Η μητρότητα και η πατρότητα χρειάζονται χρόνο, φροντίδα και ανθρώπους στους οποίους μπορεί κανείς να στηριχθεί. Για τις μητέρες και τους πατέρες μονογονεϊκών οικογενειών, η πρόσβαση σε αυτή την υποστήριξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Η ανθεκτικότητα χρειάζεται χώρο για τη δυσκολία: Η άφιξη ενός παιδιού μπορεί να φέρει βαθιά χαρά και ταυτόχρονα να ανατρέψει όσα κρατούσαν μέχρι τότε την καθημερινότητα σε ισορροπία. Ο ύπνος αλλάζει, οι υποχρεώσεις αυξάνονται, η εργασία χρειάζεται επαναπρογραμματισμό. Ακόμη και άνθρωποι που διαχειρίζονταν με αυτοπεποίθηση απαιτητικές καταστάσεις μπορεί να αισθανθούν ότι χάνουν τον προσανατολισμό τους.
Για τη μητέρα, η σωματική ανάρρωση μετά τον τοκετό και οι απαιτήσεις της φροντίδας του νεογέννητου δημιουργούν ιδιαίτερες ανάγκες. Για τον πατέρα, η μετάβαση μπορεί να συνοδεύεται από αβεβαιότητα για τον νέο ρόλο, οικονομικές ανησυχίες και την προσπάθεια να συνδυάσει εργασία, φροντίδα και συντροφική παρουσία. Τα βιώματα διαφέρουν, αλλά και οι δύο χρειάζονται χώρο να μιλήσουν γι’ αυτά.
Η συμβουλευτική ψυχολόγος Sarah Emmerson περιγράφει πώς οι νέες μητέρες μπορεί να μετατρέπουν τις δυσκολίες τους σε απόδειξη προσωπικής ανεπάρκειας. Η σύγκριση με άλλες γυναίκες, ή με μια εξιδανικευμένη εικόνα της προηγούμενης γενιάς, ενισχύει την αίσθηση ότι θα έπρεπε να τα καταφέρνουν καλύτερα. Η ίδια προσδοκία αδιάκοπης αντοχής μπορεί να βαραίνει και έναν πατέρα. Αν θεωρεί ότι πρέπει πάντοτε να προσφέρει λύσεις, ίσως δυσκολεύεται να παραδεχθεί ότι φοβάται, κουράζεται ή χρειάζεται βοήθεια. Έτσι, η οικογένεια μπορεί να έχει δύο εξαντλημένους ανθρώπους που προσπαθούν να κρύψουν τις ανάγκες τους.
Μια χρήσιμη προσέγγιση προσφέρει το μοντέλο της ψυχολόγου Sherry Hamby για την ανθεκτικότητα. Εξετάζει τέσσερις περιοχές: το νόημα και τον σκοπό στη ζωή, τη διαχείριση των συναισθημάτων, τις υποστηρικτικές σχέσεις και τους διαθέσιμους πόρους του περιβάλλοντος. Σε επιστημονική σύνθεση του 2025, συγκέντρωσε ευρήματα από 16 μελέτες με περισσότερους από 22.000 συμμετέχοντες σε εννέα χώρες. journals.sagepub.com
Το μοντέλο προέρχεται κυρίως από την έρευνα για την αντιμετώπιση αντιξοοτήτων και τραυματικών εμπειριών. Δεν αποτελεί ειδικά δοκιμασμένη παρέμβαση για νέους γονείς. Προσφέρει, όμως, ένα πλαίσιο για να εξετάσουμε τι λείπει όταν κάποιος δυσκολεύεται: ξεκούραση, συναισθηματική ασφάλεια, πρακτική βοήθεια, οικονομική σταθερότητα ή δυνατότητα να διατηρεί πλευρές της προσωπικής του ζωής.

