Οι καρδιοπάθειες παραμένουν πεισματικά η πρώτη αιτία θανάτου στον κόσμο, παρά τα δισεκατομμύρια που δαπανώνται για τροφές με χαμηλά λιπαρά και φάρμακα που μειώνουν τη χοληστερόλη. Δύο χρόνια μετά από την καθιέρωση αυστηρότερων ορίων, με ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού άνω των 50 ετών να ξεκινά θεραπεία με στατίνες, τα ποσοστά θνησιμότητας δεν έχουν μετατοπιστεί.
Και αυτό δεν συμβαίνει επειδή τα φάρμακα δεν λειτουργούν: πράγματι, οι στατίνες μειώνουν τα επίπεδα της «κακής» LDL (χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη) χοληστερόλης, η οποία εναποτίθεται γύρω από τα τοιχώματα της αρτηρίας μέχρι να αποκλειστεί η ροή του αίματος στην καρδιά, προκαλώντας καρδιακή προσβολή.
Ωστόσο, οι στατίνες δεν επιτυγχάνουν τον απώτερο στόχο της μείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων και των θανατηφόρων καρδιακών προσβολών. Αυτό πιθανώς να συμβαίνει επειδή όλη η θεωρία της χοληστερόλης και των λιπών είναι λάθος, όπως υποστηρίζει μια νέα ερευνητική εργασία.
Ερευνητές με επικεφαλής τον Robert DuBroff στο Πανεπιστήμιο του New Mexico ανέλυσαν τα αποτελέσματα από 35 κλινικές δοκιμές που είχαν αξιολογήσει τρεις τύπους φαρμάκων που μειώνουν τη χοληστερόλη, συμπεριλαμβανομένων των στατινών και του νέου φαρμάκου, των αναστολέων PCSK9, που συνταγογραφούνται σε άτομα με υψηλότερο κίνδυνο καρδιοπάθειας με βάση τα επίπεδα της LDL χοληστερόλης τους. Σε άλλα άτομα με παρόμοιο προφίλ κινδύνου δόθηκε ένα εικονικό φάρμακο (placebo).1 
Ωστόσο σε περισσότερο από το 75 τοις εκατό των δοκιμών, εκείνοι που έλαβαν φάρμακο για τη μείωση της χοληστερόλης δεν έζησαν περισσότερο από εκείνους που πήραν το εικονικό φάρμακο, και στις μισές από τις μελέτες, εκείνοι που έλαβαν τα φάρμακα τελικά ανέπτυξαν καρδιαγγειακή πάθηση.
Σε όλες σχεδόν τις δοκιμές, τα φάρμακα έκαναν τη δουλειά τους: τα επίπεδα χοληστερόλης μειώθηκαν. Σε μία από τις αναθεωρημένες μελέτες, τα φάρμακα μείωσαν την LDL κατά 13 τοις εκατό, ωστόσο ο αριθμός των θανάτων και των ποσοστών καρδιαγγειακών παθήσεων ήταν υψηλότερος από ό, τι στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου, της οποίας τα επίπεδα χοληστερόλης δεν μειώθηκαν.
Τα φάρμακα PCSK (αναστολείς του ενζύμου PCSK9) είναι ακόμη πιο αποτελεσματικά στη μείωση των επιπέδων χοληστερόλης. Ένα από τα πρώτα στην αγορά, το Repatha (εβολοκουμάμπη), πέτυχε μείωση 60 τοις εκατό - και όμως αυτό δεν προστατεύει τους ανθρώπους από μια θανατηφόρα καρδιακή προσβολή.
Τα αποτελέσματα της δοκιμής FOURIER, η οποία εξέτασε το νέο φάρμακο σε 27.564 ασθενείς με καρδιακές παθήσεις, εκθειάστηκαν από τα παγκόσμια μέσα μαζικής ενημέρωσης. Ήταν ένα νέο φάρμακο που θα μπορούσε να μειώσει δραματικά τα επίπεδα χοληστερόλης και, ως αποτέλεσμα, οι καρδιακές παθήσεις θα ήταν παρελθόν.
Αισθανόμενος τη στιγμή του θριάμβου, ένας από τους ερευνητές, ο καθηγητής Peter Sever στο Imperial College στο Λονδίνο, αναφέρει: “Το τελικό αποτέλεσμα ήταν τα επίπεδα χοληστερόλης να κατεβαίνουν όλο και περισσότερο και είδαμε τα χαμηλότερα επίπεδα χοληστερόλης που έχουμε δει ποτέ στην πρακτική της ιατρικής.”
Όμως αυτό δεν είναι το τελικό αποτέλεσμα. Το τελικό αποτέλεσμα θα πρέπει να είναι ο αριθμός των ανθρώπων που πεθαίνουν από καρδιακές παθήσεις Κρυμμένη στα δεδομένα, και μακριά από το έντονο φως των μέσων ενημέρωσης, εμφανίστηκε η πραγματική εικόνα: Συνολικά 251 ασθενείς που έλαβαν το Repatha πέθαναν από καρδιακές παθήσεις, όπως και οι 240 στους οποίους δόθηκε εικονικό φάρμακο, αλλά των οποίων τα επίπεδα χοληστερόλης δεν είχαν μειωθεί. Οι συνολικοί θάνατοι από οποιαδήποτε αιτία ήταν 444 στην ομάδα Repatha και 426 μεταξύ εκείνων που έλαβαν εικονικό φάρμακο.2
Μυστηριωδώς, η μελέτη σταμάτησε πρόωρα δύο χρόνια νωρίτερα, και ο Dr Michel de Lorgeril, καρδιολόγος στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας της γαλλικής κυβέρνησης, υποπτεύεται ότι πρόκειται για απάτη. Περιγράφει τη μελέτη ως «ανεπιθύμητη επιστήμη».

