Το Holistic Life συνεχίζει για 23η χρονιά να παρουσιάζει άρθρα, έρευνες και θεματικές που γεφυρώνουν τη σύγχρονη επιστήμη με μια πιο ολιστική θεώρηση της υγείας και του ανθρώπου.

Κυκλοφόρησε το νέο τεύχος 133 του Holistic Life, ένα τεύχος αφιερωμένο στις πιο σύγχρονες εξελίξεις γύρω από τη διατροφή, το μικροβίωμα, τη λειτουργική ιατρική και τη συνολική ισορροπία σώματος και νου.

Στις σελίδες του νέου τεύχους, οι αναγνώστες θα βρουν εκτενή αφιερώματα για:
• τα «χαμένα» μικροθρεπτικά συστατικά και τον ρόλο τους στην υγεία,
• τη σύνδεση εντέρου – εγκεφάλου και το πώς επηρεάζει τη διάθεση, τη μνήμη και το brain fog στην εμμηνόπαυση,
• τη σχέση του μικροβιώματος με τον μεταβολισμό και την απώλεια βάρους,
• τη ρεσβερατρόλη και τις σύγχρονες έρευνες γύρω από τις αντιφλεγμονώδεις και νευροπροστατευτικές της ιδιότητες,
• βότανα για το ουροποιητικό
• τη λειτουργική ιατρική και τις νέες προσεγγίσεις στην πρόληψη και την ευεξία.

Παράλληλα, το τεύχος περιλαμβάνει ενδιαφέρουσες επιστημονικές αναφορές και ειδικά θέματα γύρω από:
• την υγεία του εντέρου,
• την ολιστική οδοντιατρική,
• την ανδρική υγεία και την εμμηνόπαυση,
• τις νεότερες έρευνες για τις παρενέργειες των εμβολίων COVID-19,
• τη σχέση παιδικού τραύματος και γαστρεντερικών διαταραχών,
• καθώς και σύγχρονες φυσικές και συμπληρωματικές θεραπευτικές προσεγγίσεις.

Ξεχωρίζει επίσης το Special Report του τεύχους με τίτλο «Τα χαμένα θρεπτικά συστατικά», ένα εκτενές αφιέρωμα γύρω από τη χολίνη, την ταυρίνη και τη γλυκίνη, ουσίες που, αν και σπάνια συζητούνται, φαίνεται να επηρεάζουν καθοριστικά τη λειτουργία του εγκεφάλου, του ήπατος, του μεταβολισμού και της υγιούς γήρανσης.

Το νέο τεύχος 133 κυκλοφορεί δωρεάν σε επιλεγμένα σημεία διανομής σε όλη την Ελλάδα και είναι διαθέσιμο και μέσω του: Holistic Life

Τα τσάγια περιέχουν κατεχίνες, φυσικές πολυφαινολικές ενώσεις που ενισχύουν τα οστά καθώς μεγαλώνουμε και μειώνουν τον κίνδυνο καταγμάτων και οστεοπόρωσης.
Οι γυναίκες που πίνουν άφθονο τσάι καθημερινά έχουν ισχυρότερα οστά, αλλά η υγεία των οστών επιδεινώνεται σε γυναίκες που καταναλώνουν περισσότερα από πέντε φλιτζάνια καφέ την ημέρα.
Ερευνητές από το Flinders University στην Αυστραλία παρακολούθησαν την οστική υγεία σχεδόν 10.000 γυναικών ηλικίας 65 ετών και άνω, προκειμένου να διαπιστώσουν εάν το τσάι ή ο καφές επηρεάζουν την οστική πυκνότητα, η οποία μπορεί να μειωθεί μετά την εμμηνόπαυση. Η οστεοπόρωση επηρεάζει μία στις τρεις γυναίκες άνω των 50 ετών και μπορεί να οδηγήσει σε εύκολα κατάγματα.
Οι τακτικές καταναλώτριες τσαγιού παρουσίασαν ελαφρώς βελτιωμένη οστική πυκνότητα, κάτι που δεν παρατηρήθηκε σε όσες έπιναν μερικά φλιτζάνια καφέ - ενώ η κατάσταση επιδεινώθηκε σε όσες κατανάλωναν πέντε ή περισσότερα φλιτζάνια καφέ. Η απώλεια οστικής μάζας ήταν ακόμη πιο έντονη όταν οι γυναίκες κατανάλωναν επίσης μεγαλύτερες από τον μέσο όρο ποσότητες αλκοόλ.
Ωστόσο, αν και το τσάι είχε μια μικρή θετική επίδραση στην υγεία των οστών, η λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης D είναι πολύ σημαντικότερη, προσθέτουν οι ερευνητές.

