Πολλά βότανα έχουν την ιδιότητα να επιδρούν στο νευρικό σύστημα ώστε να διευκολύνουν τον ύπνο. Η σύγχρονη δυτική Βοτανοθεραπεία μπορεί να προτείνει βότανα που έχουν χαλαρωτικές και ήπιες υπνωτικές ιδιότητες για την αντιμετώπιση της αϋπνίας. Τα περισσότερα δημοφιλή “υπνωτικά” βότανα της ιστορίας πλέον θεωρούνται επικίνδυνα, λόγω της τοξικότητάς τους. Βότανα με έντονη υπνωτική δράση έχουν χρησιμοποιηθεί ως αναλγητικά αλλά και αναισθητικά από τους γιατρούς της αρχαιότητας αλλά και μέχρι και τις αρχές του προηγούμενου αιώνα στη δυτική ιατρική, ενώ σε άλλους πολιτισμούς είναι ακόμα διαδεδομένα.

Ιστορικά, το πιο γνωστό υπνωτικό φυτό της Ευρώπης και της Ασίας είναι η υπνοφόρος παπαρούνα (ή Μήκων η υπνοφόρος) (Papaver somniferum). Σε ένα μύθο αναφέρεται πως ο ίδιος ο θεός Ύπνος έφτιαξε την παπαρούνα για να ανακουφίσει τη θεά Δήμητρα από τον πόνο της απώλειας της Περσεφόνης. Ως γνωστόν, αυτό είναι το είδος της παπαρούνας από το οποίο παράγεται το όπιο και γνωστά παράγωγα υπνωτικά φάρμακα. Η χρήση της στη Βοτανοθεραπεία είναι πλέον απαγορευμένη, επειδή το όπιο είναι εθιστική ναρκωτική ουσία. Από το ίδιο φυτό προέρχονται βέβαια οι παπαρουνόσποροι της μαγειρικής, στους οποίους αποδίδονται επίσης χαλαρωτικές ιδιότητες. Υπάρχουν κάποια είδη, όπως η Καλιφορνέζικη παπαρούνα (Eschscholzia californica) και η κοινή παπαρούνα του αγρού (Papaver rhoeas), που θεωρούνται ασφαλή και χρησιμοποιούνται ως χαλαρωτικά και υπνωτικά στη βοτανοθεραπεία.
Αντίστοιχα, από τις ιστορικές αναφορές προκύπτει πως τα γνωστότερα φυτά που έχουν χρησιμοποιηθεί ως υπνωτικά, έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί και ως δηλητήρια. Τέτοια φυτά έχουν συνήθως ισχυρά αλκαλοειδή τα οποία μπορεί να προκαλέσουν έντονες παρενέργειες ή και θάνατο. Παραδείγματα αυτών των φυτών είναι ο υοσκύαμος (Hyoscyamus nigra) και η μπελαντόνα (Atropa belladonna), τα οποία επιτρέπονται για χρήση από βοτανοθεραπευτές και μόνο, σε ορισμένες περιπτώσεις και με μεγάλη προσοχή (αλλά όχι πλέον για την αντιμετώπιση της αϋπνίας). Επίσης η βρυώνια (Bryonia spp.), το κώνειο (Conium maculatum) και ο μανδραγόρας (Mandragora officinale) τα οποία θεωρούνται δηλητήρια και έχει απαγορευτεί η θεραπευτική τους χρήση.
Αν στους μύθους ο ύπνος έρχεται άμεσα όταν κάποιος μυρίσει ή γευτεί ένα βότανο, στη σύγχρονη βοτανοθεραπεία η αντιμετώπιση της αϋπνίας δεν είναι πάντα τόσο απλή διαδικασία. Πράγματι, υπάρχουν κάποια βότανα τα οποία μπορεί να έχουν άμεση επίδραση σε κάποιους ανθρώπους. Ωστόσο η αντιμετώπιση του κάθε θεραπευόμενου διαφέρει ανάλογα με την κατάσταση της υγείας του και τις ειδικές αιτίες που μπορεί να του προκαλούν αϋπνία. Πέρα από την αξιολόγηση του εκτενούς ιατρικού ιστορικού που λαμβάνεται στις συνεδρίες βοτανοθεραπείας, μπορεί να χρειάζονται επιπλέον διαγνωστικές εξετάσεις και γνωμάτευση ειδικού γιατρού για να εξακριβωθούν οι αιτίες, ειδικά της χρόνιας αϋπνίας. Οι αιτίες μπορεί να είναι νευρολογικές, ορμονολογικές ή να σχετίζονται με κάποια άλλη σωματική δυσλειτουργία, όπως για παράδειγμα προβλήματα του πεπτικού συστήματος, σακχαρώδη διαβήτη, ή να σχετίζονται με τη λήψη κάποιων φαρμάκων. Αν οι αιτίες είναι ψυχολογικής προέλευσης, είναι χρήσιμη παράλληλα με τη βοτανοθεραπεία κάποιας μορφής ψυχοθεραπεία ή άλλη κατάλληλη ψυχολογική υποστήριξη. Βοηθούν συνδυαστικά κάποιες αλλαγές σε καθημερινές συνήθειες που μπορεί να διευκολύνουν ύπνο, όπως ενδεχομένως η διακοπή του καφέ και του αλκοόλ, η άσκηση, το σταθερό ωράριο ξυπνήματος, η έκθεση στον ήλιο, η απομάκρυνση των ηλεκτρονικών συσκευών και οθονών από τον χώρο του ύπνου.
Η προσέγγιση της βοτανοθεραπείας για την αντιμετώπιση της αϋπνίας είναι ολιστική και προσωποκεντρική. Επιλέγονται βότανα που υποστηρίζουν όλα τα συστήματα τα οποία μπορεί να επηρεάζουν την ποιότητα και τη διάρκεια του ύπνου, όπως για παράδειγμα το μυοσκελετικό, το πεπτικό ή το ουροποιητικό, σύμφωνα με τις ανάγκες του κάθε θεραπευόμενου. Συνήθως προτείνονται συνδυασμοί που περιλαμβάνουν βότανα που έχουν όλες τις θεραπευτικές δράσεις που χρειάζεται ο θεραπευόμενος. Συχνά προτείνεται ένα μείγμα για καθημερινή χρήση, που θα βοηθήσει στην αντιμετώπιση των αιτιών που προκαλούν την αϋπνία, και ένα βραδινό μείγμα για συμπτωματική αντιμετώπιση, που λαμβάνεται πριν τον ύπνο.
Τα κυριότερα βότανα που προτείνονται είναι βότανα χαλαρωτικά ή υπνωτικά/ “υπναγωγά”, σπασμολυτικά και προσαρμογόνα (που βοηθούν δηλαδή τον οργανισμό να προσαρμοστεί και να ανταπεξέλθει στο στρες).
Η έλλειψη ύπνου μπορεί να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο στρες στον οργανισμό, εφόσον από μόνη της εξαντλεί το νευρικό σύστημα, προκαλώντας ακόμα περισσότερο στρες που συντηρεί την αϋπνία.
Σε αυτή την περίπτωση μπορούμε να υποστηρίξουμε το νευρικό σύστημα με

