Οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου συμπεριλαμβανομένης της ελκώδους κολίτιδας και της νόσου του Crohn επηρεάζουν περισσότερους από 2,5 εκατομμύρια Ευρωπαίους,1,2 πάνω από 1,4 εκατομμύρια Αμερικανούς και κάποια εκατομμύρια ακόμα σε όλο τον κόσμο.3 Όπως υποδηλώνει το όνομα, αυτές οι ασθένειες είναι αποτέλεσμα φλεγμονής σε διαφορετικά μέρη του γαστρεντερικού σωλήνα, και έχουν ως αποτέλεσμα ενοχλητικά εντερικά έλκη, χρόνια διάρροια, πυρετό και μειωμένη απορρόφηση θρεπτικών συστατικών, γεγονός που οδηγεί σε κόπωση, διαρροή εντέρου και απώλεια βάρους. Η διάγνωση δεν είναι ξεκάθαρη: μεταξύ περιπτώσεων κολίτιδας και νόσου του Crohn, έως και το 15% αυτών των περιπτώσεων είναι δύσκολο να διακριθούν. Ένα άλλο περίπου 15% έχει διάγνωση που αλλάζει με την πάροδο του χρόνου.4

Δεν είναι απλώς μία ασθένεια του εντέρου
Αν και οι γιατροί αρχικά πίστευαν ότι η νόσος του εντέρου αποτελούσε αυστηρά γαστρεντερική διαταραχή, τώρα γνωρίζουν ότι συνδέεται με το ανοσοποιητικό σύστημα και ανέπτυξαν νέα διαγνωστικά τεστ για να ελεγχθούν δείκτες του ανοσοποιητικού συστήματος που ονομάζονται κυτοκίνες και μπορεί να διαφέρουν μεταξύ των παθήσεων.5
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης πρόσφατα ότι η ισορροπία βακτηρίων, ιών και διαφόρων παράσιτων που κατοικούν στο έντερο (γνωστό ως μικροβίωμα του εντέρου) και βοηθούν στην πέψη των τροφών, στην παραγωγή θρεπτικών συστατικών και στην αποστολή σημάτων στο ανοσοποιητικό σύστημα, είναι επίσης βασικός  παράγοντας στην εμφάνιση της νόσου. Επειδή πρόκειται για συστημική ασθένεια που χαρακτηρίζεται από φλεγμονή, η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου σχετίζεται επίσης με πολλές άλλες ασθένειες όπως η αρθρίτιδα, η στεφανιαία νόσος και η οστεοπόρωση. Και επειδή η πρώτη γραμμή θεραπείας των γιατρών για τα συμπτώματα της φλεγμονώδους νόσου του εντέρου είναι τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα και τα στεροειδή, οι πάσχοντες αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο λοιμώξεων και λεμφώματος ως παρενέργειες της θεραπείας.
Όταν τα φάρμακα δεν λειτουργούν, οι γιατροί χρησιμοποιούν χειρουργική επέμβαση για να κόψουν τα άρρωστα τμήματα του εντερικού σωλήνα, αλλά αυτό συνεπάγεται πολλούς κινδύνους και τα αποτελέσματα δεν είναι καθόλου ικανοποιητικά. Μία ανασκόπηση μελετών αναφέρει ότι η υποτροπή εμφανίζεται στο 70-90% των ασθενών μέσα σε μόλις μία εβδομάδα μετά τη χειρουργική επέμβαση και το 60% των ασθενών εμφανίζουν πάλι συμπτώματα μέσα σε 10 χρόνια. Το ένα τρίτο των ασθενών με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου που έχουν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση θα χρειαστεί να υποβληθούν ξανά σε αυτήν.6

