Εγκεφαλικό επεισόδιο: εναλλακτικές λύσεις για την ανάρρωση

Κατηγορία Υγεία
Τετάρτη, 14 Μαΐου 2014 00:00 Διαβάστηκε 6433 φορές
Issue 61

Εγκεφαλικό επεισόδιο: εναλλακτικές λύσεις για την ανάρρωση

Ένα πλήθος νέων και εναλλακτικών θεραπειών υπόσχονται ότι μπορούν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της υγείας

Γράφει η Joanna Evans

Το εγκεφαλικό επεισόδιο είναι η τρίτη πιο συνηθισμένη αιτία θανάτου στις ΗΠΑ και το Ενωμένο Βασίλειο και η κύρια αιτία αναπηρίας στους ενήλικες. Για εκείνους που ήταν αρκετά τυχεροί ώστε να επιβιώσουν από ένα εγκεφαλικό, η ζωή στη συνέχεια αποτελεί μία διαρκή μάχη – τόσο σωματικά όσο και νοητικά – και οι μέχρι τώρα συμβατικές θεραπείες συχνά προσφέρουν ελάχιστη βοήθεια.

Ευτυχώς, κάποιες εναλλακτικές και συμπληρωματικές θεραπείες – ιδιαίτερα κάποιες δημιουργικές-καλλιτεχνικές θεραπείες και ψυχονοητικές τεχνικές – φαίνεται ότι αντιμετωπίζουν το εγκεφαλικό και αναστρέφουν κάποιες από τις καταστροφικές βλάβες που μπορεί να προκληθούν από αυτά τα ‘αγγειοεγκεφαλικά ατυχήματα’.

Η μουσική ωςθεραπεία

Επιστήμονεςέχουν ανακαλύψει πρόσφαταότι η μουσική μπορεί να έχειισχυρέςεπιδράσεις στον εγκέφαλοκαι, έτσι,μπορείνα είναι μια εφικτήθεραπεία για τα θύματα εγκεφαλικών.

Σε μιαμελέτη που πραγματοποιήθηκεστο Ελσίνκι της Φινλανδίας, το άκουσμα μουσικήςγια λίγες ώρεςκάθε μέραβρέθηκε ναενισχύειτη λειτουργία του εγκεφάλουκαι τη συναισθηματικήανάκαμψηστα πρώτα στάδιαμετά απόέναεγκεφαλικό επεισόδιο.

Οιερευνητές συνέκριναντην ανάρρωση60ασθενών που είχαν υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο, οι οποίοι, καθημερινά, είτεάκουγαντη μουσικήτης επιλογής τους, είτε ακουστικά βιβλία (audiobooks) ήτίποτακατά τη διάρκεια μιαςπεριόδουδύο μηνών. Όλοι οιασθενείς έλαβανεπίσηςτη συνηθισμένη ιατρική περίθαλψη και αποκατάσταση.

Τααποτελέσματα έδειξανότιη ανάκαμψητης λεκτικήςμνήμηςκαι η εστίαση της προσοχής(η ικανότητανα ελέγχουνκαι να εκτελούνψυχικέςλειτουργίες, και να επιλύουν προβλήματα) βελτιώθηκε πολύπερισσότερο σε εκείνους που προτιμούσαν να ακούν μουσική από ό, τινα ακούν audiobooksήτίποτα. Η ομάδα που άκουγε μουσική επίσης αισθανόταν λιγότερη κατάθλιψηκαισύγχυσηαπότις άλλες ομάδες.

Επιπλέον,οι διαφορές αυτέςεξακολουθούσαν να υπάρχουνέξι μήνες αργότερα, γεγονός που υποδηλώνειότι η μουσικήμπορεί να έχειμακροπρόθεσμες επιπτώσειςστη λειτουργία του εγκεφάλουκαι τη διάθεση(Brain, 2008; 131:866-76).