Η σύνδεση που λείπει
Κοιτώντας πέρα από τις μελέτες που εξέτασαν, οι ερευνητές του New Mexico βρήκαν περαιτέρω στοιχεία για να υποστηρίξουν τα ευρήματά τους, υποδηλώνοντας ότι υπάρχει ελάχιστη, εάν υπάρχει, σχέση μεταξύ της LDL χοληστερόλης και των καρδιακών παθήσεων.
Οι βελγικές υγειονομικές αρχές ανέφεραν μια μικρή μείωση των καρδιακών παθήσεων μεταξύ του 1999 και του 2005, αλλά μόνο μεταξύ των ηλικιωμένων που δεν έπαιρναν καν στατίνη, ενώ η Σουηδία δεν έχει δει καμία μείωση των θανάτων από καρδιακή προσβολή παρά την αύξηση των συνταγογραφήσεων στατίνης.
Στις ΗΠΑ, οι συνταγές στατίνης διπλασιάστηκαν μεταξύ 2002 και 2013 και, δεν αποτελεί έκπληξη, ότι τα μέσα επίπεδα χοληστερόλης μειώθηκαν - αλλά οι καρδιαγγειακοί θάνατοι αυξήθηκαν.
Από το 2018, η American Heart Association (AHA) έχει μειώσει ακόμη περισσότερο το ανώτατο όριο τιμών που οδηγούν στη συνταγογράφηση φαρμάκων που μειώνουν τη χοληστερόλη, υποδηλώνοντας ότι πολλοί περισσότεροι θα ενταχθούν στα εκατομμύρια ανθρώπων που ήδη παίρνουν τα φάρμακα αυτά.
Αυτό αύξησε τα έσοδα των παρασκευαστών, οι οποίοι έχουν ήδη συγκεντρώσει πάνω από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια σε πωλήσεις από την πρώτη άδεια στατίνης πριν από 40 χρόνια, και τα νέα φάρμακα PSCK φαίνεται να διογκώνουν αυτά τα στοιχεία ακόμη υψηλότερα. Ο Dr Malcolm Kendrick, εκτιμά ότι η μετατροπή όλων των συνταγογραφήσεων από στατίνες σε PSCK θα κόστιζε στο Ηνωμένο Βασίλειο 28 δισεκατομμύρια λίρες το χρόνο, ισοδύναμο με ολόκληρο τον αμυντικό προϋπολογισμό της χώρας.

Απόκρυψη των στοιχείων
Γιατί η θεραπεία με στατίνη συνεχίζεται όταν υπάρχουν τόσες αντιφατικές ενδείξεις; Υπάρχουν «σημαντικά στοιχεία» για τις στατίνες, παραδέχονται οι ερευνητές του New Mexico, αλλά θα μπορούσαν να οφείλονται στα «εκτός στόχου» οφέλη των φαρμάκων. Δρα επίσης ως αντιπηκτικό, το οποίο μπορεί να σταματήσει την πήξη του αίματος και, σε ακραίες περιπτώσεις, να αποτρέψει καρδιακή προσβολή.
Όμως, πιο σημαντικό, οι δοκιμές στατίνης δεν έχουν επικυρωθεί ανεξάρτητα. Με άλλα λόγια, οι παρασκευάστριες εταιρείες φαρμάκων έχουν υποστηρίξει τις δοκιμές που έδωσαν θετικά αποτελέσματα, αλλά τα βασικά δεδομένα δεν έχουν δημοσιευτεί για αξιολόγηση. Οι εταιρείες φαρμάκων ήταν επίσης διστακτικές στο να αποκαλύψουν τα αποτελέσματα άλλων μελετών που δεν δημοσιεύθηκαν ποτέ, παρά τις προσπάθειες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων να δημοσιεύσουν τα ανεπεξέργαστα δεδομένα.3
Πρόκειται για στατιστική ταχυδακτυλουργία, λένε οι ερευνητές. Για να κάνουν ένα φάρμακο πιο αποτελεσματικό, οι ερευνητές χρησιμοποιούν συχνά ένα μέτρο γνωστό ως σχετικός κίνδυνος. Ο υπολογισμός του σχετικού κινδύνου περιλαμβάνει ό, τι κάνει ένα άτομο: παίρνει το φάρμακο, αλλά μπορεί επίσης να έχει βελτιώσει τη διατροφή του ή να άρχισε να ασκείται. Ωστόσο, το συνδυασμένο όφελος όλων αυτών των αλλαγών αποδίδεται μόνο στο φάρμακο.
Ενώ οι εταιρείες φαρμάκων υποστηρίζουν ότι περίπου οι μισοί άνθρωποι που λαμβάνουν στατίνη βλέπουν ένα όφελος, στην πραγματικότητα είναι μόνο ένα τοις εκατό και αυτό είναι πιθανώς μεταξύ των ομάδων υψηλότερου κινδύνου, εκτιμούν ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα.4
Εξέτασαν μερικές από τις σημαντικότερες δοκιμές στατίνης - όπως οι Jupiter, Crestor και ASCOT - για να ανακαλύψουν ότι οι αρχικοί ερευνητές "χρησιμοποίησαν στατιστική εξαπάτηση για να δημιουργήσουν την ψευδαίσθηση ότι οι στατίνες είναι θαυμάσια φάρμακα, όταν η πραγματικότητα είναι ότι τα μέτρια οφέλη τους αντισταθμίζονται περισσότερο από τις δυσμενείς επιπτώσεις τους." Οι κύριες αντιδράσεις περιελάμβαναν καρκίνο, καταρράκτη, διαβήτη, γνωστική εξασθένηση και μυοσκελετικές διαταραχές.