Μητέρες και πατέρες - διαφορετικές ανάγκες, κοινό δικαίωμα στη φροντίδα: Οι έρευνες δείχνουν ότι η υποστήριξη σχετίζεται με την ψυχική υγεία των γονέων. Προοπτική μελέτη σε 932 γυναίκες στην Πολωνία, δημοσιευμένη στο Scientific Reports το 2024, διαπίστωσε ότι η μεγαλύτερη συναισθηματική και πρακτική υποστήριξη κατά την εγκυμοσύνη συνδεόταν με χαμηλότερη πιθανότητα υψηλής βαθμολογίας σε ερωτηματολόγιο επιλόχειας κατάθλιψης, περίπου έναν μήνα μετά τον τοκετό. Η σχέση παρέμεινε μετά τη συνεκτίμηση κοινωνικών και μαιευτικών παραγόντων. Ωστόσο, η μελέτη ήταν παρατηρησιακή και το ερωτηματολόγιο ανίχνευε συμπτώματα· δεν υποκαθιστούσε την κλινική διάγνωση ούτε αποδείκνυε ότι η υποστήριξη από μόνη της προλαμβάνει την κατάθλιψη. nature
Η περιγεννητική κατάθλιψη αφορά και τους πατέρες. Μετα-ανάλυση του 2016, με 74 μελέτες και 41.480 συμμετέχοντες, εκτίμησε τη συχνότητά της στο 8,4%, από την εγκυμοσύνη της συντρόφου έως έναν χρόνο μετά τη γέννηση. Οι σημαντικές διαφορές μεταξύ χωρών και μεθόδων αξιολόγησης περιορίζουν τη γενίκευση αυτού του ποσοστού. pubmed
Μια δεύτερη μετα-ανάλυση, του 2021, περιέλαβε 25 μελέτες με 13.972 πατέρες. Οικονομική αστάθεια, προηγούμενα προβλήματα ψυχικής υγείας, δυσαρέσκεια από τη σχέση και κατάθλιψη της μητέρας συνδέονταν με αυξημένη πιθανότητα καταθλιπτικών συμπτωμάτων. Συσχέτιση εμφάνιζαν επίσης η έλλειψη υποστήριξης και η χαμηλή εμπιστοσύνη στις γονεϊκές ικανότητες. pubmed
Αυτά τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η φροντίδα χρειάζεται να βλέπει την οικογένεια συνολικά, χωρίς να μεταφέρει την ευθύνη για την ψυχική υγεία του ενός γονέα στον άλλον. Ένας ήδη εξαντλημένος άνθρωπος δεν μπορεί να αποτελεί τη μοναδική πηγή βοήθειας για όλους. Σε οικογένειες με δύο γονείς, μια πρακτική αφετηρία είναι η σαφής κατανομή ευθυνών. Η συμμετοχή περιλαμβάνει τόσο την εκτέλεση μιας δουλειάς όσο και την οργάνωσή της: ποιος θυμάται τα ραντεβού, προγραμματίζει τα γεύματα, παρακολουθεί τις ανάγκες του παιδιού; Όταν αυτό το βάρος μοιράζεται, η συνεργασία αποκτά συγκεκριμένο περιεχόμενο. Παράλληλα, κάθε γονέας χρειάζεται χρόνο να εξοικειωθεί με τη φροντίδα. Η αβεβαιότητα δεν απαιτεί διαρκή διόρθωση. Μπορεί να αντιμετωπιστεί με καθοδήγηση, επανάληψη και ευκαιρίες να αναπτύξει κανείς τη δική του σχέση με το παιδί.