  • χαλαρωτικά βότανα, όπως το χαμομήλι, η βερμπένα, η πασιφλόρα (δείτε στον πίνακα με τα υπνωτικά βότανα παρακάτω)
  • βότανα που έχουν θρεπτική/ επουλωτική επίδραση στους νευρώνες, όπως το βαλσαμόχορτο και τα στάχυα της άγριας βρώμης
  • και προσαρμογόνα βότανα

Προσαρμογόνα βότανα με χαλαρωτική δράση θεωρούνται:

  • η ασγουαγκάντα (Withania somnifera) - ένα ινδικό φυτό το οποίο χρησιμοποιείται από την αρχαιότητα και για τις χαλαρωτικές του ιδιότητες)
  • η ροντιόλα (Rhodiola rosea) - ένα φυτό της Βορείου Ευρώπης και Ασίας που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση του χρόνιου άγχους
  • το γκότου-κόλα (Centella asiatica) - ένα φυτό της Ινδίας που χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων και για την αντιμετώπιση του άγχους και της χρόνιας εξάντλησης.

Από τα προσαρμογόνα βότανα χρειάζεται να αποφύγουμε αυτά που έχουν διεγερτική επίδραση στο κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως όλα τα είδη τζινσενγκ (Panax ginseng, Panax quinquefolius), ειδικά το βράδυ.
Από τα βότανα με υπνωτική δράση υπάρχουν κάποια με ήπια δράση και κάποια πιο ισχυρά. Ακόμα και τα ισχυρότερα από αυτά τα βότανα δεν προκαλούν λήθαργο, όπως τα περισσότερα υπνωτικά φάρμακα. Τα ηπιότερα υπνωτικά βότανα μπορεί να έχουν άμεση υπνωτική δράση σε κάποιους. Αυτός είναι ο λόγος που προτιμάται αρχικά να ληφθούν βότανα με ήπια δράση, επειδή συχνά αρκούν. Τα αποτελέσματα των βοτάνων που προτείνονται στη βοτανοθεραπεία, μπορεί να φανούν άμεσα ή εντός λίγων εβδομάδων από την αρχή της καθημερινής λήψης σε θεραπευτική δοσολογία.

πιν 1

πιν 2

***όλα τα βότανα ενδέχεται να έχουν παρενέργειες, αντενδείξεις και αλληλεπιδράσεις και όλα έχουν συγκεκριμένες προτάσεις για θεραπευτικές δοσολογίες. Συμβουλευτείτε κάποιον ειδικό και ερευνήστε τις παρενέργειες πριν αποφασίσετε να καταναλώσετε βότανα, ειδικά εάν έχετε χρόνια ή σοβαρά προβλήματα υγείας, αν χρησιμοποιείτε φάρμακα, αν είστε έγκυος ή θηλάζουσα.


