Νέα στοιχεία από σχολεία στην Αγγλία δείχνουν ότι ο περιορισμός των smartphones κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας μπορεί να συνδέεται με καλύτερη συγκέντρωση, περισσότερη επικοινωνία πρόσωπο με πρόσωπο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, βελτίωση της σχολικής επίδοσης.

Για πολλά παιδιά, το smartphone έχει γίνει σχεδόν προέκταση της καθημερινότητάς τους. Συνομιλίες, βίντεο, παιχνίδια, κοινωνικά δίκτυα και σχολικές δραστηριότητες περνούν μέσα από την ίδια μικρή οθόνη. Τα τελευταία χρόνια, όμως, όλο και περισσότερα σχολεία αρχίζουν να αναρωτιούνται τι συμβαίνει όταν αυτή η οθόνη παραμένει διαθέσιμη συνεχώς, ακόμη και μέσα στην τάξη. Στην Αγγλία, σχολεία που συμμετείχαν σε πρόγραμμα περιορισμού της χρήσης smartphone ανέφεραν αισθητές αλλαγές στη συμπεριφορά και στην καθημερινότητα των μαθητών. Το σύστημα Blackout επιτρέπει στα σχολεία να απενεργοποιούν συγκεκριμένες λειτουργίες των κινητών κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας, όπως τα κοινωνικά δίκτυα, τα παιχνίδια και την κάμερα, αφήνοντας όμως διαθέσιμες βασικές λειτουργίες επικοινωνίας.

Περισσότερη συγκέντρωση, λιγότερες διακοπές
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν από σχολεία που χρησιμοποίησαν το σύστημα, πολλοί εκπαιδευτικοί παρατήρησαν πιο ήρεμες τάξεις, λιγότερη διάσπαση προσοχής και περισσότερη συμμετοχή των μαθητών. Από τα σχολεία που αξιολογήθηκαν, περίπου 60% ανέφεραν βελτίωση στις επιδόσεις των μαθητών στις εξετάσεις GCSE, ενώ καταγράφηκαν επίσης λιγότερα αιτήματα μαθητών να εγκαταλείψουν προσωρινά την τάξη και περισσότερη αλληλεπίδραση μεταξύ τους.
Τα δεδομένα προέρχονται από περισσότερους από 5.000 μαθητές και, παρότι δεν αποτελούν από μόνα τους απόδειξη ότι ο περιορισμός των κινητών προκαλεί καλύτερες βαθμολογίες, δείχνουν μια ενδιαφέρουσα εικόνα: όταν το smartphone παύει να διεκδικεί συνεχώς την προσοχή, το σχολικό περιβάλλον αλλάζει. Η αλλαγή δεν αφορά μόνο τη μάθηση. Εκπαιδευτικοί περιγράφουν παιδιά που μιλούν περισσότερο μεταξύ τους στα διαλείμματα, συμμετέχουν περισσότερο σε δραστηριότητες και περνούν λιγότερο χρόνο κοιτάζοντας μια οθόνη.

Το smartphone γίνεται μέρος της παιδικής ηλικίας όλο και νωρίτερα
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς τα παιδιά αποκτούν προσωπικό smartphone σε όλο και μικρότερη ηλικία. Στοιχεία της βρετανικής Ofcom δείχνουν ότι περισσότερο από το 50% των παιδιών έχει smartphone ήδη γύρω στην ηλικία των 10 ετών, ενώ μέχρι τα 11 η χρήση έχει γίνει σχεδόν καθολική. Αυτό σημαίνει ότι η μετάβαση από το δημοτικό στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση συνοδεύεται συχνά και από μια δεύτερη μετάβαση: το παιδί αποκτά πρόσβαση σε έναν ψηφιακό κόσμο που λειτουργεί συνεχώς, χωρίς πραγματικά διαλείμματα. Οι ειδοποιήσεις, τα μηνύματα, τα βίντεο μικρής διάρκειας και τα κοινωνικά δίκτυα είναι σχεδιασμένα για να τραβούν και να επαναφέρουν την προσοχή. Για έναν εγκέφαλο που ακόμη αναπτύσσεται, αυτή η συνεχής εναλλαγή μπορεί να κάνει δυσκολότερη τη διατήρηση της συγκέντρωσης σε μία μόνο δραστηριότητα.

Τι κερδίζουν τα παιδιά όταν το κινητό σωπαίνει;
Η συζήτηση γύρω από τα smartphones συχνά περιορίζεται στο ερώτημα εάν πρέπει να απαγορευτούν. Ίσως όμως το ουσιαστικότερο ερώτημα είναι διαφορετικό: τι επιστρέφει στη ζωή των παιδιών όταν η οθόνη σταματά για λίγο να βρίσκεται στο κέντρο της προσοχής τους; Επιστρέφει η συνομιλία. Η παρατήρηση. Η βαρεμάρα που συχνά γίνεται αφετηρία δημιουργικότητας. Η ανάγκη να πλησιάσεις έναν συμμαθητή αντί να του στείλεις μήνυμα. Ακόμη και η εμπειρία του να κάθεσαι για λίγα λεπτά χωρίς συνεχή εξωτερικά ερεθίσματα. Το smartphone αποτελεί πλέον μέρος της ζωής των παιδιών και δύσκολα θα εξαφανιστεί. Τα νέα σχολικά πειράματα, όμως, δείχνουν ότι ίσως δεν χρειάζεται να είναι παρόν κάθε στιγμή.
Και για μια γενιά που μεγαλώνει μέσα στην αδιάκοπη ψηφιακή σύνδεση, αυτό μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο σημαντικό από όσο αρχικά φαίνεται.

