Fitness trackers : Θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ανάπτυξη διατροφικών διαταραχών;

Κατηγορία Info
Τετάρτη, 25 Σεπτεμβρίου 2019 08:39 Διαβάστηκε 239 φορές
Online Carolyn Plateau

Οι συσκευές παρακολούθησης της σωματικής δραστηριότητας και δεδομένων υγείας γίνονται ολοένα και πιο δημοφιλείς, καθώς σήμερα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε μια τεράστια ποικιλία από τεχνολογικές εφαρμογές (wearable tech). Πράγματι πολλά smartphones και smart watches μπορούν να παρακολουθούν την δραστηριότητά μας, τον ύπνο και τη διατροφή μας.

Η έρευνα εδώ και πολύ καιρό έχει επισημάνει ότι αυτή η παρακολούθηση / καταγραφή μπορεί να βοηθήσει, οδηγώντας σε θετικές αλλαγές τον τρόπο ζωής μας. Η παρακολούθηση της καθημερινής εκγύμνασης (fitness) μπορεί να είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος που συμβάλει στην αύξηση της σωματικής δραστηριότητας για να χάσουμε βάρος.

Αλλά η παρακολούθηση της φυσικής δραστηριότητας και της πρόσληψης τροφής μπορεί να μην είναι χρήσιμη για όλους. Πράγματι τα άτομα με διατροφικές διαταραχές, συχνά δεν έχουν και τις καλύτερες σχέσεις με την τροφή και την άσκηση. Ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές όπως η καταμέτρηση των θερμίδων, ή αυστηρή άσκηση και η ανθυγιεινή τελειομανία, είναι συχνά φαινόμενα μεταξύ των ατόμων με προβλήματα διατροφής.

Μια έρευνα ξεκίνησε να εξετάζει το τρόπο με τον οποίο οι συσκευές παρακολούθησης φυσικής κατάστασης (fitness trackers) και οι εφαρμογές καταμέτρησης θερμίδων (calorie counting apps) μπορεί να συνδέονται με διατροφικές διαταραχές καθώς και διάφορα ανθυγιεινά διατροφικά πρότυπα (παράκαμψη γευμάτων ή ψυχαναγκαστική πρόσληψη τροφής).

Σε άτομα που χρησιμοποιούν συσκευές και εφαρμογές ανίχνευσης (tracking tools) έχουν εντοπιστεί υψηλότερα επίπεδα σωματικής δυσαρέσκειας και διατροφικών διαταραχών συγκριτικά με εκείνους που δεν χρησιμοποιούν τέτοια εργαλεία. Πολλοί ασθενείς με διατροφικές διαταραχές έχουν αναφέρει ότι χρησιμοποιούσαν εφαρμογές καταμέτρησης θερμίδων. Οι οποίες έχει επισημανθεί ότι έχουν αρνητική επίδραση στα συμπτώματα διατροφικών διαταραχών.

Οι δημιουργοί των εφαρμογών αυτών λένε ότι «προωθούν τον υγιεινό τρόπο ζωής και ότι υπάρχουν μέτρα διασφάλισης για την αποτροπή αυτών που επιθυμούν να ακολουθήσουν επιβλαβείς συνήθειες». Για παράδειγμα η εφαρμογή «MyFitnessPal» περιλαμβάνει πηγές για τις διατροφικές διαταραχές στην ιστοσελίδα της ενώ κατά το παρελθόν έχουν κάνει δημοσιεύσεις που υποστηρίζουν ότι η εφαρμογή μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να ανακάμψουν από διατροφικές διαταραχές. Αλλά η δική μας έρευνα φαίνεται να έχει άλλα αποτελέσματα.

Η άνοδος των «wearables»

Σε πρόσφατη μελέτη, διερευνήσαμε την ευρύτερη ψυχική υγεία και την ευημερία των ατόμων που κάνουν χρήση των εργαλείων παρακολούθησης γυμναστικής και διατροφής. Επίσης προσπαθήσαμε να καταλάβουμε γιατί οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τέτοιες εφαρμογές. Σε ένα δείγμα νέων ανθρώπων, το 65 % ανέφερε ότι έκαναν χρήση μιας τέτοιας συσκευής (εφαρμογής) παρακολούθησης. Εκείνοι που έκαναν χρήση τέτοιων εφαρμογών παρουσίασαν υψηλότερα επίπεδα διατροφικών διαταραχών από εκείνους που δεν έκαναν χρήση. Σε εκείνους που παρακολουθούσαν την διατροφή ή την δραστηριότητά τους για να διαχειριστούν το βάρος τους ή τη σιλουέτα τους (σε αντίθεση με τους λόγους που μπορεί να σχετίζονται με την υγεία ή την δραστηριότητα) και έκαναν συχνή χρήση των εφαρμογών αυτών παρουσιάστηκαν τα υψηλότερα επίπεδα διατροφικών διαταραχών και διαταραχών άσκησης.