Μονογονεϊκή οικογένεια δεν πρέπει να σημαίνει φροντίδα χωρίς βοήθεια: Για έναν γονέα που μεγαλώνει ένα παιδί χωρίς σύντροφο στο ίδιο σπίτι, η δυνατότητα να μοιραστεί αυθόρμητα την καθημερινή ευθύνη μπορεί να είναι περιορισμένη. Μια ασθένεια, μια αλλαγή ωραρίου ή ένα απρόοπτο στο σχολείο απαιτούν συχνά ολόκληρη αναδιοργάνωση. Η ξεκούραση χρειάζεται προηγουμένως να εξασφαλιστεί. Ωστόσο, οι μονογονεϊκές οικογένειες δεν αποτελούν μια ενιαία κατηγορία. Μπορεί να έχουν προκύψει από προσωπική επιλογή, χωρισμό ή απώλεια. Διαφέρουν ως προς τους οικονομικούς πόρους, τη συμμετοχή του άλλου γονέα και τη βοήθεια από συγγενείς ή φίλους. Οι ανάγκες πρέπει να εξετάζονται μέσα σε αυτή την πραγματικότητα.
Σουηδική πληθυσμιακή μελέτη σε 5.750 γονείς, με πρώτη διαδικτυακή δημοσίευση το 2025, βρήκε συχνότερη σοβαρή ψυχική δυσφορία τόσο στις μητέρες όσο και στους πατέρες χωρίς σύντροφο, συγκριτικά με γονείς που ζούσαν με σύντροφο. Οι οικονομικές δυσκολίες και η έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης εξηγούσαν στατιστικά μεγάλο μέρος της διαφοράς.
Η έρευνα ήταν συγχρονική, βασίστηκε σε αυτοαναφορές και δεν αφορούσε αποκλειστικά νέους γονείς. Δεν επιτρέπει συμπεράσματα αιτιότητας ούτε προβλέπει την κατάσταση κάθε οικογένειας. Αναδεικνύει, όμως, την ανάγκη να προσέχουμε τις συνθήκες ζωής, αντί να αντιμετωπίζουμε την εξάντληση ως αδυναμία χαρακτήρα. journals.sagepub
Μια πρακτική εφαρμογή αυτής της προσέγγισης είναι ένα μικρό, αξιόπιστο δίκτυο βοήθειας. Ποιος μπορεί να παραλάβει το παιδί; Ποιος μπορεί να προσφέρει ένα γεύμα ή να αναλάβει τα ψώνια; Ποιος είναι διαθέσιμος σε έκτακτη ανάγκη; Οι σαφείς συμφωνίες κάνουν τη βοήθεια περισσότερο προβλέψιμη και μειώνουν την ανάγκη συνεχούς αναζήτησής της. Χρειάζεται επίσης υποστήριξη που σέβεται την αυτονομία του γονέα. Μια προσφορά βοήθειας μπορεί να ξεκινά με το «τι θα σε διευκόλυνε αυτή την εβδομάδα;» και να ακολουθεί τις πραγματικές του προτεραιότητες. Η κριτική για τη μορφή της οικογένειας δεν προσφέρει ούτε χρόνο ούτε ανακούφιση.
Οι υπηρεσίες υγείας και οι κοινότητες μπορούν να συμβάλουν με προσβάσιμη συμβουλευτική, ομάδες γονέων, ενημέρωση για διαθέσιμες παροχές και λύσεις φύλαξης που ανταποκρίνονται στα ωράρια εργασίας. Οι πατέρες μονογονεϊκών οικογενειών χρειάζεται να περιλαμβάνονται ρητά σε αυτές τις υπηρεσίες. Όταν η θλίψη, το άγχος, η ευερεθιστότητα ή η απώλεια ενδιαφέροντος επιμένουν και επηρεάζουν τη λειτουργικότητα, χρειάζεται επαγγελματική αξιολόγηση. Η ψυχολογική βοήθεια και η πρακτική ανακούφιση μπορούν να λειτουργούν συμπληρωματικά. jamanetwork.com

Πού μπορεί να απευθυνθεί ένας γονέας στην Ελλάδα: Μητέρες και πατέρες, είτε μεγαλώνουν τα παιδιά μαζί με σύντροφο είτε σε μονογονεϊκή οικογένεια, μπορούν να αναζητήσουν υποστήριξη στις ακόλουθες υπηρεσίες:

• «Μαζί για το Παιδί» | 11525: Δωρεάν συμβουλευτική για γονείς, ομάδες στήριξης και ψυχοεκπαιδευτικά σεμινάρια. Η γραμμή λειτουργεί Δευτέρα–Παρασκευή, 09:00–19:00. Πληροφορίες: gr.
• Φαιναρέτη | 210 9319054: Υποστήριξη κατά την εγκυμοσύνη και μετά τη γέννηση, με ψυχολόγους και μαίες. Οι υπηρεσίες της γραμμής απευθύνονται και στους πατέρες. Αναρτημένο ωράριο: Δευτέρα–Παρασκευή, 09:00–21:00. Πληροφορίες: gr.
• Γραμμή 10306: Δωρεάν και ανώνυμη ψυχολογική υποστήριξη, όλο το 24ωρο, για ανθρώπους κάθε φύλου. Παρέχει επίσης πληροφόρηση και καθοδήγηση προς υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Πληροφορίες: gr.
• Κέντρα Κοινότητας των δήμων: Ενημέρωση για κοινωνικές παροχές, βοήθεια με αιτήσεις και διασύνδεση με υπηρεσίες υποστήριξης. Ανάλογα με τη δομή, παρέχεται και ψυχοκοινωνική συμβουλευτική. Αποτελούν χρήσιμη αφετηρία για μονογονεϊκές οικογένειες που αντιμετωπίζουν πρακτικές ή οικονομικές δυσκολίες. Αναζητήστε το τοπικό κέντρο στον κατάλογο του ΟΠΕΚΑ.

*Για συμμετοχή σε ομάδες, συνεδρίες ή συγκεκριμένα προγράμματα, επικοινωνήστε με τον αντίστοιχο

Αναφορές

• Hamby S. (2025). The Resilience Portfolio Concept. Review of General Psychology. DOI: 10.1177/10892680251363859.
• Żyrek J. και συν. (2024). Social support during pregnancy and the risk of postpartum depression in Polish women. Scientific Reports. DOI: 10.1038/s41598-024-57477-1.
• Cameron E. E. και συν. (2016). Prevalence of paternal depression in pregnancy and the postpartum. Journal of Affective Disorders. DOI: 10.1016/j.jad.2016.07.044.
• Ansari N. S. και συν. (2021). Risk factors for postpartum depressive symptoms among fathers. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica. DOI: 10.1111/aogs.14109.
• Unenge Hallerbäck M. και συν. (διαδικτυακά 2025, τεύχος 2026). Psychological distress in single fathers and mothers. Scandinavian Journal of Public Health. DOI: 10.1177/14034948251332507.
• Garfield C. (2025). What Is Paternal Perinatal Depression? JAMA. Ενημερωτικό κείμενο για το κοινό. DOI: 10.1001/jama.2025.13538.

Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.

Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι οι συμπληρωματικές πρακτικές αποτελούν πλέον μέρος της καθημερινής φροντίδας, χωρίς να υποκαθιστούν αναγκαστικά τη συμβατική ιατρική

Η χρήση συμπληρωματικών προσεγγίσεων υγείας δεν αποτελεί πλέον περιθωριακό φαινόμενο. Νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό BMJ Open, διαπίστωσε ότι το 65,9% των ενηλίκων στο Ηνωμένο Βασίλειο είχε χρησιμοποιήσει κατά το 2024 τουλάχιστον ένα προϊόν, μία πρακτική ή μία υπηρεσία παραδοσιακής, συμπληρωματικής ή ενοποιητικής ιατρικής.
Η έρευνα βασίστηκε στις απαντήσεις 1.559 ενηλίκων από την Αγγλία, τη Σκωτία, την Ουαλία και τη Βόρεια Ιρλανδία. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο του 2024, ενώ το δείγμα διαμορφώθηκε έτσι ώστε να αντανακλά, σε γενικές γραμμές, τη σύνθεση του βρετανικού πληθυσμού.

Τι περιλαμβάνει όμως το 65,9%;
Το εντυπωσιακό αυτό ποσοστό χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση. Δεν σημαίνει ότι δύο στους τρεις Βρετανούς επισκέφθηκαν έναν συμπληρωματικό θεραπευτή ή εγκατέλειψαν τη συμβατική ιατρική. Στον ευρύ ορισμό που χρησιμοποίησαν οι ερευνητές περιλαμβάνονταν τα συμπληρώματα διατροφής, ο διαλογισμός, η γιόγκα, οι πρακτικές χαλάρωσης, οι θεραπευτικές προσεγγίσεις με βάση τη φύση, καθώς και οι επισκέψεις σε επαγγελματίες διαφορετικών θεραπευτικών συστημάτων.
Συγκεκριμένα, το 37,3% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι είχε χρησιμοποιήσει βιταμίνες ή συμπληρώματα, το 26,7% πρακτικές που σχετίζονται με τη λεγόμενη «συνταγογράφηση της φύσης» και το 19,4% τεχνικές χαλάρωσης ή διαλογισμού.
Αντίθετα, το ποσοστό όσων είχαν συμβουλευτεί κάποιον επαγγελματία συμπληρωματικής ιατρικής ήταν σημαντικά χαμηλότερο: 19,1%. Οι θεραπευτές μασάζ ήταν η συχνότερη επιλογή, με ποσοστό 9,4%, ενώ ακολουθούσαν, μεταξύ άλλων, δάσκαλοι γιόγκα, χειροπράκτες, ομοιοπαθητικοί, βοτανοθεραπευτές και βελονιστές.

