Η ψυχική ανθεκτικότητα στη μητρότητα χτίζεται με υποστήριξη, ξεκούραση και χώρο για τις ανάγκες της γυναίκας. Τι δείχνουν οι έρευνες και γιατί χρειάζεται να ξανασκεφτούμε την εικόνα της «δυνατής μητέρας».
Όταν η δυσκολία γίνεται ενοχή: Η γέννηση ενός παιδιού μπορεί να φέρει χαρά, αλλά και μια καθημερινότητα που δυσκολεύει ακόμη και μια γυναίκα συνηθισμένη να διαχειρίζεται απαιτητικές καταστάσεις. Όταν αισθάνεται εξαντλημένη, εύκολα αρχίζει να αμφισβητεί τον εαυτό της: γιατί οι άλλες φαίνονται να τα καταφέρνουν;
Σε άρθρο της η συμβουλευτική ψυχολόγος Sarah Emmerson περιγράφει πώς η σύγκριση με άλλες μητέρες μετατρέπει τις δυσκολίες της προσαρμογής σε αίσθημα προσωπικής ανεπάρκειας. Η εικόνα μιας γυναίκας που παραμένει υπομονετική, διαθέσιμη και συναισθηματικά σταθερή, ανεξάρτητα από τις συνθήκες, δημιουργεί προσδοκίες δύσκολες να εκπληρωθούν. Το ερώτημα, επομένως, χρειάζεται να διευρυνθεί: ποιες συνθήκες επιτρέπουν σε μια μητέρα να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της νέας ζωής της;
Η ανθεκτικότητα έχει πολλά στηρίγματα: Το μοντέλο της ψυχολόγου Sherry Hamby για την ανθεκτικότητα εξετάζει τον συνδυασμό διαφορετικών στηριγμάτων: το νόημα και τον σκοπό στη ζωή, τη διαχείριση των συναισθημάτων, τις υποστηρικτικές σχέσεις και τους διαθέσιμους πόρους του περιβάλλοντος. Σε επιστημονική σύνθεση του 2025, η Hamby συγκέντρωσε ευρήματα από 16 μελέτες, με περισσότερους από 22.000 συμμετέχοντες σε εννέα χώρες. Η προσέγγιση αντιμετωπίζει την ανθεκτικότητα ως διαδικασία που μπορεί να ενισχυθεί. Οι μελέτες αφορούν κυρίως την προσαρμογή μετά από αντιξοότητες και τραυματικές εμπειρίες· δεν αποτελούν ειδική απόδειξη αποτελεσματικότητας μιας παρέμβασης για νέες μητέρες. Sage Journals Ωστόσο, έρευνες στην περιγεννητική περίοδο αναδεικνύουν τη σημασία της υποστήριξης.
Προοπτική μελέτη σε 932 γυναίκες στην Πολωνία, δημοσιευμένη στο Scientific Reports το 2024, διαπίστωσε ότι η μεγαλύτερη συναισθηματική και πρακτική υποστήριξη κατά την εγκυμοσύνη συνδεόταν με χαμηλότερη πιθανότητα υψηλής βαθμολογίας σε ερωτηματολόγιο επιλόχειας κατάθλιψης, περίπου έναν μήνα μετά τον τοκετό. Η συσχέτιση παρέμεινε μετά τη συνεκτίμηση κοινωνικών και μαιευτικών παραγόντων. Πρόκειται, όμως, για παρατηρησιακή έρευνα: δεν αποδεικνύει ότι η υποστήριξη από μόνη της προλαμβάνει την κατάθλιψη, ενώ το ερωτηματολόγιο ανιχνεύει συμπτώματα και δεν υποκαθιστά την κλινική διάγνωση. Scientific Reports
Νεότερη μελέτη, στο Journal of Affective Disorders το 2026, παρακολούθησε 3.376 γυναίκες από την εγκυμοσύνη έως έξι εβδομάδες μετά τον τοκετό. Εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στα καταθλιπτικά συμπτώματα, τον ύπνο και την κοινωνική υποστήριξη. Οι διαταραχές ύπνου μετά τον τοκετό προέβλεπαν χαμηλότερη μεταγενέστερη αίσθηση υποστήριξης. Το εύρημα υπογραμμίζει ότι οι δυσκολίες αυτές αλληλεπιδρούν και χρειάζεται να εξετάζονται μαζί, χωρίς να αποδεικνύει μια απλή σχέση αιτίας και αποτελέσματος. hub.hku.hk
Η φροντίδα χρειάζεται να γίνει συγκεκριμένη: Με βάση αυτή την εικόνα, μια χρήσιμη κατεύθυνση είναι να μεταφράσουμε την υποστήριξη σε καθημερινές πράξεις. Ποιος αναλαμβάνει το φαγητό, τα ψώνια και τις δουλειές; Ποιος μπορεί να φροντίσει το μωρό ώστε η μητέρα να ξεκουραστεί; Ποιος θα ακούσει τις δυσκολίες της χωρίς να τις υποτιμήσει; Αυτές οι συζητήσεις μπορούν να αρχίσουν πριν από τη γέννηση και να επαναλαμβάνονται καθώς αλλάζουν οι ανάγκες της οικογένειας. Ένα γενικό «πες μου αν χρειαστείς κάτι» μπορεί να γίνει μια σαφής προσφορά: «Μπορώ να φέρω φαγητό την Τρίτη» ή «Μπορώ να αναλάβω τα ψώνια αυτή την εβδομάδα».
Η Emmerson επισημαίνει επίσης τη σημασία του προσωπικού χώρου και της ταυτότητας πέρα από τη μητρότητα. Η επιθυμία για εργασία, φίλους ή χρόνο χωρίς το μωρό μπορεί να συνυπάρχει με την αγάπη για το παιδί. Psyche Ideas Η φροντίδα της μητέρας χρειάζεται θέση στο πρόγραμμα, στον οικογενειακό προϋπολογισμό και στις υπηρεσίες που την υποστηρίζουν. Η ανθεκτικότητα γίνεται πιο εφικτή όταν υπάρχουν άνθρωποι και συνθήκες που τη στηρίζουν.
Αναφορές
- Sherry Hamby (2025), «The Resilience Portfolio Concept», Review of General Psychology. Επιστημονική σύνθεση. DOI: 10.1177/10892680251363859.
- Joanna Żyrek και συν. (2024), «Social support during pregnancy and the risk of postpartum depression in Polish women», Scientific Reports. Προοπτική μελέτη. DOI: 10.1038/s41598-024-57477-1.
- Ying Dai και συν. (2026), «Longitudinal relationships between maternal depressive symptoms, perceived social support, and sleep problems…», Journal of Affective Disorders. Προοπτική μελέτη. DOI: 10.1016/j.jad.2026.121850.
Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life
