Είμαστε κατακλυσμένοι από βακτήρια, ιούς, παράσιτα και μύκητες που μπορούν να μας κάνουν να αρρωστήσουμε. Και το μοναδικό πράγμα που στέκεται ανάμεσα σε αυτά και τον αφανισμό μας είναι το ανοσοποιητικό μας σύστημα.

Το ανοσοποιητικό σύστημα κάνει τόσο καλή δουλειά τις περισσότερες φορές που το σκεφτόμαστε μόνο όταν τα πράγματα πάνε στραβά. Αλλά για να παρέχεται τέτοια εξαιρετική προστασία εναντίον πλήθους παθογόνων, το ανοσοποιητικό σύστημα πρέπει να μαθαίνει συνεχώς.

Μέρη του συνόλου

Το ανοσοποιητικό σύστημα αποτελείται από δύο εξίσου σημαντικά μέρη: την έμφυτη (φυσική) ανοσία και την επίκτητη (προσαρμοστική) ανοσία.

Η έμφυτη ανοσία ανταποκρίνεται γρήγορα στους εισβολείς: τα κύτταρα φυσικής ανοσίας αντιμετωπίζουν πάνω από το 90% των μολύνσεων και τις εξαφανίζουν μέσα σε ώρες ή ημέρες. Αυτά τα κύτταρα αναγνωρίζουν τους εισβολείς αναζητώντας ευρέως κοινά μοτίβα, όπως συνήθη μόρια στην επιφάνεια των περισσότερων βακτηρίων. Για παράδειγμα, μπορούν να αναζητήσουν λιποπολυσακχαρίτες, ένα μόριο που βρίσκεται σε πολλά βακτηριακά κυτταρικά τοιχώματα.

Όταν η φυσική ανοσολογική απάντηση αποτυγχάνει να αποτρέψει μια εισβολή, οι εισβολείς αντιμετωπίζονται με την προσαρμοστική ανοσία. Αντί για γενικά πρότυπα, κάθε προσαρμοστικό κύτταρο βλέπει ένα πολύ συγκεκριμένο μοτίβο. Αυτό θα μπορούσε να είναι μια συγκεκριμένη πρωτεΐνη στην επιφάνεια ενός ιού ή βακτηρίου.

Αλλά επειδή το προσαρμοστικό ανοσοποιητικό σύστημα δεν γνωρίζει τι εισβολείς μπορεί να συναντήσει, φτιάχνει εκατομμύρια διαφορετικά κύτταρα, κάθε ένα από τα οποία δημιουργείται για να αναγνωρίσει ένα τυχαίο διαφορετικό μοτίβο. Ένα προσαρμοστικό κύτταρο μπορεί να αναγνωρίσει μόνο τον ιό της γρίπης, για παράδειγμα, ενώ ένα άλλο μπορεί να αναγνωρίσει μόνο έναν τύπο βακτηρίων.

Όταν τα προσαρμοστικά ανοσοκύτταρα αναγνωρίσουν έναν εισβολέα, αναπαράγονται έτσι ώστε να σχηματίσουν έναν στρατό για να τον σκοτώσει. Αυτή η πολύ εξειδικευμένη διαδικασία μπορεί να πάρει μια εβδομάδα την πρώτη φορά που μολυνθήκαμε από έναν νέο εισβολέα. Εάν είμαστε εκτεθειμένοι σε έναν ιό της γρίπης, για παράδειγμα, ενεργοποιείται μόνο ο μικρός αριθμός προσαρμοστικών κυττάρων που μπορούν να αναγνωρίσουν τυχαία τους ιούς της γρίπης, έτσι ώστε να καταπολεμηθεί η λοίμωξη, γι’ αυτό και χρειάζεται αρκετός χρόνος για να τον αντιμετωπίσει.

Αφού αφαιρεθεί ο εισβολέας, διατηρούνται τα προσαρμοστικά κύτταρα που τον αναγνωρίζουν, ως εξειδικευμένα "κύτταρα μνήμης". Αν ο οργανισμός έρθει σε επαφή ξανά με τον ίδιο εισβολέα, αυτά τα κύτταρα μπορούν να ανταποκριθούν πριν αρρωστήσουμε. Με αυτό τον τρόπο μαθαίνει το προσαρμοστικό ανοσοποιητικό σύστημα.

 

Συνεχής εκπαίδευση

Η παραδοσιακή κατανόηση του ανοσοποιητικού συστήματος θεωρούσε ότι τα κύτταρα φυσικής ανοσολογικής απάντησης δεν μπορούσαν να μάθουν και ότι ασχολούνταν με κάθε εισβολέα με τον ίδιο τρόπο κάθε φορά. Όμως νέα στοιχεία υποδηλώνουν ότι οι έμφυτες (φυσικές) αντιδράσεις μεταβάλλονται από προηγούμενες λοιμώξεις ή εμβολιασμούς, μέσω της "έμφυτης εκμάθησης" ή "εκπαιδευμένης ανοσίας".

Επειδή η έμφυτη εκμάθηση αλλάζει τα έμφυτα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, έχει ευρείες συνέπειες για το πώς το ανοσοποιητικό σύστημα ασχολείται με τις λοιμώξεις. Αυτό σημαίνει ότι η μόλυνση από έναν εισβολέα μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο το ανοσοποιητικό σύστημα αντιμετωπίζει έναν εντελώς διαφορετικό εισβολέα. Αντίθετα, η προσαρμοστική μάθηση οδηγεί σε πολύ ειδική προστασία από την επαναλαμβανόμενη μόλυνση από τον ίδιο εισβολέα.

Η έμφυτη μάθηση μπορεί να έχει απροσδόκητες επιπτώσεις στο πώς το ανοσοποιητικό μας σύστημα ασχολείται με δευτερογενείς λοιμώξεις (λοιμώξεις που εμφανίζονται κατά τη διάρκεια ή μετά από μια διαφορετική μόλυνση). Ακολουθεί ένα παράδειγμα: το εμβόλιο "Bacillus Calmette-Guerin" (BCG) έχει σχεδιαστεί για να προστατεύει από τη φυματίωση και κάνει καλή δουλειά στην προστασία από τη φυματίωση, όπως αναμενόταν. Επίσης προστατεύει από τη μόλυνση από έναν εντελώς ανεξάρτητο εισβολέα, τον μύκητα Candida albicans.

