Ημικρανία: Τι την πυροδοτεί και πώς αντιμετωπίζεται

Κατηγορία Υγεία
Παρασκευή, 15 Ιανουαρίου 2016 00:00 Διαβάστηκε 3721 φορές
Issue 71

Εάν υποφέρετε από αυτούς τους ισχυρούς χρόνιους πονοκεφάλους, είναι χρήσιμο να γνωρίζετε ότι υπάρχει ένα ευρύ φάσμα ασφαλών εναλλακτικών θεραπειών που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε

Δεν πρόκειται για έναν απλό πονοκέφαλο, η ημικρανία είναι μια χρόνια κατάσταση που μπορεί να έχει τεράστιο αντίκτυπο στις ζωές των ατόμων που πάσχουν από αυτή. Μάλιστα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει κατατάξει την ημικρανία μεταξύ των κορυφαίων 20 χρόνιων παθήσεων που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής του ατόμου.

Εκτός από τη σοβαρή κεφαλαλγία, οι πάσχοντες μπορεί να εμφανίσουν μια σειρά από άλλα συμπτώματα που περιλαμβάνουν ναυτία, εμετό, κοιλιακούς πόνους, και μία αυξημένη ευαισθησία στο φως και τον θόρυβο. Επιπλέον, τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι τα άτομα που πάσχουν από ημικρανία έχουν υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, ιδιαίτερα εκείνοι που πάσχουν από ημικρανία με αισθητηριακές, κινητικές ή οπτικές διαταραχές που μπορεί να προηγούνται ή να συνοδεύονται από τον πονοκέφαλο. Η γυναίκες είναι πιο επιρρεπείς στην πάθηση και το κάπνισμα και η χρήση αντισυλληπτικών χαπιών μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο ακόμα περισσότερο (NeurolSci, 2010; 31 Suppl 1: S127–8).

Η ημικρανία είναι πιθανό να συμβαίνει όταν συστέλλονται τα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου και στη συνέχεια ξαφνικά διαστέλλονται. Όμως παραμένει μυστήριο τι ακριβώς προκαλεί αυτό το μοτίβο της αγγειακής συστολής και διαστολής.

Οι γιατροί συνήθως σχετίζουν τις ημικρανίες με την κληρονομικότητα, και τις αντιμετωπίζουν με συνταγογραφούμενα φάρμακα, όπως προχλωροπεραζίνη, σουματριπτάνη και εργοταμίνη. Ωστόσο τα φάρμακα αυτά δεν κάνουν τίποτα για να θεραπεύσουν την κατάσταση και, ακόμη χειρότερα, συνοδεύονται από ένα πλήθος παρενεργειών. Μερικά μπορεί να προκαλέσουν ακόμα και επαναφορά των πονοκεφάλων, που σημαίνει ότι εμφανίζεται πονοκέφαλος που προέρχεται από το ίδιο το φάρμακο.

Οι πάσχοντες έχουν πολύ καλύτερη πιθανότητα μακροπρόθεσμης ανακούφισης αν προσπαθήσουν να βρουν την αιτία που προκαλεί τις ημικρανίες τους εξαρχής.

Αν και δεν είναι σαφές γιατί μερικοί άνθρωποι υποφέρουν από ημικρανίες και άλλοι όχι, μελέτες έχουν εντοπίσει μια σειρά από παράγοντες που μπορούν να επισπεύσουν αυτές τις κεφαλαλγίες και μπορεί να διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο πάσχοντας αποκρίνεται σε πολλαπλά ερεθίσματα που πυροδοτούν το πρόβλημα (Aust Fam Physician, 2005; 34: 647 - 51).

