Η απόρριψη μπορεί να μας κάνει να αμφισβητήσουμε την αξία μας, να θυμώσουμε ή να κλειστούμε στον εαυτό μας. Δεν χρειάζεται όμως να μας ακινητοποιήσει.

Μια αποτυχημένη συνέντευξη για δουλειά. Ένα μήνυμα που μένει αναπάντητο. Μια σχέση που δεν προχώρησε. Μια παρέα που μας άφησε απ’ έξω. Η απόρριψη μπορεί να πάρει πολλές μορφές, όμως συχνά αφήνει πίσω της το ίδιο ερώτημα: «Μήπως δεν ήμουν αρκετός;» Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές φορές μιλάμε για την απόρριψη με λέξεις που χρησιμοποιούμε και για τον σωματικό πόνο. Η νευροεπιστημονική έρευνα έχει δείξει ότι ο κοινωνικός αποκλεισμός και η απόρριψη μπορούν να ενεργοποιούν εγκεφαλικά δίκτυα που σχετίζονται και με την επεξεργασία του πόνου. (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov) Η απόρριψη, λοιπόν, δεν είναι «υπερβολή». Είναι μια πραγματική ψυχική εμπειρία και μπορεί να γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν αγγίζει παλιότερες πληγές.

Γιατί η απόρριψη μας επηρεάζει τόσο βαθιά: Οι προηγούμενες εμπειρίες παίζουν σημαντικό ρόλο στο πώς βιώνουμε ένα «όχι». Ένα παιδί που μεγάλωσε με έντονη κριτική, συναισθηματική απόσταση ή αίσθηση αποκλεισμού μπορεί αργότερα να γίνει ιδιαίτερα ευαίσθητο σε σημάδια απόρριψης. Ένα μήνυμα που δεν απαντήθηκε ή μια ακύρωση μπορεί τότε να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερο συναισθηματικό βάρος. Η λεγόμενη rejection sensitivity, δηλαδή η αυξημένη ευαισθησία στην απόρριψη, έχει συσχετιστεί σε μετα-ανάλυση 75 μελετών με άγχος, κατάθλιψη και μοναξιά. (pubmed) 
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η απόρριψη μπορεί να γίνει δύο διαφορετικά πράγματα: ένα γεγονός που μας συνέβη ή μια ετυμηγορία για το ποιοι είμαστε. Το πρώτο πονά. Το δεύτερο μπορεί να μας εγκλωβίσει. Γι’ αυτό το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσουμε το συναίσθημα χωρίς να το συγχωνεύσουμε με την ταυτότητά μας. Θυμός; Ντροπή; Απογοήτευση; Φόβος; Αίσθημα εγκατάλειψης; Δεν είμαστε «αποτυχημένοι». Βιώνουμε μια αποτυχία ή μια απόρριψη. Η διαφορά είναι ουσιαστική. Το δεύτερο βήμα είναι να αναρωτηθούμε αν το σημερινό «όχι» ξυπνά κάτι παλιότερο. Μερικές φορές το παρόν πονά περισσότερο επειδή ακουμπά μια παλιά εμπειρία: έναν γονέα που δεν ήταν διαθέσιμος, μια σχολική παρέα που μας απέκλειε ή μια περίοδο όπου νιώθαμε ότι έπρεπε συνεχώς να αποδεικνύουμε την αξία μας. Η αναγνώριση αυτής της σύνδεσης δεν εξαφανίζει τον πόνο, αλλά τον βάζει σε πλαίσιο.

Πώς να μη μετατρέψουμε την απόρριψη σε προσωπική ετυμηγορία: Μετά από μια απόρριψη, ο νους συχνά γενικεύει:
«Πάντα μου συμβαίνει αυτό».
«Κανείς δεν με θέλει».
«Δεν θα τα καταφέρω ποτέ».