Όχι «εναλλακτικά», αλλά παράλληλα
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα είναι ότι η χρήση αυτών των προσεγγίσεων δεν φάνηκε να συνοδεύεται από απομάκρυνση από τη συμβατική ιατρική. Μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα, το 74,2% των συμμετεχόντων είχε επισκεφθεί ιατρό και το 72% κάποιον άλλο επαγγελματία συμβατικών υπηρεσιών υγείας. Οι γενικοί ιατροί και οι φαρμακοποιοί παρέμεναν οι συχνότερα χρησιμοποιούμενες πηγές φροντίδας.
Η εικόνα που προκύπτει, επομένως, δεν είναι εκείνη δύο αντίπαλων θεραπευτικών κόσμων. Οι περισσότεροι άνθρωποι φαίνεται να συνδυάζουν διαφορετικές μορφές φροντίδας, ανάλογα με τις ανάγκες, τις πεποιθήσεις και την κατάσταση της υγείας τους. Η συμπληρωματική ιατρική χρησιμοποιείται, στις περισσότερες περιπτώσεις, πραγματικά συμπληρωματικά και όχι ως πλήρης αντικατάσταση της συμβατικής θεραπείας.

Ποιοι στρέφονται συχνότερα σε αυτές τις επιλογές;
Η χρήση συμπληρωματικών προϊόντων και πρακτικών ήταν συχνότερη μεταξύ των γυναικών, των ατόμων με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο, όσων διέθεταν ιδιωτική ασφάλιση και εκείνων που ανέφεραν κάποια χρόνια πάθηση. Αυξημένη χρήση καταγράφηκε επίσης σε άτομα με διαταραχές ύπνου.
Παράλληλα, αρκετοί χρήστες αξιολογούσαν τη γενική κατάσταση της υγείας τους ως καλή ή πολύ καλή. Αυτό πιθανόν δείχνει ότι οι συγκεκριμένες πρακτικές δεν αναζητούνται μόνο για την αντιμετώπιση μιας ασθένειας, αλλά και ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας αυτοφροντίδας, πρόληψης και διατήρησης της ευεξίας.

Η πραγματική πρόκληση για τα συστήματα υγείας
Το σημαντικότερο μήνυμα της μελέτης είναι ίσως ότι οι συμπληρωματικές επιλογές αποτελούν ήδη μέρος της πραγματικής συμπεριφοράς των πολιτών. Η αγνόηση αυτής της πραγματικότητας δεν προστατεύει τους ασθενείς. Αντίθετα, μπορεί να δυσκολεύσει την ενημέρωση των επαγγελματιών υγείας για συμπληρώματα, βότανα ή θεραπείες που χρησιμοποιούνται παράλληλα με φαρμακευτική αγωγή.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν την ανάγκη για καλύτερη επικοινωνία μεταξύ συμβατικών και συμπληρωματικών επαγγελματιών, σαφέστερο ρυθμιστικό πλαίσιο και περισσότερη έρευνα. Η υπεύθυνη ενοποίηση δεν σημαίνει άκριτη αποδοχή κάθε θεραπείας. Σημαίνει αξιολόγηση της διαθέσιμης τεκμηρίωσης, προστασία της ασφάλειας του ασθενούς και δημιουργία μιας περισσότερο συντονισμένης, προσωποκεντρικής φροντίδας.

Πηγή: Van der Werf ET, Foley H, Carter T, et al. “Traditional, complementary and integrative medicine use in the UK population: results of a nationally representative cross-sectional survey.” BMJ Open, 2026;16:e104334.