Krill oil: Το δώρο της θάλασσας

Τετάρτη, 11 Νοεμβρίου 2015 00:00 Διαβάστηκε 4223 φορές
Issue 70

Γράφει η Τζοάνα Έβανς

Το έλαιο από Κριλ προέρχεται από ένα καρκινοειδές ζωοπλαγκτόν που μοιάζει με μικροσκοπική γαρίδα (η επιστημονική ονομασία του είδους είναι Euphausiasuperba) το οποίο ζει στα βάθη του πιο κρύου ωκεανού του κόσμου, στην Ανταρκτική. Είναι πλούσιο σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα μακράς αλυσίδας (περιλαμβανομένων των EPA και DHA). Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα από λάδι κριλ έχουν όλες τις ευεργετικές ιδιότητες των ωμέγα-3 από ιχθυέλαια, αλλά σε πολύ αυξημένο βαθμό, κυρίως λόγω της υψηλής του βιοδιαθεσιμότητας και της παρουσίας ασταξανθίνης.

Όπως τα ιχθυέλαια, το έλαιο κριλ περιέχει τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα εικοσιπεντανοϊκό οξύ (EPA) και δοκοσα-εξαενοϊκό οξύ (DHA), γνωστά για τις ευεργετικές τους ιδιότητες για την καρδιά και τον εγκέφαλο. Περιέχει επίσης ισχυρά αντιοξειδωτικά που, όπως υποστηρίζεται, του δίνουν το προβάδισμα έναντι των ιχθυελαίων. Ένα άλλο πιθανό πλεονέκτημα του ελαίου από κριλ είναι ότι δεν έχει επιβαρυνθεί από επιβλαβείς μολυσματικές ουσίες και δεν έχει επίγευση ψαριού.

Ας ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά στο έλαιο αυτό.

Καλύτερη βιοδιαθεσιμότητα

Η έρευνα σχετικά με το κριλ είναι ακόμα στα σπάργανα, αλλά, μέχρι στιγμής, οι μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να είναι μια ανώτερη πηγή ωμέγα-3 λιπαρών οξέων.

Καταρχάς, ενώ το ιχθυέλαιο περιέχει ωμέγα-3 λιπαρά σε μορφή τριγλυκεριδίων, ένα σημαντικό ποσοστό των ωμέγα-3 που βρίσκονται στο έλαιο από κριλ είναι σε μορφή δεσμευτών φωσφολιπιδίων - μόρια που μεταφέρουν τα λιπαρά οξέα ευθείας στα κύτταρα του σώματος. Μελέτες σε πειραματόζωα αλλά και σε ανθρώπους δείχνουν ότι τα λιπαρά οξέα σε μορφή φωσφολιπιδίων έχουν καλύτερη απορρόφηση στον εγκέφαλο σε σύγκριση με τα λιπαρά οξέα σε μορφή τριγλυκεριδίων.

Σε μια προκαταρκτική μελέτη δείχθηκε ότι η ποσότητα των λιπαρών οξέων που συσσωρεύεται στον εγκέφαλο σε μορφή φωσφολιπιδίων είναι διπλάσια σε σύγκριση με τα λιπαρά οξέα σε μορφή τριγλυκεριδίων (PediatrRes, 2002; 51: 265 - 72). Σε μια άλλη μελέτη σε ζώα (χοίρους), τα λιπαρά οξέα σε φωσφολιπίδια αύξησαν τα επίπεδα DHA στον εγκέφαλο περισσότερο από ό, τι τα ιχθυέλαια (Lipids, 1999; 34: 5–16).

Σε μια ανθρώπινη μελέτη, ημερήσιες δόσεις των 216mgEPA και 90mgDHA από έλαιο κριλ παρείχαν μεγαλύτερη αύξηση των λιπαρών οξέων από ό, τι οι ημερήσιες δόσεις των 212mgEPA και 178mgDHA από ιχθυέλαιο. Στο τέλος της μελέτης τεσσάρων εβδομάδων, τα μέσα επίπεδα στο αίμα του ΕΡΑ ήταν 377μmol/L στην ομάδα του ελαίου από κριλ και 293μmol/L στην ομάδα του ιχθυελαίου. Και παρόλο που το συμπλήρωμα με έλαιο κριλ παρέχει ακριβώς το μισό DHAσε σχέση με τα ιχθυέλαια, τα μέσα επίπεδα DHAστο αίμα ήταν περίπου ίδια και στις δύο ομάδες: 476μmol/L στην ομάδα του ελαίου από κριλ και 478μmol/L στην ομάδα του ιχθυελαίου (NutrRes, 2009; 29: 609-15).

