Από την ιβερμεκτίνη και τη μεμπενδαζόλη μέχρι το μικροβίωμα του όγκου, ένα απροσδόκητο πεδίο έρευνας ανοίγει νέες ερωτήσεις για τη θεραπεία του καρκίνου

Μερικές φορές η καινοτομία δεν γεννιέται από ένα νέο φάρμακο, αλλά από μια νέα χρήση ενός παλιού. Η προσέγγιση αυτή ονομάζεται drug repurposing (επαναχρησιμοποίηση φαρμάκων), και κερδίζει έδαφος και στην ογκολογία. Ανάμεσα στις ουσίες που εξετάζονται βρίσκονται πλέον και αντιπαρασιτικά φάρμακα όπως η ιβερμεκτίνη, η μεμπενδαζόλη και η νικλοσαμίδη. Το ενδιαφέρον δεν είναι αυθαίρετο. Εργαστηριακές και ζωικές μελέτες δείχνουν ότι ορισμένες από αυτές τις ουσίες μπορούν να επηρεάσουν μηχανισμούς που σχετίζονται με τον καρκίνο: μικροσωληνίσκους, μιτοχόνδρια, καρκινικά βλαστοκύτταρα και μονοπάτια κυτταρικής σηματοδότησης. Ιδιαίτερη προσοχή έχει δοθεί στο Wnt/β-catenin, ένα σύστημα που φυσιολογικά συμμετέχει στην ανάπτυξη και ανανέωση των ιστών, αλλά όταν απορρυθμιστεί μπορεί να ευνοήσει την επιβίωση και τον πολλαπλασιασμό καρκινικών κυττάρων. Πρόσφατες ανασκοπήσεις θεωρούν το πεδίο ενδιαφέρον, αλλά τονίζουν ότι τα κλινικά δεδομένα στον άνθρωπο παραμένουν ακόμη περιορισμένα.

Η εργαστηριακή υπόθεση συναντά πραγματικούς ασθενείς: Σε αυτό το πλαίσιο αποκτά ενδιαφέρον η μελέτη των Frederick Tim Guilford και Simon Yu, που δημοσιεύθηκε το 2026. Οι συγγραφείς παρουσίασαν έξι ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο: καρκίνο μαστού, πνεύμονα και προστάτη, πολλαπλό μυέλωμα και δύο περιπτώσεις υποτροπιάζοντος γλοιοβλαστώματος. Οι ασθενείς έλαβαν διαφορετικούς συνδυασμούς αντιπαρασιτικών, αντιμυκητιασικών και άλλων παρεμβάσεων. Οι πορείες που καταγράφηκαν ήταν ασυνήθιστες. Σε ασθενή με τριπλά αρνητικό καρκίνο μαστού σταδίου IV αναφέρθηκε πλήρης ακτινολογική ανταπόκριση και πάνω από 30 μήνες χωρίς ανιχνεύσιμη νόσο. Σε ασθενή με πολλαπλό μυέλωμα σημειώθηκε μεγάλη πτώση των ελαφρών αλυσίδων κάππα και επιβίωση 14 ετών, ενώ ασθενής με προχωρημένο καρκίνο πνεύμονα παρακολουθήθηκε για μία δεκαετία με επανειλημμένα αρνητικές απεικονίσεις. Στον καρκίνο του προστάτη, το PSA (Ειδικό Προστατικό Αντιγόνο) μειώθηκε από 32 σε 0,3 ng/mL. Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά, αλλά χρειάζονται αυστηρή ερμηνεία. Η μελέτη περιλάμβανε μόλις έξι ανθρώπους, χωρίς ομάδα ελέγχου, με διαφορετικούς καρκίνους και πολλαπλές ταυτόχρονες παρεμβάσεις. Οι ίδιοι οι συγγραφείς αναγνωρίζουν ότι δεν μπορεί να αποδειχθεί ποια παρέμβαση (αν κάποια) ευθύνεται για τις κλινικές ανταποκρίσεις. Η επιλογή των φαρμάκων έγινε με Acupuncture Meridian Assessment (AMA – Αξιολόγηση Μεσημβρινών Βελονισμού), μια τροποποίηση της ηλεκτροβελονιστικής μεθόδου Voll που μετρά ηλεκτρική αγωγιμότητα σε σημεία του δέρματος.