Nutrients, 2025; 17 (23): 3660; doi:10.3390/nu17233660

Η ορμονική θεραπεία κατά την εμμηνόπαυση σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας και νόσου Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με μεγάλη έρευνα που δημοσιεύεται στο περιοδικό «The BMJ».

Η ορμονική θεραπεία χρησιμοποιείται για την ανακούφιση κοινών συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης, όπως οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις. Μελέτες παρατήρησης έχουν δείξει στο παρελθόν ότι η μακροχρόνια χρήση ορμονοθεραπείας κατά την εμμηνόπαυση σχετίζεται με την ανάπτυξη άνοιας, ωστόσο δεν ήταν γνωστή η επίδραση της βραχυπρόθεσμης χρήσης της θεραπείας και των διαφορετικών σχημάτων θεραπείας στην εμφάνιση άνοιας. Ερευνητές από τη Δανία αξιολόγησαν τη σχέση μεταξύ της χρήσης συνδυασμένης θεραπείας με οιστρογόνα και προγεσταγόνα και της ανάπτυξης άνοιας ανάλογα με τον τύπο της ορμονικής θεραπείας, τη διάρκεια χρήσης και την ηλικία κατά τη χρήση.
Η έρευνα έγινε σε δεδομένα εθνικού μητρώου της περιόδου 2000-2018 για γυναίκες της Δανίας ηλικίας 50-60 ετών χωρίς ιστορικό άνοιας και χωρίς υποκείμενη αιτία που να τις εμποδίζει να κάνουν χρήση ορμονικής θεραπείας κατά την εμμηνόπαυση. Παράγοντες, όπως η εκπαίδευση, το εισόδημα, η υπέρταση, ο διαβήτης και οι παθήσεις του θυρεοειδή, λήφθηκαν επίσης υπόψη. Εντοπίστηκαν 5.589 περιπτώσεις άνοιας. Η μέση ηλικία κατά τη διάγνωση ήταν τα 70 έτη. Πριν από τη διάγνωση το 32% των περιπτώσεων είχε λάβει θεραπεία με οιστρογόνα-προγεστερόνη από τη μέση ηλικία των 53 ετών. Η μέση διάρκεια χρήσης της θεραπείας ήταν 3,8 έτη.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι σε σύγκριση με τα άτομα που δεν είχαν λάβει ποτέ τη θεραπεία, εκείνα που είχαν λάβει θεραπεία με οιστρογόνα-προγεστερόνη είχαν 24% αυξημένο ποσοστό εμφάνισης άνοιας και νόσου Αλτσχάιμερ, ακόμη και οι γυναίκες που έλα - βαν θεραπεία σε ηλικία 55 ετών ή νεότερες. Η αύξηση στην εμφάνιση άνοιας παρατηρήθηκε ακόμη και σε βραχυχρόνιους χρήστες. Τα ποσοστά ήταν υψηλότερα με τη μεγαλύτερη διάρκεια χρήσης, κυμαινόμενα από 21% για ένα έτος ή λιγότερο έως και 74% για περισσότερα από 12 έτη χρήσης. Το αυξη - μένο ποσοστό άνοιας ήταν παρόμοιο για τα συνεχή (καθημερινά) και τα κυκλικά (για 10- 14 ημέρες κάθε μήνα) θεραπευτικά σχήματα. Αντίθετα, η θεραπεία μόνο με προγεστερόνη και μόνο με κολπικά οιστρογόνα δεν συσχετίστηκε με την ανάπτυξη άνοιας. Οι ερευνητές ζητούν να γίνουν περαιτέρω μελέτες για να διερευνηθεί εάν η συσχέτιση αυτή παραπέμπει σε αιτιώδη σχέση μεταξύ της ορμονοθεραπείας και του κινδύνου άνοιας. Όπως σημειώνουν «απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να προσδιοριστεί εάν αυτά τα ευρήματα αντιπροσωπεύουν μια πραγματική επίδραση της ορμονοθεραπείας για την εμμηνόπαυση στον κίνδυνο άνοιας ή εάν αντανακλούν μια υποκείμενη προδιάθεση στις γυναίκες που χρειάζονται αυτές τις θεραπείες».