Ήρωας, όχι εχθρός
Αυτές οι αντιδράσεις μπορεί να συμβαίνουν όχι ως απόκριση στη στατίνη αλλά από τη μείωση της LDL χοληστερόλης. Το λίπος, όχι μόνο δεν είναι βιολογικό «ατύχημα», αλλά είναι σημαντικό για την ψυχική και σωματική μας ευεξία, ειδικά καθώς μεγαλώνουμε.
Μία μελέτη ανακάλυψε ότι η LDL προλαμβάνει τη συσσώρευση χοληστερόλης στις αρτηρίες και προστατεύει έτσι από καρδιακές παθήσεις και αθηροσκλήρωση ή σκλήρυνση των αρτηριών.5
Σε μια άλλη μελέτη, μια διεθνής ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι μεταξύ 68.096 ατόμων ηλικίας 60 ετών και άνω, το 80% αυτών που έζησαν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα είχαν επίσης τα υψηλότερα επίπεδα χοληστερόλης LDL. Αυτό, σύμφωνα με τους ερευνητές, οφείλεται στο γεγονός ότι η χοληστερόλη εξουδετερώνει μικροοργανισμούς που προκαλούν θανατηφόρες ασθένειες όπως καρκίνο, αναπνευστικά προβλήματα και, παραδόξως, καρδιακές παθήσεις.6
Η LDL παίζει ακόμη ρόλο διατηρώντας τους ανθρώπους ζωντανούς όταν βρίσκονται στο τέλος του κύκλου της ζωής τους. Μια ομάδα 381 ασθενών με ασθένεια σε τελικό στάδιο, τα πήγε καλύτερα όταν σταμάτησαν να παίρνουν στατίνες. Εκείνοι που σταμάτησαν τα φάρμακα ανέφεραν υψηλότερη ποιότητα ζωής και έζησαν επίσης λίγο περισσότερο - κατά μέσο όρο 39 ημέρες - από εκείνους που συνέχισαν να παίρνουν στατίνες.7
Στις περισσότερες επιστήμες, όταν αρκετά στοιχεία έρχονται σε αντίθεση με την επικρατούσα άποψη ή θεωρία, δημιουργείται μια νέα θεωρία. Αυτό δεν συμβαίνει στην ιατρική με τη θεωρία της χοληστερόλης, αλλά τότε, με έσοδα 1 τρισεκατομμυρίου λιρών, γιατί να αλλάξει;

Τι είναι λοιπόν η καρδιακή νόσος;
Εάν η «κακή» χοληστερόλη LDL και τα τρανς λιπαρά δεν προκαλούν καρδιακές παθήσεις, τότε τι συμβαίνει; Εδώ είναι μερικές από τις θεωρίες που έχουν προβληθεί τα τελευταία χρόνια:
Είναι φλεγμονή: Η προσθήκη φυσικών αντιφλεγμονωδών στη διατροφή - όπως ντομάτα, σπανάκι και λάχανο, λιπαρά ψάρια και μούρα - θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων. Οι ερευνητές παρακολούθησαν περισσότερους από 10.000 καρδιακούς ασθενείς και εκείνοι των οποίων τα επίπεδα φλεγμονής μειώθηκαν φαρμακευτικά είχαν επίσης λιγότερες πιθανότητες να υποστούν δεύτερη καρδιακή προσβολή. Ο κίνδυνός τους μειώθηκε έως και 17 τοις εκατό, διαπίστωσαν ερευνητές στο Brigham and Women's Hospital στη Βοστώνη.8
Είναι ραφιναρισμένη ζάχαρη: Οι άνθρωποι που παίρνουν το ένα τέταρτο ή περισσότερες από τις ημερήσιες θερμίδες τους από ραφιναρισμένη ζάχαρη τριπλασιάζουν τον κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακές παθήσεις. Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) ανακάλυψαν τον κίνδυνο όταν ανέλυσαν τις διατροφικές συνήθειες χιλιάδων Αμερικανών. Η κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων και ποτών προκαλεί επίσης παχυσαρκία και αυξάνει τον κίνδυνο διαβήτη, γεγονός που αυξάνει περαιτέρω την πιθανότητα εμφάνισης καρδιοπαθειών.9
Είναι άγχος: Οι άνθρωποι που αισθάνονται ότι δεν έχουν τον έλεγχο μιας κατάστασης, για παράδειγμα στην εργασία ή στο σπίτι, έχουν διπλάσιες πιθανότητες να πεθάνουν από καρδιοπάθεια. Μια μελέτη στη Φινλανδία παρακολούθησε τη ζωή 800 ατόμων που εργάζονταν για μια εταιρεία μηχανικών. Ενώ ο υψηλός φόρτος εργασίας και οι αυστηρές προθεσμίες δεν αύξησαν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών ασθενειών, αντίθετα το άγχος - συμπεριλαμβανομένων αρνητικών ψυχολογικών παραγόντων όπως το αίσθημα παγίδευσης ή η αδυναμία - έκανε τη ζημιά.10
Είναι η ατμοσφαιρική ρύπανση: Τα τσιγάρα, τα καυσαέρια των αυτοκινήτων και η βιομηχανική ρύπανση είναι η πραγματική αιτία της καρδιαγγειακής ασθένειας, σύμφωνα με πολλές μελέτες. Ο κίνδυνος καρδιοπαθειών έχει σχεδόν διπλασιαστεί στις κινεζικές πόλεις που πρόσφατα εκβιομηχανίστηκαν, σύμφωνα με μια έκθεση του CDC, ενώ οι άνθρωποι που ζουν κοντά σε πολυσύχναστους δρόμους είναι επίσης πιο πιθανό να υποφέρουν από καρδιακές παθήσεις.