Η λοίμωξη από Candida albicans προκαλεί «καντιντίαση», πιο γνωστή ως λοίμωξη από μύκητες. Μελέτες εμβολιασμένων ασθενών με BCG είχαν προηγουμένως υποδείξει ότι ο εμβολιασμός προστατεύει από άλλες λοιμώξεις εκτός από τη φυματίωση. Αλλά το πώς συνέβη αυτό δεν ήταν κατανοητό.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές έδειξαν ότι η προστασία από τον μύκητα συνέβη μέσα από μια βελτιωμένη έμφυτη ανοσοαπόκριση. Τα έμφυτα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος «μαθαίνουν» από το εμβόλιο και προστατεύουν από τη μόλυνση από κάντιντα για έως και τρεις μήνες μετά. Και αυτό είναι μόνο μία από τον αυξανόμενο αριθμό μελετών που δείχνουν ότι τα έμφυτα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος μπορούν να μάθουν.

Αυτές οι μελέτες επεκτείνονται σε πρωτόγονα ασπόνδυλα, συμπεριλαμβανομένων των μυγών και των κουνουπιών. Τα ασπόνδυλα στερούνται εντελώς προσαρμοστικών κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος, οπότε οποιεσδήποτε αποκρίσεις ανοσοποιητικής μνήμης έχουν, προέρχονται από την έμφυτη μάθηση.

Σε ποντικούς, οι λοιμώξεις από τον ιό του έρπητα μπορούν να προστατέψουν από εντελώς διαφορετικές βακτηριακές λοιμώξεις. Αντί να αντιδρούμε με τον ίδιο τρόπο σε κάθε εισβολέα, η έμφυτη μάθηση αλλάζει τις ανοσολογικές μας απαντήσεις βάσει προηγούμενων εμπειριών.

Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι η εκμάθηση του ανοσοποιητικού επηρεάζεται έντονα από περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως η διατροφή, ο τρόπος ζωής, το περιβάλλον και οι προηγούμενες λοιμώξεις.

Οι ανοσολογικές αντιδράσεις στο ετήσιο εμβόλιο της γρίπης, για παράδειγμα, επηρεάζονται περισσότερο από περιβαλλοντικούς παράγοντες από ότι από τις γενετικές διαφορές. Αυτό υποδηλώνει ότι μπορούμε να βελτιώσουμε τις ανοσολογικές μας απαντήσεις μεταβάλλοντας τις εμπειρίες ζωής μας.

Αντί να παραμείνουμε κολλημένοι στο ανοσοποιητικό σύστημα που κληρονομούμε γενετικά, η έρευνα δείχνει ότι οι ανοσολογικές αντιδράσεις διαμορφώνονται από τις εμπειρίες της ζωής. Αυτό μας δίνει την ελπίδα ότι μπορούμε να βελτιώσουμε την ανοσία μας και να μειώσουμε την ασθένεια μέσω των αλλαγών στον τρόπο ζωής μας και στο περιβάλλον μας.


Steven Maltby, Μετα-διδακτορικός συνεργάτης Ανοσολογίας & Γενετικής, Πανεπιστήμιο του Newcastle.
Πηγή: The Conversation 

Κατηγορία Υγεία

Όπως αναφέρει μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Cell Reports, τα αντιβιοτικά που είναι αρκετά ισχυρά για να εξαλείψουν τα βακτήρια του εντέρου μπορούν επίσης να σταματήσουν την ανάπτυξη νέων εγκεφαλικών κυττάρων στον ιππόκαμπο, ένα τμήμα του εγκεφάλου που σχετίζεται με τη μνήμη. Οι ερευνητές αποκάλυψαν επίσης μια ένδειξη για το γιατί ένας τύπος λευκών αιμοσφαιρίων φαίνεται να δρα ως επικοινωνιακός παράγοντας μεταξύ του εγκεφάλου, του ανοσοποιητικού συστήματος και του εντέρου.

«Βρήκαμε ότι η παρατεταμένη θεραπεία με αντιβιοτικά μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του εγκεφάλου», αναφέρει η επικεφαλής της μελέτης, Susanne Asu Wolf από το Κέντρο Μοριακής Ιατρικής Max-Delbrueck στο Βερολίνο της Γερμανίας. «Όμως τα προβιοτικά και η άσκηση μπορούν να εξισορροπήσουν την πλαστικότητα του εγκεφάλου και πρέπει να θεωρηθούν ως μια πραγματική επιλογή θεραπείας.»

Η Wolf αρχικά είδε στοιχεία ότι το ανοσοποιητικό σύστημα θα μπορούσε να επηρεάσει την υγεία και την ανάπτυξη των εγκεφαλικών κυττάρων μέσω της έρευνας σε κύτταρα Τα, σχεδόν πριν από 10 χρόνια. Αλλά υπήρξαν λίγες μελέτες που έβρισκαν σύνδεση από τον εγκέφαλο στο ανοσοποιητικό σύστημα και πίσω στο έντερο.

Στη νέα μελέτη, οι ερευνητές έδωσαν σε μια ομάδα ποντικών αρκετά αντιβιοτικά για να απαλλαγούν σχεδόν από εντερικά μικρόβια. Σε σύγκριση με τα ποντίκια που δεν είχαν πάρει αντιβιοτική αγωγή, τα ποντίκια που έχασαν τα φιλικά βακτήρια του εντέρου τους παρουσίασαν χειρότερα τεστ μνήμης και έδειξαν απώλεια νευρογένεσης (νέα εγκεφαλικά κύτταρα) σε ένα τμήμα του ιππόκαμπού τους που τυπικά παράγει νέα εγκεφαλικά κύτταρα καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής ενός ατόμου. Την ίδια στιγμή που οι ποντικοί παρουσίαζαν απώλεια μνήμης και νευρογένεσης, η ερευνητική ομάδα ανίχνευσε χαμηλότερο επίπεδο λευκών αιμοσφαιρίων (ειδικά μονοκύτταρα) που επισημάνθηκαν με Ly6Chi μακροφάγα στον εγκέφαλο, στο αίμα και στο μυελό των οστών. Έτσι, οι ερευνητές εξέτασαν αν ήταν πράγματι τα μονοκύτταρα Ly6Chi πίσω από τις αλλαγές στην νευρογένεση και τη μνήμη.

