"Οι καρδιακές προσβολές μπορούν να προληφθούν" υποστηρίζει ο ολιστικός καρδιολόγος Joel Kahn, καθηγητής κλινικής καρδιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Wayne στο Detroit του Michigan και διευθυντής του κέντρου καρδιακής υγείας Kahn Center for Cardiac Longevity.

Ο Kahn είναι πεπεισμένος ότι πάνω από το 90% των καρδιακών προσβολών μπορεί να αποτραπεί, κυρίως με λίγες αλλαγές στη διατροφή και στον τρόπο ζωής. Το τεράστιο μέγεθος αυτού του ισχυρισμού είναι εκπληκτικό. Αυτό σημαίνει ότι μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες, θα μπορούσαν να αποφευχθούν περισσότερες από 700.000 από τις 785.000 καρδιακές προσβολές που εμφανίζονται κάθε χρόνο. Περισσότερες από 360.000 από τις σχεδόν 400.000 ζωές που χάνονται από καρδιακές παθήσεις ετησίως θα μπορούσαν να σωθούν. Για να μην αναφέρουμε τα τεράστια ποσά που δαπανώνται κάθε χρόνο για ιατρικά έξοδα αλλά και τη μείωση της παραγωγικότητας από καρδιακές ασθένειες.1

Όπως και άλλοι καρδιολόγοι που επικρίνουν την επικρατούσα ιατρική, ο Kahn, ο οποίος έχει χρησιμοποιήσει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την αντιμετώπιση και την αναστροφή καρδιακών παθήσεων σε περισσότερους από 10.000 ασθενείς, λέει ότι το παράδειγμα που ακολουθείται σήμερα δεν είναι μόνο μία κολοσσιαία αποτυχία, αλλά επιπλέον συμβάλλει στην καρδιακή νόσο, αντιμετωπίζοντας τους πάντες με φάρμακα ή μπαλονάκι και στεντ, τα οποία φέρουν επικίνδυνες παρενέργειες και ψευδές αίσθημα ασφάλειας.

"Αυτή τη στιγμή στην καρδιολογία, κανένα από τα χάπια, κανένα από τα φάρμακα, καμία από τις συνήθεις διαδικασίες, καμία από τις χειρουργικές επεμβάσεις, δεν έχει να κάνει με την αιτία της ασθένειας. Ωστόσο, έχουμε χτίσει μία βιομηχανία δισεκατομμυρίων σε μια ασθένεια που δεν υπάρχει στον μισό κόσμο", δήλωσε ο Caldwell Esselstyn Jr., διευθυντής του προγράμματος καρδιαγγειακής πρόληψης και θεραπείας στο Clinic Wellness Institute του Κλίβελαντ.

Ο εφιάλτης της χοληστερόλης

Τα τελευταία 30 χρόνια, η φαρμακευτική βιομηχανία έχει δημιουργήσει τεράστιες καμπάνιες κατά της χοληστερόλης. Για περισσότερο από μια δεκαετία, οι στατίνες, τα φάρμακα για τη μείωση της χοληστερόλης συγκαταλέγονται στα διασημότερα φάρμακα στον κόσμο. Μόνο ένα από αυτά, το Lipitor της Pfizer είχε κέρδος περισσότερα από 100 δισεκατομμύρια δολάρια μεταξύ του 2003 και του 2011 όταν έληξε η πατέντα του. Ακόμη και με τον ανταγωνισμό των γενόσημων φαρμάκων, εξακολουθεί να βγάζει περισσότερα από 2 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.

Με τα χρόνια, τα όρια για τα υγιή επίπεδα χοληστερόλης έχουν αλλάξει ξανά και ξανά. Όποτε μειώνεται το κατώτατο όριο, η αγορά της στατίνης διευρύνει μαζικά το κοινό της, καθώς εκατομμύρια περισσότεροι άνθρωποι εμφανίζουν την ανάγκη για συνταγογραφήσεις φαρμάκων που μειώνουν τη χοληστερόλη.

Πριν από είκοσι χρόνια, το όριο για την «αυξημένη» χοληστερόλη στις ΗΠΑ ήταν 240mg/dL, ενώ σήμερα το "υγιές" όριο ορίζεται στα 200mg/dL). Σε μια μελέτη μεγάλης κλίμακας με περισσότερους από 39.000 αμερικανούς ενήλικες, η μέση ολική χοληστερόλη μειώθηκε από 204mg/dL το 1999 σε 189mg/dL το 2013.2

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας σχετικά με τις στατίνες προέρχεται απευθείας από την ίδια τη φαρμακευτική βιομηχανία ή ακολουθεί ένα μονοπάτι χρήματος που οδηγεί σε αυτήν. Για παράδειγμα, μια πρόσφατη μελέτη που εξέτασε τις ανησυχίες σχετικά με τις επικίνδυνες παρενέργειες των στατινών, ειδικά για τους ηλικιωμένους, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι παρά τις «λιγότερο αξιόπιστες άμεσες αποδείξεις οφέλους» σε άτομα άνω των 75 ετών, οι στατίνες εξακολουθούν να αξίζουν το ρίσκο. Ωστόσο, σχεδόν όλοι οι ερευνητές που συμμετείχαν στην ομάδα που συνέταξε τη μελέτη έλαβαν επιχορηγήσεις ή / και "προσωπικές αμοιβές" από τους παρασκευαστές στατινών συμπεριλαμβανομένων των Pfizer, Merck και AstraZeneca. Η επιρροή των συγγραφέων αποκαλύπτει πώς η ιατρική εκπαίδευση και κατάρτιση καθώς και η έρευνα έχουν αιχμαλωτιστεί από τα συμφέροντα της βιομηχανίας.3

Περίπου ένας στους 400 ανθρώπους κληρονομεί μια γενετική ανικανότητα να μεταβολίζει τη χοληστερόλη, σύμφωνα με τον Δρ Kahn. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι στατίνες ίσως να βοηθούν.