Λιτσα Κων να

Η Κωνσταντίνα Λίτσα σπούδασε Βοτανοθεραπεία στη Σχολή Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Napier στο Εδιμβούργο,στη Σκωτία. Έπειτα έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη "Συμβουλευτική Ψυχολογία στη Δημόσια Υγεία" και εκπαιδεύτηκε στη Συμβουλευτική (Solution Focused Counseling και Προσωποκεντρική Συμβουλευτική). Από το 2007 εργάστηκε ως Φυτοθεραπεύτρια στη Βρετανία, στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και σε κοινοτικά προγράμματα σχεδιασμένα για ευάλωτες ομάδες, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Για 3 χρόνια ήταν μέλος της ομάδας Αγωγής Υγείας του Δήμου του Εδιμβούργου, όπου εργαζόταν με εφήβους σε Γυμνάσια και έλαβε μέρος σε Βρετανικά προγράμματα εκπαίδευσης που αφορούσαν στην ανάπτυξη αυτοπεποίθησης και περιβαλλοντολογικής συνείδησης σε σχολεία. Συμμετείχε για 7 χρόνια στην ομάδα Herbal Scotland, όπου προσέφερε Πρώτες Βοήθειες με Βότανα σε Διεθνή Φεστιβάλ. Από τον Αύγουστο του 2011, ζει στην Ελλάδα, όπου εργάζεται ως Βοτανοθεραπεύτρια και προωθεί τις αρχές της Αειφόρου Καλλιέργειας (Permaculture).Έχει συνεργαστεί με πολλές τοπικές ομάδες και παραδίδει σεμινάρια αυτάρκειας και πρακτικά εργαστήρια με στόχο την εκπαίδευση για την αυτοδιαχείριση της υγείας και την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση.

Κατηγορία Βότανα

Τα τσάγια βοτάνων δεν έχουν μόνο ωραία γεύση - έχουν επίσης σημαντικά οφέλη για την υγεία, ειδικά για τις γυναίκες.
Ερευνητές πραγματοποίησαν τεστ για τρία αφεψήματα βοτάνων για να ανακαλύψουν ότι βοηθούν τις γυναίκες να κοιμούνται καλύτερα μετά τον τοκετό, μειώνουν τους πόνους του προεμμηνοροϊκού συνδρόμου, το στρες και το άγχος και βοηθούν στον έλεγχο του μεταβολισμού, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2. Οι άνδρες με οστεοαρθρίτιδα είχαν επίσης μειωμένο πόνο μετά την κατανάλωση του τσαγιού.
Η ερευνήτρια Gill Jenkins εξέτασε εννέα μελέτες που είχαν εξετάσει τα οφέλη για την υγεία του αφεψήματος γερμανικού χαμομηλιού, καρπών αγριοτριαντάφυλλου (rose hip) και δυόσμου. Το χαμομήλι ήταν το πιο αποτελεσματικό, βοηθώντας τις γυναίκες να κοιμηθούν καλύτερα μετά τον τοκετό- επίσης ανακούφισε τα συμπτώματα του προεμμηνορροϊκού συνδρόμου και μείωσε τον πόνο της περιόδου, το στρες και το άγχος. Σε μια άλλη μελέτη, στην οποία συμμετείχαν άνδρες και γυναίκες, το τσάι βελτίωσε τον μεταβολισμό, συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου της γλυκόζης και της ινσουλίνης.
Οι καρποί αγριοτριανταφυλλιάς επίσης ανακούφισαν τον πόνο της εμμήνου ρύσεως και το τσάι δυόσμου βελτίωσε τον έλεγχο των ορμονών. Ο δυόσμος βοήθησε επίσης και τα δύο φύλα να διαχειριστούν τον πόνο και τη δυσκαμψία που προκαλεί η οστεοαρθρίτιδα.

(Πηγή: J Nurs Women's Health, 2022; 6: 178)

Κατηγορία Βότανα

Τα βότανα και η ολιστική θεραπεία μπορούν να βοηθήσουν με πολλούς τρόπους στην αύξηση της γονιμότητας - και για τα δύο φύλα.

Μπορεί να έχετε ακούσει για ανθρώπους που πήραν ένα βότανο και “έπιασαν παιδί”. Είναι μια συχνή ιστορία στη λαϊκή παράδοση και στα παραμύθια. Και όντως, ίσως ως εκ θαύματος συμβεί, τα βότανα, με τόσο απλό και γρήγορο τρόπο, να βοηθήσουν ένα ζευγάρι να συλλάβει. Μακάρι σε όλες τις περιπτώσεις να γινόταν τόσο εύκολα.

Υπογονιμότητα θεωρείται η αδυναμία σύλληψης, μετά από ενός έτους προσπάθεια. Πρόκειται για ένα σύνθετο θέμα, που εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και που απαιτεί διάγνωση και κατάλληλη ιατρική αντιμετώπιση, εάν χρειάζεται. Είναι σημαντικό να διερευνηθούν ιατρικά όλες οι πιθανές αιτίες της υπογονιμότητας, ώστε να αντιμετωπιστούν εγκαίρως παθολογικά προβλήματα που μπορεί να εμποδίζουν τη σύλληψη, αλλά και που σε κάποιες περιπτώσεις ίσως είναι σημαντικά για την υγεία των μελλόντων γονιών.

Δεν θα επεκταθώ στην παθολογία και σε ειδικές αιτίες της υπογονιμότητας. Θα προσπαθήσω όμως, να ρίξω λίγο φως στο πώς μπορεί η βοτανοθεραπεία να συμβάλλει στη γονιμότητα και στο πώς μπορεί να λειτουργούν κάποια βότανα, που προβάλλονται ως τονωτικά της γονιμότητας στην παγκόσμια αγορά βοτάνων και τυποποιημένων φυτικών σκευασμάτων.

Η Δυτική Ολιστική Βοτανοθεραπεία είναι ένα προσωποκεντρικό μοντέλο θεραπείας, όπου λαμβάνονται υπόψη όλοι οι παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του θεραπευόμενου. Συνεπώς, δεν υπάρχει μία συνταγή που να λειτουργεί εξίσου για όλους και που θα έλυνε το πρόβλημα της υπογονιμότητας. Μπορεί, ωστόσο, να προταθεί ένα εξατομικευμένο πλάνο υγείας, που περιλαμβάνει πιθανές αλλαγές στον τρόπο ζωής και στη διατροφή παράλληλα με τη χρήση βοτάνων, επιλεγμένων σύμφωνα με τις προσωπικές του ανάγκες.