Σε ένα άλλο πείραμα, η ερευνητική ομάδα συνέκρινε τα ποντίκια που δεν είχαν πάρει αγωγή με ποντίκια που είχαν υγιή επίπεδα βακτηρίων εντέρου αλλά χαμηλά επίπεδα Ly6Chi είτε λόγω γενετικής είτε λόγω θεραπείας με αντισώματα που στοχεύουν κύτταρα Ly6Chi. Και στις δύο περιπτώσεις, τα ποντίκια με χαμηλά επίπεδα Ly6Chi εμφάνισαν τα ίδια προβλήματα μνήμης και νευρογένεσης όπως τα ποντίκια στο άλλο πείραμα που είχαν χάσει τα βακτήρια του εντέρου. Επιπλέον, όταν οι ερευνητές υποκατέστησαν τα επίπεδα Ly6Chi σε ποντίκια που έλαβαν αντιβιοτικά, τότε η μνήμη και η νευρογένεση βελτιώθηκαν.

«Για μας ήταν εντυπωσιακό ότι βρήκαμε αυτά τα κύτταρα Ly6Chi που ταξιδεύουν από την περιφέρεια στον εγκέφαλο και αν υπάρχει κάτι κακό στο μικροβίωμα, τα Ly6Chi λειτουργούν ως κύτταρα επικοινωνίας», λέει η Wolf.

Ευτυχώς, οι δυσμενείς παρενέργειες των αντιβιοτικών θα μπορούσαν να διορθωθούν. Τα ποντίκια που έλαβαν προβιοτικά ή που ασκούνταν σε τροχό μετά τη λήψη αντιβιοτικών ανέκτησαν μνήμη και νευρογένεση. «Το μέγεθος της δράσης των προβιοτικών στα κύτταρα Ly6Chi, τη νευρογένεση και τη γνωστική ικανότητα με εντυπωσίασαν», λέει.

Όμως ένα αποτέλεσμα στο πείραμα έθεσε περισσότερες ερωτήσεις σχετικά με τα βακτήρια του εντέρου και τη σχέση μεταξύ Ly6Chi και εγκεφάλου. Ενώ τα προβιοτικά βοήθησαν τα ποντίκια να ανακτήσουν τη μνήμη, οι μεταμοσχεύσεις κοπράνων για την αποκατάσταση ενός υγιούς μικροβιώματος του εντέρου δεν είχαν αποτέλεσμα.

«Ήταν έκπληξη το γεγονός ότι το φυσιολογικό μόσχευμα κοπράνων αποκαθιστούσε ευρέως τα βακτήρια του εντέρου, αλλά δεν ανακτούσε τη δυνατότητα νευρογένεσης», λέει η Wolf. «Αυτό μπορεί να είναι υπαινιγμός για την άμεση επίδραση των αντιβιοτικών στη νευρογένεση χωρίς να χρησιμοποιηθεί η παράκαμψη μέσω του εντέρου. Για να το αποκρυπτογραφήσουμε αυτό μπορούμε να δώσουμε αντιβιοτικά σε απαλλαγμένα από βακτήρια ποντίκια χωρίς χλωρίδα του εντέρου και να δούμε τι είναι διαφορετικό».

Στο μέλλον, οι ερευνητές ελπίζουν επίσης να δουν περισσότερες κλινικές δοκιμές που θα διερευνήσουν εάν οι προβιοτικές θεραπείες βελτιώνουν τα συμπτώματα σε ασθενείς με νευροεκφυλιστικές και ψυχιατρικές διαταραχές. «Θα μπορούσαμε να μετρήσουμε το αποτέλεσμα στη διάθεση, τα ψυχιατρικά συμπτώματα, τη σύνθεση του μικροβιώματος και τη λειτουργία των ανοσοκυττάρων πριν και μετά την προβιοτική θεραπεία», αναφέρει η Wolf.


Πηγή: Cell Press

Βιβλιογραφία μελέτης:

Möhle, Mattei, and Heimesaat et al. Ly6Chi Monocytes Provide a Link between Antibiotic-Induced Changes in Gut Microbiota and Adult Hippocampal NeurogenesisCell Reports, 2016 DOI: 10.1016/j.celrep.2016.04.074

Κατηγορία Υγεία

Η κακή χρήση των αντιβιοτικών έχει ήδη οδηγήσει στην εμφάνιση ενός τεράστιου αριθμού ανθεκτικών στα αντιβιοτικά βακτηρίων που θα μπορούσαν ενδεχομένως να απειλήσουν τη μελλοντική υγεία του ανθρώπινου είδους. Και αν αυτό δεν ήταν αρκετά κακό, μια νέα μελέτη στο περιοδικό Cell Reports αποκαλύπτει ότι η λανθασμένη χρήση αντιβιοτικών για τη θεραπεία της γρίπης θα μπορούσε να κάνει την ασθένεια έως και τρεις φορές πιο θανατηφόρα, απενεργοποιώντας την πρώτη γραμμή άμυνας του οργανισμού έναντι του ιού.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα βακτήρια στο έντερό μας είναι στην πραγματικότητα τα πρώτα που ανταποκρίνονται σε έναν εισβάλλοντα ιό της γρίπης και προσπαθούν να καταστρέψουν τα ανεπιθύμητα παθογόνα πολύ καιρό πριν κινητοποιηθούν τα ανοσιακά μας κύτταρα. Παρόλα αυτά, καθώς τα αντιβιοτικά διαταράζουν τις μικροβιοκοινότητες του εντέρου, αυτοί οι μικροσκοπικοί υπερασπιστές μας δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τον ιό.

Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, χρειάζονται δύο ημέρες ώστε το ανοσοποιητικό σύστημα να ανιχνεύσει την παρουσία του ιού της γρίπης και να αρχίσει να επιστρατεύει λευκά αιμοσφαίρια για να καταδιώξουν και να τα καταστρέψουν τον ιό. Κατά τη διάρκεια αυτής της χρονικής περιόδου, ο ιός κρύβεται στους πνεύμονες, όπου πολλαπλασιάζεται.

Ωστόσο, τα βακτήρια στο έντερο χρησιμοποιούν έναν τύπο σηματοδότησης που ονομάζεται σηματοδότηση ιντερφερόνης τύπου 1 για να ενεργοποιήσουν ένα αντιικό γονίδιο στα κύτταρα που καλύπτουν τους πνεύμονες, προκαλώντας τους να απελευθερώσουν μια πρωτεΐνη που σταματάει τον ιό της γρίπης από το να μπορεί να πολλαπλασιαστεί τόσο γρήγορα. Αυτό εξασφαλίζει ότι ο ιός της γρίπης παραμένει σε ένα διαχειρίσιμο μέγεθος ώστε τα ανοσιακά κύτταρα του σώματος να τον νικήσουν όταν τελικά ενταχθούν στον αγώνα δύο ημέρες αργότερα.