Αναφορές

1. Ofcom, Children and Parents: Media Use and Attitudes Report 2025–26, 2026. ofcom.org.uk
2. Tobias Böttger, Klaus Zierer, To Ban or Not to Ban? A Rapid Review on the Impact of Smartphone Bans in Schools on Social Well-Being and Academic Performance, Education Sciences, 2024. DOI: 3390/educsci14080906.
3. Daniel L. King et al., “Phones off while school's on”: Evaluating problematic phone use and the social, wellbeing, and academic effects of banning phones in schools, Journal of Behavioral Addictions, DOI: 10.1556/2006.2024.00058.
4. Miranda Pallan et al., School phone policies and their association with mental wellbeing, phone use, and social media use (SMART Schools), The Lancet Regional Health – Europe, DOI: 10.1016/j.lanepe.2025.101211.
   
   

Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.

Σύμφωνα με νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό JAMA Pediatrics, ο υπερβολικός χρόνος που ξοδεύουν τα μικρά παιδιά μπροστά σε οθόνες, θα μπορούσε να συνδέεται με την αργή ανάπτυξη του εγκεφάλου.

Ο επικεφαλής της μελέτης Dr. John Hutton (παιδίατρος και κλινικός ερευνητής στο Παιδικό νοσοκομείο του Cincinnati), λέει ότι αυτή η μελέτη είναι η πρώτη γνωστή μελέτη που εξετάζει πώς ο χρόνος ανάλωσης μπροστά σε οθόνες επιδρά στη δομή του εγκεφάλου των παιδιών.

Στη μελέτη, ο Hutton και η ομάδα του σκάναραν τους εγκεφάλους παιδιών στην ευαίσθητη ηλικιακή ομάδα μεταξύ 3 και 5 ετών. Διαπίστωσαν ότι η λευκή ουσία στον εγκέφαλο ήταν λιγότερο αναπτυγμένη σε παιδιά που περνούσαν περισσότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες. Η λευκή ουσία είναι σημαντική για την επεξεργασία της σκέψης και την ανάπτυξη του λόγου και δεξιοτήτων όπως η γραφή και η ανάγνωση.

Ο Hutton λέει ότι τα πρώτα πέντε χρόνια ανάπτυξης του εγκεφάλου είναι εξαιρετικά σημαντικά.

"…Ο εγκέφαλος αναπτύσσεται ταχύτερα τα πρώτα πέντε χρόνια. Τότε οι εγκέφαλοι είναι πολύ πλαστικοί και απορροφούν τα πάντα, σχηματίζοντας αυτές τις ισχυρές συνδέσεις που διαρκούν για τη υπόλοιπη ζωή μας", δήλωσε στο CNN.

Ο Hutton δήλωσε ότι τα παιδιά που περνούν περισσότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες δαπανούν λιγότερο χρόνο αλληλεπίδρασης με πραγματικούς ανθρώπους, γεγονός που αποτελεί ουσιαστικό μέρος της δημιουργίας των οδών στον εγκέφαλο που θα διευκολύνουν την ανάπτυξη κοινωνικών και γνωστικών δεξιοτήτων.

"Είναι γνωστό ότι τα παιδιά που περνούν περισσότερο χρόνο μπροστά στην οθόνη τείνουν να μεγαλώνουν σε οικογένειες που περνούν περισσότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες. Τα παιδιά που αναφέρουν ότι περνούν πέντε ώρες μπροστά σε μια οθόνη θα μπορούσαν να έχουν γονείς που περνούν 10 ώρες μπροστά σε μια οθόνη. Αυτά τα δυο βάλτε τα μαζί και θα δείτε ότι δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου χρόνος για να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους ", δήλωσε ο Hutton.

Ο Hutton τόνισε ότι δεν είναι οι ίδιες οι οθόνες που προκαλούν τη ζημιά, αλλά μάλλον ότι οι οθόνες λειτουργούν ως αναπλήρωση ή αντικατάσταση της ζωτικής ανθρώπινης αλληλεπίδρασης.

"Δεν είναι ο χρόνος ανάλωσης μπροστά σε μια οθόνη που καταστρέφει την λευκή ουσία. Ίσως ο χρόνος αυτός να παρεμποδίζει άλλες εμπειρίες που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τα παιδιά να ενισχύσουν αυτά τα δίκτυα του εγκεφάλου", πρόσθεσε.

Η χρήση οθόνης έχει γίνει πανταχού παρούσα στην κοινωνία μας, ακόμη και μεταξύ των παιδιών. Η έρευνα του Hutton υποδηλώνει ότι περίπου το 90% των παιδιών στις μελέτες του, είχαν χρησιμοποιήσει οθόνες από τη στιγμή που έκλεισαν το ένα έτος, με μερικά από αυτά να τις έχουν χρησιμοποιήσει μόλις 2 ή 3 μήνες μετά τη γέννησή τους.

Στην μελέτη, στην οποία τα παιδιά υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία, έδειξε διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης λευκής ουσίας μεταξύ των παιδιών που χρησιμοποίησαν οθόνες για διαφορετικά χρονικά διαστήματα. Άλλες έρευνες έχουν επίσης διαπιστώσει χαμηλότερα ποσοστά ακαδημαϊκών επιδόσεων σε παιδιά που εκτιθόνταν σε οθόνες πιο συχνά.

Πηγή: Jama Pediatrics, CNN Health

Πρόταση ανάγνωσης:

Περισσότερα για το πρόβλημα των ψηφιακών πολυμέσων, για το πώς επιδρούν στα παιδιά, καθώς και προτάσεις για την επίλυση σχετικών προβλημάτων, σας προτείνουμε να διαβάσετε το βιβλίο με τίτλο: «Μεγαλώνοντας με Υγεία σε έναν κόσμο Ψηφιακών Πολυμέσων» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Etra.