Μια γενικότερη προσέγγιση της βοτανοθεραπείας σχετικά με την ενίσχυση της γονιμότητας, είναι αντίστοιχη με της σύγχρονης ιατρικής: η συνολική βελτίωση της υγείας των γονέων μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα σύλληψης και επιτυχίας της εγκυμοσύνης. Πώς μπορούμε να φέρουμε τον οργανισμό σε μια κατάσταση βέλτιστης υγείας με τα βότανα; Προσπαθούμε να υποστηρίξουμε κάθε ένα από τα συστήματα του οργανισμού μας, ώστε να εκπληρώνει όσο καλύτερα γίνεται τη λειτουργία του.

Γενικότερα για τα γυναικολογικά προβλήματα που μπορεί να σχετίζονται με ανισορροπία, υπερπαραγωγή ή έλλειψη ορμονών, η προσέγγιση της δυτικής βοτανοθεραπείας είναι σε πρώτο στάδιο ήπια και μη επεμβατική. Προσπαθούμε δηλαδή να επιτρέψουμε στο σώμα να ρυθμίσει τις ορμόνες από μόνο του, αποφεύγοντας τα βότανα που έχουν άμεση ορμονική δράση.

Προτείνονται βότανα με τις παρακάτω δράσεις

  • Αποτοξινωτικά του ήπατος (που βοηθούν δηλαδή να αποβληθούν πιο άμεσα οι τοξικές ουσίες που βρίσκονται στο ήπαρ). Το ήπαρ είναι υπεύθυνο για την διατήρηση της ισορροπίας των ορμονών, των υπεύθυνων για την αναπαραγωγή όπως και όλων σχεδόν των ορμονών.
  • Λεμφαγωγά (που ενισχύουν την κυκλοφορία της λέμφου). Ένα υγιές λεμφικό σύστημα επιτρέπει τη ροή της προγεστερόνης, η οποία είναι απαραίτητη για την ρύθμιση των οιστρογόνων.

Έτσι, εφόσον εξεταστούν όλες οι προσωπικές ανάγκες, μπορεί να προταθούν βότανα που θα στηρίξουν το νευρικό σύστημα, όπως χαλαρωτικά και προσαρμογόνα, που βοηθούν τον οργανισμό να ανταπεξέλθει και να προσαρμοστεί στο στρες. Πολλά από τα προσαρμογόνα βότανα έχουν φήμη ως τονωτικά της γονιμότητας. Ίσως χρειαστεί να γίνεται αποτελεσματικότερα η απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών μέσω της τροφής, οπότε θα βοηθούσαν βότανα τονωτικά της πέψης ή αντιφλεγμονώδη του πεπτικού συστήματος. Αν χρειαστεί υποστήριξη το κυκλοφορικό σύστημα, μπορεί να βοηθήσουν βότανα τονωτικά της κυκλοφορίας, ιδανικά παράλληλα με καθημερινή, ήπια αεροβική άσκηση.

Μια εξατομικευμένη συνταγή με βότανα για την αύξηση της γονιμότητας θα μπορούσε να περιλαμβάνει βότανα με όλες τις παραπάνω δράσεις.

♂ Ειδικά για τους άντρες, επιπλέον των παραπάνω, προτείνονται κυρίως βότανα που ενισχύουν το ανδρικό ουροποιητικό σύστημα, όπως διουρητικά και αντιφλεγμονώδη, και βότανα που ενισχύουν τη λειτουργία του κυκλοφορικού

♀ Ειδικά για τις γυναίκες, προτείνονται βότανα που τονώνουν την κυκλοφορία στην περιοχή της μήτρας, τα οποία έχουν συνήθως και εμμηναγωγό δράση. Τα εμμηναγωγά βότανα βοηθούν στην καλύτερη ροή του αίματος κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσης και κατ’ επέκταση στον καλύτερο “καθαρισμό” της μήτρας. Πολλά από τα εμμηναγωγά βότανα είναι τονωτικά της γονιμότητας και είναι χρήσιμα σε ένα πλάνο προετοιμασίας για εγκυμοσύνη. Χρειάζονται όμως προσοχή από την ωορρηξία και έπειτα, επειδή ίσως προκαλέσουν αποβολή ή αποτρέψουν τη σύλληψη. Παραδοσιακά, ισχυρές δόσεις εμμηναγωγών, όπως οι σπόροι του μαϊντανού και του σέλινου, λαμβάνονταν από την αρχαιότητα ως εκτρωτικά. Οι μικρές δόσεις δεν είναι απαραίτητο ότι θα επηρεάσουν την εγκυμοσύνη, αλλά καλύτερα να διακόπτεται η χρήση τους από την ωορρηξία μέχρι και την επόμενη έμμηνο ρύση, ώστε να αποφευχθούν τυχόν επιπλοκές.