Παράγοντες που πυροδοτούν την ημικρανία

Τροφικές αλλεργίες / ευαισθησίες. Ένας παράγοντας που είναι γνωστό ότι προκαλεί την εμφάνιση ημικρανιών, ιδιαίτερα στα παιδιά και τους εφήβους, είναι οι τροφές. Συνήθως, ο ένοχος είναι χημικά συστατικά που βρίσκονται σε τροφές. Χημικές ουσίες όπως η τυραμίνη (που βρίσκεται στο τυρί), η φαινυλαιθυλαμίνη (που βρίσκεται στη σοκολάτα), η τυροσίνη, το όξινο γλουταμινικό νάτριο (MSG), η ασπαρτάμη, η καφεΐνη, τα θειώδη άλατα, τα νιτρικά άλατα (που βρίσκονται σε επεξεργασμένα κρέατα) και η ισταμίνη (που υπάρχει στο κρασί και τη μπύρα) φαίνεται να πυροδοτούν την πάθηση, μεταβάλλοντας τις φυσιολογικές διαδικασίες που σχετίζονται με κρίσεις ημικρανίας (Pediatr Neurol, 2003; 28: 915).

Μια μελέτη με τη συμμετοχή 577 πασχόντων με ημικρανίες διαπίστωσε ότι η ευαισθησία στο τυρί, τη σοκολάτα, το κόκκινο κρασί και τη μπύρα συνδεόταν περισσότερο με κρίσεις ημικρανίας (Headache, 1995; 35: 355 - 7).

Υπάρχουν επίσης κάποια στοιχεία ότι η ευαισθησία στη γλουτένη μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις ημικρανίες. Πράγματι, φαίνεται ότι η ημικρανία είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό σε ασθενείς με κοιλιοκάκη (MovDisord, 2009; 24: 2358–62), και μια μελέτη διαπίστωσε ότι μια δίαιτα χωρίς γλουτένη μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματική για την εξαφάνιση των πονοκεφάλων. Όταν τέσσερις ασθενείς με ημικρανία και κοιλιοκάκη τέθηκαν σε ειδική δίαιτα χωρίς γλουτένη για έξι μήνες, στη συνέχεια ο ένας ασθενής δεν είχε καθόλου κρίσεις ημικρανίας, ενώ οι άλλοι τρεις βίωσαν σημαντική βελτίωση όσον αφορά τη συχνότητα, τη διάρκεια και την ένταση των ημικρανιών τους (Am J Gastroenterol, 2003; 98: 625-9).

Άλλοι τύποι αντιαλλεργικών διατροφών έχουν επίσης αποδειχθεί αποτελεσματικές. Σε μια διπλή-τυφλή ελεγχόμενη μελέτη 88 παιδιών με σοβαρές, συχνές ημικρανίες, ειδική δίαιτα οδήγησε σε πλήρη ανάρρωση στο 93 τοις εκατό από αυτά. Τα συμπτώματά τους επανήλθαν όταν τα ύποπτα τρόφιμα εισήχθηκαν ξανά στη διατροφή τους (Lancet, 1983; 2: 865-9).

Προβλήματα ύπνου. Αρκετές μελέτες έχουν βρει ότι ο κακός ύπνος συνδέεται με την ημικρανία. Σε μια νορβηγική μελέτη ανακαλύφθηκε ότι οι σοβαρές διαταραχές του ύπνου ήταν πέντε φορές πιο συχνές μεταξύ των πασχόντων από ημικρανία από ότι σε άτομα που δεν έπασχαν από πονοκεφάλους (JHeadachePain, 2010; 11: 197–206). Μια άλλη μελέτη διαπίστωσε ότι οι νυκτερινοί πονοκέφαλοι ή οι πονοκέφαλοι νωρίς το πρωί σχετίζονται με διαταραχές του ύπνου στο 55 τοις εκατό των ασθενών. Η θεραπεία διαταραχής του ύπνου ποικίλλει, αλλά τα αποτελέσματα έδειξαν βελτίωση των συμπτωμάτων κεφαλαλγίας στο 100 τοις εκατό των συμμετεχόντων, και πλήρη αντιμετώπιση στο 65 τοις εκατό των περιπτώσεων (Aust Fam Physician, 2005; 34: 647-51).