Μια άλλη μελέτη σε ανθρώπους σύγκρινε τη βιοδιαθεσιμότητα των ωμέγα-3 λιπαρά οξέων από κριλ και ιχθυέλαια, παρέχοντας σχεδόν πανομοιότυπες δόσεις ΕΡΑ και DHA. Αν και τα αποτελέσματα δεν ήταν στατιστικά σημαντικά, η μελέτη διαπίστωσε ότι η κατανάλωση έλαιου κριλ συνδέθηκε με υψηλότερα επίπεδα EPA και DHA στο αίμα, δείχνοντας και πάλι καλύτερη βιοδιαθεσιμότητα σε σύγκριση με το ιχθυέλαιο (LipidsHealthDis, 2011; 10: 145).

Οι υποστηρικτές του ελαίου από κριλ επισημαίνουν ότι, επειδή τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα από έλαιο κριλ απορροφώνται καλύτερα, είναι απαραίτητη μικρότερη ποσότητα για να έχουμε ένα ευεργετικό αποτέλεσμα.

Φυσικά αντιοξειδωτικά

Μια άλλη διαφορά μεταξύ κριλ και ιχθυελαίων είναι ότι το έλαιο από κριλ είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά, που συμπεριλαμβάνουν τις βιταμίνες Α και Ε, και το καροτενοειδές ασταξανθίνη (AlternMedRev, 2003; 8: 171-9). Αυτοί οι μαχητές των ελεύθερων ριζών παρέχουν στα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα μια φυσική προστασία από την οξείδωση, οπότε δεν χρειάζονται πρόσθετα για τη διατήρηση της σταθερότητας του έλαιου από κριλ. Σε αντίθεση, στα ιχθυέλαια συνήθως προστίθενται αντιοξειδωτικά για να αποτρέψουν το τάγγισμα του ελαίου μέχρι την κατανάλωσή του.

Τα φυσικά αντιοξειδωτικά του έλαιου κριλ μπορούν επίσης να προσφέρουν πρόσθετα οφέλη για την υγεία. Η ασταξανθίνη, για παράδειγμα, είναι πάνω από 100 φορές ισχυρότερη από τη βιταμίνη Ε, και είναι ευεργετική για την άνοια, τη στειρότητα, τα προβλήματα όρασης και τη γήρανση του δέρματος.

Το αντιοξειδωτικό περιεχόμενο του ελαίου κριλ μπορεί να εξηγήσει γιατί το συμπλήρωμα ξεπέρασε τα ιχθυέλαια από την άποψη των οφελών στην υγεία σε κάποιες προκαταρκτικές δοκιμές.

Αποδεδειγμένα οφέλη

Μία διπλή-τυφλή τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη, σύγκρινε τα αποτελέσματα του ελαίου κριλ και του ιχθυελαίου σε 70 υγιείς γυναίκες που υπέφεραν από προεμμηνορροϊκό σύνδρομο. Για 30 ημέρες, οι μισές γυναίκες λάμβαναν καθημερινά 2g/ ελαίου από κριλ, ενώ οι άλλες μισές λάμβαναν καθημερινά 2g ιχθυελαίου. Στη συνέχεια, λάμβαναν τα συμπληρώματα για μόλις 10 ημέρες κάθε μήνα, κατά τη διάρκεια των επόμενων δύο μηνών. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι γυναίκες παρακολουθούσαν τα ψυχικά και σωματικά συμπτώματά τους απαντώντας στο ερωτηματολόγιο που αναπτύχθηκε από το Αμερικανικό Κολέγιο Μαιευτικής και Γυναικολογίας.

Στο τέλος της μελέτης, τα αποτελέσματα αποκάλυψαν ότι και οι δύο ομάδες είχαν βελτίωση τόσο σε βάρος, όσο και σε κοιλιακή δυσφορία και οίδημα, αλλά μόνο η ομάδα που λάμβανε λάδι από κριλ είδε στατιστικά σημαντικές βελτιώσεις στην ευαισθησία του στήθους, στα αισθήματα ανεπάρκειας, το άγχος, την ευερεθιστότητα, την κατάθλιψη, την κοινή δυσφορία και το φούσκωμα. Επιπλέον, οι γυναίκες της ομάδας του ελαίου από κριλ ανέφεραν μεγαλύτερη βελτίωση στην ενεργητικότητα και την ευεξία τους, και έπαιρναν πολύ λιγότερα αναλγητικά φάρμακα το διάστημα της περιόδου σε σύγκριση με την ομάδα του ιχθυελαίου. Οι ερευνητές σημειώνουν επίσης ότι οι γυναίκες που έπαιρναν το λάδι από κριλ δεν αντιμετώπισαν γαστρεντερικές διαταραχές, όπως η παλινδρόμηση, ενώ το 64% των γυναικών στην ομάδα του ιχθυελαίου παραπονέθηκαν για δυσάρεστες διαταραχές όπως η παλινδρόμηση. (MedRevAltern, 2003; 8: 171- 9).