Αναφορές
1.BMJ Evid Based Med, 2020; bmjebm-2020-111413
2.N Engl J Med, 2017; 376: 1713-22
3.BMJ, 2015; 350: g7811
4.Exp Rev Clin Pharmacol, 2015; 8: 201-10
5.J Lipid Res, 2014; 55: 1648-56
6.BMJ Open, 2016; 6: e010401
7.JAMA Intern Med, 2015; 175: 691-700
8 New Engl J Med, 2017; 377: 1119-31
9 JAMA Intern Med, 2014; 174; 516-24
10 BMJ, 2002; 325: 857-60

Κατηγορία Έρευνα

Οι μέρες αποτελεσματικότητας των αντιβιοτικών φαίνεται να τελειώνουν. Η αντίσταση σε ένα από τα φάρμακα πρώτης γραμμής έχει υπερδιπλασιαστεί τα τελευταία δύο χρόνια και έχει ξεκινήσει αγώνας για να βρεθεί άλλη θεραπεία για τις κοινές λοιμώξεις.

Δεκαέξι από τις 19 ευρωπαϊκές χώρες, λένε ότι η αντίσταση στην σιπροφλοξασίνη, δηλαδή σε ένα από τα ισχυρότερα αντιβιοτικά στον κόσμο, είναι τώρα υψηλή ή πολύ υψηλή.

Η σιπροφλοξασίνη είναι η θεραπεία επιλογής για τροφική δηλητηρίαση που προκαλείται από λοιμώξεις όπως η σαλμονέλλα (Salmonella) και το καμπυλοβακτήριο (Campylobacter) και τα βακτήρια της σαλμονέλλας είναι τώρα πολυανθεκτικά σε φάρμακα, πράγμα που σημαίνει ότι τρία ή περισσότερα αντιμικροβιακά είναι πλέον αναποτελεσματικά.

Τα βακτήρια Salmonella και E coli από τα πουλερικά γίνονται επίσης ανθεκτικά στην σιπροφλοξασίνη, σύμφωνα με έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων.

Η συνολική αντίσταση σε υψηλή δόση σιπροφλοξασίνης αυξήθηκε από 1,7% το 2016 σε 4,6% το 2018.

Όπως αναφέρει η έκθεση, θα μπορούσε να αποβεί επικίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία αν η σιπροφλοξασίνη και τα υπόλοιπα της οικογένειας των αντιβιοτικών φθοριοκινολόνης χάσουν την αποτελεσματικότητά τους, αλλά οι προοπτικές θα μπορούσαν να είναι ακόμα πιο άσχημες εάν αυξηθεί η συνδυασμένη αντίσταση σε δύο ή περισσότερα αντιβιοτικά.

(Πηγή: European Union Summary Report on Antimicrobial Resistance, released March 3, 2020).

 

Κατηγορία Υγεία

Τα φάρμακα για την αρτηριακή πίεση είναι ένας παράγοντας που κάνει τον ιό COVID-19 θανατηφόρο. Σύμφωνα με νέα έρευνα, τα φάρμακα αυτά αυξάνουν τις πιθανότητες ιογενούς πνευμονίας και θανατηφόρου αναπνευστικής ανεπάρκειας.

Οι άνθρωποι που λαμβάνουν αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (ACE inhibitors) ή αναστολείς επιπέδων αγγειοτενσίνης ΙΙ (ARB) για καρδιακά προβλήματα θα πρέπει να μένουν στο σπίτι και να μην συναντώνται με ανθρώπους, λένε ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Λουιζιάνας.

Ο Dr Malcolm Kendrick, γιατρός στο Ηνωμένο Βασίλειο, εκτιμά ότι οι άνθρωποι που παίρνουν ένα από αυτά τα φάρμακα είναι τέσσερις φορές πιο πιθανό να πεθάνουν από τον ιό.

