Η Οστεοπόρωση στους άνδρες

Κατηγορία Υγεία
Παρασκευή, 13 Μαρτίου 2015 00:00 Διαβάστηκε 3681 φορές
Issue 66

Αν και συχνά παραβλέπεται, η οστεοπόρωση στους άνδρες είναι ένα ραγδαία αυξανόμενο πρόβλημα υγείας. Περίπου 2 εκατομμύρια άνδρες στις ΗΠΑ έχουν οστεοπόρωση (1). Το ετήσιο κόστος της ανδρικής οστεοπόρωσης έχει υπολογιστεί σε περίπου 200 εκατομμύρια δολάρια μόνο στη Γαλλία (2). Πρόσφατα άρθρα στην επιστημονική βιβλιογραφία αναγνωρίζουν ότι η οστεοπόρωση και τα κατάγματα των οστών στους άνδρες θέτουν ένα σημαντικό πρόβλημα υγείας (3), ένα πρόβλημα που συνεχίζει να μην αναγνωρίζεται από τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης και τους ασφαλιστές (4).

Αν και η οστεοπόρωση έχει πολλές διαφορετικές αιτίες στους άνδρες και στις γυναίκες, η ανδρική οστεοπόρωση διαφέρει με πολλούς τρόπους από τη γυναικεία οστεοπόρωση. Οι άνδρες αναπτύσσουν οστεοπόρωση περίπου μια δεκαετία αργότερα στη ζωή από ό, τι οι γυναίκες (5) και παρ’ ότι οι άνδρες έχουν λιγότερα κατάγματα σχετιζόμενα με οστεοπόρωση από ό, τι οι γυναίκες, έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να έχουν σοβαρές επιπλοκές ή θάνατο ως αποτέλεσμα (1). Περίπου το ένα τρίτο όλων των καταγμάτων από οστεοπόρωση συμβαίνουν στους άνδρες και οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο αριθμός των καταγμάτων στους άνδρες θα αυξηθεί σημαντικά σε μια δεκαετία (6).

Οι άνθρωποι συνήθως θεωρούν τα κατάγματα ισχίου ως ένα πρόβλημα των ηλικιωμένων γυναικών. Στην πραγματικότητα, όπως προαναφέραμε, το ένα τρίτο όλων των καταγμάτων ισχίου συμβαίνουν στους άνδρες (4). Επιπλέον, το ποσοστό θανάτων μετά από ένα κάταγμα ισχίου είναι υψηλότερο στους άνδρες από ό, τι στις γυναίκες (1). Μετά την ηλικία των 80, τα κατάγματα σπονδυλικής στήλης είναι ίδια και στους άνδρες και στις γυναίκες και σχετίζονται με αυξημένη θνησιμότητα (7).

Μετά τη μέση ηλικία, η οστική απώλεια επιταχύνεται. Στις γυναίκες, η διαδικασία ξεκινά απότομα με την έναρξη της εμμηνόπαυσης, όταν τα επίπεδα των οιστρογόνων πέφτουν δραματικά. Αυτή η ξεκάθαρη σύνδεση αποτελεί προφανώς την αιτία που η οστεοπόρωση θεωρείτο για τόσο καιρό πρόβλημα μόνο των γυναικών. Λόγω του ότι η οστική πυκνότητα στους άνδρες θεωρείτο ότι σχετίζεται με τα επίπεδα ανδρογόνων και οι άνδρες δεν έχουν κάτι παρόμοιο με την εμμηνόπαυση, οι γιατροί δεν σκέφτηκαν ότι η οστεοπόρωση θα ήταν σημαντικό πρόβλημα στους άνδρες. Τα τελευταία όμως χρόνια έχει φανεί μια διαφορετική εικόνα. Πολλοί ειδικοί δέχονται τώρα την ύπαρξη μιας ανδρικής ισοδύναμης εμμηνόπαυσης (8). Μερικοί επιστήμονες αναφέρονται σε αυτή την αλλαγή ως ανδρόπαυση, αν και ένας πιο πρόσφατος και ακριβής όρος είναι «έλλειψη ανδρογόνων των ηλικιωμένων ανδρών» (9).