Οι ερευνητές, από το Ινστιτούτο Francis Crick στο Λονδίνο, έδωσαν σε ποντίκια μια σειρά αντιβιοτικών πριν τα μολύνουν με τον ιό της γρίπης. Μετά από δύο ημέρες, αυτά τα ποντίκια βρέθηκαν να έχουν πέντε φορές περισσότερους ιούς στους πνεύμονές τους από μια άλλη ομάδα ποντικών που δεν είχαν λάβει αντιβιοτικά, εξαιτίας της διαφοράς στην υγεία των βακτηρίων του εντέρου τους. Ως συνέπεια, μόνο το ένα τρίτο των ποντικών που έλαβαν αντιβιοτικό επέζησαν από τη γρίπη, σε σύγκριση με το 80% αυτών που δεν είχαν υποβληθεί σε θεραπεία.

Όταν οι ερευνητές αποκατέστησαν αργότερα τα βακτήρια του εντέρου των ποντικών που είχαν λάβει αντιβιοτικά, διαπίστωσαν ότι αυτό αποκατέστησε την ικανότητά τους να σταματούν τον πολλαπλασιασμό του ιού στους πνεύμονες κατά τις δύο πρώτες ημέρες της μόλυνσης και να ενισχύουν τις πιθανότητες ανάκαμψης από την ασθένεια.

Σχολιάζοντας αυτά τα ευρήματα, ο συγγραφέας της μελέτης Andreas Wack δήλωσε σε συνέντευξή του ότι «τα αντιβιοτικά μπορούν να εξαλείψουν την αρχική αντίδραση στη γρίπη προσθέτοντας περαιτέρω στοιχεία ότι δεν πρέπει να λαμβάνονται ή να συνταγογραφούνται χωρίς σοβαρό λόγο».

Πηγή: Cell Reports, Independent, Medical news today, RTE

Κατηγορία Έρευνα

Οι περισσότεροι γιατροί πιστεύουν ότι ο πόνος στην μέση έχει μηχανική προέλευση - είτε από υπερβολική καταπόνηση είτε από έλλειψη άσκησης - ωστόσο όπως δείχνουν τα τελευταία στοιχεία, η αιτία του πόνου μπορεί να είναι τα εχθρικά βακτήρια.

Περίπου το 80% των ανθρώπων μπορεί να βιώσουν χρόνιο πόνο στη μέση κάποια στιγμή στη ζωή τους. Ο πόνος της μέσης είναι ο δεύτερος συνηθέστερος λόγος για την αναζήτηση ιατρικής φροντίδας μετά το κοινό κρυολόγημα και συνήθως έχει υψηλό ετήσιο κόστος ιατρικής περίθαλψης για τη θεραπεία του πόνου.1

Οι πιθανές αιτίες του πόνου στη μέση είναι πολλές και ποικίλες, με τα διαστρέμματα, τα τραβήγματα και τους τραυματισμούς να συγκαταλέγονται μεταξύ των πιο κοινών. Ωστόσο αυτές οι παθήσεις είναι συχνά σχετικά βραχυπρόθεσμες σε σύγκριση με τον πόνο που προκαλείται από συστημικές διαδικασίες που προκύπτουν από την "φυσιολογική φθορά" στο σώμα, όπως ο εκφυλισμός των μεσοσπονδυλικών δίσκων, η ριζοπάθεια (συμπίεση και βλάβη της ρίζας του νωτιαίου νεύρου), οι δίσκοι με κήλη ή ρήξη, η στένωση της σπονδυλικής στήλης, η ισχιαλγία (συμπίεση του ισχιακού νεύρου) και η σπονδυλολίσθηση. Άλλες γνωστές αιτίες πόνου χαμηλά στην πλάτη είναι η φλεγμονή, οι όγκοι και οι κύστες, η οστεοαρθρίτιδα και η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η ενδομητρίωση, η οστεοπόρωση, η ινομυαλγία, οι πέτρες στα νεφρά, η χρόνια ηπατική νόσος και η ψωριασική αρθρίτιδα.

Δυστυχώς, η αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου στη μέση δεν είναι πάντοτε επιτυχής. Μόνο στο 20% των ασθενών που παρουσιάζουν πόνο στη μέση διαγιγνώσκονται φυσικά αίτια για τον πόνο και την ταλαιπωρία τους.

Όμως, ένας τύπος αλλοιώσεων που ονομάζεται «Modic changes», όπου οι ακραίες πλάκες των σπονδυλικών δίσκων παρουσιάζουν πρήξιμο, φλεγμονή και οίδημα στην εξέταση μαγνητικής τομογραφίας, έχει συσχετιστεί έντονα με πόνο στη μέση και αποτελεί τώρα αντικείμενο αυξημένης προσοχής ως πιθανό θεραπευτικό στόχο για τους πάσχοντες ασθενείς.2

Μια μετα-ανάλυση όλων των προηγούμενων μελετών μέχρι σήμερα έδειξε ότι περίπου το 43% των ατόμων που πάσχουν από οσφυαλγία παρουσιάζουν αλλοιώσεις Modic.3

Ωστόσο άλλες μελέτες έχουν αποκαλύψει κάτι συναρπαστικό: ότι οι αλλοιώσεις Modic είναι πιο συχνές σε ασθενείς που είχαν προηγουμένως κήλη δίσκου και οι ασθενείς που είχαν χειρουργηθεί για κήλη οσφυϊκής κοιλότητας είχαν επίσης υψηλότερο ποσοστό αλλοιώσεων Modic.4

Τι συμβαίνει; Υπάρχει κάποια σχέση μεταξύ της κήλης δίσκου, των αλλοιώσεων Modic και της χειρουργικής επέμβασης;

Υπάρχει, και δεν είναι καν κάτι που μπορούμε να δούμε με γυμνό μάτι. Το βακτήριο Propionibacterium acnes -που προκαλεί την κοινή ακμή- είναι ένα πολύ συχνό αναερόβιο παθογόνο (δεν χρειάζεται οξυγόνο για να επιβιώσει) το οποίο βρέθηκε σε περιπτώσεις δίσκου και σπονδυλικής φλεγμονής (σπονδυλοδισκίτιδα). Επιπλέον, η παρουσία του P. acnes στους νωτιαίους σπόνδυλους έχει συνδεθεί στενά με χειρουργικές επεμβάσεις μέσης.5