Εδώ χρειάζεται να ελέγξουμε την ιστορία που λέμε στον εαυτό μας. Ποια είναι τα πραγματικά δεδομένα; Το ότι δεν πήραμε μια δουλειά δεν σημαίνει ότι δεν είμαστε ικανοί. Το ότι κάποιος δεν θέλει σχέση μαζί μας δεν σημαίνει ότι δεν είμαστε αγαπητοί. Οι αποφάσεις των άλλων εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες που δεν έχουν να κάνουν αποκλειστικά με την αξία μας. Η απόρριψη αφορά μια συγκεκριμένη κατάσταση, όχι ολόκληρη την προσωπικότητά μας. Χρήσιμο είναι επίσης να μιλάμε με ανθρώπους που εμπιστευόμαστε. Η απόρριψη συχνά συνοδεύεται από ντροπή, και η ντροπή μάς ωθεί στην απομόνωση. Ένας άνθρωπος που μας γνωρίζει καλά μπορεί να μας βοηθήσει να δούμε την κατάσταση από άλλη οπτική.
Το ίδιο σημαντικό είναι να αποφεύγουμε τη συνεχή ανακύκλωση της σκέψης. Η προσπάθεια να καταλάβουμε τι συνέβη είναι φυσιολογική. Όταν όμως επιστρέφουμε ξανά και ξανά στο ίδιο «γιατί;» χωρίς να φτάνουμε σε νέα κατανόηση, τότε περνάμε από τον αναστοχασμό στη μηρυκαστική σκέψη. Σε αυτή την περίπτωση βοηθά η μετατόπιση της προσοχής σε κάτι συγκεκριμένο: κίνηση, εργασία, δημιουργική δραστηριότητα, κοινωνική επαφή. Και κάτι ακόμη: αξίζει να προσπαθήσουμε να δούμε και την οπτική του άλλου. Το να κατανοούμε τη δική του θέση δεν ακυρώνει τη δική μας εμπειρία. Μπορούμε ταυτόχρονα να πονάμε και να αναγνωρίζουμε ότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε τις επιλογές των άλλων.

Από το «τι λέει αυτό για μένα;» στο «τι κάνω από εδώ και πέρα;» Η απόρριψη δεν χρειάζεται πάντα να μετατραπεί σε «μάθημα». Μερικές φορές απλώς πονά και αυτό είναι αρκετό. Όταν όμως περάσει το πρώτο κύμα, μπορούμε να ρωτήσουμε: Υπάρχει κάτι που μπορώ να πάρω μαζί μου από αυτή την εμπειρία; Ίσως χρειάζομαι περισσότερη προετοιμασία. Ίσως επαναλαμβάνω ένα συγκεκριμένο μοτίβο στις σχέσεις μου. Ίσως έχω επενδύσει υπερβολικά σε μια έκβαση που δεν εξαρτάται μόνο από εμένα. Η απόρριψη τότε παύει να είναι αδιέξοδο και γίνεται πληροφορία. Υπάρχει επίσης αξία στο να θυμόμαστε ότι η ανθεκτικότητα δεν σημαίνει να μη μας αγγίζει τίποτα. Σημαίνει να μπορούμε να επιστρέφουμε στον εαυτό μας αφού κάτι μας έχει πληγώσει. Η ψυχοθεραπεύτρια Elayne Savage, προτείνει να καλλιεργούμε λίγη απόσταση από την άμεση αντίδρασή μας και να παρατηρούμε τι ακριβώς ενεργοποιήθηκε μέσα μας.
Αυτός ίσως είναι και ο πιο ουσιαστικός τρόπος να αντιμετωπίζουμε την απόρριψη: όχι να προσποιούμαστε ότι δεν μας πονά, αλλά να μη της επιτρέπουμε να καθορίζει την αξία μας. Να σταματήσουμε δηλαδή να ρωτάμε: «Τι λέει αυτό για μένα;» και να αρχίσουμε να ρωτάμε: «Τι μπορώ να κάνω από εδώ και πέρα;» Γιατί το «όχι» κάποιου άλλου μπορεί να κλείνει μια πόρτα. Δεν χρειάζεται όμως να κλείνει και τη δική μας κίνηση προς τα εμπρός.

