5-HTP: Το φυσικό συμπλήρωμα διατροφής που μας φτιάχνει τη διάθεση.

Παρασκευή, 15 Ιανουαρίου 2016 00:00 Διαβάστηκε 9737 φορές
Issue 71

Η 5-υδροξυτρτυπτοφάνη (5-Hydroxytryptophan), περισσότερο γνωστή ως 5-HTP, είναι ένα φυσικό συμπλήρωμα για τον έλεγχο της όρεξης, τη βελτίωση της αϋπνίας, την ανακούφιση από πονοκεφάλους, και την ενίσχυση της ισορροπίας και της διάθεσης. Αλλά τι ακριβώς είναι αυτή η ουσία με το περίεργο όνομα και πραγματικά εκπληρώνει τις υποσχέσεις της;

Τι είναι το 5-HTP;

Το 5-ΗΤΡ είναι ένα φυσικό αμινοξύ που χρησιμοποιείται από το ανθρώπινο σώμα για να φτιάξει σεροτονίνη, το νευροδιαβιβαστή που είναι γνωστός ως «ορμόνη της ευτυχίας» ο οποίος διαδραματίζει έναν βασικό ρόλο στον ύπνο, τη διάθεση, τον έλεγχο του πόνου, τη φλεγμονή και άλλες σωματικές λειτουργίες. Το 5-HTP δημιουργείται από το σώμα από L-τρυπτοφάνη, ένα αμινοξύ που βρίσκεται στις περισσότερες διατροφικές πρωτεΐνες. Ωστόσο, η κατανάλωση τροφών που περιέχουν L-τρυπτοφάνη δεν αυξάνει σημαντικά τα επίπεδα 5-HTP. Το 5-http που χρησιμοποιείται στα συμπληρώματα προέρχεται από τους σπόρους ενός φαρμακευτικού φυτού της Δυτικής Αφρικής, του Griffonia simplicifolia.

Τι κάνει το 5-HTP;

Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι το 5-HTP μπορεί να είναι ευεργετικό για πολλές διαφορετικές παθήσεις, ιδιαίτερα εκείνες που συνδέονται με ανισορροπία και δυσλειτουργία της σεροτονίνης, όπως η κατάθλιψη, η ινομυαλγία και οι ημικρανίες. Δρα ενισχύοντας τα επίπεδα της σεροτονίνης στο κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ), καθώς και άλλων νευροδιαβιβαστών και χημικών του ΚΝΣ όπως η μελατονίνη, η ντοπαμίνη και η νορεπινεφρίνη. Η δράση αυτή επιτρέπει στο 5-HTP να έχει σημαντικές επιπτώσεις στη χημεία του εγκεφάλου και στις καταστάσεις που σχετίζονται με τη σεροτονίνη.

Κατάθλιψη. Το 5-HTP μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τα συμπτώματα της κατάθλιψης, σύμφωνα με πολλές κλινικές δοκιμές. Σε μία δοκιμή με τη συμμετοχή 36 ασθενών με διαγνωσμένη κατάθλιψη, το 5-ΗΤΡ (100mg τρεις φορές την ημέρα) ελέγχθηκε έναντι ενός εκλεκτικού αναστολέα επαναπρόσληψης σεροτονίνης, της φλουβοξαμίνης (150mg τρεις φορές την ημέρα) για έξι εβδομάδες. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι και οι δύο ομάδες θεραπείας εμφάνισαν σημαντικές και σχεδόν ίσες βελτιώσεις της κατάθλιψης, ξεκινώντας από τη 2η εβδομάδα μέχρι την έκτη εβδομάδα. Μέχρι την 4η εβδομάδα, 15 από τους 36 ασθενείς (42%) που έλαβαν θεραπεία με 5-HTP, και 18 από τους 33 ασθενείς (55%) που έλαβαν θεραπεία με φλουβοξαμίνη είχαν βελτιωθεί τουλάχιστον κατά 50%, σύμφωνα με μια τυπική κλίμακα αξιολόγησης της κατάθλιψης. Μέχρι το τέλος της μελέτης, οι δύο ομάδες είχαν σχεδόν ίσους αριθμούς που δείχνουν 50% βελτίωση, αλλά υπήρχαν περισσότερες αποτυχίες θεραπείας στην ομάδα που λάμβανε φλουβοξαμίνη (Altern Med Rev, 1998; 3: 271-80). Το 5-ΗΤΡ σε μία δόση των 200-300mg/ημέρα μπορεί επίσης να είναι χρήσιμο για τη θεραπεία καταθλιπτικών συμπτωμάτων σε ασθενείς με διπολική διαταραχή (JAffectDisord, 1980; 2: 137-46; ActaPsychiatrScandSuppl, 1981; 290: 191-201).

