Η Επίδραση της πνευμονικής αποκατάστασης στην αναπνευστική λειτουργία παιδιών και εφήβων με άσθμα

Κατηγορία Υγεία
Τετάρτη, 21 Μαρτίου 2018 09:25 Διαβάστηκε 90 φορές
Τεύχος 84

Το άσθμα αποτελεί ένα κύριο πρόβλημα της δημόσιας υγείας. Επηρεάζει περίπου το 8-10% του πληθυσμού και είναι παρόν στο 18% παιδιών ηλικίας κάτω από 12 ετών. Χαρακτηρίζεται από φλεγμονή των αεραγωγών. Όσο πιο σοβαρή είναι η ασθένεια και λιγότερο ελεγχόμενη, τόσο εντονότερα τα συμπτώματά της όπως απόφραξη των αεραγωγών, βρογχική αντιδραστικότητα (τάση του τραχειοβρογχικού δέντρου να αντιδρά εμφανίζοντας βρογχόσπασμο σε μια σειρά μη αλλεργιογόνων ερεθισμάτων όπως η εισπνοή κρύου αέρα), δύσπνοια, συριγμός και κόπωση. Η απόφραξη των αεραγωγών παρεμποδίζει την είσοδο του αέρα μέσα στους πνεύμονες κατά την εισπνοή, αυξάνοντας το φορτίο στους αναπνευστικούς μύες. Η αυξημένη αντίσταση των αεραγωγών λόγω της απόφραξης διαταράσσει την φυσιολογική αναπνευστική απόκριση κατά τη διάρκεια της σωματικής άσκησης οδηγώντας σε δύσπνοια. Το βρογχικό άσθμα προκαλεί φλεγμονή των βρόγχων και αυξημένη συσταλτικότητα των λείων μυϊκών ινών. Αυτή η φλεγμονή ελέγχεται ανεπαρκώς παρά τις μεγάλες δόσεις κορτικοστεροειδών που δίνονται στην προεφηβική ηλικία. Επομένως αυξάνεται η ανάγκη μιας εναλλακτικής αποτελεσματικής φυσικής θεραπείας.

Το πρόγραμμα αναπνευστικής αποκατάστασης πραγματοποιείται δύο φορές την εβδομάδα για 8 εβδομάδες. Η συνεδρία περιλαμβάνει τρία μέρη: αερόβια άσκηση, μυϊκή προπόνηση δύναμης και αναπνευστική φυσικοθεραπεία.

Η αερόβια άσκηση διεξάγεται σε ένα εργομετρικό ποδήλατο και διαρκεί 35 λεπτά (5 λεπτά προθέρμανση, 25 λεπτά άσκηση με στοχευμένο φορτίο και 5 λεπτά αποθέρμανση). Η αρχική ένταση στο στοχευμένο φορτίο είναι στο 60% της μέγιστης καρδιακής συχνότητας που υπολογίζεται μέσω της σταδιακά αυξανόμενης δοκιμής πεζοπορίας. Αυτή η δοκιμασία εκτιμά την αναπνευστική λειτουργία και το καρδιαγγειακό αποθεματικό. Ο ασθενής καλείται να περπατήσει εμπρός-πίσω μεταξύ δύο σημείων ή γύρω-γύρω από μια γραμμή, αυξάνοντας συχνά την ταχύτητα περπατήματος με κάθε ολοκλήρωση της προσπάθειας. Σε μια τυπική δοκιμασία η αρχική ταχύτητα της κίνησης αυξάνεται κατά 0,17 έως 0,5 χλμ/ώρα μέχρι ο ασθενής να κουραστεί ή να επιτευχθεί άσκηση 12 λεπτών. Αρτηριακή πίεση, καρδιακή συχνότητα, κορεσμός οξυγόνου και κόπωση καταγράφονται στην αρχή και στο τέλος της δοκιμασίας χρησιμοποιώντας πιεσόμετρο, οξύμετρο και κλίμακα Borg αντίστοιχα. Η ένταση στην αερόβια άσκηση αυξάνεται σταδιακά έως και 80% έτσι ώστε η κόπωση να διατηρείται μεταξύ 4 έως 6 στην τροποποιημένη κλίμακα Borg. Όταν είναι απαραίτητο, παρέχεται συμπληρωματικό οξυγόνο κατά τη διάρκεια της άσκησης έτσι ώστε ο κορεσμός οξυγόνου να είναι μεγαλύτερος από 92%.