Η έρευνα: Menopausal hormone therapy and dementia: nationwide, nested case-control study

Ενώ η εμμηνόπαυση είναι μια φυσική αλλαγή που σηματοδοτεί το τέλος της αναπαραγωγικής φάσης μιας γυναίκας, για ορισμένες γυναίκες, η αλλαγή αυτή φέρνει συμπτώματα που μπορεί να δυσκολεύουν πολύ τη ζωή τους. Ξαφνικές εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις, αϋπνία, κόπωση και μειωμένη πνευματική διαύγεια κατακλύζουν τις γυναίκες, και ενώ πολλές μπορούν να διαχειριστούν αυτές τις αλλαγές, άλλες βιώνουν συμπτώματα τόσο έντονα που διαταράσσουν την εργασία και τις καθημερινές τους δραστηριότητες (1). Μερικές φορές, αυτά τα συμπτώματα μπορεί να δημιουργήσουν ένα ντόμινο που τελικά υπονομεύει την εμπιστοσύνη της γυναίκας στον εαυτό της. Για παράδειγμα, ενώ οι νυχτερινές εφιδρώσεις και η αϋπνία μπορεί συχνά να οδηγήσουν σε έλλειψη ύπνου που μπορεί να προκαλέσει κατάθλιψη, οι εξάψεις κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να προκαλέσουν αμηχανία και άγχος, ενώ τα προβλήματα μνήμης μπορεί να οδηγήσουν σε περαιτέρω αποδιοργάνωση της ζωής. Έτσι, η εμμηνόπαυση δημιουργεί μία δύσκολη κατάσταση σε πολλές γυναίκες, οι οποίες επιθυμούν να μάθουν με ποιον τρόπο μπορούν να διαχειριστούν τα συμπτώματά τους.  

Ενώ σε πολλές γυναίκες συνταγογραφείται θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (Hormone Replacement Therapy) ως θεραπεία πρώτης γραμμής, αντενδείκνυται για ορισμένες γυναίκες και συχνά αποφεύγεται λόγω ανησυχιών για αυξημένο κίνδυνο καρκίνου και καρδιακών παθήσεων (2). Αν και ο κίνδυνος αυτός μπορεί να είναι ελάχιστος όταν χρησιμοποιείται ως θεραπεία για τη διαχείριση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης βραχυπρόθεσμα, η ανησυχία είναι αρκετά διαδεδομένη ώστε πολλές γυναίκες να την αποφεύγουν, επιλέγοντας αντ' αυτού μη φαρμακευτικές ή μη ορμονικές λύσεις (3). Η παρούσα ανασκόπηση εξετάζει ορισμένες από τις φυσικές και βοτανικές επιλογές που μπορεί να είναι χρήσιμες για την ανακούφιση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης.

Παράγοντες του τρόπου ζωής

Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής και στη διατροφή μπορούν να βελτιώσουν τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης (4). Σε αυτή τη φάση της ζωής, είναι ωφέλιμη η ελαχιστοποίηση της καφεΐνης και του αλκοόλ, η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους και η αποφυγή του καπνίσματος (5). Οι γυναίκες θα πρέπει να παροτρύνονται να κάνουν τουλάχιστον 150 λεπτά άσκησης μέτριας έντασης την εβδομάδα. Δύο συνεδρίες προπόνησης με αντιστάσεις μπορεί να προσφέρουν πρόσθετο όφελος. Στις γυναίκες που είναι σωματικά δραστήριες, παρατηρείται βελτίωση της μεταβολικής λειτουργίας, της ισορροπίας, της μυϊκής δύναμης, της γνωστικής λειτουργίας και της ποιότητας ζωής. Επιπλέον, τα καρδιαγγειακά επεισόδια, ο καρκίνος του μαστού και του παχέος εντέρου, τα εγκεφαλικά επεισόδια και τα κατάγματα είναι λιγότερο συχνά.

Υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις ότι ο διαλογισμός, η χαλάρωση, η ελεγχόμενη αναπνοή, η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία και η εκπαίδευση ενσυνειδητότητας θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη μείωση των εξάψεων (6). Πρόσφατες μετα-αναλύσεις έχουν επίσης δείξει ότι ο βελονισμός μπορεί να είναι ευεργετικός για τα αγγειοκινητικά συμπτώματα. Πολλές γυναίκες βρίσκουν χρήσιμες αυτές τις επιλογές, ενώ η Βρετανική Εταιρεία Εμμηνόπαυσης συμβουλεύει να λαμβάνονται μέτρα για τον τρόπο ζωής ώστε να υποστηριχθεί η ομαλή μετάβαση στην εμμηνόπαυση (7).