Περιβαλλοντικοί παράγοντες
Παρόλο που οι πάσχοντες από φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου πιστεύεται ότι έχουν κάποια γενετική ευαισθησία στη νόσο, τα γονίδια δεν εξηγούν όλη την εικόνα. Δεδομένου ότι η ασθένεια δεν περιγράφηκε μέχρι τη βιομηχανική επανάσταση και η νόσος του Crohn δεν καθορίστηκε μέχρι το 1932, πιστεύεται ότι νέοι περιβαλλοντικοί παράγοντες αποτελούν τη βάση της διαδικασίας της νόσου. Έχει εντοπιστεί ένα ευρύ φάσμα αυτών, από το κάπνισμα, τη φόρμουλα γάλακτος που δίνεται στα βρέφη και τις λοιμώξεις7 έως τη χρήση συνταγογραφούμενων φαρμάκων όπως αντισυλληπτικά, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα και αντιβιοτικά8 και ακόμη και εμβόλια, ειδικά αυτά που περιέχουν πρόσθετα αλουμινίου.9
Το κοινό σε όλους αυτούς τους παράγοντες είναι η ικανότητά τους να αλλάζουν τη σύνθεση των μικροβίων που ζουν στο έντερο. Πιστεύεται ότι αυτή η υποκείμενη «δυσβίωση»-ή ανισορροπία στη μικροχλωρίδα του εντέρου-είναι αυτό που επιτρέπει στο ανοσοποιητικό σύστημα να βγει εκτός ελέγχου και να επικρατήσει φλεγμονή που σχετίζεται με την ασθένεια.
Μόλις πρόσφατα οι γιατροί άρχισαν να εξετάζουν σοβαρά τους διαιτητικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των ινών10 και της πρόσληψης λίπους11 ως υποκείμενους παράγοντες της νόσου - ή ως παράγοντες με δυνατότητα αλλαγής του μικροβιώματος ώστε να επέλθει ίαση.

Συμβουλές για την υγεία του εντέρου:

1) Κόψτε τους υδατάνθρακες
Πολλοί άνθρωποι βιώνουν μεγάλη βελτίωση στα συμπτώματά τους όταν εξαλείφουν ουσίες όπως η γλουτένη από τη διατροφή τους. Αυτό συμβαίνει συνήθως επειδή κόβουν επίσης δημητριακά όπως σιτάρι, σίκαλη και κριθάρι, μειώνοντας έτσι σημαντικά συνολικά τους υδατάνθρακες. Οι υδατάνθρακες, ειδικά αυτοί που περιέχουν τα αμυλούχα και ζαχαρούχα τρόφιμα, ζυμώνονται και αποσυντίθενται στο έντερο όταν δεν μπορούν να αφομοιωθούν σωστά. Όταν υπάρχουν αιμορραγικές πληγές στο έντερο, όπως και στη φλεγμονώδη εντερική πάθηση, οι τοξίνες και τα άπεπτα σωματίδια διαρρέουν στην κυκλοφορία του αίματος και προκαλούν ζημιά στο σώμα.
Οι σύνθετοι υδατάνθρακες τροφοδοτούν επίσης κακά βακτήρια και ζυμομύκητες, επιτρέποντάς τους να αυξηθούν υπερβολικά.

2) Κόψτε τις λεκτίνες
Οι λεκτίνες είναι πρωτεΐνες που βρίσκονται σε πολλά φυτικά τρόφιμα, ειδικά σε δημητριακά. Συνδέονται με μόρια υδατανθράκων μέσα στο έντερο, τα οποία μπορούν να βλάψουν τις κυτταρικές μεμβράνες και να ερεθίσουν την επένδυση του εντέρου. Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν αναπτύξει μηχανισμούς προστασίας από τις λεκτίνες, αλλά για άτομα με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου των οποίων η προστατευτική επένδυση του εντέρου είναι κατεστραμμένη, τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε λεκτίνες μπορούν να επιδεινώσουν το έλκος του εντέρου.
Καλύτερα να αποκλείσετε από τη διατροφή σας τα στρυχνοειδή (nightshades) που μεγαλώνουν νύχτα και έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε λεκτίνες, συμπεριλαμβανομένων των ωμών ντοματών και πιπεριών, καθώς και τα κάσιους, κινόα, πολλά όσπρια και γαλακτοκομικά από αγελάδες που τρέφονται με καλαμπόκι και σόγια.

3) Αποφύγετε τον καφέ
Συχνά συνιστάται στους πάσχοντες από φλεγμονώδη νόσο του εντέρου να αποφεύγουν τον καφέ επειδή μπορεί να βλάψει την πεπτική οδό και να εξαντλήσει τα θρεπτικά συστατικά.