Το ιδανικό θα ήταν να προγραμματιστεί ένα διάστημα προετοιμασίας πριν την εγκυμοσύνη, διάρκειας λίγων μηνών. Σε αυτό το διάστημα, θα χρειαστεί και οι δύο γονείς να υιοθετήσουν συνήθειες που θα συμβάλλουν στη βελτίωση της υγείας τους (πχ. άσκηση, χαλάρωση, ύπνος, πολλά φρούτα και λαχανικά) και να αφήσουν τις συνήθειες που την επιβαρύνουν.(πχ. κάπνισμα, αλκοόλ) Αν επιθυμούν να πάρουν βότανα, καλό θα ήταν να ξεκινήσουν με την ήπια προσέγγιση που ανέφερα παραπάνω. 

Τα Φυτοοιστρογόνα

Για την αύξηση της γυναικείας γονιμότητας, σε μεταγενέστερο χρόνο, θα μπορούσαν να ληφθούν βότανα που περιέχουν φυτοοιστρογόνα. Τα φυτοοιστρογόνα είναι ουσίες που μοιάζουν με τα φυσικά οιστρογόνα και δρουν πολύ πιο ήπια από τα χημικά οιστρογόνα. Η ιδιαιτερότητά τους είναι ότι το σχήμα τους ταιριάζει στους υποδοχείς των οιστρογόνων που βρίσκονται στους ιστούς του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος- μιμούνται δηλαδή τα φυσικά οιστρογόνα, αναπληρώνοντας κατά κάποιον τρόπο τη δράση τους. Έρευνες έχουν δείξει ότι μπορεί να λειτουργούν ως ρυθμιστικά ορμονών, παρουσιάζοντας είτε οιστρογονική είτε αντιοιστρογονική δράση. Η χρήση των φυτοοιστρογόνων σε θεραπευτικές δοσολογίες έχει θεωρηθεί επίφοβη για κάποιες περιπτώσεις καρκίνων, επειδή δεν έχουν ολοκληρωθεί οι έρευνες που εξηγούν πλήρως τη λειτουργία τους. Υπάρχουν ωστόσο πολλές έρευνες που υποστηρίζουν ότι όχι μόνο είναι ασφαλή, αλλά ότι προλαμβάνουν πολλές μορφές καρκίνου.

Γνωρίζατε ότι : Μερικές από τις τροφές που περιέχουν Φυτοοιστρογόνα είναι: τα όσπρια (ειδικά η σόγια και τα προϊόντα της), ο λιναρόσπορος, τα αποξηραμένα φρούτα (πχ. χουρμάδες, δαμάσκηνα, βερίκοκα), το σουσάμι, το σκόρδο, τα ροδάκινα, τα μούρα, το πίτουρο του σιταριού, τα κραμβοειδή λαχανικά (πχ. λαχανο, κουνουπίδι, μπρόκολο, σινάπι).

Γνωρίζατε ότι: 
-Οι καρποί της γνωστής μας λυγαριάς (Vitex agnus-castus), που είναι αυτοφυής στην Ελλάδα, περιέχει φυτοοιστρογόνα που σύμφωνα με έρευνες αυξάνουν την παραγωγή προγεστερόνης, ρυθμίζουν τον κύκλο και αυξάνουν τη γονιμότητα.
-Λέγεται πως οι κόρες που συμμετείχαν στη γιορτή της θεάς Δήμητρας, τα Θεσμοφόρια, στολίζονταν με άνθη λυγαριάς για να προστατέψουν την αγνότητά τους.
-Στα μεσαιωνικά μοναστήρια λεγόταν το “πιπέρι του μοναχού” στο οποίο αποδίδονταν αντι-αφροδισιακές αν το χρησιμοποιούσαν άντρες.

Παραδείγματα βοτάνων για αύξηση της γονιμότητας

Δράσεις βοτάνων

Βότανα

Αποτοξινωτικά ήπατος

Γαϊδουράγκαθο, Αγκινάρα, Ραδίκι, Κουρκουμάς, Γλυκόριζα.

Λεμφαγωγά

Γάλλιο, Τριφύλλι, Καλέντουλα, Άρκτιο.

♂ Τονωτικά ανδρικού αναπαραγωγικού

Τζίνσενγκ (αμερικάνικο και ασιατικό), Ροντιόλα, Ασγουαγκάντα, Αστράγαλος, Σισάνδρα, Μάκα, Τριβόλι, Επιμήδιο.

♂ Τονωτικά ανδρικού ουροποιητικού

Saw palmetto, Γάλλιο, Αγριάδα, Τριβόλι, Γκίνγκο.

Τονωτικά του κυκλοφορικού

Γκίνγκο, Κράταιγος, Σκόρδο.

♀ Τονωτικά γυναικείου αναπαραγωγικού

Γλυκόριζα*, Ροντιόλα, Σαταβάρι, Σισάνδρα, Ασγουαγκάντα, Φύλλα σμεουριάς, Διοσκορέα, Μάκα.

♀ Τονωτικά κυκλοφορίας της μήτρας / ήπια εμμηναγωγά

Αχίλλεια, Αλχημίλλη, Καλέντουλα, Τζίντζερ, Κανέλα.

♀ Ρυθμιστικά ορμονών με φυτο-οιστρογονική δράση

Διοσκορέα, Γλυκόριζα,* Λυγαριά, Τριφύλλι, Αλφάλφα, Σιμισιφούγκα.

* η γλυκόριζα αντενδείκνυται για όσους πάσχουν από υπέρταση.