Σήμερα, είναι σαφές ότι η παρουσία βακτηρίων στους δίσκους της σπονδυλικής στήλης σχετίζεται με πόνο στη μέση από κήλη δίσκου καθώς και με αλλοιώσεις τύπου Modic που σχετίζονται με κήλη δίσκου. Έρευνες έχουν δείξει ότι τα βακτήρια - κυρίως τα P. acnes - απαντώνται συνήθως στους δίσκους των ασθενών που έχουν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση.6 Μελέτες έχουν επίσης αποκαλύψει ότι μέχρι και στο 53% των ασθενών με κήλη δίσκου υπάρχουν παρόντα αναερόβια βακτήρια, κυρίως P. acnes, και ότι έως και το 80% των ασθενών με μολυσμένες δισκοκήλες της οσφυϊκής χώρας αναπτύσσουν αλλοιώσεις στους γειτονικούς σπόνδυλους.7

Άλλες βακτηριακές αιτίες

Τώρα που η ιατρική επιστήμη αρχίζει να επικεντρώνεται στη βακτηριακή λοίμωξη ως μία από τις πολλές αιτίες του πόνου στη μέση, δεν είναι δύσκολο να δούμε άλλες συνδέσεις μεταξύ βακτηρίων και πόνων στην μέση. Τουλάχιστον το 33% των ανθρώπων με ψωρίαση αναπτύσσουν ψωριασική αρθρίτιδα,8 μια φλεγμονώδη μορφή αρθρίτιδας που επηρεάζει τις αρθρώσεις, μερικές φορές προκαλώντας απώλεια λειτουργίας και πόνο στην πλάτη. Και μια κοινή αιτία της ψωρίασης είναι, φυσικά, οι βακτηριακές λοιμώξεις του λαιμού και του δέρματος, κυρίως λοιμώξεις στρεπτόκοκκου.

"Μια από τις θεωρίες πίσω από την ψωριασική αρθρίτιδα είναι ότι οι τοξίνες στο έντερο διεγείρουν την ψωριασική διαδικασία και ενεργοποιούν το γονίδιο που προκαλεί ψωρίαση", αναφέρει η Dr Nooshin Darvish, επικεφαλής ιατρός στο Ολιστικό Φυσιοπαθητικό Ιατρικό Κέντρο στο Bellevue, στην Ουάσινγκτον. "Στη συνέχεια, οι ενδοτοξίνες από τη βακτηριακή ανισορροπία στο έντερο καταλήγουν στις αρθρώσεις και έτσι συνεχίζουν να διεγείρουν την ψωριασική αρθριτική διαδικασία στις αρθρώσεις."

Η ινομυαλγία, η οποία είναι γνωστό ότι προκαλεί πόνο χαμηλά στην πλάτη, έχει συνδεθεί με τη μυκοπλασματική (βακτηριακή) λοίμωξη.9 Οι ασθενείς με ινομυαλγία έχουν επίσης υψηλά ποσοστά βακτηριακής υπερανάπτυξης του λεπτού εντέρου (SIBO)10 και εμφανίζουν υψηλές τιμές στο τεστ αναπνοής λακτουλόζης για βακτηριακή υπερανάπτυξη.11

Ο πόνος στη μέση έχει επίσης συσχετιστεί με γαστρεντερικά προβλήματα στις γυναίκες12 και είναι ένα σύνηθες σύμπτωμα χρόνιας ηπατικής νόσου, το οποίο συνδέεται τώρα με προβλήματα εντέρου, συμπεριλαμβανομένου του συνδρόμου βακτηριακής υπερανάπτυξης του λεπτού εντέρου (SIBO) και της μικροβιακής μετατόπισης - μετακίνηση βακτηρίων από τον εντερικό σωλήνα σε άλλες περιοχές του σώμα.13

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η πρώτη απόκριση από την ιατρική κοινότητα μετά τη σύνδεση της βακτηριακής λοίμωξης με αλλοιώσεις Modic στους σπονδύλους και πόνο στη μέση ήταν η χορήγηση αντιβιοτικών και η εξέταση για να διαπιστωθεί εάν τα συμπτώματα του πόνου μειώθηκαν κατά τη χρήση τους. Και όντως μειώθηκαν!

Σε μία διπλά τυφλή, τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή στη Δανία, 162 ασθενείς που έπασχαν από χρόνιο πόνο στη μέση και αλλοιώσεις Modic μετά από κήλη δίσκου, υποβλήθηκαν σε αγωγή για 100 ημέρες είτε με το αντιβιοτικό αμοξικιλλίνη είτε με εικονικό φάρμακο. Οι ασθενείς που έλαβαν το αντιβιοτικό "βελτιώθηκαν ιδιαίτερα σημαντικά στατιστικά σε όλες τις μετρήσεις", και η βελτίωση παρέμεινε μέχρι και ένα χρόνο αργότερα.14

Δεν είναι τόσο απλό

Για την τεκμηρίωση των παραπάνω ευρημάτων βρίσκονται σε εξέλιξη και άλλες επιστημονικές μελέτες μεγάλου διαμετρήματος. Εν τω μεταξύ, έχουν γραφτεί άρθρα για το συγκεκριμένο θέμα και δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά, παρουσιάζοντας ένα μεταβλητό βαθμό ακρίβειας στην κάλυψη των ευρημάτων και των συνεπειών τους. Σε μια περίπτωση όχι πολύ μεγάλης ακρίβειας, για παράδειγμα, μια εφημερίδα δημοσίευσε ένα άρθρο λέγοντας ρητά: "Έως και το 40% των ασθενών με χρόνιο πόνο στη μέση μπορεί να θεραπευτεί με μια σειρά αντιβιοτικών και όχι με χειρουργική επέμβαση".