Λοίμωξη. Η λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (ο μικροοργανισμός που προκαλεί πεπτικό έλκος) ίσως να δημιουργεί σε μερικούς ανθρώπους προδιάθεση για ημικρανία. Σε μια μελέτη, το 40 τοις εκατό των πασχόντων από ημικρανία είχαν λοίμωξη από ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, και η ένταση, η διάρκεια και η συχνότητα των κρίσεων ημικρανίας μειώθηκαν σημαντικά σε όλους τους συμμετέχοντες στους οποίους είχαν εξαλειφθεί τα βακτήρια (Hepatogastroenterology, 1998; 45: 765 - 70). Πιο πρόσφατα, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι η μόλυνση του ελικοβακτηρίδιου του πυλωρού είναι πιο συχνή σε πάσχοντες από ημικρανίες, οι οποίες δεν προκαλούνται από ορμονικές διακυμάνσεις (όπως κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως) και σε εκείνους που δεν έχουν οικογενειακό ιστορικό ημικρανίας (JHeadachePain, 2007; 8: 329–33).

Έλλειψη μαγνησίου. Σε σύγκριση με τους μη πάσχοντες, τα άτομα με ημικρανίες έχουν χαμηλότερα επίπεδα μαγνησίου στον εγκέφαλο και το αίμα. Η λήψη περίπου 600mg μαγνησίου καθημερινά βρέθηκε να μειώνει σημαντικά τη συχνότητα των κρίσεων της ημικρανίας (Altern Med Rev, 1999; 4: 86-95). Όμως και χαμηλότερες δόσεις μαγνησίου μπορούν επίσης να είναι αποτελεσματικές. Μια άλλη μελέτη διαπίστωσε ότι μόνο 200mg μαγνησίου κάθε ημέρα μπορεί να μειώσουν τη συχνότητα των ημικρανιών στο 80 τοις εκατό των ασθενών που το έλαβαν (Headache, 1990; 30: 168). Πιστεύεται ότι το μαγνήσιο παίζει σημαντικό ρόλο εξουδετερώνοντας την ξαφνική συστολή των αιμοφόρων αγγείων, αναστέλλοντας τη συσσωμάτωση αιμοπεταλίων και σταθεροποιώντας τις κυτταρικές μεμβράνες - στοιχεία τα οποία ενέχονται στην ημικρανία.

Στρες. Αυτός είναι ο παράγοντας που αναφέρεται πιο συχνά από τους πάσχοντες από ημικρανία ως έναυσμα για τις κρίσεις τους. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι το στρες μπορεί ακόμη και να βοηθήσει στην πυροδότηση ημικρανίας σε όσους έχουν προδιάθεση στην πάθηση και οι ίδιες οι κρίσεις μπορεί να είναι ένας παράγοντας άγχους, οδηγώντας έτσι σε έναν φαύλο κύκλο χρόνιων ημικρανιών. Φαίνεται ότι οι τεχνικές μείωσης του στρες, όπως ο διαλογισμός, η γιόγκα ή το τακτικό μασάζ, ή ακόμα και ένα χαλαρωτικό χόμπι μπορεί να βοηθήσουν στην πρόληψη και τη διαχείριση των ημικρανιών(Headache, 2009; 49:1378–86)

Περιβάλλον. Το έντονο ηλιακό φως, τα φώτα που τρεμοπαίζουν, η ποιότητα του αέρα και οι έντονες οσμές είναι γνωστό ότι προκαλούν ημικρανίες (Headache, 2009; 49: 941–52). Επιπλέον, η κεφαλαλγία είναι ένα κοινό σύμπτωμα του «συνδρόμου του άρρωστου κτιρίου», μια πάθηση που πιστεύεται ότι οφείλεται σε παράγοντες όπως οι πτητικές οργανικές ενώσεις (που βρίσκονται στο χρώμα, τη λάκα, τα πλαστικά και την κόλλα), τα καλούπια, την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, το φωτισμό, το θόρυβο, τον κλιματισμό, τη θέρμανση και τον κακό εξαερισμό. Σύμφωνα με μία ανασκόπηση, το «σύνδρομο του άρρωστου κτηρίου» μπορεί πράγματι να είναι μια εύλογη εξήγηση για το χρόνιο πονοκέφαλο σε μερικούς ασθενείς (AustFamPhysician, 2005; 34: 647–51).