Αναφορές

1. Jon Spayde, 8 Strategies to Help You Cope With Rejection, Experience Life, 2026.
   Link: Experience Life – 8 Strategies to Help You Cope With Rejection
2. Naomi I. Eisenberger, Social Pain and the Brain: Controversies, Questions, and Where to Go From Here, Annual Review of Psychology, 2015.
   Link: PubMed – Social Pain and the Brain
3. Shuling Gao, Mark Assink, Andrea Cipriani, Kangguang Lin, Associations Between Rejection Sensitivity and Mental Health Outcomes: A Meta-Analytic Review, Clinical Psychology Review, 2017.
   Link: PubMed – Rejection Sensitivity and Mental Health Outcomes
4. Naomi I. Eisenberger, Matthew D. Lieberman, Why Rejection Hurts: A Common Neural Alarm System for Physical and Social Pain, Trends in Cognitive Sciences, 2004.
   Link: PubMed – Why Rejection Hurts

Απόδοση, μετάφραση και επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.

Η μεγάλη, πρακτικά και ψυχολογικά, πίεση ως προς τον εμβολιασμό κατά του γνωστού ιού αφενός και οι τρομακτικές ειδήσεις για παρενέργειες των εμβολίων που γνωστοποιούνται κάθε τόσο αφετέρου, είναι φυσικό να έχουν φέρει πολλούς σε κατάσταση ταραχής, αμηχανίας και φόβου. Η ψυχολογική στήριξη και ενδυνάμωση στην περίπτωση αυτή όπως και σε κάθε φορτισμένη φάση ζωής είναι βεβαίως σημαντική, καθώς μπορεί να κάνει το υποκειμενικό βίωμα ηπιότερο και πιο γαλήνιο. Πολλοί όμως, με πιο ολιστική σκέψη, έχουμε συνειδητοποιήσει ότι η θετική ψυχική στάση μπορεί να συνεισφέρει, και μάλιστα ουσιαστικά, και στον τρόπο αντίδρασης του σώματός μας  καθαυτόν, βοηθώντας το να αξιοποιήσει τις δυνάμεις που διαθέτει με τον ικανοποιητικότερο δυνατό τρόπο.

Αποφάσεις: ‘Τι να κάνω ;’
Υπάρχουν βεβαίως ανθοϊάματα που μπορούν να μας ενισχύσουν ψυχικά σε αυτή τη διαδικασία, είτε ανήκουμε σε αυτούς που πρόκειται να εμβολιαστούν ή και εμβολιάστηκαν ήδη είτε σε εκείνους που αποφασίζουν να μη προχωρήσουν σε κάτι τέτοιο. Ξεκινώντας κατ’ αρχήν από πιθανές δυσκολίες γύρω από αυτή την ίδια την απόφαση: Αν κάποιος αισθάνεται ότι ‘δεν ξέρει τι να κάνει’ και τη μια στιγμή αποφασίζει να κάνει -ή να μη κάνει- το εμβόλιο αλλά το αλλάζει αμέσως μετά, το Bach Scleranthus θα τον βοηθήσει να συνειδητοποιήσει και να σταθεροποιηθεί στην επιλογή και στην απόφαση που κατά βάθος θεωρεί σωστή γι’ αυτόν. Αν αισθάνεται ‘χαμένος’ και μπερδεμένος ως προς το τι θέλει και τι πιστεύει πραγματικά ή αν νοιώθει γενικά ότι δεν έχει τη δύναμη να ξεκαθαρίσει και να υποστηρίξει τη δική του θέση, θα είναι χρήσιμο να σκεφθεί το Bach Cerato. Ανάλογη επίδραση θα έχει το ανθοΐαμα Paw Paw των Australian Bush. Αν πάλι κάποιος  έ χ ε ι  ουσιαστικά καταλήξει και αποφασίσει αλλά παρόλαυτα επηρεάζεται από την αντίθετη στάση του περιβάλλοντός του και δυσκολεύεται να ολοκληρώσει την απόφασή του, θα ενισχυθεί από το Bach Walnut. Το ανθοΐαμα της FES Goldenrod θα δώσει στον άνθρωπο τη δύναμη να υιοθετήσει, να δηλώσει και να υποστηρίξει αν χρειαστεί τη θέση του για το τι θεωρεί σωστό για τον εαυτό του, χωρίς να φοβάται την πιθανή αποδοκιμασία και απόρριψη από το περιβάλλον του.
Είτε όμως επιλέξει κανείς να εμβολιαστεί είτε να μην εμβολιαστεί ή να το αναβάλει, τα ανθοϊάματα που αναφέρονται παρακάτω μπορούν να αφορούν όλους, επειδή τα συναισθήματα που δημιουργεί η παρούσα υγειονομική κατάσταση στον κόσμο είναι κοινά.