Ωστόσο τώρα, νέα στοιχεία δείχνουν μια διαφορετική υποκείμενη παθογένεση της νόσου. "Όλο και περισσότερο, φαίνεται ότι η φλεγμονή είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο", λέει ο Dr Esselstyn της Κλινικής Κλίβελαντ, συγγραφέας του Prevent and Reverse Heart Disease (Avery, 2008).

Αναφέρει μια μελέτη ορόσημο του 2017 από το Brigham and Women's Hospital στη Βοστόνη, η οποία παρακολούθησε περισσότερα από 10.000 ασθενείς που είχαν υποστεί καρδιακή προσβολή που είχαν αυξημένα επίπεδα φλεγμονής. Στους ασθενείς αυτούς δόθηκε ένα αντιφλεγμονώδες φάρμακο, το canakinumab, το οποίο δεν επηρέασε καθόλου τα «κακά» επίπεδα λιποπρωτεϊνών χαμηλής πυκνότητας (LDL χοληστερόλη). Ωστόσο, το φάρμακο μείωσε τον κίνδυνο να υποστούν μια δεύτερη καρδιακή προσβολή (συνήθως περίπου 25% σε διάστημα πέντε ετών) κατά 15 έως 17% σε διάστημα 25 ετών, όταν τα επίπεδα φλεγμονής μειώθηκαν επίσης. Η ανάγκη για χειρουργική επέμβαση bypass και αγγειοπλαστική μειώθηκε επίσης κατά 30%.

Ωστόσο, το φάρμακο canakinumab έχει τα δικά του προβλήματα καθώς οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ένας στους 1.000 συμμετέχοντες υπέστη μία απειλητική για τη ζωή λοίμωξη, πιθανώς λόγω της καταστολής του ανοσοποιητικού συστήματος από το φάρμακο. Εκτός από αυτή τη μέθοδο, υπάρχουν και πολλές άλλες ασφαλείς, μη φαρμακευτικές, εναλλακτικές στρατηγικές για την καταπολέμηση της φλεγμονής.4

Σε χρόνιες φλεγμονές, το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιείται από ερεθίσματα όπως το κάπνισμα και οι παράγοντες του ανοσοποιητικού συστήματος αλληλεπιδρούν με παράγοντες μεταβολικού κινδύνου για να αρχίσουν να δημιουργούν συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες (αθηροσκλήρωση), οι οποίες μπορεί να δημιουργήσουν ξαφνικά έναν θρόμβο που οδηγεί σε καρδιακή προσβολή. Μόλις 30 λεπτά παθητικού καπνίσματος αυξάνει την δραστηριότητα των αιμοπεταλίων που μπορεί να οδηγήσει σε πήξη του αίματος και οι πρόσφατες μειώσεις των καρδιαγγειακών παθήσεων συνδέονται με την πτώση των ποσοστών καπνίσματος.

Ο Δρ Aseem Malhotra, βρετανός καρδιολόγος και ειλικρινής κριτικός των επικρατούντων προσεγγίσεων στις καρδιακές παθήσεις, ονομάζει τη χρόνια φλεγμονή «δίδυμο αδελφό» της αντίστασης στην ινσουλίνη, υποστηρίζοντας ότι «όσο  περισσότερη αντίσταση στην ινσουλίνη στο σώμα ενός ατόμου, τόσο πιο συστηματική φλεγμονή και αντίστροφα».

Μάλιστα, μια μελέτη του 2009 που ανέλυσε όλους τους γνωστούς παράγοντες κινδύνου για καρδιακές παθήσεις κατέληξε στο συμπέρασμα: "Η αντίσταση στην ινσουλίνη είναι πιθανόν η μόνη σημαντική αιτία της στεφανιαίας αρτηριακής νόσου."

Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι προλαμβάνοντας την αντίσταση στην ινσουλίνη θα μπορούσαν να μειωθούν οι καρδιακές προσβολές κατά 42%, σε σύγκριση με το 36% για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης και μόλις 16% για τη μείωση της χοληστερόλης LDL.5

Οι αλλαγές της διατροφής και του τρόπου ζωής που περιγράφονται παρακάτω έχουν αποδειχθεί ότι προστατεύουν την καρδιά στοχεύοντας στη φλεγμονή και τον.

Φυσική αντιμετώπιση

Ακολουθούν οι επτά καλύτερες πρακτικές συμβουλές από κορυφαίους ολιστικούς καρδιολόγους που μπορείτε να εφαρμόσετε για να αποτρέψετε ή να αντιστρέψετε τις καρδιαγγειακές παθήσεις.

Αληθινό φαγητό

Εκτός από το κάπνισμα, τίποτα δεν επηρεάζει την υγεία της καρδιάς τόσο πολύ όσο η τροφή. Μόνο ένα μήλο την ημέρα προσφέρει καλύτερη προστασία από μια στατίνη.6

Υπάρχουν αμέτρητα βιβλία και ιστοσελίδες από γιατρούς που προσφέρουν συμβουλές διατροφής για μια υγιή καρδιά, όπου όμως υπάρχουν πάρα πολλές αντιφάσεις. Η καλύτερη λύση είναι να αναζητήσουμε τους κοινούς παρονομαστές σε όλες αυτές τις συμβουλές. Εδώ είναι τα βασικά στοιχεία που έχουν οι περισσότερες διατροφικές συνήθειες για την καρδιά:

Τρώτε περισσότερα λαχανικά και μούρα. Οι περισσότερες δίαιτες για την υγεία της καρδιάς έχουν ως βάση τα τρόφιμα φυτικής προέλευσης, περιλαμβάνοντας πολλά φρέσκα λαχανικά. Βεβαιωθείτε ότι τα ωμά και μαγειρεμένα λαχανικά, κατά προτίμηση χωρίς φυτοφάρμακα, καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος του πιάτου σας.

Κόψτε τη ζάχαρη, ειδικά την επεξεργασμένη. Η ζάχαρη πυροδοτεί τον διαβήτη και τα αυξανόμενα επίπεδα σακχάρου στο αίμα βρίσκονται πίσω από την αντίσταση στην ινσουλίνη. Όταν θέλετε κάτι γλυκό, προτιμήστε ένα κομμάτι φρούτων ή ένα πλακίδιο βιολογικής μαύρης σοκολάτας.