Μια και όχι πολύ γνωστή αιτία δευτερογενούς οστεοπόρωσης στους άνδρες είναι ο καρκίνος του προστάτη και η συμβατική θεραπεία του, η θεραπεία στέρησης ανδρογόνων (10). Δευτερογενή οστεοπόρωση προκαλεί και η χρήση γλυκοκορτικοειδών ή κορτικοστεροειδών, που χρησιμοποιούνται συχνά για τη θεραπεία του καρκίνου και πολλών φλεγμονωδών παθήσεων. Τα στεροειδή καταπιέζουν την παραγωγή ορμονών του σεξ που διατηρούν την υγεία των οστών (11). Κάθε ασθένεια ή θεραπεία επίσης που επηρεάζει τον μεταβολισμό του ασβεστίου μπορεί να προκαλέσει οστεοπόρωση. Αυτές καταστάσεις είναι οι νεφρικές παθήσεις (12), η μεταμόσχευση οργάνων (13), το κάπνισμα (14) και τα αντιθρομβωτικά φάρμακα (15).

Οι ίδιες συμβουλές που ισχύουν για την πρόληψη της γυναικείας οστεοπόρωσης ισχύουν και για τους άνδρες. Καλή διατροφή, τακτική άσκηση και με μέτρο έκθεση στον ήλιο για την πρόσληψη βιταμίνης D. Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να κάνουμε μια παρατήρηση σχετικά με τον άποψη ότι δίαιτες υψηλές σε πρωτεΐνες ή πρωτεϊνικά συμπληρώματα προκαλούν απώλεια ασβεστίου από τα ούρα και άρα συμβάλλουν σε οστεοπόρωση. Έτσι δίνεται η συμβουλή όσοι θέλουν να προλάβουν την οστεοπόρωση να ακολουθούν μια δίαιτα χαμηλή σε πρωτεΐνες. Αυτό είναι ένας μεγάλος μύθος. Αυτή η άποψη είχε δημιουργηθεί, διότι είχαν βρεθεί υψηλά επίπεδα ασβεστίου στα ούρα σε όσους έτρωγαν μια δίαιτα υψηλή σε πρωτεΐνες. Πιο πρόσφατες έρευνες έδειξαν ακριβώς το αντίθετο: ότι τα αυξημένα επίπεδα ασβεστίου στα ούρα είναι αποτέλεσμα της αυξημένης εντερικής απορρόφησης ασβεστίου, κάτι το οποίο σημαίνει ότι υπάρχει περισσότερο, όχι λιγότερο, ασβέστιο διαθέσιμο για τη μεταλοποίηση των οστών. Δίαιτες χαμηλές σε πρωτεΐνη βρέθηκαν ότι μειώνουν την απορρόφηση ασβεστίου (16). Αυτό εξηγεί γιατί οι άνθρωποι που καταναλώνουν δίαιτες χαμηλές σε πρωτεΐνες έχουν χαμηλή οστική πυκνότητα και αυξημένη οστική απώλεια.