Φόβος και αίσθημα κατεπείγουσας ανάγκης για ψυχολογική βοήθεια
Το συνηθέστερο συναίσθημα που εμφανίζεται φυσικά είναι η ανησυχία και ο φόβος. Αυτοί που αισθάνονται μέτριο έως και μεγάλο φόβο και ταραχή καθώς πηγαίνουν προς τα εμβολιαστικά κέντρα, θα βοηθηθούν πάρα πολύ από το Bach Rescue Remedy σε συχνή χρήση. Η χρήση του Rescue Remedy, στις περιπτώσεις που έχει ένδειξη, μπορεί να ξεκινά αμέσως μόλις εμφανίζεται ο φόβος και η ταραχή ακόμη και σαν σκέψη, και δεν χρειάζεται να περιμένει κανείς ‘την τελευταία στιγμή’ πριν αντιμετωπίσει αυτό που τον φοβίζει. Στις περισσότερες περιπτώσεις φαίνεται ότι ο φόβος υποχωρεί μετά τον εμβολιασμό, όμως το Rescue Remedy μπορεί φυσικά να χρησιμοποιείται και αργότερα, αν ο φόβος εξακολουθεί.
Εκτός από το Rescue Remedy των ανθοϊαμάτων Bach, υπάρχει μια μεγάλη ποικιλία αντίστοιχων ανθοϊαμάτων ‘πρώτης ανάγκης’ που ηρεμούν και καθησυχάζουν βαθιά όταν οι καταστάσεις δημιουργούν φόβο και τρόμο, ανησυχία και ταραχή. Ανάμεσά τους, το Emergency Essence από τα Australian Bush Flower Essences, το Ανθοΐαμα της Διάσωσης από τη συλλογή Ελληνικά Ανθοελιξήρια, το Immediate Relief των Living Tree Orchids.

Ανησυχία
Εξαιρετικό για τα αισθήματα ανησυχίας είναι το Australian Bush Crowea.
Το ανθοΐαμα Bach Gentian, που ενισχύει την καλή διάθεση και την μη-αποθάρρυνση όταν κάτι φαίνεται να μη πηγαίνει καλά, θα βοηθήσει όποιον ανησυχεί και τρομάζει όταν παρατηρεί ‘παρενέργειες’ (πχ το σημείο ένεσης πονάει ‘πολύ’, αισθάνεται ‘αδύναμος’ κλπ), και γενικά αν κάποιος τείνει να φοβάται και να μεγαλοποιεί αυτά που αισθάνεται θεωρώντας τα ως πιθανές παρενέργειες.
Στις περιπτώσεις που χρειάζεται ακόμη περισσότερη ‘ενίσχυση’ κατά των συγκεκριμένων αυτών φόβων, το ανθοΐαμα Bach Mimulus.
Το Australian Bush Dog Rose of the Wild Forces θα απομακρύνει τους πόνους και τις ενοχλήσεις που οφείλονται σε σωματοποίηση λόγω ψυχολογικών αιτίων, δηλαδή στα συμπτώματα που είναι ‘ψυχοσωματικά’ ως προς τη φύση τους, αν και αυτός που τα νοιώθει νομίζει ότι είναι πραγματικά, σωματικά.
Αν κάποιος, λόγω της παρουσίας κάποιων πραγματικών ή φανταστικών συμπτωμάτων ή και ακούγοντας διάφορα τρομακτικά ‘σενάρια’ που κυκλοφορούν σχετικά με το μέλλον όσων έχουν εμβολιαστεί, νοιώθει φοβισμένος και ανασφαλής σε σημείο πραγματικής απόγνωσης θεωρώντας ότι ‘τώρα είναι αργά’, ότι είναι ‘καταδικασμένος’ και ότι ‘τίποτε τώρα πια’ δεν μπορεί να τον βοηθήσει, θα ηρεμήσει με το Sweet Chestnut (Bach).