Εξαλείψτε όλα τα επεξεργασμένα τρόφιμα από τη διατροφή σας, ειδικά τις υπερ-επεξεργασμένες, συσκευασμένες τροφές, συμπεριλαμβανομένων των συσκευασμένων ψωμιών, μπισκότων, κράκερς, κέικ, δημητριακών πρωινού, φαστ φουντ και οτιδήποτε περιέχει επεξεργασμένα φυτικά έλαια.

Τρώτε μια χούφτα ωμούς ξηρούς καρπούς κάθε μέρα. Μια μελέτη του 2013 που συμπεριέλαβε περίπου 18.000 άτομα, η οποία δημοσιεύθηκε στο New England Journal of Medicine διαπίστωσε ότι εκείνοι που έτρωγαν τους περισσότερους ξηρούς καρπούς έζησαν περισσότερο. Στην πραγματικότητα, όσο περισσότερους καρπούς έτρωγαν, τόσο λιγότερο πιθανό ήταν να πεθάνουν από καρκίνο, καρδιακές παθήσεις και αναπνευστικά νοσήματα.7

Νηστεία

Ένας μεγάλος αριθμός ολιστικών καρδιολόγων προτείνει κάποιο είδος νηστείας, είτε είναι μία ή δύο φορές την εβδομάδα για 24 ώρες, είτε να τρώει κανείς μόνο μέσα σε ένα παράθυρο οκτώ ωρών κάθε μέρα (διαλείπουσα νηστεία). Ο Aseem Malhotra συνιστά να παρακάμπτεται το πρωινό γεύμα, αν και ο ίδιος πίνει καφέ με κρέμα καρύδας το πρωί.

Η νηστεία μπορεί να βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο το σώμα σας μεταβολίζει τη ζάχαρη, γεγονός που μειώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη. Μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι άνδρες που έτρωγαν τρία γεύματα μέσα σε ένα παράθυρο οκτώ ωρών (στις 1 μ.μ., 4 μ.μ. και 8 μ.μ.) είχαν μειωμένες συγκεντρώσεις γλυκόζης αίματος και ινσουλίνης σε σύγκριση με εκείνους που έτρωγαν τρία γεύματα σε διάστημα 12 ωρών (στις 8 π.μ., 1 μ.μ. και 8 μ.μ.). Είχαν επίσης αυξημένα επίπεδα αδιπονεκτίνης, μιας ορμόνης που μειώνει τη φλεγμονή και βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη.8

Σωματική άσκηση

Εκατοντάδες μελέτες δείχνουν τα καρδιακά οφέλη της τακτικής άσκησης, αλλά μια μελέτη του 2017 με συμμετοχή 130.000 ατόμων σε 17 χώρες υπογραμμίζει ότι δεν χρειάζεστε να γραφτείτε σε γυμναστήριο για να έχετε αυτά τα οφέλη.

Η μελέτη Prospective Urban Rural Epidemiology (PURE) έδειξε ότι οποιαδήποτε δραστηριότητα - από το τρέξιμο σε διάδρομο μέχρι το περπάτημα στην εργασία ή το σκούπισμα ενός δαπέδου - επιτρέπει στους ανθρώπους να πληρούν την οδηγία των 30 λεπτών δραστηριότητας την ημέρα ή 150 λεπτών την εβδομάδα για την αύξηση του καρδιακού ρυθμού.

Η εκπλήρωση της κατευθυντήριας οδηγίας με οποιονδήποτε τρόπο μείωσε τον κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία κατά 28% και το θάνατο από καρδιακές παθήσεις κατά 20%.9 Σύμφωνα με τον Δρ. Salim Yusuf, διευθυντή του Ινστιτούτου Έρευνας Υγείας στο Πανεπιστήμιο McMaster του Καναδά και τον κύριο ερευνητή της μελέτης PURE: "Αν ο καθένας μας ήταν δραστήριος για τουλάχιστον 150 λεπτά την εβδομάδα, για περισσότερα από επτά χρόνια θα μπορούσε να αποφευχθεί το 8% των θανάτων".

Επιπλέον, όσο περισσότερη σωματική δραστηριότητα - οποιαδήποτε μορφής - τόσο μεγαλύτερα είναι τα οφέλη, χωρίς ένδειξη όριου. Οι άνθρωποι που ασκούνται σωματικά περισσότερααπό 750 λεπτά την εβδομάδα είχαν 36% μείωση του κινδύνου θανάτου.

Τοξίνες

Τα τοξικά μέταλλα όπως ο μόλυβδος και το αρσενικό και οι χημικές ουσίες που διαταράσσουν τις ορμόνες, όπως οι φθαλικές ενώσεις και η δισφαινόλη από πλαστικά, συνδέονται όλο και περισσότερο με καρδιακές παθήσεις.10

Το 2013, μια τεράστια συγκριτική μελέτη 31 εκατομμυρίων δολαρίων από τα Αμερικανικά Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας σόκαρε τους καρδιολόγους όταν ανέφερε μια μέτρια μείωση στα καρδιακά επεισόδια μεταξύ των ασθενών που έλαβαν μια μορφή θεραπείας χηλίωσης - η οποία αφαιρεί τοξικά μέταλλα από το σώμα.

Συγκεκριμένα, η θεραπεία χηλίωσης συνδέθηκε με μείωση κατά 40% των καρδιακών επεισοδίων στους καρδιακούς ασθενείς με διαβήτη, με μια πιο μέτρια πτώση μεταξύ των μη διαβητικών. Σε συνδυασμό με πολυβιταμίνες, η θεραπεία ήταν ακόμη πιο αποτελεσματική.11

Ο Δρ Kahn συνιστά οι ασθενείς του να χρησιμοποιούν Ν-ακετυλοκυστεΐνη για να βοηθήσει να καθαρίσουν τις τοξίνες από το σώμα και να τρώνε σταυρανθή λαχανικά όπως το κουνουπίδι και το μπρόκολο, τα οποία επίσης βοηθούν στη χηλίωση των μετάλλων.