*** Τα παραπάνω παραδείγματα δεν αποτελούν θεραπευτική πρόταση. Όλα τα βότανα ενδέχεται να έχουν παρενέργειες, αντενδείξεις και αλληλεπιδράσεις και όλα έχουν συγκεκριμένες θεραπευτικές δοσολογίες. Συμβουλευτείτε κάποιον ειδικό πριν αποφασίσετε να καταναλώσετε βότανα, ειδικά εάν έχετε χρόνια ή σοβαρά προβλήματα υγείας, εάν είστε έγκυος ή θηλάζουσα.


Λιτσα Κων να
Η Κωνσταντίνα Λίτσα σπούδασε Βοτανοθεραπεία στη Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας του Πανεπιστημίου Napier στο Εδιμβούργο,στη Σκωτία. Έπειτα έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη "Συμβουλευτική Ψυχολογία στη Δημόσια Υγεία" και εκπαιδεύτηκε στη Συμβουλευτική (Solution Focused Counselling και Προσωποκεντρική Συμβουλευτική). Από το 2007 εργάστηκε ως Φυτοθεραπεύτρια στη Βρετανία, στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και σε κοινοτικά προγράμματα σχεδιασμένα για ευάλωτες ομάδες, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Για 3 χρόνια ήταν μέλος της ομάδας Αγωγής Υγείας του Δήμου του Εδιμβούργου,όπου εργαζόταν με εφήβους σε Γυμνάσια και έλαβε μέρος σε Βρετανικά προγράμματα εκπαίδευσης που αφορούσαν στην ανάπτυξη αυτοπεποίθησης και περιβαλλοντολογικής συνείδησης σε σχολεία. Συμμετείχε για 7 χρόνια στην ομάδα Herbal Scotland, όπου προσέφερε Πρώτες Βοήθειες με Βότανα σε Διεθνή Φεστιβάλ. Από τον Αύγουστο του 2011, ζει στην Ελλάδα, όπου εργάζεται ως Βοτανοθεραπεύτρια και προωθεί τις αρχές της Αειφόρου Καλλιέργειας (Permaculture).Έχει συνεργαστεί με πολλές τοπικές ομάδες και παραδίδει σεμινάρια αυτάρκειας και πρακτικά εργαστήρια με στόχο την εκπαίδευση για την αυτοδιαχείριση της υγείας και την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση.

Κατηγορία Βότανα

Στη δυτική βοτανοθεραπεία η κατάθλιψη αντιμετωπίζεται ολιστικά. Τα βότανα επιλέγονται με βάση τις προσωπικές ανάγκες, ανάλογα δηλαδή με τα διαφορετικά συμπτώματα του θεραπευόμενου και φυσικά ανάλογα με τους παράγοντες που έχουν συμβάλλει στην κατάθλιψη. Η βοτανοθεραπεία μπορεί να χρησιμεύσει στην αντιμετώπιση ειδικά της ήπιας κατάθλιψης, καλύπτοντας τις ανάγκες μεγάλου εύρους κοινού, που θα προτιμούσε μια φυσική, ήπια θεραπευτική αντιμετώπιση.

Πολλά βότανα μπορούν να φέρουν ευθυμία και χρησιμοποιούνται από την αρχαιότητα παραδοσιακά, ανά τον κόσμο για να προκαλούν “μέθη” ή για την ψυχοτρόπο δράση τους. Ωστόσο, στη σύγχρονη βοτανοθεραπεία σπανίως χρησιμοποιούνται πλέον ψυχοτρόπα βότανα, παρά την άμεση δράση τους, κυρίως επειδή έχουν κριθεί επικίνδυνα, εθιστικά ή δηλητηριώδη.

Έχω συχνά ερωτηθεί αν τα βότανα δρουν με την ίδια ταχύτητα και ισχύ όπως τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν τον οργανισμό, κάνοντας άμεσα διαθέσιμους κάποιους νευροδιαβιβαστές, που επιδρούν στη διάθεση. Παράλληλα με την ψυχιατρική αγωγή προτείνεται ψυχοθεραπεία, εφόσον τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα δεν αντιμετωπίζουν την αιτία του προβλήματος, αλλά βοηθούν στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Ομοίως και στη βοτανοθεραπεία, χρειάζεται να γίνεται παράλληλη διαχείριση των προβλημάτων που έχουν οδηγήσει στην κατάθλιψη. Τα βότανα της δυτικής βοτανοθεραπείας μπορεί να δρουν με ηπιότερο τρόπο από τα αντίστοιχα φάρμακα, αλλά σπανίως έχουν παρενέργειες και ανεπιθύμητα συμπτώματα.
Υπάρχουν διαφορετικά είδη και επίπεδα κατάθλιψης, που όλα σχετίζονται τουλάχιστον με κάποια ή όλα από τα παρακάτω συμπτώματα: θλίψη, ανηδονία, αδράνεια, δυσκολία συγκέντρωσης, αφαγία ή υπερφαγία, διαταραχές ύπνου, αισθήσεις δυσφορίας και συναισθήματα απόγνωσης, σκέψεις ή και απόπειρες αυτοκτονίας, που συνήθως επηρεάζουν σημαντικά τη λειτουργικότητα. Υπάρχουν πολλαπλά διαγνωστικά κριτήρια για να είναι εύστοχη η διάγνωση, όπως η συχνότητα, η ένταση και η διάρκεια των επεισοδίων. Η διάγνωση χρειάζεται να γίνει από ειδικό επαγγελματία ψυχικής υγείας, ειδάλλως θεωρείται ανακριβής.
Η κατάθλιψη μπορεί να είναι επικίνδυνη πάθηση που σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να αποβεί μέχρι και μοιραία.

