Μια αμερικανική δημοσιογραφική έρευνα αποκαλύπτει πώς ένας νόμος που σχεδιάστηκε για να προστατεύει τους ασθενείς δημιούργησε μια επικερδή αγορά διαμεσολάβησης. Τι μας διδάσκει για τη διαφάνεια και το κόστος της περίθαλψης στην Ελλάδα;

Ένας νόμος που δημιουργήθηκε για να προστατεύσει τους ασθενείς από υπέρογκες ιατρικές χρεώσεις μπορεί να καταλήξει να δημιουργήσει μια νέα αγορά κερδών; Αυτό το παράδοξο βρίσκεται στο επίκεντρο έρευνας του αμερικανικού δημοσιογραφικού οργανισμού STAT, η οποία δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2026. 
Η υπόθεση αφορά τον νόμο No Surprises Act, που εφαρμόζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες από το 2022. Στόχος του ήταν να προστατεύσει τους ασφαλισμένους από απροσδόκητους λογαριασμούς, ιδιαίτερα όταν λαμβάνουν περίθαλψη από γιατρούς ή υπηρεσίες εκτός του ασφαλιστικού τους δικτύου. Η προστασία αυτή συνοδεύτηκε από έναν νέο μηχανισμό οικονομικής διαιτησίας μεταξύ παρόχων υγείας και ασφαλιστικών εταιρειών.

Όταν η διαμεσολάβηση γίνεται επιχείρηση
Η έρευνα του STAT αναδεικνύει την εντυπωσιακή οικονομική ανάπτυξη οργανισμών που αναλαμβάνουν να επιλύουν αυτές τις διαφορές. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της μη κερδοσκοπικής iMPROve Health, η οποία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, εμφάνισε περιθώριο κέρδους περίπου 70%, ενώ τα έσοδά της αυξήθηκαν δεκατρείς φορές. Το πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξη ενός μηχανισμού διαιτησίας. Είναι το ενδεχόμενο το σύστημα επίλυσης διαφορών να δημιουργεί πρόσθετο οικονομικό κόστος, το οποίο τελικά μεταφέρεται στην ευρύτερη αγορά υγείας.
Ανεξάρτητη ανάλυση του Georgetown University εκτίμησε ότι η συγκεκριμένη διαδικασία δημιούργησε συνολικό κόστος 22,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων την περίοδο 2022–2025, συμπεριλαμβανομένων διοικητικών δαπανών και πρόσθετων αποζημιώσεων προς παρόχους. Το ποσό δεν αντιστοιχεί στα κέρδη των διαιτητών, αλλά προσδιορίζει το οικονομικό αποτύπωμα του μηχανισμού.

Τι συμβαίνει στην Ελλάδα;
Το ελληνικό σύστημα υγείας λειτουργεί με διαφορετικούς κανόνες. Δεν διαθέτει αντίστοιχο γενικευμένο μηχανισμό διαιτησίας για χρεώσεις εκτός ασφαλιστικών δικτύων. Ωστόσο, το ευρύτερο ερώτημα παραμένει επίκαιρο: ποιος ελέγχει τις οικονομικές ροές ανάμεσα στον ασθενή, τον πάροχο υπηρεσιών και τον ασφαλιστικό φορέα; Στην Ελλάδα, οι υψηλές ιδιωτικές δαπάνες υγείας αποτελούν διαχρονικό πρόβλημα. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat και του ΟΟΣΑ, τα νοικοκυριά καλύπτουν άμεσα από την τσέπη τους σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό των συνολικών δαπανών υγείας σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Οι ιδιωτικές πληρωμές για φάρμακα, διαγνωστικές εξετάσεις, επισκέψεις σε ειδικούς και νοσοκομειακές υπηρεσίες δημιουργούν σημαντική οικονομική επιβάρυνση. Παράλληλα, οι σχέσεις μεταξύ ΕΟΠΥΥ, ιδιωτικών παρόχων και διαγνωστικών εργαστηρίων χαρακτηρίζονται από σύνθετους μηχανισμούς αποζημίωσης, όπως το clawback και το rebate.
Οι μηχανισμοί αυτοί δεν είναι αντίστοιχοι της αμερικανικής διαιτησίας. Αναδεικνύουν, όμως, τη σημασία της διαφάνειας στον καθορισμό και στην κατανομή του κόστους περίθαλψης.

Ποιος πληρώνει τελικά;
Η αμερικανική εμπειρία δείχνει ότι η προστασία του ασθενούς από μια άμεση χρέωση δεν εξασφαλίζει αυτομάτως τη συγκράτηση του συνολικού κόστους. Οι πρόσθετες δαπάνες ενός συστήματος μπορούν να μεταφερθούν έμμεσα στα ασφάλιστρα, στις δημόσιες αποζημιώσεις ή στους ίδιους τους πολίτες. Για την Ελλάδα, το δίδαγμα δεν είναι η αντιγραφή ή η απόρριψη ενός ξένου μοντέλου. Είναι η ανάγκη να αξιολογείται κάθε μηχανισμός χρηματοδότησης με βάση το πραγματικό του αποτέλεσμα.
Ένα σύστημα υγείας δεν γίνεται δικαιότερο μόνο όταν προστατεύει τον ασθενή από τον λογαριασμό. Γίνεται δικαιότερο όταν εξασφαλίζει ότι το κόστος της περίθαλψης είναι διαφανές, τεκμηριωμένο και κοινωνικά βιώσιμο.

Αναφορές

• Tara Bannow, Έρευνα STAT για τους οικονομικούς ωφελούμενους από τον No Surprises Act, 19 Οκτωβρίου 2026.
• Jack Hoadley, Kennah Watts, Spending on IDR Process Pushes No Surprises Act Costs to More Than $22.4 Billion Over Just Four Years, Georgetown University, 2026.
• OECD/European Commission, Health at a Glance: Europe 2024 — Financing of Health Expenditure. Το 2022 οι άμεσες πληρωμές των ελληνικών νοικοκυριών ξεπερνούσαν το 30% των συνολικών δαπανών υγείας, έναντι 15% στην ΕΕ.
• OECD, Health at a Glance 2025: Greece. Μόλις το 61% των δαπανών υγείας στην Ελλάδα καλυπτόταν μέσω υποχρεωτικών συστημάτων προπληρωμής, έναντι 75% κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ.

Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.