Μία άλλη τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη συνέκρινε τις επιδράσεις ελαίου από κριλ, ιχθυελαίου και εικονικού φαρμάκου στα λιπίδια του αίματος σε 120 ασθενείς με υπερλιπιδαιμία (αφύσικα υψηλά επίπεδα λιπιδίων στο αίμα). Σε αυτή την δοκιμή 90 ημερών, δύο ομάδες λάμβαναν καθημερινά έλαιο κριλ είτε σε 1-1,5g ή 2-3g, ανάλογα με το δείκτη μάζας σώματος, ενώ μια άλλη ομάδα λάμβανε καθημερινά 3g ιχθυελαίου και μια τέταρτη ομάδα λάμβανε εικονικό φάρμακο.

Με τη μικρότερη δόση, το λάδι κριλ μείωσε σημαντικά την ολική και την LDL («κακή») χοληστερόλη, και αύξησε την HDL («καλή») χοληστερόλη σε σύγκριση με τα αρχικά επίπεδα, καθώς και σε σχέση με τα ιχθυέλαια και το εικονικό φάρμακο. Με 2g/ημέρα, το έλαιο κριλ επίσης μείωσε σημαντικά τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων, εκτός από τη χοληστερόλη, αλλά 3g/ημέρα δεν μπόρεσαν να παράσχουν κανένα πρόσθετο όφελος συγκριτικά με τα 2g/ημέρα. Αντίθετα, το ιχθυέλαιο μείωσε τη χοληστερόλη μόνο οριακά και απέτυχε να μειώσει τα τριγλυκερίδια κάτω από τις τιμές αναφοράς (AlternMedRev, 2004; 9: 420 έως 8).

Σε μια άλλη δοκιμή, το έλαιο κριλ ελέγχθηκε έναντι εικονικού φαρμάκου (placebo) για την αντιφλεγμονώδη δράση του. Σε ενενήντα ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο, ρευματοειδή αρθρίτιδα και / ή οστεοαρθρίτιδα, με υψηλά επίπεδα C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP) (ένα δείκτη συστηματικής φλεγμονής), δόθηκαν καθημερινά είτε 300mg λάδι κριλ ή ένα εικονικό φάρμακο για 30 ημέρες. Μέχρι την 7η ημέρα, το έλαιο κριλ είχε μειώσει σημαντικά την CRP (κατά 19%) σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο (αύξηση κατά 15,7%). Μέχρι την 30η ημέρα, το έλαιο κριλ είχε μειώσει περαιτέρω τη CRP κατά 30%. Οι ερευνητές ανέφεραν επίσης μειωμένα αρθριτικά συμπτώματα στην ομάδα του ελαίου κριλ, όπως λιγότερο πόνο, δυσκαμψία και λειτουργική βλάβη (JAmCollNutr 2007; 26: 39-48).

Αν και η μελέτη δεν συνέκρινε κριλ και ιχθυέλαια, το ιχθυέλαιο έχει αποτύχει να μειώσει τη CRP σε τουλάχιστον τέσσερις ξεχωριστές μελέτες (AlternMedRev, 2007; 12: 207-27).

Συμπέρασμα

Σε αντίθεση με πολλά άλλα υπερτιμημένα συμπληρώματα, το λάδι κριλ στην πραγματικότητα έχει ένα σεβαστό αριθμό επιστημονικών ερευνών πίσω από αυτό, συμπεριλαμβανομένων των μελετών που φαίνεται να στηρίζουν τους εντυπωσιακούς ισχυρισμούς που γίνονται για αυτό. Ωστόσο, είναι ακόμη νωρίς, και θα ήταν χρήσιμο να υπάρξουν κάποιες ανεξάρτητες, κλινικές μελέτες που δεν θα υποστηρίζονται από παρασκευάστριες εταιρίες, ώστε να αποκλειστούν ενδεχόμενες προκαταλήψεις.

Επίσης δεν γνωρίζουμε οποιαδήποτε έρευνα σχετικά με τα επίπεδα ρύπανσης στο έλαιο κριλ. Παρά το γεγονός ότι οι υποστηρικτές του ισχυρίζονται ότι το κριλ είναι απαλλαγμένο από τους ρύπους που μερικές φορές σχετίζονται με το χαμηλής ποιότητας ιχθυέλαιο, όπως ο υδράργυρος και τα πολυχλωριωμένα διφαινύλια (PCBs), δεν φαίνεται να υπάρχουν επιστημονικές μελέτες για το θέμα αυτό. Το γεγονός ότι το κριλ βρίσκεται στο κάτω μέρος της τροφικής αλυσίδας σημαίνει ότι δεν συσσωρεύονται σε αυτό πολλές τοξίνες και βαρέα μέταλλα όπως συμβαίνει με τα ψάρια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ένα ασφαλέστερο και καθαρότερο προϊόν από τα πρότυπα ιχθυέλαια.

Τελικά, απαιτείται περισσότερη έρευνα για να εξαχθούν βέβαια συμπεράσματα. Αλλά τα μέχρι τώρα στοιχεία, για να μην αναφέρουμε τους πολλούς ευχαριστημένους καταναλωτές, δείχνουν ότι μπορεί να είναι ένα από τα λίγα συμπληρώματα που είναι πραγματικά αυτό που υποστηρίζουν.