Τα φάρμακα αυξάνουν επίσης τις πιθανότητες να κολλήσουν τον ιό εξαρχής. Οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (ACE) αυξάνουν ιδιαίτερα τους υποδοχείς γύρω από τους πνεύμονες στους οποίους δεσμεύεται ο κορωνοϊός.

Πολλοί ασθενείς που λαμβάνουν το φάρμακο είναι ηλικιωμένοι και τους συνταγογραφείται για καρδιαγγειακές παθήσεις, όπως καρδιακή προσβολή, υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση), διαβήτη ή χρόνια νεφρική νόσο. Οι αναστολείς των υποδοχέων αγγειοτενσίνης (ARB) συνταγογραφούνται επίσης για τη μείωση των επιπέδων της αρτηριακής πίεσης.

Οι αναφορές για 1.099 άτομα με COVID-19 στην Κίνα ανακάλυψαν ότι οι περισσότεροι πάσχουν επίσης από υπέρταση, στεφανιαία νόσο, διαβήτη και νεφρική νόσο, όλα τα προβλήματα υγείας που πιθανώς αντιμετωπίζονται με ένα από αυτά τα φάρμακα.

Παρόμοιες αναφορές προέρχονται από την Ιταλία, όπου εκτιμάται ότι το 52% των θανάτων από τον COVID-19 λάμβαναν επίσης έναν αναστολέα ACE.

Θα εξηγούσε επίσης γιατί τα παιδιά δεν φαίνεται να μολύνονται από τον ιό: έχουν λιγότερους υποδοχείς ACE στα χαμηλότερα αναπνευστικά σημεία τους, λένε οι ερευνητές της Λουιζιάνα.

Πηγή: Journal of Travel Medicine, 2020; doi: 10.1093/jtm.taaa041;

Κατηγορία Υγεία

Οι στατίνες για τη μείωση της χοληστερόλης είναι από τα πιο συχνά συνταγογραφούμενα φάρμακα, αν και μελέτες αποδεικνύουν ότι δεν λειτουργούν πάντα και πολύ συχνά βλάπτουν.

Οι παγκόσμιες πωλήσεις φαρμάκων στατίνης που μειώνουν τη χοληστερόλη θα φτάσουν το 1 τρις δολάρια το επόμενο έτος - όμως δύο νέες μελέτες αμφισβητούν το κατά πόσο είναι κατάλληλα για το σκοπό αυτό. Με άλλα λόγια, μπορούν κάποια από τα καλύτερα φάρμακα στον κόσμο να κάνουν πραγματικά ό, τι σχεδιάζουν να κάνουν και να μειώσουν τα επίπεδα της «κακής» χοληστερόλης LDL που υποτίθεται ότι φράζει τις αρτηρίες και προκαλεί στεφανιαία νόσο;

Οι στατίνες αποτυγχάνουν να μειώσουν τη χοληστερόλη LDL σε σημαντικό επίπεδο στους περισσότερους από τους μισούς ασθενείς που παίρνουν το φάρμακο, σύμφωνα με την πρώτη μελέτη. Μετά από δύο χρόνια, το 51,2% των ασθενών δεν είδαν τα επίπεδα χοληστερίνης τους να πέφτουν από το στόχο του 40% που καθορίστηκε από τις ιατρικές οδηγίες.1

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Νόττινχαμ ανέλυσαν δεδομένα από 165.400 ασθενείς που δεν είχαν στεφανιαία νόσο αλλά θεωρούνταν άτομα σε κίνδυνο. Τα φάρμακα ήταν αποτελεσματικά σε ορισμένους ασθενείς, όμως γιατί δεν δούλευαν στην πλειοψηφία;

Ο επικεφαλής ερευνητής Δρ Στίβεν Γουένκ υποστηρίζει ότι αυτό θα μπορούσε να οφείλεται στο γενετικό προφίλ των ασθενών ή επειδή έπασχαν από τόσο άσχημες παρενέργειες που παράτησαν το φάρμακο.

Ωστόσο, άλλοι ερευνητές που έχουν καταλήξει σε παρόμοια αποτελέσματα διαπίστωσαν ότι η αναποτελεσματικότητα των φαρμάκων δεν είχε να κάνει με τους ασθενείς που σταμάτησαν τη θεραπεία τους.

Σε ανασκόπηση των ιατρικών φακέλων περισσότερων από 86.000 ανθρώπων που λάμβαναν στατίνες για διάστημα έως 18 μηνών, ερευνητές από το Ινστιτούτο Regenstrief διαπίστωσαν ότι η LDL χοληστερόλη δεν είχε πέσει στα «ασφαλή» επίπεδα κάτω των 100mg/dL σε ποσοστό 33%.

Πιο ανησυχητικό ακόμα είναι το γεγονός ότι οι στατίνες δεν ήταν αποτελεσματικές στο 58% εκείνων με προϋπάρχουσα καρδιαγγειακή νόσο, οι οποίοι χρειάζονταν να ρίξουν την τιμή τους κάτω από τα 70mg/dL.2

Όμως, περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς τόσο στην ομάδα υψηλού κινδύνου όσο και στον γενικό πληθυσμό έλαβαν τα φάρμακα σωστά και σύμφωνα με τις οδηγίες, πράγμα που υποδηλώνει ότι τα φάρμακα δεν είναι αποτελεσματικά ακόμα και όταν λαμβάνονται τακτικά.