Βοτανικές επιλογές

Το Bacopa monnieri (L.) χρησιμοποιείται για περισσότερα από 3000 χρόνια ως ινδικό αγιουρβεδικό φάρμακο για τη βελτίωση της μνήμης, την αύξηση της εγκεφαλικής λειτουργίας ή την προώθηση της μακροζωίας και έχει ευεργετικές επιδράσεις στη γνωστική απόδοση (8). Μια πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση έδειξε ότι το Bacopa monnieri ενίσχυσε την ανάκληση πληροφοριών από τη μνήμη και ως εκ τούτου θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως ενισχυτικό της μνήμης. Έδειξε επίσης ότι το εκχύλισμα Bacopa monnieri μπορεί να βελτιώσει τη γνωστική απόδοση, ιδίως την ταχύτητα της προσοχής, μειώνοντας το χρόνο αντίδρασης (9).

Τα μύρτιλλα είναι πλούσια σε πολυφαινόλες που θεωρούνται ευεργετικές για τη γνωστική απόδοση και τη διάθεση. Μια συστηματική ανασκόπηση αξιολόγησε τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές που διερεύνησαν αυτές τις επιδράσεις σε παιδιά και ενήλικες (10). Οκτώ μελέτες ανέφεραν ότι η κατανάλωση ή η συμπληρωματική χορήγηση μύρτιλλων σε διάφορες δόσεις και χρονικές περιόδους βελτίωσαν τη γνωστική απόδοση, ιδίως τη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη μνήμη και τη χωρική μνήμη. Όσον αφορά στη διάθεση, μελέτη ανέφερε σημαντική βελτίωση μεταξύ των ομάδων που το χρησιμοποιούσαν.

Το Dong Quai αποκαλείται "γυναικείο τζίνσενγκ" και είναι κυρίως γνωστό για τη χρήση του στη θεραπεία ενός μεγάλου αριθμού γυναικολογικών παθήσεων που γενικά δεν αντιμετωπίζονται εύκολα με συμβατικές θεραπείες (11). Το Dong Quai είναι γνωστό στην παραδοσιακή ιατρική ως ενισχυτικό της μνήμης, με ερευνητικά στοιχεία για διάφορους μηχανισμούς που διέπουν τη νευροπροστατευτική του ικανότητα, γεγονός που δείχνει τη δυνατότητά του ως πολυλειτουργικό νευροπροστατευτικό.

Η Rhodiola rosea L. και τα συστατικά της χρησιμοποιούνται για την αναπλήρωση της ζωτικής ενέργειας, την ενεργοποίηση της κυκλοφορίας του αίματος, το ξεμπλοκάρισμα των αιμοφόρων αγγείων και την ενίσχυση της νοητικής λειτουργίας στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική. Σύγχρονες φαρμακολογικές μελέτες δείχνουν ότι τα εκχυλίσματά της μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα των νευροδιαβιβαστών, τη δραστηριότητα του κεντρικού νευρικού συστήματος και την καρδιαγγειακή λειτουργία (12). Πρόσφατες μελέτες ανέφεραν ότι η λήψη του R. rosea L. μπορεί να βελτιώσει τη γνωστική λειτουργία, να μειώσει την πνευματική κόπωση, να ασκήσει αντιοξειδωτικές και νευροπροστατευτικές επιδράσεις, να αυξήσει την απόδοση αντοχής και να ανακουφίσει από ανεπιθύμητα συμπτώματα που σχετίζονται με έντονο σωματικό και ψυχολογικό στρες (13).

Το δεντρολίβανο ασκεί την αντιοξειδωτική του δράση μέσω διαφόρων μεταβολικών οδών. Είναι ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό, ικανό να αποτρέπει την υπεροξείδωση των λιπιδίων, μια καταστροφική διαδικασία που προκαλείται από το οξειδωτικό στρες. Το δεντρολίβανο φαίνεται να ενισχύει τις ντοπαμινεργικές, σεροτονινεργικές, νοραδρενεργικές και χολινεργικές λειτουργίες στον εγκέφαλο, εξηγώντας ενδεχομένως τις αντικαταθλιπτικές του επιδράσεις (14). Αυξάνοντας τα ολικά επίπεδα χολίνης στον εγκέφαλο, το δεντρολίβανο θα μπορούσε να μετριάσει την απώλεια μνήμης, το άγχος και την κατάθλιψη. 