Για όσους πάσχουν από κλινική κατάθλιψη, ειδικά εάν έχουν σκέψεις θανάτου και τάσεις αυτοκτονίας, προτείνεται άμεση επίσκεψη σε ειδικό ψυχίατρο, για ψυχοθεραπεία και ειδική αγωγή. Σε καμία περίπτωση δεν προτείνεται η διακοπή της θεραπευτικής αγωγής χωρίς την άδεια και παρακολούθηση του θεράποντα γιατρού, ακόμη κι αν κάποιος θέλει να τη διακόψει. Η βοτανοθεραπεία μπορεί να φανεί χρήσιμη και να λειτουργήσει παράλληλα με τη φαρμακευτική αγωγή, συμβάλλοντας επίσης στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων των φαρμάκων. Σε περίπτωση που προτείνεται σταδιακή μείωση της δοσολογίας ή και διακοπή των  φαρμάκων, ο βοτανοθεραπευτής μπορεί να συνεργαστεί με τον γιατρό, προτείνοντας βότανα που θα βοηθήσουν να γίνει ομαλότερα η μετάβαση.

Τα περισσότερα αντικαταθλιπτικά φάρμακα δεν ενδείκνυνται για την ήπια κατάθλιψη, αλλά κυρίως για την μέτρια και τη σοβαρή κατάθλιψη.
Αντιθέτως, τα βότανα μπορεί, ειδικά μακροπρόθεσμα, να έχουν θεαματικά αποτελέσματα για την αντιμετώπιση της ήπιας κατάθλιψης και να φανούν ιδιαίτερα χρήσιμα κατά τη διαδικασία διαχείρισης του πένθους ή κάποιας έντονης αλλαγής που μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση.

Γνωρίζατε ότι

Τα συμπληρώματα διατροφής που περιέχουν Βαλσαμόχορτο (Hypericum perforatum) είναι τα πιο διαδεδομένα από τα αυτο-συνταγογραφούμενα συμπληρώματα για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης στην Αμερική και στην Ευρώπη. Έρευνες δείχνουν ότι είναι αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση της ήπιας και της μέτριας κατάθλιψης, αλλά όχι της κλινικής κατάθλιψης. Έχει ωστόσο πολλές παρενέργειες και αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα, γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή στη χρήση.

Η Ακακία Κωνσταντινουπόλεως (Albizia julibrissin)*, που φύεται σε πολλά πάρκα της Ελλάδας, χρησιμοποιείται στην Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική για τις αντικαταθλιπτικές, τις χαλαρωτικές και τις αγχολυτικές της ιδιότητες. Χρησιμοποιούνται τα άνθη αλλά και ο φλοιός για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης, της αϋπνίας και της δυσκολίας συγκέντρωσης, μεταξύ άλλων.

Η προσέγγιση της Βοτανοθεραπείας στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης έγκειται στη χρήση βοτάνων που μπορεί να έχουν μία ή παραπάνω από τις παρακάτω θεραπευτικές δράσεις. Παραδείγματα βοτάνων που αντιστοιχούν στις δράσεις αναγράφονται στον πίνακα.

  • Τονωτικά του νευρικού συστήματος
    Πρόκειται για βότανα που έχουν θεραπευτική επίδραση στο κεντρικό νευρικό σύστημα, στηρίζοντας τις λειτουργίες του. Τονώνουν, χωρίς να διεγείρουν το νευρικό σύστημα και ονομάζονται επίσης “θρεπτικά” ή “επουλωτικά” των νευρικών ιστών. Χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του στρες, της αγχώδους διαταραχής, της αϋπνίας και της κατάθλιψης.
  • Χαλαρωτικά
    Βότανα με χαλαρωτική δράση, που βοηθούν στην αντιμετώπιση της υπερέντασης και της υπερδιέγερσης, που συχνά σχετίζεται με την κατάθλιψη και το άγχος.
  • Διεγερτικά του νευρικού συστήματος
    Γενικά τα διεγερτικά επιταχύνουν και κινητοποιούν τις φυσιολογικές λειτουργίες και το μεταβολισμό. Δεν προτείνονται για την κατάθλιψη που σχετίζεται με την πιθανή εξάντληση του νευρικού συστήματος λόγω έντονου στρες, αλλά μπορεί να φανούν χρήσιμα σε κάποιες περιπτώσεις έντονης κατάπτωσης ή αδράνειας, επειδή δίνουν προσωρινά ενέργεια. Πολλά περιέχουν αλκαλοειδή, που μπορεί να χρειάζονται προσοχή στην κατανάλωση.
  • Πικρά
    Τα πικρά συστατικά των φυτών έχουν πολλαπλά οφέλη στο πεπτικό σύστημα και κατά προέκταση επηρεάζουν τη νοητική λειτουργία και τη διάθεση. Χρησιμοποιούνται ειδικά για την κατάθλιψη και τη νευρική ατονία. Έχουν πολλές αντενδείξεις, μεταξύ των οποίων στην εγκυμοσύνη και σε πολλά προβλήματα του πεπτικού.
  • Προσαρμογόνα
    Βοηθούν τον οργανισμό να διαχειριστεί αποτελεσματικότερα το στρες, μειώνοντας την αντίδραση στρες του οργανισμού και εμποδίζοντας ή καθυστερώντας την εξάντληση του οργανισμού και του νευρικού συστήματος.
  • Αποτοξινωτικά του ήπατος
    Το ήπαρ είναι υπεύθυνο για την αποβολή της περίσσειας αδρεναλίνης που παράγεται κατά την αντίδραση στρες. Όταν παράγονται υπερβολικά μεγάλες ποσότητες αδρεναλίνης συσσωρεύονται, επιβαρύνοντας τη λειτουργία του ήπατος και προκαλώντας συναισθηματική ανισορροπία. Τα αποτοξινωτικά του ήπατος είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για την αντιμετώπιση των παρενεργειών ψυχιατρικών φαρμάκων ή άλλων ουσιών. Υποστηρίζουν γενικά το μεταβολισμό προκαλώντας αίσθηση ευφορίας και ζωντάνιας.

