Μπορεί μια φυσική ουσία του πράσινου τσαγιού να συμβάλει στη διαχείριση του άγχους, στη βελτίωση της προσοχής και στην αντιμετώπιση ορισμένων ψυχιατρικών συμπτωμάτων; Μια συστηματική ανασκόπηση 11 κλινικών δοκιμών παρουσιάζει ενθαρρυντικά αποτελέσματα, αλλά και σημαντικούς περιορισμούς.

Η L-θεανίνη είναι ένα μη πρωτεϊνικό αμινοξύ που απαντάται φυσικά στα φύλλα του τσαγιού (Camellia sinensis). Τα τελευταία χρόνια προσελκύει το ενδιαφέρον των νευροεπιστημόνων, καθώς φαίνεται ότι μπορεί να επηρεάζει μηχανισμούς που σχετίζονται με τη χαλάρωση, τη συγκέντρωση και τη συναισθηματική ρύθμιση. Σε αντίθεση με την καφεΐνη, η οποία διεγείρει το κεντρικό νευρικό σύστημα, η L-θεανίνη μελετάται κυρίως για την πιθανή αγχολυτική και νευρορυθμιστική δράση της.

Πώς επηρεάζει τον εγκέφαλο;
Η ερευνητική υπόθεση επικεντρώνεται στην αλληλεπίδραση της L-θεανίνης με νευροδιαβιβαστές όπως το GABA, η ντοπαμίνη και το γλουταμινικό οξύ. Το GABA αποτελεί τον σημαντικότερο ανασταλτικό νευροδιαβιβαστή του εγκεφάλου, ενώ το γλουταμινικό συμμετέχει στη διεγερτική νευροδιαβίβαση. Η ντοπαμίνη συνδέεται με την κινητοποίηση, την ανταμοιβή και την προσοχή. Προκλινικές μελέτες υποδεικνύουν ότι η L-θεανίνη μπορεί να τροποποιεί τη δραστηριότητα αυτών των συστημάτων. Ωστόσο, οι ακριβείς μηχανισμοί και η κλινική σημασία τους στον άνθρωπο δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως.
Το 2024, ερευνητές δημοσίευσαν στο BMC Psychiatry συστηματική ανασκόπηση που εξέτασε 419 επιστημονικές δημοσιεύσεις, επιλέγοντας τελικά 11 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές από έξι χώρες. Οι μελέτες αφορούσαν συνολικά 827 συμμετέχοντες που έλαβαν L-θεανίνη και εξέταζαν τη σχιζοφρένεια, τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), τη γενικευμένη αγχώδη διαταραχή, την κατάθλιψη, την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, τις διαταραχές ύπνου και το σύνδρομο Tourette.
Τα πιο ενθαρρυντικά ευρήματα προέκυψαν από τις μελέτες στη σχιζοφρένεια, όπου η L-θεανίνη χορηγήθηκε συμπληρωματικά στην καθιερωμένη αντιψυχωσική αγωγή. Σε ορισμένες δοκιμές παρατηρήθηκε μείωση του άγχους και βελτίωση συγκεκριμένων ψυχιατρικών συμπτωμάτων. Οι ημερήσιες δόσεις κυμαίνονταν περίπου από 250 έως 400 mg. Στη ΔΕΠΥ, μικρές μελέτες ανέφεραν βελτιώσεις στην αντικειμενικά μετρούμενη ποιότητα ύπνου, ενώ ένας συνδυασμός L-θεανίνης και καφεΐνης έδωσε ενδείξεις βελτίωσης ορισμένων παραμέτρων της προσοχής. Τα αποτελέσματα, όμως, δεν επαρκούν για να τεκμηριώσουν θεραπευτική αποτελεσματικότητα.

Το σημαντικό εύρημα για το άγχος
Παρά τα θετικά αποτελέσματα ορισμένων μελετών, η κλινική δοκιμή σε ασθενείς με γενικευμένη αγχώδη διαταραχή δεν διαπίστωσε στατιστικά σημαντική υπεροχή της L-θεανίνης έναντι του εικονικού φαρμάκου στην κύρια μέτρηση του άγχους. Το εύρημα αυτό υπενθυμίζει ότι η πιθανή επίδραση μιας ουσίας στη νευροδιαβίβαση δεν συνεπάγεται απαραίτητα αποδεδειγμένο θεραπευτικό όφελος.
Η L-θεανίνη ήταν γενικά καλά ανεκτή στις διαθέσιμες δοκιμές. Ωστόσο, οι περισσότερες είχαν μικρή διάρκεια, περιορισμένο αριθμό συμμετεχόντων και διαφορετικά δοσολογικά σχήματα. Επιπλέον, τα αποτελέσματα αφορούν κυρίως συμπληρωματική χορήγηση και όχι αντικατάσταση της ψυχιατρικής θεραπείας. Η έρευνα αναδεικνύει την L-θεανίνη ως μια ενδιαφέρουσα ουσία για περαιτέρω μελέτη. Για να καθοριστούν όμως η πραγματική αποτελεσματικότητα, οι κατάλληλες δόσεις και η μακροχρόνια ασφάλειά της, απαιτούνται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες κλινικές δοκιμές.