Εναλλακτικές θεραπείες

Ένα πλήθος άλλων παραγόντων, που κυμαίνονται από φάρμακα μέχρι ορμόνες και αφυδάτωση, μπορεί να προκαλέσουν ημικρανίες, έτσι η καλύτερη πορεία δράσης είναι να κρατήσετε ημερολόγιο των πονοκεφάλων για να σας βοηθήσει να προσδιορίσετε τα δυνητικά ερεθίσματα σας. Η αντιμετώπιση αυτών των αιτιών -με τη βοήθεια ενός έμπειρου ιατρού- μπορεί να μειώσει τη συχνότητα των κρίσεων ή ακόμα να οδηγήσει στην ολοκληρωτική εξάλειψη του προβλήματος. Ωστόσο, αν αυτή η προσέγγιση δεν λειτουργεί, υπάρχουν μια σειρά από δοκιμασμένους φυσικούς τρόπους για τη θεραπεία της ημικρανίας.

Συμπληρώματα

Τα ακόλουθα συμπληρώματα διατροφής μπορεί να είναι ευεργετικά για την ημικρανία.

Η ριβοφλαβίνη (βιταμίνη Β2). Μια γερμανική μελέτη έδειξε ότι η χορήγηση 400mg ριβοφλαβίνης μείωσε τον αριθμό των κρίσεων ημικρανίας στο μισό, αν και κατά τη διάρκεια της κρίσης, η βιταμίνη δεν είχε καμία επίδραση ούτε στη σοβαρότητα ούτε στη διάρκειά της (Eur J Neurol, 2004;11: 475-7). Παρόμοια αποτελέσματα έχουν αναφερθεί σε προηγούμενες μελέτες (Neurology, 1998; 50: 466 - 70). Η ριβοφλαβίνη είναι γενικά ασφαλής, αν και μερικοί άνθρωποι που παίρνουν υψηλές δόσεις μπορεί να αναπτύξουν διάρροια.

Συνένζυμο Q10. Ένα σημαντικό ποσοστό των πασχόντων από ημικρανία μπορεί να έχουν έλλειψη αυτού του αντιοξειδωτικού (Headache, 2007; 47: 73–80). Δεν υπάρχουν ελεγχόμενες με εικονικό φάρμακο μελέτες, όμως 150mg/ημέρα CoQ10 μπορεί να μειώσει τη συχνότητα της ημικρανίας περισσότερο από 50 τοις εκατό, χωρίς παρενέργειες (Cephalalgia, 2002; 22: 137 - 41).

• Τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα μπορεί επίσης να είναι χρήσιμα. Όταν σε 129 πάσχοντες από ημικρανία δόθηκαν γάμμα-λινολενικό οξύ (ένα ωμέγα-6 πολυακόρεστο λιπαρό οξύ) και άλφα-λινολενικό οξύ (ένα ωμέγα-3 πολυακόρεστο λιπαρό οξύ), το 86 τοις εκατό είδε ελάττωση στη σοβαρότητα, τη συχνότητα και τη διάρκεια των κρίσεων ημικρανίας, 22 τοις εκατό δεν είχε καμία κρίση ημικρανίας, και περισσότερο από το 90 τοις εκατό είχε μείωση των συμπτωμάτων ναυτίας και εμετού (Cephalalgia, 1997; 17: 127-30). Σε αντίθεση, μια τυχαιοποιημένη, διπλά-τυφλή ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο μελέτη, που θεωρείται ο «χρυσός κανόνας» για την επιστημονική αξιολόγηση, δεν διαπίστωσε σημαντικές διαφορές μεταξύ της θεραπείας με συμπληρώματα ωμέγα-3 και του εικονικού φαρμάκου. Ωστόσο, το εικονικό φάρμακο ήταν ελαιόλαδο, το οποίο είναι το ίδιο πηγή ευεργετικών πολυακόρεστων λιπαρών οξέων (JAdolescHealth, 2002; 31: 154–61).

• Η 5-υδροξυ-τρυπτοφάνη (5-HTP), μπορεί να είναι εξίσου αποτελεσματική με τα δύο φάρμακα που χρησιμοποιούνται συνήθως για την ημικρανία – την προπρανολόλη και τη μεθυλοσεργίδη (Schweiz Med Wochenschr, 1991; 121: 1585-1590; Eur Neurol, 1986; 25: 327-9). Σε γενικές γραμμές, λαμβάνονται δόσεις των 400-600mg/ημέρα.