Μια μελέτη Ν-ακετυλοκυστεΐνης που δόθηκε σε δόση 1,8 γραμμάρια την ημέρα για μόλις τέσσερις εβδομάδες διαπίστωσε ότι το συμπλήρωμα μείωσε τα επίπεδα του φλεγμονώδους μορίου ομοκυστεΐνης και επίσης μείωσε την αρτηριακή πίεση ανεξάρτητα από το αν ήταν καπνιστές ή την κατάσταση της χοληστερόλης των ασθενών.12

Ιδρώτας

Ο ιδρώτας είναι ένας βασικός τρόπος για τον οργανισμό να αποβάλλει τοξίνες, συμπεριλαμβανομένων τοξικών μετάλλων όπως ο μόλυβδος, το αρσενικό και ο υδράργυρος, και να απαλλαγεί από ανεπιθύμητες φθαλικές ενώσεις από τα πλαστικά.13 Πολλές μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι η τακτική χρήση σάουνας συνδέεται με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία. Η σάουνα έχει βρεθεί ότι μειώνει την αρτηριακή πίεση και βελτιώνει τη λειτουργία των αρτηριών.14

Μια μελέτη του 2018 από ερευνητές στη Φινλανδία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι όσο πιο συχνά οι άνθρωποι συχνάζουν σε μια σάουνα και όσο περισσότερο παραμένουν σε αυτή, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να τους συμβεί κάποιο θανατηφόρο καρδιαγγειακό επεισόδιο κατά τη μέση ηλικία.15

Βερβερίνη (Berberine)

Η βερβερίνη, ένα παράγωγο του φυτού goldthread (coptis), έχει χρησιμοποιηθεί στην κινεζική ιατρική για περισσότερα από 2.500 χρόνια και πρόσφατα το ενδιαφέρον για τα φαρμακευτικά του αποτελέσματα στην καρδιά έχει αυξηθεί στη Δύση. Μια επανεξέταση του 2015 περιγράφει τα θετικά αποτελέσματα της βερβερίνης στην καρδιακή ανεπάρκεια, την υψηλή αρτηριακή πίεση, τα υψηλά επίπεδα χοληστερόλης, την αντίσταση στην ινσουλίνη, τις ανωμαλίες του καρδιακού ρυθμού και την πήξη του αίματος,16 και έχει επίσης αποδειχθεί ότι μειώνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, καταπολεμά την παχυσαρκία και έχει αντιοξειδωτική -αντιφλεγμονώδη δράση.17

Προτεινόμενη ημερήσια δόση: 500 mg τρεις φορές την ημέρα.

Μαγνήσιο

Το μαγνήσιο είναι απαραίτητο για την ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, τον γλυκαιμικό έλεγχο και την κατανομή των λιπών στο σώμα. Είναι επίσης σημαντικό για την καρδιαγγειακή λειτουργία. Σύμφωνα με μια επισκόπηση του 2018, περίπου το 42% των νοσηλευόμενων ασθενών είχαν ανεπάρκεια σε μαγνήσιο. Μια άλλη μελέτη σε μια μονάδα καρδιακής εντατικής θεραπείας διαπίστωσε ότι το 53% των ασθενών είχαν επίπεδα μαγνησίου κάτω από το χαμηλότερο φυσιολογικό όριο.19

Προτεινόμενη ημερήσια δοσολογία: 400-800 mg, αλλά 500 mg δύο φορές την ημέρα εάν έχετε αίσθημα καρδιακών παλμών. Επιλέξτε χηλικό μαγνήσιο ή γλυκινικό και αποφύγετε το οξείδιο του μαγνησίου, το οποίο μπορεί να ερεθίσει το πεπτικό σύστημα.

Συνένζυμο Q10

Τα μιτοχόνδρια είναι τα κέντρα ενέργειας σε κάθε κύτταρο του σώματός σας. Η οξειδωτική βλάβη σε αυτές τις μικρές μπαταρίες συμβάλλει σε ένα ευρύ φάσμα παθήσεων, συμπεριλαμβανομένων των καρδιαγγειακών ασθενειών. Εδώ και 50 χρόνια, οι ερευνητές γνωρίζουν ότι το συνένζυμο Q10 (CoQ10) έχει αντιοξειδωτική δράση και είναι σημαντικό για τη μεταφορά ενέργειας που λαμβάνει χώρα στα μιτοχόνδρια. Ωστόσο, οι στατίνες έχουν αποδειχθεί ότι καταστρέφουν ριζικά το CoQ10, γεγονός που μπορεί να εξηγήσει την κοινή τους παρενέργεια της κόπωσης και του πόνου στους μύες. Αρκετές μελέτες συστήνουν στους γιατρούς να συνταγογραφούν CoQ10 στους ασθενείς τους που λαμβάνουν στατίνες για να αντιμετωπιστεί αυτή η παρενέργεια του φαρμάκου. Εντούτοις, τα δεδομένα δεν είναι ξεκάθαρα ως προς το αν παρέχουν ή όχι οφέλη.20 Ένας πιθανός λόγος για αυτά τα μικτά αποτελέσματα είναι η δυσκολία παροχής του CoQ10 μέσα στο κύτταρο όπου αυτό είναι απαραίτητο.

Πρόσφατα, οι ερευνητές ανέπτυξαν αντιοξειδωτικά που στοχεύουν στα μιτοχόνδρια για να ξεπεράσουν αυτό το πρόβλημα. Η συμπλήρωση μιτοκινόνης (MitoQ) συνδέει ένα λιποδιαλυτό μόριο με το CoQ10 προκειμένου να βοηθηθεί να διεισδύσει μέσα στις μεμβράνες των μιτοχονδρίων. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2018 στο περιοδικό της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας, Hypertension, προσθέτει στο τεράστιο πλήθος ερευνών ότι αυτό το νέο αντιοξειδωτικό θα μπορούσε να είναι ένα ισχυρό εργαλείο στον πόλεμο ενάντια στις καρδιοπάθειες αλλά και σε άλλες παθήσεις.