4) Επιλέξτε τα λίπη που θα καταναλώνετε
Σύμφωνα με έρευνες, η υψηλή πρόσληψη ωμέγα-3 λιπαρών οξέων στη διατροφή συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο ελκώδους κολίτιδας, ενώ οι δίαιτες πλούσιες σε τρανς λιπαρά συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο φλεγμονώδους νόσου.11
Τα τρανς λιπαρά είναι λίπη που έχουν υδρογονωθεί ή εν μέρει υδρογονωθεί μέσω επεξεργασίας ή μαγειρέματος και προστίθενται στα τρόφιμα ως γαλακτωματοποιητές - ένας πιθανός λόγος για τον οποίο οι γαλακτωματοποιητές έχουν συνδεθεί με την αύξηση της νόσου του Crohn και άλλων πεπτικών ασθενειών12 - και διγλυκερίδια λιπαρών οξέων.
Τα ωμέγα-3 λιπαρά βρίσκονται στα καρύδια, τους ηλιόσπορους και τους σπόρους λιναριού και στα ψάρια, συμπεριλαμβανομένου του σολομού, του σκουμπριού, της ρέγγας και της πέστροφας.
Μην αγνοείτε τα καλά κορεσμένα λίπη, τα οποία έχουν βοηθήσει να θεραπεύσουν πολλούς πάσχοντες από Crohn και κολίτιδα. Το λάδι καρύδας είναι ένα κορεσμένο λίπος φυτικής προέλευσης πλούσιο σε λιπαρά οξέα μέσης αλυσίδας, λαυρικό οξύ και δεκανοϊκό οξύ (επίσης καπρικό οξύ), τα οποία έχουν αποδειχθεί ότι έχουν αντιιικά, αντιβακτηριακά και ιδιαίτερα αντιμυκητιακά αποτελέσματα, βοηθώντας στον έλεγχο της λοίμωξης από τον μύκητα Candida.
Σε μελέτες σε ζώα (οι οποίες φυσικά δεν ισχύουν απαραίτητα και για τους ανθρώπους), οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Case Western Reserve διαπίστωσαν ότι τα ποντίκια με νόσο του Crohn που τρέφονταν με λάδι καρύδας και βούτυρο κακάο είχαν μετρήσιμη μεταβολή στη σύνθεση των μικροβιωμάτων τους. Τα επίπεδα των βακτηρίων που σχετίζονται με τη νόσο μειώθηκαν έως και 30% στα ποντίκια και επίσης μετριάστηκαν τα συμπτώματα της ασθένειάς τους. Ακόμη και τα ποντίκια που έλαβαν χαμηλές συγκεντρώσεις ελαίου καρύδας ή βουτύρου κακάο είχαν βελτίωση στη φλεγμονή του λεπτού εντέρου τους.13
«Το εύρημα είναι σημαντικό γιατί δείχνει ότι ένας ασθενής με Crohn θα μπορούσε να έχει ευεργετική επίδραση στα βακτήρια του εντέρου και στη φλεγμονή μόνο με την αλλαγή του τύπου λίπους στη διατροφή του. Οι ασθενείς θα πρέπει μόνο να αντικαταστήσουν ένα «κακό» λίπος με ένα «καλό» λίπος και να τρώνε φυσιολογικές ποσότητες», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Alexander Rodriguez-Palacios.
Τα βασικά λιπαρά οξέα έχουν ισχυρές αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις και είναι σημαντικά για τη λειτουργία του νευρικού και ενδοκρινικού συστήματος και την αποκατάσταση του ιστού του εντέρου. Αλλά είναι γενικά δύσκολο να αφομοιωθούν από τα τρόφιμα, οπότε η συμπλήρωσή τους σε περίπτωση φλεγμονώδους πάθησης του εντέρου είναι πραγματικά σημαντική.