Σύγχυση και αποσύνδεση
Σε πολλούς ανθρώπους, ο φόβος και η σύγχυση έχουν λειτουργήσει τόσο καταλυτικά που τους έχουν κάνει να αισθάνονται σαν θρυμματισμένοι, διαλυμένοι, σαν να είναι ‘έξω από το σώμα τους’, σαν να μη μπορούν να βρουν τον εαυτό τους και να πατήσουν στα πόδια τους ξανά – μια κατάσταση με στοιχεία από αυτό που στη ψυχολογία αποκαλείται αποσύνδεση (dissociation).
Η Echinacea της FES θα βοηθήσει άμεσα και πολύ σημαντικά εδώ.

Βαθύς κλονισμός της εμπιστοσύνης
Ο άνθρωπος που αναστατώνεται καθώς σκέπτεται διάφορα πράγματα που έχει ακούσει για κρυφούς κινδύνους και κακόβουλες προθέσεις από πλευράς επιστήμης κλπ, θα ανακουφιστεί από το Bach Holly, είτε αυτού του είδους η έλλειψη εμπιστοσύνης (που γίνεται συχνότερα αισθητή σαν φόβος) εκδηλώνεται σε κάποιον πριν τον εμβολιασμό είτε και μετά, μέσα από διάφορα που μπορεί να του λέγονται και τον τρομάζουν, ή βεβαίως και στη περίπτωση αυτού που αποφασίζει να μην εμβολιαστεί λόγω αυτών των ανησυχιών.
Ας διευκρινιστεί εδώ ότι το Holly, όπως και όλα τα ανθοϊάματα, δεν επηρεάζει την αντίληψη σε επίπεδο πεποιθήσεων και νοητικής αξιολόγησης των καταστάσεων. Ηρεμώντας όμως την συγκεκριμένη ψυχική αναστάτωση που πηγάζει από την μη-εμπιστοσύνη, το ανθοΐαμα αυτό δίνει στο νου καλύτερες προϋποθέσεις να λειτουργήσει με αντικειμενικότητα και με ψυχραιμία.
Ανάλογη δράση θα έχει το ανθοΐαμα Mountain Devil των Australian Bush Essences.
Αν η αίσθηση της απειλής μέσα από την έλλειψη εμπιστοσύνης έχει και μια πιο μεταφυσική χροιά (πχ ‘σκοτεινές δυνάμεις που επιχειρούν να αλλάξουν τον κόσμο μέσα από τα εμβόλια’ κλπ), ο άνθρωπος θα βοηθηθεί πάρα πολύ από το Aspen του Bach.
Εξαιρετικό ως προς την ανάκτηση της βασικής εμπιστοσύνης και τη μείωση του αισθήματος απειλής από τους άλλους είναι και το Green Rose (FES, από την πρόσφατη συλλογή της ‘Range of Light’).
Σε καταστάσεις όπου η ένταση της καχυποψίας αγγίζει τα όρια της παράνοιας, πλην των Holly και Green Rose θα χρειαστεί και το Oregon Grape τη FES.