Αναφορές

1. Reza Moshfeghinia και συνεργάτες, The effects of L-theanine supplementation on the outcomes of patients with mental disorders: a systematic review, DOI: 10.1186/s12888-024-06285-y.

2. Jerome Sarris και συνεργάτες, L-theanine in the adjunctive treatment of generalized anxiety disorder: a double-blind, randomised, placebo-controlled trial, DOI: 10.1016/j.jpsychires.2018.12.014

3. Chathuri N. Kahathuduwa, Effects of L-theanine-caffeine combination on sustained attention and inhibitory control among children with ADHD: a proof-of-concept neuroimaging RCT, DOI: 10.1038/s41598-020-70037-7.

Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.

Οι ενώσεις που βρίσκονται στο πράσινο τσάι και στο κόκκινο κρασί μπορούν να μεταβάλουν το DNA σας και να αλλάξουν τον γενετικό κώδικα που προκαλεί κληρονομικά προβλήματα όπως η μεταβολική νόσος.

Η Επιγαλλοκατεχίνη (EGCG) στο πράσινο τσάι και το ταννικό οξύ στο κόκκινο κρασί εμποδίζουν το σχηματισμό τοξικών μεταβολιτών, μορίων που αποτελούν τα δομικά στοιχεία του DNA και των πρωτεϊνών, που εμφανίζονται σε ανθρώπους που γεννιούνται με ελαττωματικά γονίδια.

Οι άνθρωποι που γεννιούνται με μεταβολικές ασθένειες συσσωρεύουν μεταβολίτες που σε μεγάλες ποσότητες μπορούν να είναι τοξικοί και να προκαλέσουν σοβαρές αναπτυξιακές και ψυχικές διαταραχές. Έχουν συνδεθεί με νευροεκφυλιστικά προβλήματα όπως οι ασθένειες του Αλτσχάιμερ και του Πάρκινσον, οι μεταβολικές ασθένειες και κάποιοι καρκίνοι. Μια κοινή μεταβολική διαταραχή στα παιδιά είναι η φαινυλκετονουρία.

Οι πάσχοντες πρέπει να τηρούν μια πολύ αυστηρή δίαιτα για όλη τους τη ζωή για να προσπαθήσουν να ελέγξουν τη διαδικασία, αλλά επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ έχουν ανακαλύψει τις ενώσεις στο πράσινο τσάι και το κόκκινο κρασί που τα πάνε καλύτερα και μπορούν να σταματήσουν τον σχηματισμό των μεταβολιτών εξαρχής.

Οι ενώσεις μιμούνται τον ρόλο των μεταβολικών ενζύμων που ελέγχουν την παραγωγή μεταβολιτών σε υγιείς ανθρώπους.

Η μελέτη "αναβαθμίζει την κατανόηση της ερευνητικής κοινότητας για τις μεταβολικές ασθένειες", δήλωσε η Shira Shaham-Niv από την ερευνητική ομάδα. "Μπαίνουμε σε μια νέα εποχή κατανόησης του ρόλου και της σημασίας των μεταβολιτών σε διάφορες ασθένειες".

(Πηγή: Communications Chemistry, 2018; 1: doi: 10.1038/s42004-018-0025-z)

Οι πικρές ουσίες ήταν ανέκαθεν μέρος της διατροφής των ανθρώπων. Αυτό το διατροφικό δεδομένο έχει διαταραχθεί τα τελευταία τουλάχιστον 50 χρόνια. Η συνήθεια πλέον της γλυκιάς γεύσης μας έχει οδηγήσει στην απομάκρυνση αλλά και στην αποφυγή της φυσικής πικρής ουσίας. Με την παροχή των πικρών ουσιών ως επιπρόσθετο στοιχείο στη δίαιτα, η απώλεια αυτή μπορεί να αντισταθμιστεί.

Τα πικρά συστατικά στη διατροφή μας έχουν πολλά και ανεκτίμητα πλεονεκτήματα, γιατί συντελούν στη δημιουργία της αίσθησης του κορεσμού με αποτέλεσμα να καταναλώνουμε μικρότερες μερίδες φαγητού. Συντελούν, επίσης, χάρη στην έντονη γεύση τους, στην επίσπευση της έκκρισης των πεπτικών υγρών, με αποτέλεσμα να δημιουργείται πιο γρήγορα η αίσθηση του κορεσμού.