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κολοράντο που έλεγξαν το συμπλήρωμα σε υγιείς άνδρες και γυναίκες διαπίστωσαν ότι, σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο, η μιτοκινόνη αύξησε τη διαστολή των αιμοφόρων αγγείων κατά 42%, πράγμα που σημαίνει ότι τα αιμοφόρα αγγεία λειτουργούσαν όπως σε κάποιον νεώτερο κατά 15 έως 20 έτη. Η μελέτη έδειξε επίσης ότι η μιτοκινόνη μείωσε το οξειδωτικό στρες στα μιτοχόνδρια. Αυτά τα πιο πρόσφατα ευρήματα, αν είναι σωστά, υποδηλώνουν ότι η μιτοκινόνη μπορεί να οδηγήσει σε πτώση των καρδιακών παθήσεων κατά 13%.21

Μην ξεχνάτε να αναπνέετε σωστά

Το άγχος έχει συνδεθεί ιδιαίτερα με τις καρδιακές παθήσεις. Η άσκηση, η προσευχή και ο διαλογισμός, ο εθελοντισμός της κοινότητας και η γιόγκα συνιστώνται ως τρόποι για να εκτονωθεί το στρες. Το άγχος σχετίζεται με τη ρηχή, γρήγορη αναπνοή, έτσι επιβραδύνοντας και εμβαθύνοντας την αναπνοή έχουμε την αντίθετη ηρεμιστική επίδραση στο νου, το σώμα και την καρδιά. Ο Δρ Kahn προτείνει μια αναπνευστική άσκηση 90 δευτερολέπτων για να αντιμετωπιστεί την αίσθημα παλμών και άγχους, που ονομάζεται 4-7-8:

  1.  Καθίστε ευθεία σε μια καρέκλα.
  2. Τοποθετήστε την άκρη της γλώσσας σας επάνω στην πίσω επιφάνεια των μπροστινών δοντιών και κρατήστε την εκεί καθ 'όλη τη διάρκεια της άσκησης.
  3. Εισπνεύστε ήσυχα και αργά μετρώντας μέχρι το 4.
  4. Κρατήστε την αναπνοή σας μετρώντας μέχρι το 7.
  5. Εκπνεύστε από το στόμα μετρώντας μέχρι το 8, κάνοντας ένα ελαφρύ ήχο (και διατηρώντας τη γλώσσα σας στη θέση της στα δόντια).
  6. Επαναλάβετε τον κύκλο αναπνοής 4-7-8 άλλες τρεις φορές, για συνολικά τέσσερις κύκλους.

Και άλλες λύσεις για υγιή καρδιά

Η τρέχουσα ιατρική έρευνα δείχνει πολλές ισχυρές εναλλακτικές λύσεις αντί των στατινών και των φαρμάκων για την υπέρταση, χωρίς παρενέργειες:

Μπλε φως. Οι ερευνητές του πανεπιστημίου του Surrey διαπίστωσαν ότι η έκθεση σε ορατό μπλε φως (στα 450nm) έχει θετικά αποτελέσματα στην αρτηριακή πίεση, την αρτηριακή δυσκαμψία και τη ροή του αίματος. Το φως επίσης ενισχύει τα επίπεδα προστατευτικών ενώσεων του νιτρικού οξειδίου στην κυκλοφορία, παρόμοια με αυτά που παράγονται από την έκθεση στο ηλιακό φως.22

Η βιταμίνη D, η «βιταμίνη του ήλιου» που παράγει το δέρμα μας μετά την έκθεση στο ηλιακό φως, είναι ιδιαίτερα προστατευτική για την καρδιά, ειδικά για εκείνους με πολύ υψηλό κίνδυνο που έχουν ήδη υποστεί μία καρδιακή προσβολή. Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Sydney έδειξαν ότι η βιταμίνη D ήταν σε θέση να σταματήσει τον σχηματισμό κυττάρων που προκαλούν φλεγμονή και ουλώδη ιστό μετά από καρδιακή προσβολή και έτσι να μειωθεί η πιθανότητα μιας δεύτερης προσβολής.23

Προτεινόμενη ημερήσια δοσολογία: Καλό είναι να διατηρούνται τα επίπεδα 25(OH)D στο αίμα μεταξύ 100-150nmol/L ή 40-60ng/ml ή να λαμβάνονται τουλάχιστον 4.000-10.000 IU ημερησίως.

Ashwagandha. Επίσης γνωστή ως ινδικό ginseng, η ashwagandha, που χρησιμοποιείται στην ιατρική της Αγιουρβέδα εδώ και αιώνες, είναι γνωστή ως «προσαρμογόνο» βότανο, εξαιτίας της ικανότητάς της να αντισταθμίζει τις επιδράσεις του στρες στο σώμα. Η Ashwagandha έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει την παραγωγή οξειδίου του αζώτου από λευκά αιμοσφαίρια,24 που εξηγεί την αντιφλεγμονώδη δράση και τα οφέλη της στην καρδιαγγειακή υγεία.

Προτεινόμενη ημερήσια δοσολογία: 500mg δύο φορές την ημέρα, για την αντιμετώπιση του άγχους, σύμφωνα με τις συστάσεις του καρδιολόγου Joel Kahn

Η L-theanine, ένα αμινοξύ που βρίσκεται στο πράσινο και το μαύρο τσάι και σε ορισμένα μανιτάρια, έχει αποδειχθεί ότι μειώνει το άγχος και τις αλλαγές που προκαλούνται από το άγχος στην αρτηριακή πίεση,25 οι οποίες με τη σειρά τους συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου.

Προτεινόμενη ημερήσια δοσολογία: Ο J.Kahn συνιστά 200mg δύο φορές την ημέρα.

Το Rhodiola rosea, ή η ρίζα της Αρκτικής, είναι άλλο ένα βότανο που μειώνει το άγχος και έχει αποδειχθεί ότι ελέγχει τον ακανόνιστο καρδιακό ρυθμό.26

Προτεινόμενη ημερήσια δόση: 100mg.