Ινομυαλγία. Σε μια διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο μελέτη 50 ασθενών με αυτή τη χρόνια επώδυνη πάθηση, 100mg 5-HTP τρεις φορές την ημέρα για ένα μήνα οδήγησαν σε σημαντικές βελτιώσεις σε όλα τα συμπτώματα που μελετήθηκαν, συμπεριλαμβανομένου του πόνου, των ευαίσθητων σημείων, της πρωινής δυσκαμψίας, των διαταραχών ύπνου, του άγχους και της κόπωσης (J Int Med Res, 1990; 18: 201 - 9). Μια πιο μακροπρόθεσμη (90 ημερών) μελέτη από τους ίδιους ερευνητές ανάφερε παρόμοια ευρήματα (J Int Med Res, 1992; 20: 182-9).

Ημικρανίες και πονοκέφαλοι. Το 5-HTP φαίνεται να είναι αποτελεσματικό για την πρόληψη των χρόνιων πονοκεφάλων διαφόρων τύπων, συμπεριλαμβανομένων των ημικρανιών, των πονοκεφάλων έντασης και των παιδικών πονοκεφάλων (Altern Med Rev, 1998; 3: 271 - 80). Σε μια μελέτη 124 ασθενών, το 5-ΗΤΡ συγκρίθηκε με τη μεθυσεργίδη, ένα από τα συνηθέστερα χρησιμοποιούμενα φάρμακα ημικρανίας. Μετά από έξι μήνες, παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση στο 75% των ασθενών που έλαβαν θεραπεία με μεθυσεργίδη και στο 71% των περιπτώσεων που έλαβαν 5-HTP. Ωστόσο, το 5-HTP είχε μεγαλύτερη επιτυχία στη μείωση της έντασης και της διάρκειας των κρίσεων της ημικρανίας παρά στη συχνότητά τους, είπαν οι ερευνητές (Eur Neurol, 1986; 25: 327-9). Παρ’ όλα αυτά, μια άλλη μελέτη με 48 μαθητές δημοτικού και γυμνασίου διαπίστωσε ότι η θεραπεία με 5-ΗΤΡ (4,5mg/kg/ημέρα) είχε ως αποτέλεσμα 70% μείωση στη συχνότητα κεφαλαλγίας, σε σύγκριση με μείωση 11% με το εικονικό φάρμακο (Drugs Exp Clin Res, 1987; 13: 425-33).

Αϋπνία. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι το 5-HTP μπορεί να είναι χρήσιμο για τις διαταραχές του ύπνου, όπως η αϋπνία. Δίνοντας 600mg σε διαιρεμένες δόσεις για υγιείς συμμετέχοντες βρέθηκε να αυξάνει το στάδιο ταχείας κίνησης των ματιών (REM) στον ύπνο, μία ένδειξη βελτίωσης της ποιότητας του ύπνου. Ωστόσο μια μικρότερη δόση μπορεί να είναι καλύτερη, καθώς υψηλότερες δόσεις μπορεί να προκαλέσουν εφιάλτες, σύμφωνα με ανέκδοτες αναφορές. Μια μελέτη που χρησιμοποίησε μια δόση των 200mg 5-HTP έδειξε ότι ακόμη και η ποσότητα αυτή μπορεί να αυξήσει το στάδιο REM του ύπνου, αν και όχι τόσο πολύ όπως η μεγαλύτερη δόση (Altern Med Rev, 1998; 3: 271-80).