Παραδείγματα βοτάνων για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης

Δράσεις

Παραδείγματα βοτάνων

Τονωτικά του νευρικού συστήματος

βαλσαμόχορτο, στάχυα άγριας βρώμης, σκουτελλάρια, ασβαγκάντα.

Χαλαρωτικά

βαλεριάνα, πασιφλόρα, λεβάντα, χαμομήλι, νεπέτα, βερμπένα, τίλιο, κρόκος (Κοζάνης)

Διεγερτικά

τσάι, καφές καυτερή πιπεριά, μάτε, καρποί του φυτού κόλα, εφέδρα (έχει πλέον απαγορευτεί), θούγια (χρειάζεται προσοχή στη χρήση)

Πικρά

αρτεμισία (A. vulgaris), κενταύρια, χαμομήλι.

Προσαρμογόνα

ακακία Κωνσταντινουπόλεως (Albizia julibrissin), σιβηριανό, ασιατικό και αμερικάνικο τζίνσενγκ, ροντιόλα, Ασβαγκάντα, ιερός βασιλικός Ινδιών, σισάνδρα, αστράγαλος

Όλα τα παραπάνω βότανα θεωρούνται και αντικαταθλιπτικά

Αποτοξινωτικά του ήπατος

ρίζα ραδικιού, αρτεμισία (A. vulgaris), γαϊδουράγκαθο, άγρια αγκινάρα, αχίλλεια

Συνταγή: Ρόφημα “Αγάπης”

Συστατικά: 1 κουτ. σούπας Τίλιο, 1 κουτ. σούπας Μελισσόχορτο, 1 κουτ. σούπας Χαμομήλι, ½ κουτ. γλυκού άνθη λεβάντας, λίγες σταγόνες εκχύλισμα βανίλιας, 2 κουτ. σούπας ανθόνερο ή ροδόνερο, 1 πρέζα κρόκο Κοζάνης

Ρίχνετε όλα τα υλικά σε ένα σκεύος με 3 κούπες καυτό νερό. Αφήνετε για 15 λεπτά με κλειστό το καπάκι. Σουρώνετε και πίνετε ζεστό ή κρύο.


*** όλα τα βότανα ενδέχεται να έχουν παρενέργειες, αντενδείξεις και αλληλεπιδράσεις και όλα έχουν συγκεκριμένες προτάσεις για θεραπευτικές δοσολογίες. Συμβουλευτείτε κάποιον ειδικό πριν αποφασίσετε να καταναλώσετε βότανα, ειδικά εάν έχετε χρόνια ή σοβαρά προβλήματα υγείας, αν είστε έγκυος ή θηλάζουσα.
* Έμαθα για τις αντικαταθλιπτικές δράσεις της Ακακίας από την αγαπητή φίλη και Ανθοθεραπεύτρια Έλενα Γκόγκου, που την ευχαριστώ.


Λιτσα Κων να
Η Κωνσταντίνα Λίτσα σπούδασε Βοτανοθεραπεία στη Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας του Πανεπιστημίου Napier στο Εδιμβούργο,στη Σκωτία. Έπειτα έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη "Συμβουλευτική Ψυχολογία στη Δημόσια Υγεία" και εκπαιδεύτηκε στη Συμβουλευτική (Solution Focused Counselling και Προσωποκεντρική Συμβουλευτική). Από το 2007 εργάστηκε ως Φυτοθεραπεύτρια στη Βρετανία, στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και σε κοινοτικά προγράμματα σχεδιασμένα για ευάλωτες ομάδες, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Για 3 χρόνια ήταν μέλος της ομάδας Αγωγής Υγείας του Δήμου του Εδιμβούργου,όπου εργαζόταν με εφήβους σε Γυμνάσια και έλαβε μέρος σε Βρετανικά προγράμματα εκπαίδευσης που αφορούσαν στην ανάπτυξη αυτοπεποίθησης και περιβαλλοντολογικής συνείδησης σε σχολεία. Συμμετείχε για 7 χρόνια στην ομάδα Herbal Scotland, όπου προσέφερε Πρώτες Βοήθειες με Βότανα σε Διεθνή Φεστιβάλ. Από τον Αύγουστο του 2011, ζει στην Ελλάδα, όπου εργάζεται ως Βοτανοθεραπεύτρια και προωθεί τις αρχές της Αειφόρου Καλλιέργειας (Permaculture).Έχει συνεργαστεί με πολλές τοπικές ομάδες και παραδίδει σεμινάρια αυτάρκειας και πρακτικά εργαστήρια με στόχο την εκπαίδευση για την αυτοδιαχείριση της υγείας και την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση.

Κατηγορία Βότανα
Σελίδα 1 από 4