Βιβλιογραφικές πηγές

  1. American Heart Association. Cardiovascular Disease: A Costly Burden for America. 2017
  2. JAMA Cardiol, 2017; 2: 339-41
  3. Lancet, 2019; 393: 407-15
  4. N Engl J Med, 2017; 377: 1119-31
  5. Diabetes Care, 2009; 32: 361-6
  6. BMJ, 2013; 347: f7267
  7. N Engl J Med, 2013; 369: 2001-11
  8. J Transl Med, 2016; 14: 290
  9. Lancet, 2017; 390: 2643-54
  10. Environ Pollut, 2018; 242: 814-26; BMJ, 2018; 362: k3310; Am J Physiol Heart Circ Physiol, 2017; 313: H1044-53; Cardiovasc Toxicol, 2014; 14: 339-57
  11. JAMA, 2013; 309: 1241-50
  12. Am J Clin Nutr, 2015; 102: 1014-24
  13. J Environ Public Health, 2012; 2012: 184745; ScientificWorldJournal, 2012; 2012: 615068
  14. J Clin Hypertens (Greenwich), 2012; 14: 553-60; J Hum Hypertens, 2018; 32: 129-38
  15. BMC Med, 2018; 16: 219
  16. Chronic Dis Transl Med, 2016; 1: 231-5
  17. Biochem Cell Biol, 2015; 93: 479-86
  18. Open Heart, 2018; 5: e000668
  19. Am Heart J, 1986; 111: 475-80
  20. Ochsner J, 2010; 10: 16-21
  21. Hypertension, 2018; 71: 1056-63
  22. Eur J Prev Cardiol, 2018; 25: 1875-83
  23. Heart Lung Circ, 2018; 27: 967-75
  24. Life Sci, 2003; 72: 1617-25
  25. Nutrients, 2016; 8: 53
  26. J Cardiovasc Electrophysiol, 2016; 27: 1093-101
Κατηγορία Έρευνα

Πριν λίγο καιρό μια φίλη μου, που όσο τη θυμάμαι δεν έτρωγε σχεδόν τίποτα γιατί βρισκόταν σε καποια νέα καταπληκτική δίαιτα για να χάσει βάρος, με κάλεσε για δείπνο σε ένα εστιατόριο.

Με το που ζήτησε μια σπέσιαλ πίτσα, αν και σκέφτηκα: ‘έλα μαρούλι στον τόπο σου’, δεν είπα κάτι γιατί ήξερα ότι σύντομα θα μου αποκάλυπτε την νέα της μαγική διατροφή. Με το που ήρθε η πίτσα την κοίταξε με ένα απειλητικό βλέμμα! Διαλέγει ένα κομμάτι, το βάζει στο πιάτο της και το κοιτάει πάλι με σχετική ένταση. Μετά κλείνει τα μάτια της, παίρνει μια δυο ανάσες, κουνάει κάπως τα δάχτυλά της πάνω από τα λιωμένα τυριά και το μπέικον, κάνει μια κίνηση σαν να πετάει κάτι και παίρνει το κομμάτι από το πιάτο και το τρώει. Το κάνει ακόμη δύο φορές. Εγώ κουβέντα...

Στο τέλος ξεσπάει: ‘Καλά δεν θα με ρωτήσεις τι κάνω;’

Της λέω: ‘Φοβάμαι μήπως με κοιτάξεις κι εμένα έτσι όπως κοιτάς την πίτσα.’

‘Καλά, κορόιδευε’, μου λέει. ‘Εγώ πήγα σε ένα σεμινάριο και έμαθα να αφαιρώ τις θερμίδες από την τροφή και αυτό κάνω τώρα.’

‘Και με βάση τους νόμους της θερμοδυναμικής που τις βάζεις;’ της λέω.

‘Πουθενά φυσικά’, μου απαντά. ‘Απλώς χάνονται! Οι θερμίδες δεν μετράνε, είναι ένας μύθος’, μου λέει, τέλος!

Αυτή την ιστορία την θυμάμαι κάθε φορά που ακούω για τον «μύθο των θερμίδων» και ενώ κατανοώ την σύγχυση που μπορεί να έχει το μυαλό του μέσου ανθρώπου που δεν ξέρει και πολλά για την επιστήμη της διατροφής, ανατριχιάζω και νιώθω φόβο όταν «ειδικοί» κηρύττουν περί των «μεταβολικών πλεονεκτημάτων» και της μη-σημασίας της ενεργειακής περιεκτικότητας των διατροφών που πουλάνε. Γιατί συνήθως υπάρχει ένας εχθρός σου και η βιομηχανία της τροφής και οι διάφοροι διατροφισμοί, γίνονται οι σωτήρες σου. Και κατά καιρούς ήταν το λίπος ο εχθρός, μετά η χοληστερίνη, μετά μόνο τα κεκορεσμένα και τώρα είναι ο υδατάνθρακας, η ζάχαρη και ακόμη περισσότερο η σατανική φρουκτόζη. Και φυσικά η ινσουλίνη, έτσι;

Τι λένε για τον υδατάνθρακα και την ινσουλίνη λοιπόν;

Λένε ότι οι υδατάνθρακες είναι περισσότερο παχυντικοί από τα άλλα μακροθρεπτικά συστατικά διότι το σώμα σου παράγει ινσουλίνη όταν τους καταναλώνεις. Η ινσουλίνη είναι αποθηκευτική ορμόνη που σπρώχνει τη γλυκόζη στα κύτταρά σου και κόβει την λιπόλυση και έτσι το σώμα σου αποθηκεύει λίπος αντί να το καίει. Άρα, αν φάω λιγότερους υδατάνθρακες ή σχεδόν καθόλου τότε το σώμα μου θα παράξει λιγότερη ινσουλίνη ή σχεδόν καθόλου και έτσι δεν θα αποθηκεύσω λίπος...

Ο συλλογισμός είναι απλός και μοιάζει και λογικός, αλλά με μόνο στοιχειώδη κατανόηση των βιοχημικών μηχανισμών η ιστορία εμφανίζεται πολύ διαφορετική. Διότι οι υδατάνθρακες ΔΕΝ είναι περισσότερο παχυντικοί από τα αλλά μακροθρεπτικά συστατικά τα οποία ο οργανισμός σου τα αναγνωρίζει, ανάμεσα σε αλλά, ως πηγές ενέργειας.