Χειροπρακτική - Οστεοπαθητική. Σύμφωνα με μια ανασκόπηση της επιστημονικής βιβλιογραφίας, οι χειρισμοί της σπονδυλικής στήλης είναι μια αποτελεσματική αντιμετώπιση της ημικρανίας (Chiropr Osteopat, 2010; 18: 3). Μια μελέτη διαπίστωσε ότι η χειρισμοί της σπονδυλικής στήλης ήταν το ίδιο αποτελεσματικοί με τα φάρμακα για τη μείωση της ημικρανίας, και είχαν λιγότερες παρενέργειες(JManipulativePhysiolTher, 1998; 21: 511–9).

Διακρανιακή μαγνητική διέγερση (TMS). Αυτή η μη επεμβατική τεχνική, η οποία χρησιμοποιεί κυμαινόμενο μαγνητικό πεδίο για να διεγείρει τους νευρώνες στον εγκέφαλο, φαίνεται υποσχόμενη θεραπεία κατά της ημικρανίας αλλά και ως πρόληψη. Πράγματι, σε έρευνα βρέθηκε να είναι σημαντικά καλύτερη από το εικονικό φάρμακο στην ανακούφιση των κρίσεων ημικρανίας (Lancet Neurol 2010; 9: 373 - 80).

Άσκηση. Η σωματική δραστηριότητα έχει αναφερθεί ότι προκαλεί πονοκεφάλους σε ορισμένους ανθρώπους, αλλά πρόσφατα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι η άσκηση μπορεί να ωφελήσει άτομα που πάσχουν από ημικρανίες. Όταν Σουηδοί ερευνητές μελέτησαν 26 ασθενείς με χρόνιες ημικρανίες σε μια τοπική κλινική για 12 εβδομάδες, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η τακτική άσκηση (ποδήλατο γυμναστικής τρεις φορές την εβδομάδα) οδήγησε σε σημαντικές βελτιώσεις, συμπεριλαμβανομένων λιγότερων κρίσεων ημικρανίας, λιγότερων έντονων συμπτωμάτων με λιγότερη χρήση φαρμάκων και καλύτερης ποιότητας ζωής (Headache, 2009; 49: 563–70).

Βελονισμός. Αυτή η παραδοσιακή κινεζική τεχνική μπορεί να θεραπεύσει ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών ειδών πονοκεφάλων, συμπεριλαμβανομένων των ημικρανιών. Σύμφωνα με την επανεξέταση από την Cochrane Collaboration, ο βελονισμός είναι «τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματικός ή ενδεχομένως πιο αποτελεσματικός από ό, τι η συμβατική φαρμακευτική αγωγή, και έχει λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες» (Cochrane Database Syst Rev, 2009; 1: CD001218).

Βιοανάδραση. Η τεχνική αυτή χρησιμοποιεί ειδικές μηχανές για να ανατροφοδοτήσουν τις πληροφορίες που σχετίζονται με συγκεκριμένες εσωτερικές φυσιολογικές καταστάσεις. Στην πραγματικότητα, πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η βιοανάδραση είναι αποτελεσματική για τη μείωση της συχνότητας και της σοβαρότητας των πονοκεφάλων. Ωστόσο, μια τέτοια θεραπεία μπορεί είναι δαπανηρή και χρονοβόρα (PainPhysician, 2009; 12: 1005–11).

Ομοιοπαθητική. Μια διετής μελέτη που πραγματοποιήθηκε στη Γερμανία δείχνει ότι η ομοιοπαθητική μπορεί να είναι χρήσιμη στην αντιμετώπιση της ημικρανίας (JAlternComplementMed, 2010; 16: 347–55). Η ομοιοπαθητική θεραπεία είναι εξατομικευμένη και θα πρέπει να επισκεφτείτε έναν πιστοποιημένο επαγγελματία ομοιοπαθητικό που θα καθορίσει την κατάλληλη θεραπεία.

Γράφει η Τζοάνα Έβανς