Μια άλλησυναρπαστικήμελέτη εξέτασετις επιδράσειςτης μουσικήςσε τρειςασθενείς με εγκεφαλικό επεισόδιοπουείχανχάσει το μισόοπτικό τους πεδίο, μια κατάσταση γνωστήως«οπτική αμέλεια». Οι ασθενείς ολοκλήρωσαν κάποιες εργασίες κάτω από τρεις συνθήκες: α) ακούγοντας μουσικήπου τους άρεσε, β) ακούγοντας μουσική που δεν τους άρεσε και γ) σε σιωπή. Όταν άκουγαν μουσικήτης επιλογής τους, όλοι οι ασθενείςήταν σε θέση να αναγνωρίζουν με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια χρωματιστάσχήματακαι κόκκιναφώταστηνπλευράτου μειωμένου οπτικού πεδίουτους (Proc Natl Acad Sci U S A, 2009; 106: 6011–6).

Οι ακριβείςμηχανισμοίπίσω απόαυτές τις επιδράσεις είναιακόμα ασαφείς, αλλάμία πιθανότητα είναιότι η μουσικήδιεγείρειάμεσα τηναποκατάστασητων κατεστραμμένων περιοχώντου εγκεφάλου. Μια άλληθεωρίαείναιότιτα θετικάσυναισθήματαπου προκαλούνταιαπό τηνμουσικήμπορούν να οδηγήσουν σεπιο αποτελεσματική νευρωνική σηματοδότηση του εγκεφάλου.

Αν καιχρειάζεται περισσότερη έρευνα, ένα πλήθοςεμπειρογνωμόνωνσυστήνουντώρα την καθημερινήακρόαση μουσικήςωςμιαανεκτίμητη προσθήκηστη φροντίδατωνασθενών με εγκεφαλικό.

Το τραγούδι

Μία έρευνα δείχνει ότι οι ασθενείς με εγκεφαλικόμπορούν επίσης να επωφεληθούναπότο τραγούδι. Μιατεχνική που ονομάζεται«Θεραπεία ΜελωδικούΤονισμού» (ΜelodicintonationTherapy - ΜΙΤ), στην οποία οι ασθενείς τραγουδούνλέξεις και φράσεις, έχει βοηθήσειτα άτομα μεαφασία - όπου οι ασθενείς χάνουντην ικανότητα να παράγουνκαι/ή να κατανοούντη γλώσσα - μιασυχνή επιπλοκήτουεγκεφαλικού επεισοδίουκαιάλλων τραυματισμώντου εγκεφάλου.

Σε μια μελέτη μεδύο ασθενείςμεπαρόμοιες βλάβες εξαιτίας εγκεφαλικού επεισοδίου, μια ομάδα ερευνητώναπό το Χάρβαρντσύγκρινετα αποτελέσματατης θεραπείας ΜΙΤ με μία θεραπείαελέγχου (επανάληψη ομιλίας) στο να αποδίδουν όνομα σε εικόνες και να δημιουργούν προτάσεις μιλώντας (ικανότητα ναδιαμορφώσουνένα μήνυμα, είτεαπό μόνοι τουςήαπαντώνταςσε ερώτηση). Μετά από 40ημερήσιεςσυνεδρίες, οι δύο τεχνικές κατέληξαν σεβελτίωσησε όλες τιςεκβάσεις, αν και η βελτίωση ήτανπολύ μεγαλύτερη στους ασθενείς που χρησιμοποίησαν την τεχνικήΜΙΤ (Music Percept, 2008; 25: 315-23).

Και πάλι, είναι αναγκαία πολύπερισσότερη έρευνα, αλλά πιστεύεταιότι η αποτελεσματικότητατου MITμπορεί να οφείλεταιστη μοναδική του ικανότητανααπασχολεί τις περιοχές του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνες για τη γλώσσακαι στα δύο ημισφαίρια, αλλάειδικά στο δεξί (Front Psychol, 2011; 2:230).

Ο καθοδηγούμενος οραματισμός

Αυτή η τεχνική, η οποία περιλαμβάνει οπτικοποίηση μίας επιθυμητής φυσικής έκβασης, έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία σε διάφορες ιατρικές περιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένης της αποκατάστασης μετά από εγκεφαλικό. Ένας τομέας στον οποίο φαίνεται να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η αποκατάσταση της κινητικής λειτουργίας, καθώς η νοητική άσκηση των κινήσεων φαίνεται να ενεργοποιεί την ίδια δραστηριότητα του εγκεφάλου που συνήθως παρατηρείται κατά την πραγματική άσκηση των κινήσεων.