Ανάγκη για ηρεμία και κάθαρση
Το Crab Apple, ο ‘καθαριστής’ ανάμεσα στα Ιάματα Μπαχ, θα έχει ασφαλώς ένδειξη μετά το εμβόλιο για να καθαρίσει το νου, τον ψυχισμό και τον οργανισμό μας από ότι είναι αρνητικό και μη-χρήσιμο. Το Star of Bethlehem, παρόλο που αποτελεί συστατικό του Rescue Remedy, θα μεγιστοποιήσει την επίτευξη ηρεμίας στο σύστημά μας μέσω της απάλυνσης του σχετικού σοκ σε ψυχολογικό αλλά και σε σωματικό επίπεδο.
Αν παρόλαυτα η όλη κατάσταση γύρω μας κάνει να νοιώθουμε πανικοβλημένοι και αβοήθητοι μπροστά σε έξωθεν παρεμβάσεις, αν νοιώθουμε να τρέμουμε για το αν αυτές οι παρεμβάσεις θα είναι επιτυχημένες ή μη και ‘διαγράφουμε’ ουσιαστικά τη δύναμη που έχει στην πραγματικότητα ο οργανισμός μας και τη δυνατότητά του να είναι ισχυρός μας σύμμαχος, το Self- Heal της FES θα μας ‘ξαναστήσει στα πόδια μας’, θα ενεργοποιήσει μέσα μας την αίσθηση της δύναμης και της ευθύνης για την υγεία μας και θα μας δώσει θάρρος, τοποθετώντας τα πράγματα στη σωστή τους προοπτική.

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'. 

Εκτός από τα διάφορα συστήματα οργάνων που επηρεάζονται από το έντερο, φαίνεται ότι και κάποια άλλα προβλήματα υγείας φαίνεται να ρυθμίζονται από αυτό. Πολλά προβλήματα «του νου», όπως οι διαταραχές της διάθεσης, το άγχος, η κατάθλιψη, ο αυτισμός, η νόσος του Αλτσχάιμερ και η νόσος του Πάρκινσον, μπορούν όλα να έχουν τη ρίζα τους στο έντερο.
Ο κοινό γνώρισμα σε όλα αυτά τα προβλήματα – μεταξύ άλλων – είναι η φλεγμονή, ο προστατευτικός και θεραπευτικός μηχανισμός του σώματος ενάντια σε ένα τραύμα ή μόλυνση. Αν και η φλεγμονή θεωρείται λειτουργία του ανοσοποιητικού μας συστήματος, αυτό, με τη σειρά του, ρυθμίζεται από πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις με το έντερό μας.
Ο Δρ Alejando Aballay στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Duke λέει ότι η σχέση είναι ακόμα πιο περίπλοκη και περιλαμβάνει ένα τρίτο στοιχείο: το νευρικό μας σύστημα. Ο αγγελιοφόρος και των τριών, πιστεύει, είναι η ντοπαμίνη, ένας νευροδιαβιβαστής που ρυθμίζει τα συναισθήματα ανταμοιβής και ευχαρίστησης του εγκεφάλου.
Το 2009, δοκίμασε τη θεωρία σε μια απλή μορφή ζωής - το νηματοσκώληκα C. elegans, που έχει μόλις 302 νευρώνες σε σύγκριση με τα 100 δισεκατομμύρια ενός ανθρώπου και ένα πολύ απλό ανοσοποιητικό σύστημα. Σε μια σειρά μελετών, ο Aballay ανακάλυψε ότι η φλεγμονή στο έντερο των σκουληκιών θα μπορούσε να διαχειριστεί αλλάζοντας τα επίπεδα ντοπαμίνης στο σώμα τους.
Αυτό έδειξε μια σύνδεση μεταξύ του ανοσοποιητικού και του νευρικού συστήματος, που ελέγχεται από τα βακτήρια του εντέρου - μια σχέση που υποτίθεται ότι δεν υπάρχει, σύμφωνα με τα τρέχοντα βιολογικά μοντέλα.