5) Πιείτε ζωμό από κόκαλα
Ο ζωμός οστών από κοτόπουλο, βόειο κρέας, αρνί ή ψάρι είναι πολύ θρεπτικός για το έντερο και επίσης εύκολα απορροφήσιμος. Είναι μια πλούσια πηγή των δομικών στοιχείων της επένδυσης του εντέρου, που συμπεριλαμβάνουν κολλαγόνο, αμινοξέα όπως αργινίνη, γλουταμίνη και γλυκίνη και μέταλλα όπως μαγνήσιο, φώσφορο, πυρίτιο και θείο.
Το μαγείρεμα κολλαγόνου παράγει ζελατίνη, η οποία βοηθά στη διάσπαση των πρωτεϊνών και καταπραΰνει το βλεννογόνο του εντέρου. Δεν είναι μόνο χρήσιμη για τη θεραπεία του συνδρόμου διαρρέοντος εντέρου αλλά και για την τόνωση των γαστρικών υγρών και την επιδιόρθωση του βλεννογόνου (βλέπε συνταγή ζωμού οστών).

6) Φτιάξτε το δικό σας λάχανο τουρσί (sauerkraut)
Παρόλο που είναι καλή ιδέα να δοκιμάσετε προβιοτικά για να ενισχύσετε τη χλωρίδα του εντέρου σας με νέα μικρόβια, τα παραδοσιακά ζυμωμένα τρόφιμα όπως το λάχανο τουρσί περιέχουν πολύ περισσότερα προβιοτικά - ή "καλά" μικρόβια του εντέρου που εξισορροπούν το μικροβίωμα - από οποιαδήποτε κάψουλα που μπορείτε να αγοράσετε. Εάν έχετε σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου ή φλεγμονώδη διαταραχή του εντέρου, μπορεί να είναι δύσκολο να τρώτε ζυμωμένα τρόφιμα όπως το ξινολάχανο στην αρχή, είτε επειδή είναι ερεθιστικά για το βλεννογόνο του εντέρου είτε επειδή ο τεράστιος αριθμός βακτηρίων που εισάγονται προκαλούν «εξάλειψη» των «κακών» μικροβίων, τα οποία με τη σειρά τους οδηγούν στην απελευθέρωση πολλών τοξινών που μπορούν να διαρρεύσουν μέσω του μη θεραπευμένου τοιχώματος του εντέρου στην κυκλοφορία του αίματος και να προκαλέσουν νέα συμπτώματα. Πολλοί επαγγελματίες υγείας συνιστούν την εισαγωγή τροφών που έχουν υποστεί ζύμωση πολύ αργά, ξεκινώντας με ένα κουταλάκι του γλυκού χυμό ξινολάχανο που προστίθεται σε ένα φλιτζάνι ζωμό (όχι πολύ ζεστό γιατί θα σκοτώσει τα προβιοτικά) και στη συνέχεια αυξάνοντας σταδιακά την ποσότητα που καταναλώνεται κάθε φορά.

7) Κοιμηθείτε αρκετά
Η σωστή ανάπαυση και ο ποιοτικός ύπνος είναι το κλειδί για να επιτραπεί στο σώμα να θεραπευτεί. Ο ύπνος πριν από τα μεσάνυχτα είναι δύο φορές πιο αποτελεσματικός από τον ύπνο μετά. Τότε είναι που η μελατονίνη μας είναι υψηλότερη και έχουμε την υψηλότερη ποσότητα REM ύπνου (στάδιο βαθύ ύπνου)».

8) Διατηρήστε μια θετική στάση
Η αντιμετώπιση του άγχους είναι ζωτικής σημασίας για τη θεραπεία και είναι σημαντική η καλλιέργεια θετικής ενέργειας στην καθημερινότητα. Η ασθένεια που καταστρέφει την υγεία και τη ζωή μας μπορεί να είναι το καλύτερο πράγμα που μας συνέβη ποτέ, γιατί ρόκειται για το να βιώνουμε την υψηλότερη εκδοχή του εαυτού μας, να βιώνουμε το υψηλότερο επίπεδο της ζωής… Είναι δύσκολο να μη γίνουμε πιο θετικοί από αυτό.