Παρά τα ευρήματά τους, και οι δύο ερευνητικές ομάδες προσπάθησαν να επισημάνουν ότι οι στατίνες είναι αποτελεσματικές και σώζουν ζωές.

"Οι στατίνες αποτελούν θεραπεία πρώτης γραμμής επειδή προλαμβάνουν σαφώς τα καρδιαγγειακά επεισόδια", δήλωσε ο Ρόμπερτ Μογκς, ερευνητής της εταιρείας Merck που παρασκευάζει στατίνες και υποστηρικτής της δοκιμής. Ή όπως ο Δρ Γουένγκ, από τη μελέτη του Νόττινχαμ, σχολίασε: "Οι στατίνες είναι πολύ αποτελεσματικές και προσφέρουν σημαντική προστασία από καρδιαγγειακές παθήσεις".

 

Σώζουν ζωές;

Ακόμη και αν οι στατίνες ήταν αποτελεσματικές στη μείωση της LDL χοληστερόλης - το κλινικό «τελικό σημείο» της θεραπείας - θα έπρεπε να προκύπτει ότι το όφελος στην πραγματική ζωή θα ήταν λιγότεροι άνθρωποι να αναπτύσσουν καρδιακές παθήσεις και τελικά να πεθαίνουν από αυτές.

Παρόλο που πολλές μελέτες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι στατίνες πρέπει να σώζουν ζωές επειδή μειώνουν τα επίπεδα χοληστερόλης, άλλοι ερευνητές που έχουν εντοπίσει το μοναδικό τελικό σημείο που έχει σημασία - ο ασθενής δεν πέθανε από καρδιακές παθήσεις - δεν έχουν δει αυτό το όφελος.

Για χρόνια, η Pfizer, ο κατασκευαστής της πιο γνωστής στατίνης, του Lipitor, αναγκάστηκε να προσθέσει στο τέλος διαφημίσεων στις ΗΠΑ: «Δεν έχει αποδειχθεί ότι το Lipitor αποτρέπει την καρδιακή νόσο ή τα καρδιακά επεισόδια».

Αυτό συμβαίνει επειδή δεν υπήρχε επιστήμη σε αυτό, και δεν υπάρχει ακόμα. Όσοι θεωρούνται ότι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης καρδιακών παθήσεων - ηλικιωμένοι, ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια και άλλοι με νεφρική ανεπάρκεια - δεν επέκτειναν τη ζωή τους με μείωση των επιπέδων χοληστερόλης τους με στατίνες3 και ούτε εκείνοι με περιφερική αρτηριακή νόσο βοηθήθηκαν από τις στατίνες.4

Η Ομάδα Ερευνητών για τη Αντιμετώπιση της Χοληστερόλης, με επικεφαλής τον καθηγητή Σερ Ρόρι Κόλινς στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ένας από τους ισχυρότερους υποστηρικτές της στατίνης, έχουν διαφορετική γνώμη. Μετά από ανασκόπηση 27 προηγούμενων δημοσιευμένων μελετών, η ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα φάρμακα σώζουν ζωές και ήταν "σαφώς ευεργετικά για τη μείωση των καρδιαγγειακών συμβάντων".5

Όμως όταν μια άλλη ομάδα ερευνητών εξέτασε τα ίδια δεδομένα, ανακάλυψαν ότι, ανεξάρτητα από το αν υπήρχαν ή όχι λιγότερες περιπτώσεις καρδιακών παθήσεων, οι ασθενείς δεν ζούσαν περισσότερο.6

Έλεγχος λίπους

Πώς μπορεί να συμβαίνει αυτό; Μια αιρετική πιθανότητα είναι ότι η LDL χοληστερόλη δεν προκαλεί καρδιακή νόσο, και έτσι η μείωση των επιπέδων της δεν μειώνει τις πιθανότητες εμφάνισης καρδιακού επεισοδίου. Η ιδέα αυτή έρχεται αντιμέτωπη με χρόνια έρευνας που άρχισαν το 1939 με την ανακάλυψη μιας συσχέτισης μεταξύ μιας γενετικής διαταραχής που αύξησε τα επίπεδα χοληστερόλης, που ονομάζεται υπερχοληστερολαιμία, και τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής.

Έρευνες από τη δεκαετία του 1950 συνέχισαν να δείχνουν μια συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων χοληστερόλης και της αθηροσκλήρωσης ή της σκλήρυνσης των αρτηριών, ένα από τα πρώιμα σημάδια της στεφανιαίας νόσου. Όμως, όπως επεσήμαναν ερευνητές από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Νέου Μεξικού, η συσχέτιση δεν είναι απαραίτητα αιτιώδης συνάφεια.7

Η έρευνα Framingham Heart Study - η οποία ερευνά τις καρδιακές παθήσεις και τις αιτίες της από τη δεκαετία του 1950 - διαπίστωσε ότι δεν υπήρχε σχεδόν καμία διαφορά στα επίπεδα ολικής χοληστερόλης των ανθρώπων με καρδιακή νόσο και άλλων που ήταν υγιείς.