Παχυσαρκία. Το 5-HTP βρίσκεται συχνά σε συμπληρώματα απώλειας βάρους με ισχυρισμούς ότι μπορεί να περιορίσει την όρεξη και να βοηθήσει στην απώλεια κιλών. Υπάρχουν κάποια στοιχεία που το υποστηρίζουν αυτό, μεταξύ των οποίων τρεις δοκιμές σε παχύσαρκους ασθενείς που εμφάνισαν μειωμένη πρόσληψη τροφής και επακόλουθη απώλεια βάρους με συμπληρώματα 5-HTP (Altern Med Rev, 1998; 3: 271 - 80). Σε μια διπλή-τυφλή μελέτη, 20 παχύσαρκοι ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν να λάβουν είτε 900mg/ημέρα 5-HTP ή ένα εικονικό φάρμακο για δύο συνεχόμενες περιόδους των έξι εβδομάδων. Δεν υπήρξε καμία δίαιτα κατά τη διάρκεια της πρώτης περιόδου, και για τη δεύτερη περίοδο των έξι εβδομάδων προτάθηκε μια δίαιτα περιορισμένη στα 5040 kJ/ημέρα. Οι ερευνητές ανέφεραν σημαντική απώλεια βάρους στην ομάδα που λάμβανε 5-ΗΤΡ για δύο περιόδους, καθώς και μείωση της πρόσληψης υδατανθράκων και μια «συνεπή παρουσία πρώιμης κορεσμού». Το μειονέκτημα ήταν ότι το 80% των ατόμων που έλαβαν 5-HTP εμφάνισε ναυτίες, ωστόσο, δεν ήταν αρκετά σοβαρές και μειώθηκαν κατά τη διάρκεια της μελέτης (Clin Nutr J 1992; 56: 863-7).

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι;

Οι παρενέργειες του 5-HTP είναι γενικά ήπιες και μπορεί να περιλαμβάνουν ναυτία, καούρα, μετεωρισμό και αίσθημα πληρότητας και αίσθηση γουργουρητού στο γαστρεντερικό σε μερικούς ανθρώπους. Σε υψηλές δόσεις, ωστόσο, είναι πιθανό να μπορεί να αναπτυχθεί το σύνδρομο σεροτονίνης (υπερβολική σεροτονίνη στον οργανισμό). Αυτό θα μπορούσε επίσης να προκύψει εάν το συμπλήρωμα λαμβάνεται σε συνδυασμό με κάποιο αντικαταθλιπτικό φάρμακο, όπως οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης, αν και δεν έχουν δημοσιευτεί μέχρι σήμερα ειδικές εκθέσεις τέτοιων αλληλεπιδράσεων (Altern Med Rev, 1998; 3: 271-80).

Μια άλλη ανησυχία είναι ότι το 5-HTP μπορεί να οδηγήσει σε σύνδρομο ηωσινοφιλίας- μυαλγίας (EMS), μια σοβαρή πάθηση που καταλήγει σε ακραίες μυϊκές ευαισθησίες, πόνο στους μυς και ανωμαλίες του αίματος (Adv Exp Biol Med, 1999; 467: 461-8). Ωστόσο, υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι το EMS οφειλόταν σε πρόσμειξη στα αρχικά συμπληρώματα 5-HTP, πριν από την εισαγωγή των σημερινών, πιο αυστηρών πρακτικών παρασκευής (J Rheumatol, 1994; 21: 2261-5).

Μελλοντικές προοπτικές

Το 5-HTP υπόσχεται βελτίωση σε ένα πλήθος χρόνιων παθήσεων, και μπορεί κάλλιστα να αποδειχθεί χρήσιμη εναλλακτική λύση στα φάρμακα όπως οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης και τα φάρμακα κατά της ημικρανίας. Ωστόσο, οι μέχρι τώρα μελέτες είναι μικρές, και φαίνεται να υπάρχει μια έλλειψη από πιο πρόσφατες έρευνες. Υπάρχουν επίσης ορισμένα ερωτηματικά γύρω από τις ασφαλείς δόσεις και τα πρότυπα παραγωγής. Αν θέλετε να δοκιμάσετε το 5-HTP, θα ήταν καλύτερο να συμβουλευτείτε κάποιον επαγγελματία υγείας.

 

Γράφει η Τζοάνα Έβανς