Ακόμα κι αν ένα άτομο με πόνο στη μέση έχει αλλοιώσεις Modic στη μαγνητική τομογραφία, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει είτε κήλη δίσκου ή βακτηριακή λοίμωξη. Είναι εξαιρετικά παραπλανητικό να υπονοούμε ότι τα αντιβιοτικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως λύση για ένα μεγάλο εύρος ασθενών με οσφυαλγία. Επιπλέον, η χρήση των αντιβιοτικών ως ευρεία απάντηση στον πόνο της μέσης στέλνει ένα μήνυμα που είναι επικίνδυνο τόσο σε παγκόσμια όσο και σε ατομική κλίμακα. Πρέπει να λάβουμε υπόψη την υπερβολικά μεγάλη ποσότητα αντιβιοτικών που έχει συνταγογραφηθεί και το πρόβλημα υγείας που προκαλείται από την παγκόσμια μικροβιακή ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά.16

Σε ατομικό επίπεδο, όχι μόνο ο ασθενής που παίρνει περισσότερα αντιβιοτικά διατρέχει τον κίνδυνο να δημιουργήσει ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά, αλλά επιπλέον, τα αντιβιοτικά έχουν γνωστές ανεπιθύμητες ενέργειες όπως στομαχικές διαταραχές και διάρροια, εξανθήματα και πιθανές αλλεργικές αντιδράσεις. "Το πρόβλημα με τα αντιβιοτικά είναι ότι λαμβάνοντάς τα καταστρέφονται όχι μόνο τα βλαβερά αλλά και τα ωφέλιμα βακτήρια στο γαστρεντερικό σύστημα", τονίζει η Dr Darvish. "Αυτό σημαίνει ότι διακυβεύεται το ανοσοποιητικό σύστημα και αυξάνεται ακόμη περισσότερο η φλεγμονή, η οποία, μακροπρόθεσμα, θα οδηγήσει σε πιο χρόνιες φλεγμονές στη μέση ή στις αρθρώσεις σας ή οπουδήποτε μπορεί να είναι το πρόβλημα."

Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχουν και άλλοι δρόμοι για την αντιμετώπιση του πόνου στη μέση που προκαλείται από βακτήρια. Οι λοιμώξεις στους δίσκους και οι αλλοιώσεις των σπονδύλων μπορούν να μετριαστούν με τη χρήση ενέσεων όζοντος και, ενδεχομένως, άλλων πιο φυσικών προσεγγίσεων.

Ο Dr Jam Caleda, ιατρός στο Ιατρικό Κέντρο Ολοκληρωμένης Φυσιοπαθητικής στο Βανκούβερ του Καναδά, δήλωσε ότι έχει χρησιμοποιήσει prolozone therapy (πρόκειται για μία θεραπεία συνδετικού ιστού με έγχυση ουσιών που παράγουν κολλαγόνο και αέριο όζον που μπορούν να επαναδομήσουν τον κατεστραμμένο συνδετικό ιστό μέσα και γύρω από τις αρθρώσεις) για να θεραπεύσει πάνω από εκατό ασθενείς που έπασχαν από κήλη δίσκου και εμφάνιζαν μολύνσεις δίσκου.

"Δεν ξέρω πώς συγκρίνεται κλινικά με τα αντιβιοτικά επειδή δεν έχω χρησιμοποιήσει ποτέ αντιβιοτικά για να θεραπεύσω πόνο στη μέση," λέει ο Caleda. "Όμως, το όζον βελτιστοποιεί την αξιοποίηση του οξυγόνου στους ιστούς ... και έχει αναγεννητική επίδραση στους ιστούς, κάτι το οποίο διεγείρει την επανανάπτυξη. Ένα άλλο αποτέλεσμα του όζοντος είναι ότι είναι ένα πολύ ισχυρό αντιμικροβιακό φάρμακο. Δρα επίσης ως προ-οξειδωτικό. Και τα προ-οξειδωτικά έχουν αποδειχθεί ότι πραγματικά διεγείρουν την ανάπτυξη κολλαγόνου σε ιστό."

Η δράση του Όζοντος

Σε μία μελέτη που διεξήχθη το 2003, 300 ασθενείς που παρουσίαζαν κλινικά συμπτώματα συμπίεσης της ρίζας του νωτιαίου δίσκου και αποδεδειγμένη κήλη δίσκου έλαβαν μία ενδο-δισκική και προγαγγλιακή έγχυση μίγματος οξυγόνου-όζοντος. Πάνω από το 70% των ασθενών παρουσίασαν ανακούφιση από τον πόνο.17

Μια άλλη μελέτη καταδεικνύει πώς η θεραπεία με όζον για δίσκους με ολίσθηση και κήλες που δεν είχαν αποτέλεσμα με άλλη θεραπεία για σημαντικό χρονικό διάστημα, δημιούργησε μια "σημαντική μείωση" στο υλικό του δίσκου που προσκρούει στον σπονδυλικό σωλήνα.18

Η Darvish χρησιμοποιεί ενέσεις όζοντος για τη θεραπεία των δισκοκήλεων και των βακτηριακών λοιμώξεων στις περιοχές αυτές. Εγχέει το όζον γύρω από τους συνδέσμους του δίσκου αλλά όχι στους δίσκους, διότι το όζον είναι αέριο και ως εκ τούτου μεταφέρεται εύκολα μέσα και γύρω από τους σπονδύλους.

Λέει ότι, σε αντίθεση με τα αντιβιοτικά, το όζον στοχεύει ειδικά στις μολυσμένες περιοχές. Στοχεύει επίσης σε άλλα προβλήματα που σχετίζονται με βακτηριακή λοίμωξη.

"Στις κήλες δίσκων, η πλειονότητα των προβλημάτων του δίσκου μπορεί να σχετίζεται είτε με μόλυνση είτε με τοξίνες από μόλυνση", λέει η Darvish. "Τα αντιβιοτικά απευθύνονται κυρίως στη λοίμωξη, αλλά όχι τόσο στις ενδοτοξίνες από τις ίδιες τις μολύνσεις. Πέρα από αυτό, ο δίσκος δεν έχει μεγάλη ροή αίματος ή κυκλοφορία, γι’ αυτό είναι πολύ δύσκολο να πάρετε τα αντιβιοτικά στοχεύοντας στην περιοχή του δίσκου. Το όζον έχει επίσης πολύ άμεσες αναλγητικές επιδράσεις, έτσι σταματά τον πόνο και βοηθά το σώμα να αναγεννήσει ιστό».