Το 40% των υγιών ατόμων είχε επίπεδα χοληστερόλης περίπου 220mg/dL, ενώ παρόμοια επίπεδα παρατηρήθηκαν μόλις στο 32% των ατόμων με στεφανιαία καρδιακή νόσο - έτσι οι πιο υγιείς άνθρωποι είχαν πιο «υψηλά» επίπεδα χοληστερόλης από εκείνους που είχαν ήδη καρδιακές παθήσεις.8

Παρά τις ανωμαλίες αυτές, η έρευνα για τη μείωση της χοληστερόλης συνεχίστηκε και στις αρχές της δεκαετίας του ‘80 ο γιαπωνέζος ερευνητής Ακίρα Έντο απομόνωσε μια χημική ουσία που ονομάζεται λοβαστατίνη. Έγινε η βάση των τριών δραστικών φαρμάκων, Zocor, Lipitor και Crestor, και, από αυτά, το Lipitor έγινε το πιο κερδοφόρο φάρμακο στην ιστορία της ιατρικής.

Οι στατίνες προορίζονταν αρχικά ως «παράγοντες δευτερογενούς πρόληψης» - με άλλα λόγια, για τους ανθρώπους που έχουν ήδη καρδιακή νόσο - και για εκείνους με υπερχοληστερολαιμία, αλλά αυτό δεν είναι καθόλου εισπρακτική επιτυχία. Για το λόγο αυτό, ένα φάρμακο πρέπει να είναι «πρωταρχική πρόληψη», δηλαδή να προορίζεται για υγιείς ανθρώπους που θα μπορούσαν να διατρέχουν κίνδυνο στεφανιαίας καρδιακής νόσου, πιθανώς λόγω της ηλικίας τους, λόγω αυξημένου επίπεδου χοληστερόλης ή για διαβητικούς.

Το 2004, το Εθνικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Χοληστερίνης των ΗΠΑ μείωσε δραματικά το όριο αυτού που θεωρείται «υψηλή χοληστερόλη». Ξαφνικά εκατομμύρια υγιείς άνθρωποι έγιναν υποψήφιοι χρήστες στατίνης - αλλά ένα χρόνο αργότερα αποκαλύφθηκε ότι οκτώ από τα εννέα μέλη της ομάδας είχαν οικονομικούς δεσμούς με τους παρασκευαστές στατίνης.

Στατίνες για παιδιά

Παρά τη σύγκρουση συμφερόντων, αυτό ξεκίνησε την κυκλοφορία των φαρμάκων στατίνης. Η Ομάδα Ερευνητών για τη Αντιμετώπιση της Χοληστερόλης δημοσίευσε ανασκοπήσεις κλινικών δοκιμών που έλεγαν ότι υπήρχαν συντριπτικές αποδείξεις για τα οφέλη από τις στατίνες, ακόμη και υποστηρίζοντας ότι «όλοι άνω των 50 ετών πρέπει να πάρουν στατίνες, ανεξάρτητα από τα επίπεδα χοληστερόλης τους». 9

Αγκαλιάζοντας αυτή την επεκτατική διάθεση, ένας Αμερικανός καρδιολόγος υποστήριξε ότι τα φάρμακα αυτά θα πρέπει να χορηγούνται ως καρυκεύματα σε καταστήματα φαστ φουντ,10 ενώ η παρασκευάστρια εταιρεία Pfizer άρχισε να παράγει μασώμενη εκδοχή Lipitor για παιδιά.

Τελικά, η αποστολή της συγκεκριμένης ομάδας ερευνητών να συνταγογραφούνται στατίνες σε όλους άνω των 50 ετών έγινε κατοχυρώθηκε στις κατευθυντήριες γραμμές που έχουν τεθεί και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Το 2013, το Αμερικανικό Κολέγιο Καρδιολόγων και η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία εξέδωσαν κατευθυντήριες γραμμές που δηλώνουν ότι οποιοσδήποτε με κίνδυνο καρδιακής νόσου κατά 7,5% τα επόμενα 10 χρόνια - ουσιαστικά όλοι ηλικίας άνω των 50 ετών - θα πρέπει να αρχίσουν να παίρνουν το φάρμακο.

Την ίδια χρονιά, το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Άριστης Φροντίδας του Ηνωμένου Βασιλείου ανακοίνωσε ότι συνιστά το φάρμακο σε όσους εμφανίζουν 10% κίνδυνο.

Αργότερα αποκαλύφθηκε ότι 8 από τα 12 μέλη της επιτροπής του ινστιτούτου είχαν δεσμούς με τους κατασκευαστές στατίνης και ότι αυτή η πολιτική για τις στατίνες για όλους δεν βασιζόταν καθόλου σε αποδεικτικά στοιχεία.

Ακόμη και οι υπολογισμοί του κινδύνου ήταν λάθος. Οι ερευνητές προσδιόρισαν ότι από τους πέντε υπολογισμούς που χρησιμοποιούνται συνήθως για την αξιολόγηση του κινδύνου ενός ατόμου για καρδιαγγειακή ασθένεια, οι τέσσερις υπερεκτιμούν αυτόν τον κίνδυνο έως και 154%.11

Οι δύο πρόσφατες μελέτες που καταδεικνύουν ότι οι στατίνες μειώνουν τα επίπεδα της χοληστερόλης LDL μόλις στο μισό των ασθενών αποτελούν μέρος ενός νέου κύματος έρευνας που ξεκίνησε σιγά-σιγά από το 2005, έτος αιχμής για τις ιατρικές δοκιμές.