Άλλα συμπληρώματα που πρέπει να λάβετε υπόψη

Προβιοτικά
Το μικροβίωμά μας είναι σημαντικό για την υγεία του εντέρου, αλλά η επιστήμη του προσδιορισμού του ποια καλά βακτήρια λείπουν ή ποια κακά είναι σε υπερβολή στο σύστημά μας, είναι στα σπάργανα. Ενδεχομένως η οικολογία του μικροβιώματος να διαφέρει σε κάθε άτομο με πεπτικές διαταραχές και δεν υπάρχει ένα μόνο συνταγογραφούμενο προβιοτικό που να λειτουργεί για όλους με τα ίδια συμπτώματα.
Επιπλέον, διαφορετικές παρτίδες του ίδιου τύπου μπορούν να περιέχουν διαφορετικά στελέχη του ίδιου είδους και να παράγουν διαφορετικά αποτελέσματα.
Όταν επιλέγετε ένα προβιοτικό, αναζητήστε αυτό που περιέχει ποικιλία και μεγάλο αριθμό φιλικών βακτηρίων. Βεβαιωθείτε ότι περιλαμβάνει τα βακτήρια Lactobacillus acidophilus. Μελέτες έχουν δείξει όφελος για το L. acidophilus στην πρόληψη και θεραπεία επιπλοκών της χειρουργικής επέμβασης της ελκώδους κολίτιδας.

Σκόνη ρίζας Αστράγαλου
Ένα φυτικό συστατικό της παραδοσιακής κινέζικης ιατρικής, ο αστράγαλος αποτελεί ένα προσαρμογόνο του ανοσοποιητικού συστήματος που ενισχύει την ανοσία, ηρεμεί τις αντιδράσεις των επινεφριδίων στο στρες και έχει αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Η δοσολογία εξαρτάται από το αν το παίρνετε ως βάμμα, σε σκόνη ή χάπι ή ως τσάι. Ακολουθήστε τις οδηγίες της συσκευασίας ή συμβουλευτείτε έναν επαγγελματία.

Κουρκουμάς
Αυτό το παραδοσιακό ινδικό μπαχαρικό περιέχει κουρκουμίνη και άλλα εξαιρετικά αντιφλεγμονώδη μόρια. Μια μελέτη του 2017 διαπίστωσε ότι η κουρκουμίνη θα μπορούσε να αποτρέψει τη βλάβη στα κύτταρα που καλύπτουν το έντερο, και μια μελέτη του 2015 ανέφερε ότι η κουρκουμίνη προστατεύει την επένδυση του εντέρου από βακτηριακή εισβολή.

Σκόνη ρίζας Maca
Αυτή η ρίζα της Νότιας Αμερικής έχει χρησιμοποιηθεί για χιλιετίες ως ρυθμιστής ορμονών που ενισχύει τη λίμπιντο και τη γονιμότητα. Επίσης ενισχύει τη διάθεση και τονώνει, καθώς περιέχει βιταμίνες Β1, Β2, C και Ε, αμινοξέα, λιπαρά οξέα ελεύθερης μορφής, ασβέστιο, μαγνήσιο, κάλιο, χαλκό, ψευδάργυρο, μαγγάνιο, φώσφορο, σελήνιο, θείο, νάτριο και σίδηρο.
Προσθέστε ½ κουταλιά της σούπας ρίζα maca σε ένα ρόφημα ή smoothie.


Πηγές:

1 Front Pharmacol, 2017;8:505

2 World J Gastroenterol, 2017;23:4735-43

3 Nutrients, 2017 Jun 6;9(6). pii: E578. doi: 10.3390/nu9060578

4 Nutr Res Pract, 2015; 9: 117-22


Βιβιογραφικές αναφορές

1 Nature, 2011;474:307-17

2 https://www.crohnsandcolitis.org.uk/about-inflammatory-bowel-disease

3 Gastroenterology, 2004;126:1504-17

4 World J Gastroenterol, 2015;21:21-46

5 J Crohns Colitis, 2013;7:622-30

6 Gastroenterol Hepatol (N Y), 2010;6:587-96

7 Urology, 2015 Feb 7. pii: S0090-4295(14)01380-6

8 Inflamm Bowel Dis, 2013;19:445-56

9 Clin Gastroenterol Hepatol, 2015;13:1405-15.e1

10  Gastroenterology, 2013;145:970-7

11  Gut, 2014;63:776-84

12  J Crohns Colitis, 2013;7:338-41

13  Digestive Disease Week annual conference, June 2017; Chicago, Illinois.

Κατηγορία Υγεία