Σε μια μελέτη, 32 χρόνιοι ασθενείς με εγκεφαλικό επεισόδιο που είχαν προβλήματα κίνησης στα χέρια τους, χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: Η μία ασκούσε νοητικά συγκεκριμένες κινήσεις των χεριών. Στην άλλη δόθηκε μια εικονική παρέμβαση (χαλάρωση). Και οι δύο ομάδες έκαναν επίσης θεραπευτικές συνεδρίες 30 λεπτών δύο φορές την εβδομάδα, που επικεντρώνονταν στις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής.

Μετά από έξι εβδομάδες, στην ομάδα που ανατέθηκε στα άτομα να κάνουν την νοητική πρακτική υπήρξαν σημαντικές μειώσεις στα προβλήματα των χεριών τους και σημαντικές αυξήσεις στην καθημερινή λειτουργία των χεριών. Επιπλέον, μόνο οι ασθενείς στην ομάδα της νοητικής πρακτικής έδειξαν μία νέα ικανότητά να εκτελούν πολύτιμες δραστηριότητες (Stroke, 2007; 38: 1293 με 7).

Τα βιντεοπαιχνίδια

Η εικονική πραγματικότητα και τα διαδραστικά βίντεο-παιχνίδια είναι ένα νέο είδος θεραπείας που παρέχεται στους ανθρώπους μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο. Η θεραπεία περιλαμβάνει τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών με βάση τα προγράμματα που έχουν σχεδιαστεί για την προσομοίωση αντικειμένων και γεγονότων της πραγματικής ζωής.

Μια πρόσφατη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας από το διάσημο οργανισμό Cochrane Collaboration εξέτασε 19 δοκιμές αυτού του είδους της θεραπείας όπου συμμετείχαν περισσότεροι από 550 συμμετέχοντες. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η εικονική πραγματικότητα μπορεί να είναι χρήσιμη για τη βελτίωση της κινητικής λειτουργίας και την ικανότητα αντιμετώπισης καθημερινών δραστηριοτήτων.

Επτά από αυτές τις 19 μελέτες, αξιολογούν τα αποτελέσματα της θεραπείας εικονικής πραγματικότητας σε σύγκριση με τη συμβατική θεραπεία για τη λειτουργία του χεριού, και τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα διαδραστικά παιχνίδια εικονικής πραγματικότητας ήταν η καλύτερη θεραπεία.

Η διαδραστική εικονική πραγματικότητα οδηγεί επίσης σε μια ελαφρώς μεγαλύτερη ικανότητα να διαχειρίζονται φυσιολογικές δραστηριότητες, όπως το ντους και το ντύσιμο, σύμφωνα με τρεις ελεγχόμενες μελέτες (Cochrane Database Syst Rev, 2011; 9: CD008349).

Το TaiChi

Η άσκηση είναι γνωστό ότι είναι ευεργετική για εκείνους που έχουν υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο, αλλά μία μορφή της που μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη είναι το Τάι Τσι, η παραδοσιακή κινεζική τεχνική που συνδυάζει βαθιά αναπνοή και χαλάρωση με μια σειρά από στάσεις που συνδέονται μεταξύ τους με συνεχή ομαλή ροή.

Έρευνα δείχνει ότι το Τάι Τσι προσφέρει καλύτερη ισορροπία, μείωση της αρτηριακής πίεσης και βελτίωση της διάθεσης, τα οποία είναι σημαντικά για επιζήσαντες εγκεφαλικού επεισοδίου (Top Stroke Rehabil, 2007; 14: 9 έως 22).