Διότι δεν μπορείς να παραβιάσεις τους νόμους της θερμοδυναμικής. Δεν μπορείς να δημιουργήσεις ή να καταστρέψεις την ενέργεια, μπορείς απλώς μόνο να της αλλάξεις μορφή και να την μεταφέρεις.

Για το φαγητό σου, ένας τρόπος μέτρησης της ενέργειας είναι οι θερμίδες. Κάθε μέρα λαμβάνεις ενέργεια και την αλλάζεις σε θερμότητα κυρίως, με τις βασικές σου μεταβολικές δράσεις και την δραστηριότητά σου.

Με αυτό που σου γράφω δεν υποστηρίζω ότι η σωματική σου σύσταση είναι απλώς λογιστική και μετρήσεις θερμίδων εντός και θερμίδων εκτός. Γιατί δεν είσαι μια μηχανή που της βάζουμε μια τροφή που την καίμε και μετά μετράμε πόσους βαθμούς Κελσίου ανέβασε μια ποσότητα νερού. Παρόλο ότι δεν είναι τόσο απλό και πολλοί παράγοντες συμμετέχουν στον χορό της ενεργειακής ροής, οι βασικές αρχές και υπάρχουν και δεν μπορούν να παραβιαστούν.

Ναι, είναι γεγονός ότι αν φας ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗ ποσότητα από υδατάνθρακες, αφού το σώμα σου αποθηκεύσει όσο γλυκογόνο μπορεί στο συκώτι και στους μυς σου, ΣΑΦΩΣ και θα τους αποθηκεύσεις ως λίπος. Και αυτός ο μηχανισμός ονομάζεται de novo lipogenesis. Δηλαδή φτιάχνω νέο λίπος από κάτι που δεν ήταν λίπος. Αλλά αυτός είναι ο μηχανισμός ΔΕΝ είναι και η αιτία της ουσιαστικής αύξησης του βάρους.

Έρευνες εδώ και χρόνια έχουν δείξει ότι όταν δώσεις 125% των ενεργειακών αναγκών σε υγιείς άντρες και αν αυτό το 25% έξτρα είναι φρουκτόζη, το ζάχαρο του αίματός τους αυξάνεται, η de novo lipogenesis αυξάνεται 600% και τα τριγλυκερίδια χτυπάνε κόκκινο. Αντιστοίχως σε πειράματα που έγιναν σε κανονικού βάρους και παχύσαρκες γυναίκες που τους έδωσαν 50% παραπάνω θερμίδες στη μορφή ζάχαρης ή γλυκόζης, μέτρησαν αύξηση της de novo lipogenesis 200 με 300%. Με αποτέλεσμα αυτές οι γυναίκες να αποθηκεύσουν 282 γραμμάρια λίπους στο σώμα τους την ημέρα!

Τι θεωρείς όμως ότι θα γινόταν εάν έτρωγαν την ίδια παραπάνω ποσότητα σε λίπος;

Μήπως μαγικά η ενέργεια αυτής της τροφής θα χανόταν επειδή την κοίταξαν απειλητικά; ‘Μα αφού διάβασα ότι η κατανάλωση λίπους δεν αυξάνει την de novo lipogenesis’. Αλήθεια διάβασες, γιατί το σώμα σου ΔΕΝ χρειάζεται να χαλάσει ενέργεια για να φτιάξει νέο λίπος όταν του το δίνεις έτοιμο σε υπερβολή! Το αποθηκεύει όπως είναι! Για να καταλάβεις, στην δεύτερη έρευνα παρόλο που αυτές οι γυναίκες αποθήκευσαν 282 γραμμάρια λίπους την ημέρα ΜΟΝΟ 4 από αυτά, λιγότερο από 1,5% της αύξησης του λίπους τους δηλαδή, προήλθαν από την μετατροπή της ζάχαρης σε λίπος. Όλο το άλλο προήλθε από το ίδιο το λίπος που κατανάλωσαν.

Τον Αύγουστο του 2016 στην Αμερικανική επιθεώρηση της κλινικής διατροφής δημοσιεύθηκε μια εξαιρετική μελέτη του Kevin D Hall και των συνεργατών του για τα αποτελέσματα ισοθερμιδικής διατροφής, δηλαδή διατροφής που κρατάει τα επίπεδα της ενέργειας της τροφής σταθερά, σε σχέση με τις αλλαγές στην κατανάλωση ενέργειας και τη σύσταση του σώματος. Η μια διατροφή είχε πολύ υδατάνθρακα και η άλλη ελάχιστο και οι δύο όμως είχαν 300 θερμίδες λιγότερο. Όλα τα πειράματα, που είχαν διάρκεια 8 εβδομάδων, έγιναν σε απόλυτα ελεγχόμενες συνθήκες και οι άνθρωποι που πήραν μέρος ήταν σχεδόν σαν πειραματόζωα.

Στη διατροφή με πολύ χαμηλό υδατάνθρακα η ινσουλίνη του αίματος έπεσε πάνω από 40% αλλά ΔΕΝ είχε διαφορά στο πόσο λίπος έχασαν σε σχέση με την ομάδα του αυξημένου υδατάνθρακα που ήταν το ίδιο λόγω της μειωμένης ουσιαστικά ροής ενέργειας...

Και όλα αυτά που σου γράφω δεν είναι κάποιας μορφής επίθεση στο διατροφικό λίπος που είναι απαραίτητο συστατικό για την υγεία σου. Αλλά και ούτε στον υδατάνθρακα και την ινσουλίνη που έχουν γίνει το μαύρο τραγί που πρέπει να διώξουμε έξω στην έρημο για να πάρει μαζί του τις διατροφικές μας αμαρτίες.

Και κάτι ακόμη λίγο πριν από το τέλος, το οποίο το θεωρώ τραγικά αστείο. Οι οπαδοί του δόγματος της κακής ινσουλίνης-υδατάνθρακα, μπορεί να τρώνε μισόκιλα μοσχάρι στην καθισιά τους και να χτυπάνε και 30-40 γραμμάρια organic whey μαζί με BCAAs όπως διάβασαν ή άκουσαν από «σοβαρές πηγές». Ας τους πεις λοιπόν, ότι κάποιες πηγές πρωτεΐνης παράγουν την ίδια ή ακόμη περισσότερη ινσουλίνη και από τη ζάχαρη... Αν η ινσουλίνη είναι το πρόβλημα, μήπως να κόψουμε και την κατανάλωση πρωτεΐνης λοιπόν; Απλώς αστεία και επικίνδυνη λογική.