Λέει ότι έχει χρησιμοποιήσει με επιτυχία ενέσεις όζοντος για να θεραπεύσει πολλούς ασθενείς με πόνο στη μέση, οι οποίοι έχουν κήλη δίσκου και λοιμώξεις. Ο πιο πρόσφατος ήταν ένας 66χρονος άνδρας με δισκίτιδα που είχε χρόνιο πόνο μέσης για 30 χρόνια. "Χειροτέρευε", αη------------ναφέρει. "Οι γιατροί συνιστούσαν χειρουργική επέμβαση και η θεραπεία του όζοντος ήταν η τελευταία επιλογή του." Η Darvish άρχισε να του κάνει ενέσεις όζοντος - τέσσερις ενέσεις σε διάστημα έξι έως οκτώ εβδομάδων. Με κάθε ένεση, βελτιωνόταν. "Τώρα είναι καλά", λέει.

Εκτός από τις θεραπείες με όζον, φρόντισε να εξασφαλίσει ότι θα ακολουθούσε αντιφλεγμονώδη δίαιτα (γενικά η φλεγμονή είναι μια κύρια αιτία του πόνου στη μέση).

Διερεύνησε επίσης το συναισθηματικό στοιχείο. "Πάντα ρωτώ τους ασθενείς μου με πόνο στη μέση, "Τι κουβαλάτε στην πλάτη σας; Τι φορτίο μεταφέρετε;" Δουλεύουμε πολύ με τους ασθενείς βοηθώντας τους να απελευθερώσουν τους συναισθηματικούς στρεσογόνους παράγοντες και τις τοξίνες που πολύ συχνά δεν ξέρουν ότι έχουν".

Ο Caleda συμφωνεί ότι είναι ζωτικής σημασίας να υιοθετήσουμε μια ολιστική προσέγγιση στον πόνο μέσης, αντιμετωπίζοντας ολόκληρο το άτομο και όχι μόνο τα συμπτώματά του. Όπως αναφέρει: "Ως άνθρωποι είμαστε μια πολύπλοκη αλληλεπίδραση διαφορετικών διαδικασιών. Ελπίζω ότι στο μέλλον θα αρχίσουμε να σκεφτόμαστε πιο ολοκληρωμένους τρόπους για να θεραπεύσουμε τον πόνο στη μέση."

Μια ολιστική προσέγγιση

Εάν έχετε διαγνωστεί με κήλη δίσκου και / ή με αλλοιώσεις Modic στους σπονδύλους σας μέσω μαγνητικής τομογραφίας και / ή αν έχετε υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση δίσκου, υπάρχει η πιθανότητα βακτηριακής λοίμωξης πίσω από τον χρόνιο πόνο στην μέση σας. Εάν, παρά τα σημαντικά μειονεκτήματα, αποφασίσετε να πάρετε αντιβιοτική αγωγή, η λήψη προβιοτικών υψηλής ισχύος κατά τη διάρκεια και μετά την λήψη των αντιβιοτικών, θα συμβάλει στην ελαχιστοποίηση της βλάβης στα ωφέλιμα βακτηρίδια στο σώμα σας και στο μικροβίωμα του εντέρου σας. Τα προβιοτικά βοηθούν επίσης το ανοσοποιητικό σας σύστημα να λειτουργεί σωστά, ενισχύουν την πέψη, διατηρούν τους επιβλαβείς μικροοργανισμούς υπό έλεγχο, διεγείρουν την παραγωγή βιταμινών στο σώμα και βοηθούν στην απορρόφηση θρεπτικών ουσιών. Κάποιες γνωστές διατροφικές πηγές προβιοτικών είναι οι παρακάτω:

Γιαούρτι και κεφίρ. Μην αγοράζετε προϊόντα με προσθήκη ζάχαρης. Εάν έχετε δυσανεξία στη λακτόζη, βρείτε πηγές που προέρχονται από κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα και βεβαιωθείτε ότι το προϊόν προέρχεται από ζώα τα οποία τρέφονται με χόρτο και είναι βιολογικά. Αγοράστε γιαούρτι που προσθέτουν στελέχη υγιών βακτηρίων όπως τα στελέχη των Lactobacillus bulgaricus, Streptococcus thermophiles, L. acidophilus, L. casei και Bifidus. Εάν δεν τρώτε γαλακτοκομικά προϊόντα, δοκιμάστε προϊόντα από γάλα καρύδας (ή άλλα μη γαλακτοκομικά προϊόντα), κεφίρ και γιαούρτι.

Νωπά τυριά. Τα ακατέργαστα και μη παστεριωμένα τυριά περιέχουν πολλά από τα προβιοτικά στελέχη που περιέχει και το γιαούρτι. Εάν έχετε δυσανεξία στη λακτόζη, δοκιμάστε τυρί που παρασκευάζεται από κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα. Τα βιολογικά είναι καλύτερα.

Kombucha. Αυτό το ζυμωμένο μαύρο τσάι παρασκευάζεται χρησιμοποιώντας μια αποικία βακτηρίων και μαγιάς που ονομάζεται «SCOBY» και είναι πλούσιο με καλά βακτήρια.

Tempeh / natto. Είναι σπόροι σόγιας που έχουν υποστεί ζύμωση και μπορείτε να τους βρείτε στα ιαπωνικά καταστήματα τροφίμων. Περιέχουν το προβιοτικό Bacillus subtilis που διεγείρει ευνοϊκά το ανοσοποιητικό σύστημα.

Ζυμωμένα λαχανικά. Το Sauerkraut (ξινολάχανο) και το kimchi είναι κατασκευασμένα από ζυμωμένο λάχανο και άλλα λαχανικά. Εκτός από το ότι περιέχουν προβιοτικά, είναι υψηλά σε οργανικά οξέα που υποστηρίζουν την ανάπτυξη καλών βακτηρίων στο έντερο.

Ανεξάρτητα από το είδος της θεραπείας που λαμβάνετε, είναι αναγκαία η υποστήριξη τόσο της αντιβιοτικής αγωγής όσο και των πρωτοκόλλων όζοντος με αντιφλεγμονώδη διατροφή και συμπληρώματα διατροφής.

Η Dr Nooshin Darvish, επικεφαλής ιατρός στο Ολιστικό Φυσιοπαθητικό Ιατρικό Κέντρο στο Bellevue, στην Ουάσινγκτον, αναφέρει: "Πρέπει να βεβαιωθείτε ότι αποφεύγετε ουσίες όπως οι λεπτίνες και η γλουτένη στη διατροφή σας. Τα γαλακτοκομικά προϊόντα μπορεί να είναι πολύ φλεγμονώδη και, φυσικά, η ζάχαρη είναι εξαιρετικά φλεγμονώδης."