Σε μια μελέτη με 136 ασθενείς οι οποίοι είχαν υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο τουλάχιστον έξι μήνες πριν, τέσσερις ώρες την εβδομάδα πρακτικής Τάι Τσι για 12 εβδομάδες οδήγησε σε σημαντικές βελτιώσεις στην ισορροπία σε όρθια στάση σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (που εκτέλεσε γενικές ασκήσεις). Επίσης, αυτές οι βελτιώσεις παρέμεναν μέχρι και έξι εβδομάδες μετά την παύση της εξάσκησης στο Τάι Τσι (Neurorehabil Neural Repair, 2009; 23: 515-22).

Μια άλλη ελεγχόμενη μελέτη έδειξε ότι η τακτική άσκηση Τάι Τσι μπορεί επίσης να οδηγήσει σε βελτιώσεις στην κοινωνική και τη γενικότερη λειτουργία (Int J Rehabil Res, 2004; 27: 303-4). Μια πρόσφατη μελέτη δείχνει ότι το Τάι Τσι είναι μια ασφαλής και εφικτή θεραπεία για επιζήσαντες εγκεφαλικού επεισοδίου, αναφέροντας ότι τα ποσοστά ικανοποίησης και τήρησής της είναι υψηλά. Μάλιστα, φαίνεται να μην υπάρχουν ανεπιθύμητες ενέργειες (Clin Rehabil, 2012; 26: 121-31).

Θεραπεία με βιταμίνη Β

Αδιάσειστα στοιχεία από ερευνητές στο Νοσοκομείο Henry Ford του Ντιτρόιτ, στο Μίσιγκαν, δείχνουν ότι η βιταμίνη Β3 ή νιασίνη, μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της λειτουργίας του εγκεφάλου μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο. Η έρευνες με μελέτες σε αρουραίους έδειξαν ότι η νιασίνη μπορεί ουσιαστικά να «καλωδιώνει» ξανά τον εγκέφαλο, διεγείροντας την ανάπτυξη νέων αιμοφόρων αγγείων και νευρικών κυττάρων (Stroke, 2010; 41: 2044 - 9).

Με δεδομένα τέτοια θετικά αποτελέσματα σε ζώα, οι μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη για να καθοριστεί εάν ή όχι αυτά τα ευρήματα μπορούν να αναπαραχθούν και στον άνθρωπο. "Εάν αποδειχθεί ότι μπορεί να λειτουργήσει το ίδιο καλά σε δοκιμές σε ανθρώπους, θα έχουμε τότε το πλεονέκτημα μίας εύκολα ανεκτής θεραπείας χαμηλού κόστους, για μία από τις πιο καταστροφικές νευρολογικές παθήσεις", δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Michael Chopp.

Έρευνα αναφέρει ότι οι ασθενείς με εγκεφαλικό ίσως ωφελούνται από το τραγούδι.

Το Τάι Τσι προσφέρει καλύτερη ισορροπία, μείωση της πίεσης και βελτίωση της διάθεσης.

Τρόποι πρόληψης εγκεφαλικού επεισοδίου

Για να μειώσετε τον κίνδυνο να υποστείτε και άλλο εγκεφαλικό επεισόδιο, σκεφτείτε να κάνετε τις παρακάτω αλλαγές στη διατροφή αλλά και στον τρόπο ζωής σας:

Αυξήστε τα φρούτα και τα λαχανικά στη διατροφή σας. Έρευνα δείχνει ότι τα φρούτα και τα λαχανικά έχουν προστατευτική επίδραση έναντι των δύο κύριων τύπων εγκεφαλικού επεισοδίου: του ισχαιμικού (ο πιο κοινός τύπος, που προκαλείται από μπλοκαρισμένη αρτηρία στον εγκέφαλο), και του αιμορραγικού (που προκαλείται από ξαφνική ρήξη αρτηρίας). Σύμφωνα με μια ανασκόπηση, τρεις έως πέντε μερίδες φρούτων και λαχανικών την ημέρα μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο κατά 11 τοις εκατό, ενώ καταναλώνοντας περισσότερο από τις συνιστώμενες πέντε μερίδες φρούτων και λαχανικών την ημέρα (μία μερίδα = μισό φλιτζάνι) μπορείτε να μειώσετε τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου κατά 26 τοις εκατό (Lancet, 2006; 367: 320 - 6).