Πηγή: Curr Biol, 2016; 26: 2329-34

Ας εισέλθουμε σε ένα εντυπωσιακό πεδίο. Η Αμερικανίδα νευρολόγος Κάντις Μπ. Περτ, που πέθανε το 2013, διευθύντρια του ΝΙΜΗ (Εθνικό Ινστιτούτο Πνευματικής Υγείας των ΗΠΑ) και συγγραφέας του μπεστ σέλερ Molecules of Emotion (Τα μόρια των συναισθημάτων) σχετικά με την επιρροή των μορίων αυτών στην υγεία, έφερε μια πραγματική επανάσταση με τις μελέτες της γύρω από τη σχέση πνεύματος-σώματος. Εκείνη ανακάλυψε τον υποδοχέα οπιοειδών.

Ας εξηγήσουμε, λοιπόν, με απλό τρόπο την ανακάλυψή της. Οι υποδοχείς οπιοειδών βρίσκονται στην επιφάνεια της κυτταρικής μεμβράνης και ενώνονται επιλεκτικά με συγκεκριμένα μόρια – όπως ένα κλειδί με την κλειδαριά. Τα μόρια αυτά που φτάνουν στους υποδοχείς ονομάζονται νευροπεπτίδια. Τα τελευταία είναι τα βασικά υποστρώματα του συναισθήματος.

Το ενδιαφέρον είναι πως κάθε συναίσθημα ενεργοποιεί την παραγωγή αυτών των νευροπεπτιδίων. Όταν ο υποδοχέας της μεμβράνης δέχεται αυτό το μόριο –το νευροπεπτίδιο– του συναισθήματος, μεταδίδει ένα μήνυμα στο εσωτερικό του κυττάρου. Το μήνυμα αυτό έχει την ικανότητα να αλλάξει την κυτταρική συχνότητα και βιοχημεία, επηρεάζοντας την κυτταρική συμπεριφορά.

Τι περιλαμβάνει η κυτταρική συμπεριφορά; Από τη δημιουργία νέων πρωτεϊνών ή την κυτταρική διαίρεση ως το άνοιγμα ή το κλείσιμο των ιονικών διαύλων, ή ακόμα και την τροποποίηση της επιγενετικής έκφρασης – γονίδια! Δηλαδή, αυτά τα νευροπεπτίδια λειτουργούν ως μηχανισμοί που αλλοιώνουν τη φυσιολογία μας, τη συμπεριφορά μας και τη γενετική μας. Μέρος της «ιστορίας» ενός κυττάρου προκύπτει από τα σημάδια που στέλνουν τα νευροπεπτίδια του συναισθήματος στη μεμβράνη.

Σύμφωνα με τα λόγια της γιατρού Περτ, «οι νευροδιαβιβαστές με το όνομα πεπτίδια φέρουν συναισθηματικά μηνύματα. Όσο αλλάζουν τα συναισθήματά μας, αυτό το μείγμα των πεπτιδίων ταξιδεύει σε όλο το σώμα και τον εγκέφαλο. Κυριολεκτικά αλλάζουν τη χημεία κάθε κυττάρου του σώματος».

Χάρη σε αυτές και άλλες ανακαλύψεις θεωρείται η ιδρύτρια αυτού που σήμερα ονομάζουμε «ψυχονευροανοσολογία».

Η ασθένεια ταυτίζεται αναπόφευκτα με τα συναισθήματα. Όταν εκφράζεται ένα συναίσθημα, ο οργανισμός αντιδρά. Όταν αρνιόμαστε ή καταπνίγουμε ένα συναίσθημα, παραμένει παγιδευμένο, βλάπτοντάς μας σημαντικά. Όπως λέει η Περτ, κάθε συναίσθημα έχει μια βιοχημική αντανάκλαση στο σώμα.

Απόσπασμα από το βιβλίο: «Πως θα αφήσεις το καλό να μπει στη ζωή σου». Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πεδίο (συγγραφέας: Marian Rojas Estape)