Οι άνδρες θα πρέπει να ακολουθούν τις ίδιες συμβουλές με τις γυναίκες για την πρόληψη της οστεοπόρωσης. Πολλοί υποστηρίζουν ότι οι άνδρες δεν θα πρέπει να λαμβάνουν συμπληρώματα ασβεστίου, διότι, παρ’ ότι τα συμπληρώματα ασβεστίου προστατεύουν από τον καρκίνο του εντέρου, αυξάνουν τον κίνδυνο για καρκίνο του προστάτη. Έτσι οι γιατροί συμβουλεύουν τους άνδρες να λαμβάνουν το ασβέστιο από τις τροφές, και ιδίως από τα γαλακτοκομικά. Στην πραγματικότητα, μια μελέτη του 2007 έδειξε ότι το ασβέστιο από τα γαλακτοκομικά προϊόντα (και ιδιαίτερα τα γαλακτοκομικά χαμηλά σε λιπαρά) και όχι από τα συμπληρώματα συνδέθηκε με καρκίνο του μαστού στους άνδρες (17). Τελευταία επίσης έχουν εκφοβίσει τον κόσμο λέγοντας ότι τα συμπληρώματα ασβεστίου αυξάνουν τον κίνδυνο για έμφραγμα στις γυναίκες. Από μια έρευνα όμως όλων των τελευταίων μελετών στα ιατρικά περιοδικά φαίνεται ότι τα στοιχεία είναι αντικρουόμενα. Για παράδειγμα, μια μελέτη του 1999 έδειξε ακριβώς το αντίθετο, ότι δηλαδή το ασβέστιο από τροφές και από συμπληρώματα προστατεύει από ισχαιμική καρδιακή θνησιμότητα στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες (18). Μια μελέτη του 2013 έδειξε ότι τα συμπληρώματα ασβεστίου αύξησαν τον κίνδυνο καρδιαγγειακού θανάτου όχι στις γυναίκες αλλά στους άνδρες (19). Αντίθετα μια μελέτη του 2003 έδειξε ότι το ασβέστιο από τις τροφές και τα συμπληρώματα δεν αυξάνει τον κίνδυνο για ισχαιμική καρδιοπάθεια στους άνδρες (20). Επομένως οι άνδρες μπορούν άφοβα να παίρνουν συμπληρώματα ασβεστίου, με την προϋπόθεση ότι αυτά τα συμπληρώματα περιέχουν και βιταμίνη D3 που βοηθά στην καλύτερη απορρόφηση ασβεστίου καθώς και μαγνήσιο και βιταμίνη Κ2, τα οποία αποτρέπουν την επικάθιση ασβεστίου στις αρτηρίες, και άρα αποτρέπουν την όποια πιθανότητα για έμφραγμα από τη λήψη ασβεστίου. Πολλές ιαπωνικές μελέτες έχουν δείξει ότι τα συμπληρώματα βιταμίνης Κ2 αντιστρέφουν εντελώς την οστική απώλεια και σε ορισμένες περιπτώσεις αυξάνουν την οστική μάζα σε ανθρώπους με οστεοπόρωση (21). Όλα τα νεότερα δεδομένα σχετικά με την ανδρική οστεοπόρωση έχουν κάνει τους επιστήμονες να πιστεύουν ότι τα συμπληρώματα ασβεστίου δεν είναι μόνο για τις γυναίκες. Τα συμπληρώματα ασβεστίου και βιταμίνης D είναι στην κορυφή όλων των πρόσφατων συστάσεων για την ανδρική οστεοπόρωση (22).

Ένα άλλο συμπλήρωμα που μπορεί να είναι χρήσιμο στους άνδρες (αλλά και τις γυναίκες) για την πρόληψη της οστεοπόρωσης είναι το πυρίτιο. Στους ανθρώπους η υψηλότερη πρόσληψη πυριτίου συνδέεται με υψηλότερη οστική πυκνότητα (23, 24).

Τα συμπληρώματα DHEA μπορούν να προσφέρουν μια λύση στην αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης. Η DHEA είναι η ορμόνη διιδροεπιανδροστερόνη, την οποία τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες την παρασκευάζουν ως πρόδρομο των ορμονών του σεξ. Τα επίπεδα της DHEA μειώνονται δραματικά, καθώς οι άνδρες και οι γυναίκες γερνούν. Η αποκατάσταση των επιπέδων της DHEA στα άριστα επίπεδα της νεανικής ηλικίας ενισχύει την οστική πυκνότητα (25). Μια ομάδα Ιταλών ερευνητών βρήκε ότι η χορήγηση 25mgDHEA την ημέρα σε μια ομάδα ηλικιωμένων ανδρών με μερική έλλειψη ανδρογόνων αύξησε τα επίπεδα στο αίμα της DHEA, της ανδροστενεδιόνης, της ολικής και ελεύθερης τεστοστερόνης, της προγεστερόνης, της 17-υδροξυπρογεστερόνης, της εστρόνης, της εστραδιόλης και της αυξητικής ορμόνης (26). Όλες αυτές οι ορμόνες προάγουν την οστική πυκνότητα και αποτρέπουν την οστική επαναρρόφηση στην παρουσία επαρκούς ασβεστίου, μαγνησίου και φωσφόρου. Άνθρωποι με ιστορικό ορμονοεξαρτώμενων καρκίνων θα πρέπει να συμβουλευτούν τον γιατρό τους, αν πρέπει να πάρουν συμπληρώματα DHEA.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. KamelH.K., Maleosteoporosis: newtrendsindiagnosisandtherapy, DrugsAging, 22(9):741-8, 2005