Από εκείνη τη χρονιά και μετά τα σκάνδαλα Vioxx και Celebrex, όταν «χάθηκαν» σημαντικά στοιχεία για τα θανατηφόρα αποτελέσματα των φαρμάκων, οι κανόνες για τον τρόπο με τον οποίο θα διεξάγεται η έρευνα, έγιναν αυστηρότεροι.

Πριν από το 2005, η έρευνες για τις στατίνες έδειχναν ότι οι στατίνες έσωζαν ζωές. Μετά το 2005, σχεδόν καμία μελέτη δεν κατέληγε στο ίδιο συμπέρασμα.

Τα ευρήματα των νέων μελετών είναι ισοδύναμα με την αεροπορικής βιομηχανίας που αποκαλύπτει ότι ένα από τα δύο αεροπλάνα θα συντριβεί. Ενώ αυτό θα ήταν το τέλος της αεροπορικής βιομηχανίας, μόνο ένας ανόητος θα μπορούσε να στοιχηματίσει ότι αυτή θα είναι η τύχη της κερδοφόρας βιομηχανίας στατίνης.

Στοιχεία από μελέτες

Το Compactin ήταν μία από τις πρώτες στατίνες που αναπτύχθηκαν στα ιαπωνικά εργαστήρια τη δεκαετία του 1970. Από τα πρώτα πειραματόζωα της νέας ουσίας ήταν μια 18χρονη γιαπωνέζα με σοβαρή οικογενειακή υπερχοληστερολαιμία, μια γενετική διαταραχή που αυξάνει τα επίπεδα της «κακής» LDL χοληστερόλης. Σταμάτησε το φάρμακο μετά από μόλις δύο εβδομάδες επειδή ανέπτυξε μυϊκή δυστροφία ή μυϊκή αδυναμία. Η μυϊκή της δύναμη επέστρεψε σχεδόν αμέσως μετά τη διακοπή της θεραπείας.

Όπως διαπίστωσε ο επικεφαλής ερευνητής Ακίρα Έντο: «Η χοληστερόλη είναι απαραίτητη για τη λειτουργία όλων των ανθρώπινων οργάνων.»12 Επομένως, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι τα φάρμακα που έχουν σχεδιαστεί για τη μείωση των επιπέδων χοληστερόλης είναι πιθανώς από τα λιγότερο ανεκτά, με τόσο σοβαρές παρενέργειες που οι άνθρωποι αναγκάζονται να σταματήσουν τη λήψη τους.

Περίπου το 75% των ηλικιωμένων που πήραν στατίνη για να αποτρέψουν τη στεφανιαία νόσο σταμάτησαν τη θεραπεία τους εντός των δύο πρώτων ετών σε μία μελέτη,13 ενώ ακόμη το 53% των ατόμων μικρότερης ηλικίας (μέση ηλικία 61 ετών) επίσης εγκατέλειψε τη θεραπεία.14

Η μεγαλύτερη έρευνα με στατίνες, που διενεργήθηκε από την National Lipid Association, ανακάλυψε ότι το 30% των ασθενών εμφάνισαν μυϊκό πόνο και αδυναμία - όπως και το πρώτο πειραματόζωο - και το 62% των πρώην χρηστών στατινών σταμάτησε να παίρνει τα φάρμακα λόγω παρενεργειών.15

Άλλοι υποστηρίζουν ότι οι στατίνες θα μπορούσαν να είναι υπεύθυνες για την άνοια και την απώλεια μνήμης στους ηλικιωμένους, επειδή η χοληστερόλη LDL είναι ένα σημαντικό λίπος για την υγιή λειτουργία του εγκεφάλου καθώς γερνάμε.

Μια μελέτη, η οποία πρόκειται να δημοσιευθεί στο ιατρικό περιοδικό Current Vascular Pharmacology, ανακάλυψε ότι το 49% των 556 ασθενών που λαμβάνει στατίνες υπέστη παρενέργειες που περιλάμβαναν διαταραχές ψυχικής υγείας και προβλήματα ύπνου και εγκεφαλικής λειτουργίας. Περίπου το 20% παρουσίασε νοητικές δυσκολίες και προβλήματα μνήμης.16


Πηγές

1 Heart, 2019 Apr 15. pii: heartjnl-2018-314253
2
J Manag Care Spec Pharm, 2019; 25: 544-54
3
Arch Intern Med, 2010; 170: 1024-31; Eur Heart J, 2011; 32: 1769-1818
4
Cochrane Database Syst Rev, 2007; 4:CD000123
5
Lancet, 2012; 380: 581-90
6
BMJ, 2013; 347: f6123
7
World J Cardiol, 2015; 7: 404-9
8
Ann Intern Med, 1979; 90: 85-91
9
Lancet, 2012; 380: 545-7
10
Am J Cardiol, 2010; 106: 587-92
11
Ann Intern Med, 2015; 162: 266-75
12 Proc Jpn Acad Ser B Phys Biol Sci, 2010; 86: 484-93
13 JAMA, 2002; 288: 462-7
14 Ann Intern Med, 2013; 158: 526-34
15 The USAGE Survey. www.statinusage.com
16 Express, May 13, 2019

Κατηγορία Inbox
Σελίδα 1 από 2