Οι διατροφικές διαταραχές είναι εξαιρετικά πολύπλοκες και προκαλούνται από διαφορετικούς παράγοντες που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Θα ήταν υπερβολικά απλό να υποδείξουμε ότι η παρακολούθηση της συμπεριφοράς κατανάλωσης τροφής και άσκησης θα μπορούσαν να προκαλέσουν διατροφικές διαταραχές. Ωστόσο η παρακολούθηση της δραστηριότητας και της πρόσληψης τροφής θα μπορούσε να επικυρώσει ακούσια τις συμπεριφορές διατροφικής διαταραχής και άσκησης μεταξύ των ευάλωτων ανθρώπων. Και η πίεση των εφαρμογών που είναι συνεχόμενα ενεργές, προτείνοντας συνέχεια αυξανόμενους, νέους στόχους βημάτων θα μπορούσε να προκαλέσει επιδείνωση των εμμονών και των τάσεων αυτοκριτικής.

Σταματήστε την καταμέτρηση

Τα συναισθήματα πολλών ανθρώπων για την χρήση των εφαρμογών καταμέτρησης και ανίχνευσης, συχνά αλλάζουν με τη πάροδο του χρόνου. Πρόσφατες έρευνες για παράδειγμα, έχουν υποδείξει ότι μόλις το 10% των ανθρώπων θα συνέχιζαν να χρησιμοποιούν τον καταμετρητή γυμναστικής πάνω από 12 μήνες, ακόμη κι αν υπήρχε κίνητρο για κάτι τέτοιο. Ενώ οι λόγοι που κρύβονται πίσω από αυτή την απόρριψη είναι ασαφείς, είναι πιθανό ότι οι εφαρμογές αυτές να προκαλούν συναισθήματα ενοχής ή ντροπής όταν κάποιος δεν καταφέρει να επιτύχει στόχους ή να σημειώσει πρόοδο. Η μετατόπιση της συμπεριφοράς από το «επιθυμώ» να ασκηθώ στο «πρέπει» να ασκηθώ, μπορεί να είναι ένδειξη ότι η σχέση με την εφαρμογή καταμέτρησης είναι ανταγωνιστική και ενδεχομένως να υποδηλώνει μια αύξηση στην ευπάθεια διατροφικών διαταραχών.

Είναι λοιπόν σαφές ότι χρειάζονται περαιτέρω έρευνες για να προσδιοριστεί με σαφήνεια αν οι εφαρμογές καταμέτρησης μπορεί να είναι χρήσιμες ή επιβλαβείς για ορισμένα άτομα. Πράγματι μπορεί να είναι φρόνιμο για τις εταιρείες που αναπτύσσουν τέτοιες εφαρμογές παράλληλα να συνεργάζονται με επαγγελματίες που εξειδικεύονται στην αντιμετώπιση των διατροφικών διαταραχών και να παρέχουν κατάλληλη υποστήριξη μέσω των εφαρμογών αυτών.

Εν τω μεταξύ, είναι σημαντικό να σκεφτούμε πόσο συχνά χρησιμοποιούμε εργαλεία καταμέτρησης – και τους λόγους για τους οποίους κάνουμε κάτι τέτοιο. Πράγματι είναι σημαντικό να μπορούμε να χαιρόμαστε το περπάτημα ή το τρέξιμο, το κολύμπι ή το ποδήλατο χωρίς να ανησυχούμε για το ρυθμό, την απόσταση ή τις θερμίδες που κάψαμε. Έτσι, την επόμενη φορά που συμμετέχουμε σε κάποια άσκηση, αντί να ανησυχούμε για το πόσα χιλιόμετρα έχουμε κάνει, ίσως απλά να προσπαθήσουμε να βρούμε λίγο χρόνο να απολαύσουμε τη δραστηριότητά μας και το περιβάλλον, καθώς η έρευνα δείχνει ότι οι δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους έχουν θετικότερο αντίκτυπο για μακροπρόθεσμη υγεία και ευημερία.

Η Carolyn Plateau είναι καθηγήτρια ψυχολογίας στο πανεπιστήμιο Loughborough στη Μεγάλη Βρετανία.

Πηγή: independent