Η πικρή γεύση οδηγεί, εκτός από τα παραπάνω, και από μόνη της στον περιορισμό της όρεξης για φαγητό. Τα γλυκά και τα μη πικρά φαγητά, αντιθέτως, αυξάνουν τη διάθεση για περισσότερη τροφή. Επιπλέον, οι πικρές τροφές έχουν πολύ λιγότερες θερμίδες από τις γλυκές. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος τα γλυκά παχαίνουν, ενώ οι πικρές ουσίες οδηγούν σε χαμηλότερο βάρος. Έχει διαπιστωθεί άλλωστε ότι πολλά πικρά συστατικά στη διατροφή μας συντελούν στο μεταβολισμό του λίπους των τροφών και όχι στην αποθήκευσή του.

Η συστηματική λήψη πικρών ουσιών, ενδυναμώνει το ήπαρ, βελτιώνει το μεταβολισμό και με αυτό τον τρόπο, μειώνει και τις τιμές της χοληστερίνης. Η επιταχυμένη μετατροπή της τροφής σε ενέργεια, μέσω των πικρών βοτάνων, επηρεάζει θετικά και τα νεφρά, οδηγώντας στην μείωση των τιμών του σακχάρου.

Μέσω της βελτίωσης της απορρόφησης της βιταμίνης Β12 από το πεπτικό σύστημα, οι πικρές ουσίες υποστηρίζουν μεταξύ άλλων την παραγωγή ερυθρών και αίματος. Προάγουν επιπλέον, και την απορρόφηση των λιποδιαλυτών βιταμινών Α, D, Ε και Κ, όπως επίσης και του σιδήρου.

Συγκεκριμένα υπάρχει μια σειρά από αποτοξινωτικά βότανα, οι επιμέρους ιδιότητες και δράσεις των οποίων είναι:

• Αχιλλέα: Βελτιώνει την πέψη και έχει αιμοστατικές ιδιότητες. Επίσης παρουσιάζει σπασμολυτική, διουρητική και αντιφλεγμονώδη δράση.
• Γεντιανή: Οι πικρές ουσίες της Γεντιανής διεγείρουν την έκκριση σίελου, των υγρών του στομάχου και της χολής, ενώ έχει και αντιφλεγμονώδη δράση επί των κλειστών κοιλοτήτων.
• Λυκίσκος: Βοηθά σε νευρικούς πόνους, καταπραΰνει την νευρικότητα και τις φλεγμονές του εντερικού βλενογόννου. Έχει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση ενοχλήσεων της περιόδου και της κλιμακτηρίου, σε παθήσεις κύστης και νεφρών.
• Φασκόμηλο: Χρησιμοποιείται με καλά αποτελέσματα σε διαταραχές της γαστρεντερικής οδού (αέρια, ανορεξία, διάρροια, εντερίτιδα), στην έντονη εφίδρωση (π.χ. κλιμακτήριος), όπως και φλεγμονές.
• Κενταύρια: Ενεργοποιεί την έκκριση στομαχικών οξέων και πεπτικών ενζύμων, προάγει τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος, βοηθά στην ανορεξία, στη δυσπεψία και έχει αντιφλεγμονώδη δράση.
• Αρτεμισία: Χρησιμεύει στην αντιμετώπιση της μολυσματικής διάρροιας και έχει δράση ενάντια σε εντερικά παράσιτα και βακτήρια. Παραδοσιακά χρησιμοποιήθηκε κατά της ελονοσίας και εμπύρετων νοσημάτων.
• Πράσινο τσάι: Έχει αντιοξειδωτική δράση, εμποδίζει την αθηροσκλήρωση, ενώ βελτιώνει τον δείκτη της χοληστερίνης και των τριγλυκεριδίων. Διεγείρει το ανοσοποιητικό σύστημα, προσφέρει προστασία από κακοήθειες, δυσπλασίες, μολύνσεις.

Ο συνδυασμός των παραπάνω ουσιών έχει πολλαπλάσια συνεργική δράση από ό,τι μεμονωμένα το κάθε βότανο. Έτσι επιτυγχάνει αποτελεσματικά την αποτοξίνωση, τόσο σε λειτουργικό/οργανικό επίπεδο όσο και σε κυτταρικό επίπεδο. Βελτιώνει την ποιότητα του αίματος (pH, καλύτερη οξυγόνωση) και έχει άμεσα αντιληπτή δράση σε γαστρικά, εντερικά και ηπατικά προβλήματα. Αποτοξινώνει το ήπαρ, βελτιώνει τη λειτουργία της χολής και του παγκρέατος και ομαλοποιεί τις λειτουργικές και οργανικές διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος. Επίσης έχει θετική δράση στην απώλεια βάρους καθώς ενεργοποιεί τον μεταβολισμό.