Το φασκόμηλο βελτιώνει όχι μόνο τα αγγειοκινητικά συμπτώματα αλλά ταυτόχρονα ασκεί θετική επίδραση στα ψυχολογικά συμπτώματα, αντιμετωπίζοντας έτσι ένα ευρύ φάσμα εμμηνοπαυσιακών ενοχλήσεων. Έδειξε σαφή αποτελεσματικότητα σε γυναίκες που βιώνουν μια τυπική εμμηνόπαυση που συνδέεται με συμπτώματα που διαρκούν έως και 5 χρόνια μετά την τελευταία έμμηνο ρύση (15). Με τις εξάψεις και τα προβλήματα ύπνου να αποτελούν τις πιο διαδεδομένες ανησυχίες στην εμμηνόπαυση, η επίδραση του φασκόμηλου έδειξε βελτίωση της ποιότητας του ύπνου και των ψυχοσωματικών προβλημάτων (16).

Η λήψη εκχυλίσματος καρπών Schisandra φαίνεται να βελτιώνει τη συγκέντρωση. Άλλα κλινικά στοιχεία δείχνουν ότι η λήψη μιας εφάπαξ δόσης ενός συνδυασμού rhodiola με schisandra, βελτιώνει την προσοχή, καθώς και την ταχύτητα και την ακρίβεια, σε γνωστικές λειτουργίες που εκτελούνται από γυναίκες σε στρεσογόνες καταστάσεις σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Μια μικρή κλινική δοκιμή δείχνει ότι η καθημερινή λήψη εκχυλίσματος schisandra για 6 εβδομάδες βελτιώνει τις εξάψεις και άλλα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο σε υγιείς γυναίκες με μέτρια ή σοβαρά συμπτώματα εμμηνόπαυσης (17).

Shatavari σημαίνει "που αποκτά 100 συζύγους ή σημαντικά πολλούς". Μπορεί επίσης να αποδοθεί ως "100 σύζυγοι", υποδηλώνοντας την ικανότητά του να παρατείνει τη γονιμότητα και την αντοχή. Το βότανο Shatavari συνιστάται τόσο ως τυπικό τονωτικό όσο και ως γυναικείο αναπαραγωγικό τονωτικό. Στην Αγιουρβέδα, αυτό το φυτό αποκαλείται ως η "βασίλισσα των βοτάνων", καθώς ενθαρρύνει τον έρωτα και το πάθος. Είναι το σημαντικότερο αγιουρβεδικό φάρμακο αναζωογόνησης για τις γυναίκες. Το Shatavari μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά για τη διόρθωση της ορμονικής ανισορροπίας λόγω των φυτοοιστρογονικών ιδιοτήτων του (18). Τα φυτοοιστρογόνα του shatavari θα μπορούσαν να ρυθμίσουν τον οιστρικό ή ωοθηκικό κύκλο και να μειώσουν τα δυσμενή συμπτώματα της εμμηνόπαυσης.

Επιδημιολογικές έρευνες έχουν διερευνήσει τη σχέση μεταξύ της κατανάλωσης σόγιας και της μείωσης των αγγειοκινητικών συμπτωμάτων. Οι ισοφλαβόνες σόγιας μπορούν να ασκήσουν δράσεις παρόμοιες με τα οιστρογόνα και έτσι να ανακουφίσουν το μετεμμηνοπαυσιακό σύνδρομο (19,20). Έχει βρεθεί ότι οι ισοφλαβόνες μειώνουν την οστική απώλεια στη σπονδυλική στήλη, βελτιώνουν την υπέρταση και ενισχύουν τη ρύθμιση του γλυκαιμικού δείκτη.(21) Τρεις μελέτες διαπίστωσαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ του εικονικού φαρμάκου και των ισοφλαβονών σόγιας με μείωση της δυσπαρευνίας κατά 62% και ανακούφιση των σεξουαλικών συμπτωμάτων κατά 40% σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Σε δύο μελέτες, η κολπική ξηρότητα ήταν χαμηλότερη στις ασθενείς που έλαβαν θεραπεία με σόγια, σε σύγκριση με εκείνη στις ομάδες ελέγχου (22).

Μια πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση για το πράσινο τσάι διαπίστωσε ότι η κατεχίνη του πράσινου τσαγιού, επιγαλλοκατεχίνη-3-γαλλική (EGCG), εμφανίζει νευροπροστατευτική δράση και επηρεάζει τη διάθεση, αλλά κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα εξαγόμενα δεδομένα δείχνουν ότι οι διάφορες βελτιώσεις στις γνωστικές ικανότητες που συνδέονται με την κατανάλωση πράσινου τσαγιού δεν είναι συνέπεια ενός μόνο συστατικού (23).