Ασκηθείτε τακτικά. Τα άτομα που κάνουν καθιστική ζωή έχουν σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου σε σύγκριση με εκείνα που είναι ενεργά (Am J Epidemiol, 1996; 143: 860-9). Σε μια μελέτη σε περισσότερους από 11.000 άνδρες ηλικίας 58 ετών (κατά μέσον όρο), εκείνοι που έκαναν μέτρια άσκηση (που ισοδυναμεί με μία ώρα γρήγορο περπάτημα πέντε ημέρες την εβδομάδα) είχαν 46 τοις εκατό χαμηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου σε σύγκριση με όσους έκαναν λίγη ή καθόλου άσκηση (Stroke, 1998; 29: 2.049 - 54).

Διατηρήστε ένα υγιές βάρος. Η παχυσαρκία είναι γνωστός παράγοντας κινδύνου για εγκεφαλικό επεισόδιο, και μπορεί επίσης να συμβάλει σε άλλους παράγοντες κινδύνου, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, ο διαβήτης, η υψηλή χοληστερόλη και η αποφρακτική άπνοια κατά τη διάρκεια του ύπνου (όπου ο πάσχοντας σταματά προσωρινά την αναπνοή ενώ κοιμάται). Το κοιλιακό λίπος φαίνεται να είναι ένας σημαντικός παράγοντας (ιδιαίτερα στους άνδρες), καθώς και ο συνολικός δείκτης μάζας σώματος (Arch Intern Med, 2007? 167: 1420-7; Stroke, 2003; 34: 1586).

Περιορίστε το αλκοόλ. Η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ - όχι περισσότερα από δύο ποτά την ημέρα - μπορεί να προστατεύσει από ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, ενώ η μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ έχει το αντίθετο αποτέλεσμα (JAMA, 1999; 281: 53-60).

Σταματήστε το κάπνισμα. Το κάπνισμα τσιγάρων είναι γνωστός παράγοντας κινδύνου για εγκεφαλικό επεισόδιο (Arch Intern Med, 1999; 159: 733-40), και ακόμη και το παθητικό κάπνισμα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο στο διπλάσιο (Am J PublicHealth, 1999; 89: 572-5).

Τρώτε περισσότερα δημητριακά ολικής άλεσης. Οι γυναίκες που τρώνε περισσότερες από μία τροφές ολικής αλέσεως κάθε μέρα μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου κατά 35 τοις εκατό περισσότερο από ό, τι εκείνες που δεν τρώνε δημητριακά ολικής άλεσης (JAMA, 2000; 284: 1534-1540).

Αυξήστε την πρόσληψη σας σε «καλά» λίπη. Πληθαίνουν οι αποδείξεις υπέρ των ψαριών που είναι πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα - ως πρόληψη εγκεφαλικού επεισοδίου (Prev Med, 1999; 28: 520-9; JAMA, 2002; 288: 3130 - 6). Εάν ανησυχείτε για τον υδράργυρο, όμως, ένας άλλος τρόπος για να εισάγετε υγιεινά λίπη και έλαια στη διατροφή σας είναι να τρώτε λίγα καρύδια την ημέρα. Αυτά - μαζί με λιναρόσπορο, σόγια και έλαιο canola - είναι μια εξαιρετική φυτική πηγή ωμέγα-3 άλφα-λινολενικό οξέος (ALA). Έρευνα έδειξε ότι για κάθε αύξηση 0,13 τοις εκατό (ALA) στο αίμα, ο κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου μειώνεται 37 τοις εκατό (Stroke, 1995; 26: 778 - 82).

Αποφύγετε το άγχος. Το άγχος είναι ένας σημαντικός παράγοντας που συμβάλλει στις καρδιακές παθήσεις και τα εγκεφαλικά επεισόδια. Βρείτε λοιπόν την κατάλληλη μέθοδο χαλάρωσης που λειτουργεί για σας και χρησιμοποιήστε τη τακτικά.