Εκτός από την αποφυγή φλεγμονωδών τροφών και ποτών, όπως το αλκοόλ, το τσάι και ο καφές, προτείνει να προσθέσετε στη διατροφή σας τζίντζερ και κουρκουμά που είναι χρήσιμα για την αντιμετώπιση τόσο της φλεγμονής όσο και του πόνου. Συνιστά επίσης ένα φυτικό προϊόν, το οποίο συνδυάζει φλοιό λευκής ιτιάς, σκόρδο, υδράστιδα, γεντιανή, κέλυφος μαύρου καρυδιού, βατόμουρο, λεβάντα, ρίγανη και πολλά διαφορετικά αντιμικροβιακά και αντιπαρασιτικά βότανα. "Είναι υπέροχο για την αποκατάσταση των βακτηρίων του εντέρου", λέει. "Αλλά είναι επίσης αντιμικροβιακό και αντιπαρασιτικό και βοηθά σε τοπικές και συστηματικές λοιμώξεις."

Untitled 1

Φυσικά αντιβιοτικά

Πολλά τρόφιμα και φυσικά προϊόντα έχουν αντιμικροβιακές ιδιότητες. Τα βακτήρια Actinomycetes που βρίσκονται στο έδαφος είναι η πηγή πολλών αντιβιοτικών, όπως η στρεπτομυκίνη, η ακτινομυκίνη και η ερυθρομυκίνη. Τα κόκκινα εδάφη της Ιορδανίας, που χρησιμοποιούνται για χιλιετίες για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες σε δερματικές λοιμώξεις, είναι πλούσια σε τέτοια βακτήρια που παράγουν αντιβιοτικά και εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται από τις τοπικές κοινωνίες μέχρι και σήμερα.19

Τα περισσότερα φυσικά αντιβιοτικά, ωστόσο, μπορείτε να τα βρείτε στην κουζίνα σας και το τοπικό φαρμακείο.

Σκόρδο. Το εκχύλισμα σκόρδου θεωρείται ένα ευρέως φάσματος αντιβακτηριακό και είναι αποτελεσματικό ενάντια σε παθογόνα βακτήρια ενώ ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα.

Εκχύλισμα μύρου. Καταστρέφει διάφορα παθογόνα συμπεριλαμβανομένων των Ε. Coli, S. aureus και Candida albicans.

Neem. Τα φύλλα, ο φλοιός και οι σπόροι έχουν ισχυρές φαρμακευτικές και αντιβιοτικές ιδιότητες. Χρησιμοποιείται για διάφορες παθήσεις: από ελονοσία και έλκη στομάχου έως δερματικές παθήσεις, πόνο, πυρετό και βακτηριακές λοιμώξεις στο γαστρεντερικό σωλήνα.

Εκχύλισμα σπόρων γκρέιπφρουτ. Μελέτες αποδεικνύουν ότι είναι αποτελεσματικό έναντι ευρέος φάσματος βακτηρίων.

Ακατέργαστο μηλόξυδο. Ιδανικό για αντιμικροβιακές / αντιοξειδωτικές ιδιότητες όταν χρησιμοποιείται τοπικά αλλά και από το στόμα.

Παρθένο λάδι καρύδας. Τα τριγλυκερίδια μέσης αλυσίδας (MCTs, ένας τύπος λίπους) που βρίσκονται στο έλαιο καρύδας έχουν αντι-ιικές, αντιβακτηριακές και αντιμυκητιακές ιδιότητες. Μπορούν επίσης να αναστείλουν την ανάπτυξη του Clostridium difficile, που είναι η κύρια αιτία της διάρροιας που σχετίζεται με αντιβιοτικά.

Κουρκουμάς. Πολύ αποτελεσματικό για τη μείωση της φλεγμονής και ισχυρό αντιοξειδωτικό. Καταπολεμά επίσης το Helicobacter pylori, ένα κοινό μολυσματικό βακτήριο στο στομάχι που συνδέεται με έλκη και καρκίνο του στομάχου.

Κολλοειδής άργυρος. Πρόκειται για ορυκτό, κολλοειδή άργυρο που καταπολεμά τις βακτηριακές λοιμώξεις του δέρματος, της μύτης και του λαιμού, καθώς δεσμεύεται στις βακτηριακές κυτταρικές μεμβράνες, εμποδίζοντας την ικανότητα των κυττάρων να μετατρέπουν τα θρεπτικά συστατικά σε ενέργεια.

Μέλι Manuka. Παραγόμενο από το νέκταρ του φυτού του τσαγιού, το μέλι manuka έχει χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία του ανθεκτικού στη μεθικιλλίνη χρυσίζοντα σταφυλόκοκκου Staphylococcus aureus (MRSA). Όταν λαμβάνεται εσωτερικά, αντιμετωπίζει τον στρεπτόκοκκο και στομαχικές λοιμώξεις.

Αιθέριο έλαιο θυμαριού. Αποτελεί ένα φυσικό «αντιβιοτικό» που είναι αποτελεσματικό κατά των διαφόρων βακτηρίων. Μόνο για εξωτερική χρήση.

Αιθέριο έλαιο ρίγανης. Μειώνει τη φλεγμονή και σκοτώνει τους μύκητες του δέρματος.

 

Πηγές

www.holistiquehealth.com

www.integrative.ca

www.prohealthclinic.co.uk

Βιβλιογραφικές αναφορές

1 JAMA, 2016; 316: 2627-46

2 Med Hypotheses, 2008; 70: 361-8

3 Eur Spine J, 2008; 17: 1407-22

4 Eur Spine J, 2007; 16: 977-82

5 Clin Microbiol Infect, 2010; 16: 353-8

6 BMC Med, 2015; 13: 13

7 Eur Spine J, 2013; 22: 690-6

8 J Am Acad Dermatol, 2013; 69: 729-35

9 Eur J Clin Microbiol Infect Dis, 1999; 18: 859-65

10 J Musculoskeletal Pain, 2001; 9: 105-113

11 Ann Rheum Dis, 2004; 63: 450-2

12 Clin J Pain, 2008; 24: 199-203

13 Int J Microbiol, 2012; 2012: 694629

14 Eur Spine J, 2013; 22: 697-707

15 N Engl J Med, 2013; 368: 1461-2

16 Water Res, 2015; 85: 458-66

17 Am J Neuroradiol, 2003; 24: 996-1000

18 Interv Neuroradiol, 2016; 22: 466-72.

19 Appl Environ Microbiol, 2009; 75: 2735-41

Κατηγορία Έρευνα
Σελίδα 1 από 2