Η σπιρουλίνα είναι ένα σημαντικό αντιοξειδωτικό, με το συστατικό της την φυκοκυανοβιλίνη (PCB) να λειτουργεί ως ισχυρός αναστολέας της οξειδάσης NADPH, του ενζυμικού συμπλέγματος που αποτελεί την κύρια πηγή παθολογικού οξειδωτικού στρες σε ένα ευρύ φάσμα διαταραχών της υγείας. Η από του στόματος λήψη ολόκληρης Spirulina έχει νευροπροστατευτική επίδραση - μια παρατήρηση που δείχνει ότι το PCB μπορεί να διαπεράσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό (24).

Το Tulsi (Ocimum sanctum L.) στην Αγιουρβεδική παράδοση αναφέρεται συχνά ως "Λύση της Ζωής" για τις επιδιορθωτικές του δυνάμεις και είναι γνωστό ότι θεραπεύει ένα ευρύ φάσμα βασικών καταστάσεων που επηρεάζουν την ευεξία. Οι πολυφαινόλες που υπάρχουν στο Tulsi δρουν ως ισχυρά αντιοξειδωτικά και ασκούν αντιφλεγμονώδεις δράσεις. Το Tulsi έχει επίσης προσαρμοστικές ιδιότητες που μπορούν να ελέγξουν τις συχνές εναλλαγές της διάθεσης, να προσφέρουν ψυχική γαλήνη και διαύγεια και να μειώσουν το στρες (25). Άλλες μελέτες δείχνουν ότι το φυτό έχει σημαντική επίδραση στο κεντρικό νευρικό σύστημα επιφέροντας αντι-στρές και αγχολυτική δράση που σχετίζεται με το GABA.

Βιβλιογραφικές αναφορές

1. Menopause. 2019 Jul 1;26(7):758-64.
2. Climacteric. 2021 Jan 2;24(1):3-10.
3. Obstetrics and Gynecology Clinics46.3 (2019): 501-514.
4. Nutrients. 2021 Jun 23;13(7):2149.
5. Menopause. 2015 Dec 1;22(12):1351-8.
6. Journal of evidence-based integrative medicine. 2019 Mar 12;24:2515690X19829380.
7. Post Reproductive Health. 2021 Mar;27(1):10-8.
8. Indian Journal Of Agricultural Research. 2016;50(1):1-7.
9. The Journal of Alternative and Complementary Medicine. 2012 Jul 1;18(7):647-52.

• Brain, behavior, and immunity. 2020 Mar 1;85:96-105.
• Chinese Journal of Natural Medicines. 2013 Nov 1;11(6):577-87.
• Frontiers in Pharmacology. 2018:1415.
• Phytotherapy research. 2015 Dec;29(12):1934-9.
• Biomed J Sci Tech Res. 2017;1(4):1-6.
• Advances in therapy. 2011 Jun;28:490-500.
• Phytomedicine. 2010 Jun 1;17(7):494-9.
• Climacteric. 2016 Nov 1;19(6):574-80.
• Asparagus racemosus (Shatavari): a versatile female tonic. health. 2010;3(4):5-6.
• British journal of clinical pharmacology. 2015 Apr;79(4):593-604.
• Menopause. 2015 Feb 1;22(2):198-206.
• Journal of Clinical Medicine. 2018 Sep 21;7(10):297.
• Journal of Obstetrics and Gynaecology. 2016 Feb 17;36(2):160-71.
• Nutrients. 2019 Feb 23;11(2):474.
• Nutrients. 2022 Feb 5;14(3):676.
• Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine. 2017 Mar 16;2017.
  

  ---

  
  Ο Mike Wakeman είναι φαρμακοποιός και ειδικός υγείας με 30 χρόνια εμπειρίας στη βιομηχανία φυσικών προϊόντων. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στη φαρμακευτική ανάλυση, τη διατροφική ιατρική και την κλινική ογκολογία. Είναι τακτικός συνεργάτης σε περιοδικά υγείας τόσο για καταναλωτές όσο και για ειδικούς. Το 2009, η έρευνά του σχετικά με τα οφέλη για την υγεία των φυσικών προϊόντων επιλέχθηκε για την προώθηση του ετήσιου επιστημονικού συνεδρίου της Βασιλικής Φαρμακευτικής Εταιρείας της Μεγάλης Βρετανίας. Είναι συνεργάτης του Royal College of Medicine και του Guild of Health Writers.