2. LevyP., etal., Thecostofosteoporosisinmen: theFrenchsituation, Bone, 30(4):631-6, 2002

3. DuanY., BonefragilityinAsianandCaucasianmen, AnnAcadMedSingapore, 31(1): 54-66, 2002

4. SeemanE., Unresolvedissuesinosteoporosisinmen, RevEndocrMetabDisord, 2(1):45-64, 2001

5. HiganoC.S., Managementofbonelossinmenwithprostatecancer, JUrol., 170(6Pt 2):S59-S63, 2003

6. CennariL., etal, Longitudinalassociationbetweensexhormonelevels, boneloss, andboneyurnoverinelderlymen, JClinEndocrinolMetab, 88(11):5327-33, 2003

7. JalavaT., etal., Associationbetweenvertebralfractureandincreasedmortalityinosteoporoticpatients, JBoneMinerRes, 18(7):1254-60, 2003

8. HijaziR.A., Andropause: isandrogenreplacementtherapyindicatedfortheagingmale?, AnnuRevMed, 56:117-37, 2005

9. MoralesA., Andropause (orsymptomaticlate-onsethypogonadism): facts, fictionandcontroversies, AgingMale, 7(4):297-303, 2004

10. CondeF.A., AronsonW.J., Riskfactorsformaleosteoporosis, UrolOncol, 21(5):380-3, 2003

11. DovioA., etal., Immediate fall of bone formation and transient increase of bone resorption in the course of high-dose, short-term glucocorticoid therapy in young patients with multiple sclerosis, J Clin Endocrinol Metab, 89(10):4923-8, 2004

12. Monier-FaugereM.C., etal., Highprevalenceoflowboneturnoverandoccurrenceofosteomalaciaafterkidneytransplantation, JAmSocNephrol, 11(6):1093-9, 2000

13. DodidouP., etal., Betterlatethannever? Experience with intravenous pamidronate treatment in patients with low bone mass or fractures following cardiac or liver transplantation, Osteoporos Int, 14(1):82-9, 2003

14. Kapoor D., Jones T.H., Smoking and hormones in health and endocrine disorders, Eur J Endocrinol, 152(4):491-9, 2005

15. Wawrzynska L., et al., Changes in bone density during long-term administration of low-molecular-weight heparins or acenocoumarol for secondary prophylaxis of venous thromboembolism, Pathophysiol Haemost Thromb, 33(2):64-7, 2003

16. KerstetterJ.E., etal., Dietaryprotein, calciummetabolism, andskeletalhomeostasisrevisited, AmJClinNutr, 78(3Suppl):584S-92S, 2003

17. AhnJ., etal., Dairyproducts, calciumintake, andriskofprostatecancerintheprostate, lung, colorectalandovariancancerscreeningtrial, CancerEpidemiolBiomarkersPrev, 16, 2623, 2007

18. BostickR., etal., Relationofcalcium, vitaminDanddairyfoodintaketoischemicheartdiseasemortalityamongpostmenopausalwomen, 149(2):639-46, 1999

19. XiaoQ., etal., Dietaryandsupplementalcalciumintakeandcardiovasculardiseasemortality: theNationalInstitutesofHealth-AARPdietandhealthstudy, JAMAInternMed, 173(8):639-46, 2013

20. Al-DelaimyW.K., etal., Aprospectivestudyofcalciumintakefrodietandsupplementsandriskofischemicheartdiseaseamingmen, AmJClinNutr, 77, 4814-818, 2003

21. VermeerC., etal., Beyonddeficiency: potentialbenefitsofincreasedintakesofvitaminKforboneandvascularhealth, EurJNutr. 43(6):325-35, Dec. 2004

22. Resch H., et al., Osteoporosis in the man, Wien Med Wochenscchr, 151(18-20):457-63, 2001

23. Eisinger J., Clairet D., Effects of silicon, fluoride, etidronate and magnesium on bone mineral density: a retrospective study, 6(3):247-9, 1993).

24. Jugdaohsingh R., et al., Dietary silicon intake is positively associated with bone mineral density in men and premenopausal women of the Framingham Offspring cohort, J Bone Miner Res, 19(2):297-307, 2004)

25. Villareal D.T., Effects of dehydroepiandrosterone on bone mineral density: what implications for therapy?, Treat Endocrinol, 1(6):349-57, 2002

26. Genazzani A.R., et al., Long-term low-dose dehydroepiandrosterone replacement therapy in aging males with partial androgen deficiency, Aging Male, 7(2):133-43, 2004

Γράφει ο Μάριος Δημόπουλος