Θυμήσου, μέσα στην εξελικτική μας ιστορία, τότε που η τροφή δεν βρισκόταν μέσα σε πλαστικά σακουλάκια και βαζάκια που δροσίζονταν σε ψυγεία, αναπτύξαμε μηχανισμούς αποθήκευσης για την επόμενη πείνα που σίγουρα θα ερχόταν. Και οι μηχανισμοί αυτοί ξέρουν καλά να σε φυλάνε από την έλλειψη ΚΑΙ αγνοούν τον κίνδυνο της υπερβολής.

Όμως καμία ορμόνη δεν είναι «κακή» ορμόνη! Αν είναι να θυμάσαι κάτι, από αυτό το άρθρο, ας είναι αυτό.

Το σώμα σου, ως αποτέλεσμα εκατομμυρίων ετών εξέλιξης στον πλανήτη, έχει απίστευτους μηχανισμούς προσαρμογής και ΔΕΝ θα παράξει μια ουσιώδη για την ζωή ορμόνη με σκοπό να σε σκοτώσει.... Να θυμάσαι ότι βασικά η βιολογία είναι επιβίωση και οι ορμόνες είναι μια ομάδα ουσιών που το σώμα σου φτιάχνει για να κρατήσει τους ομοιοστατικούς μηχανισμούς και το εσωτερικό σου περιβάλλον σταθερό. Και η ινσουλίνη είναι ένα από αυτά τα ρυθμιστικά μόρια που η δουλειά της είναι να παίρνει γλυκόζη και αλλά συστατικά από το αίμα και να τα τοποθετεί στους μυς σου, το συκώτι και στο λίπος.

Ανάμεσα στα άλλα ενδιαφέροντα πράγματα που κάνει είναι η μείωση της όρεξης, είναι αναβολική και αντικαταβολική. Και αν υπερφάς τότε θα αποθηκεύσει την υπερβολή σου!

Να ξέρεις ότι η λέξη κλειδί εδώ είναι η ΥΠΕΡΒΟΛΗ. Διότι η ενεργειακή υπερβολή οποιουδήποτε μακροθρεπτικού συστατικού ενθαρρύνει την αποθήκευση λίπους και όχι απλώς ο υδατάνθρακας, η φρουκτόζη και η ινσουλίνη.

Οι νέοι εχθροί σου δεν είναι οι υδατάνθρακες. Οι εχθροί είναι οι ίδιοι οι παλαιοί: η υπερβολή, η άγνοια και οι διατροφικές μαγγανείες.

Μέχρι την επόμενη φορά,

Στην υγειά σου!

Ο Ευθύμης Λαζάρου έχει διδάξει βιοχημεία, διατροφή, εφαρμοσμένες μεθόδους φυσικής θεραπευτικής και οστεοπαθητικής στο BCOM (Un. Westminster) και έχει διατελέσει επιμελητής της πανεπιστημιακής κλινικής του BCOΜ. Δημιουργός της Ροϊκότητας, μιας μεθόδου ψυχοσωματικής ανάπτυξης. Διδάσκει σε διάφορα μέρη στο κόσμο και η βασική αρχή της δουλειάς του είναι η ενότητα του ψυχοδιανοητικού, σωματικού και πνευματικού εαυτού και η δυνατότητα της αυθεντικής έκφρασης του κάθε ατόμου.

Κατηγορία Inbox
Τετάρτη, 17 Οκτωβρίου 2018 08:27

Έρευνα του Imperial College of London για τον καφέ

Ένα φλιτζάνι καφέ κάθε μέρα θα μπορούσε να σας βοηθήσει να ζήσετε λίγο περισσότερο. Τα προστατευτικά αποτελέσματα του καφέ προσθέτουν τρεις μήνες στη ζωή σας αν είστε άνδρας και έναν επιπλέον μήνα αν είστε γυναίκα.

 Ερευνητές από το Imperial College του Λονδίνου εκτιμούν ότι ένα φλιτζάνι καφέ (350ml) κάθε μέρα για 16 χρόνια μειώνει τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου κατά 12% και κατά 16% εάν πίνετε τρία φλιτζάνια την ημέρα.

Αν και δεν μπορούν απολύτως να αποδείξουν ότι ο καφές αυξάνει τη μακροζωία - υπάρχουν πάρα πολλοί άλλοι παράγοντες που ίσως να παίζουν σημαντικό ρόλο επίσης – υποστηρίζουν ότι ο καφές έχει πολλά οφέλη που προσφέρουν υγεία, όπως η μείωση της αντίστασης στην ινσουλίνη, η μείωση της φλεγμονής και η βελτίωση της ηπατικής λειτουργίας. Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι τα αντιοξειδωτικά που περιέχονται στον καφέ μπορούν να προστατεύσουν από κάποιους καρκίνους και καρδιακές παθήσεις.

Στη μελέτη τους, οι ερευνητές εξέτασαν τις συνήθειες υγείας και τον τρόπο ζωής 521.330 ανθρώπων σε 10 ευρωπαϊκές χώρες.

Στα 16 χρόνια της μελέτης, 41.693 άτομα έχασαν τη ζωή τους, αλλά οι θάνατοι ήταν λιγότεροι μεταξύ των ατόμων που έπιναν καφέ και ακόμη λιγότεροι μεταξύ των ατόμων που έπιναν τρία φλιτζάνια την ημέρα. Όσοι έπιναν καφέ ήταν λιγότερο πιθανό να πεθάνουν από πεπτικές ασθένειες, κυκλοφορικά προβλήματα και εγκεφαλικό επεισόδιο.

 Πηγή: Annals of Internal Medicine, 2017; published, 11 July 2017.

Κατηγορία Διατροφή