Η μυϊκή προπόνηση δύναμης εφαρμόζεται στον τετρακέφαλο μηριαίο, τον δικέφαλο βραχιόνιο και τους δελτοειδείς μύες για 15 λεπτά. Η ένταση είναι στο 40-70% της μίας μέγιστης επανάληψης σε τρία σετ των οκτώ επαναλήψεων.

Το πρόγραμμα αναπνευστικής φυσικοθεραπείας αποτελείται από αναπνευστικές ασκήσεις σε συνδυασμό με άσκηση εισπνευστικών αναπνευστικών μυών. Οι ασκήσεις αναπνοής περιλαμβάνουν τη διαφραγματική αναπνοή και την αναπνοή με μισόκλειστα χείλη, εκτελώντας 10 επαναλήψεις. Στη συνέχεια χρησιμοποιείται ειδικός εξασκητής αναπνοής με ρυθμιζόμενη ένταση στην φάση της εισπνοής. Ο ασθενής τα πρώτα 20 λεπτά εκτελεί 10 κύκλους αναπνοών για 60 δευτερόλεπτα, η κάθε μια χωρισμένες με περιόδους ανάπαυσης 60 δευτερολέπτων προκειμένου να αυξηθεί η μυϊκή δύναμη. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων πέντε λεπτών ο εξασκητής χρησιμοποιείται χωρίς διάλειμμα για αύξηση της μυϊκής αντοχής. Το όριο αντίστασης καθ όλη τη διάρκεια της άσκησης είναι στο 40% της μέγιστης εισπνευστικής πίεσης που υπολογίστηκε κατά την αξιολόγηση του ασθενούς πριν από την έναρξη κάθε συνεδρίας.

Η πνευμονική αποκατάσταση βελτιώνει την αερόβια ικανότητα σε παιδιά και εφήβους με βρογχικό άσθμα. Η αύξηση της βίαιης ζωτικής χωρητικότητας, βίαια εκπνεόμενου όγκου αέρα στο πρώτο δευτερόλεπτο, βίαιης εκπνευστικής ροής και του ποσοστού μέγιστου εκπνεόμενου όγκου αέρα μπορεί να σχετίζεται με εξαφάνιση των μεταβολών φλεγμονής στο βρογχικό βλεννογόνο, βελτιωμένη ισχύ των αεραγωγών και αντοχή των αναπνευστικών μυών. Ο βαθμός της αντιλαμβανόμενης κόπωσης μειώνεται σύμφωνα με την κλίμακα Borg με βελτίωση της καρδιοαναπνευστικής ικανότητας μειώνοντας την καθημερινή χρήση τόσο των εισπνεόμενων όσο και των στοματικών στεροειδών φαρμάκων. Η αύξηση της μέγιστης εισπνευστικής - εκπνευστικής πίεσης και οι βελτιωμένες τιμές της μέγιστης εκπνευστικής ροής που μετράει το βαθμό παρεμπόδισης των αεραγωγών οδήγησε σε μείωση της απόφραξής τους. Παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση των μεταβλητών σοβαρότητας των επιθέσεων άσθματος, ημερήσιων συμπτωμάτων, ικανοτήτων της καθημερινής ζωής και νυχτερινών συμπτωμάτων.

Συμπερασματικά, η πνευμονική αποκατάσταση παιδιών και εφήβων με ασθματική νόσο βελτιώνει τη λειτουργική ικανότητα, τη φυσική δραστηριότητα στη καθημερινή ζωή, τη μυϊκή δύναμη, την ποιότητα ζωής και τους φλεγμονώδεις δείκτες. Έτσι θα πρέπει να χρησιμοποιείται με μεγαλύτερη συχνότητα και υποστήριξη στον ασθματικό παιδιατρικό πληθυσμό.

Συρόπουλος Στέλιος PT-Msc   cardiophysiotherapy.gr