Ο καρκίνος ως μικροπεριβάλλον: Ένα ακόμη πιο ενδιαφέρον πεδίο αφορά τον ίδιο τον όγκο. Σήμερα γνωρίζουμε ότι δεν είναι απλώς μια μάζα καρκινικών κυττάρων, αλλά ένα πολύπλοκο μικροπεριβάλλον που περιλαμβάνει ανοσοκύτταρα, αγγεία, συνδετικό ιστό, μεταβολίτες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μικροοργανισμούς. Από τους Guilford και Yu, ιστολογική εξέταση ενός όγκου πνεύμονα αποκάλυψε μυκητιασική λοίμωξη μέσα στη μάζα. Οι συγγραφείς συζητούν την πιθανότητα ότι μικροβιακοί και φλεγμονώδεις παράγοντες μπορούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να επηρεάζουν το περιβάλλον του όγκου. Αυτό δεν σημαίνει ότι «ο καρκίνος είναι λοίμωξη». Σημαίνει όμως ότι η αλληλεπίδραση μεταξύ καρκίνου και μικροβιώματος αποτελεί πραγματικό πεδίο έρευνας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Fusobacterium nucleatum, βακτήριο της στοματικής κοιλότητας που έχει συνδεθεί ιδιαίτερα με τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Μελέτη στο Nature το 2024 εντόπισε ένα συγκεκριμένο στέλεχος του βακτηρίου που εμφανιζόταν συχνά μέσα στους όγκους και σε πειραματικά μοντέλα συνδέθηκε με βιολογικές αλλαγές ευνοϊκές για την ανάπτυξή τους.

Ούτε ενθουσιασμός ούτε απόρριψη: Το κρίσιμο σημείο είναι να μην μετατρέψουμε μια ερευνητική υπόθεση σε θεραπευτική βεβαιότητα. Η  ιβερμεκτίνη, η μεμπενδαζόλη και η νικλοσαμίδη δεν αποτελούν σήμερα αποδεδειγμένες αντικαρκινικές θεραπείες. Τα περισσότερα δεδομένα προέρχονται ακόμη από προκλινικές μελέτες, μικρές σειρές περιστατικών ή πρώιμες κλινικές έρευνες. Ταυτόχρονα, δεν υπάρχει λόγος να απορρίπτεται ένα πεδίο μόνο επειδή τα φάρμακα αυτά δημιουργήθηκαν αρχικά για άλλη χρήση. Η επιστήμη προχωρά ακριβώς μέσα από τέτοιες υποθέσεις: παρατήρηση, πείραμα, κλινική δοκιμή και (μόνο αν τα δεδομένα το επιβεβαιώσουν), νέα θεραπευτική εφαρμογή. Για μια ολιστική προσέγγιση στην υγεία, η ανοιχτή σκέψη δεν πρέπει να σημαίνει χαμηλότερα κριτήρια απόδειξης. Το ενδιαφέρον είναι να μπορούμε να κρατάμε ταυτόχρονα δύο πράγματα: περιέργεια για το νέο και αυστηρότητα απέναντι στους ισχυρισμούς. Η νέα σειρά των έξι ασθενών δείχνει ότι το πεδίο της επαναχρησιμοποίησης φαρμάκων, του μεταβολισμού του όγκου και του καρκινικού μικροβιώματος αξίζει να διερευνηθεί πολύ πιο συστηματικά.

Έρευνες και πηγές

1. Guilford FT, Yu S. Cancer Therapy Using Antiparasitic Medications Guided by Acupuncture Meridian Assessment: A Case Series of Six Patients. Integrative Medicine. 2026;25(3):27–33.
2. Al-Zoubi RM, Farhan A, Hanbali B, et al. Antiparasitic agents in oncology: Innovative mechanisms, emerging evidence and clinical potential in cancer treatment. European Journal of Medicinal Chemistry. 2026.
3. Melotti A, Mas C, Kuciak M, et al. The river blindness drug Ivermectin and related macrocyclic lactones inhibit WNT-TCF pathway responses in human cancer. EMBO Molecular Medicine. 2014;6(10):1263–1278.
4. Osada T, Chen M, Yang XY, et al. Antihelminth compound niclosamide downregulates Wnt signaling and elicits antitumor responses in tumors with activating APC mutations. Cancer Research. 2011;71(12):4172–4182.
5. Liu Y, Fang S, Sun Q, Liu B. Anthelmintic drug ivermectin inhibits angiogenesis, growth and survival of glioblastoma through inducing mitochondrial dysfunction and oxidative stress. Biochem Biophys Res Commun. 2016;480(3):415–421.
6. Zepeda-Rivera M, Minot SS, Bouzek H, et al. A distinct Fusobacterium nucleatum clade dominates the colorectal cancer niche. Nature. 2024;628:424–432.

Απόδοση στην ελληνική γλώσσα: Holistic Life editorial group © 2026