Η αντίσταση στα αντιβιοτικά προκαλείται όταν τα βακτήρια αλλάζουν προκειμένου να προστατευτούν από αυτά.

Οι οικογενειακοί ιατροί στο Ηνωμένο Βασίλειο δέχονται σε ετήσια βάση περισσότερα από 300 εκατομμύρια επισκέψεις ασθενών και τουλάχιστον το ένα τέταρτο από αυτές αφορούν παιδιά. Σχεδόν τα δύο τρίτα αυτών των επισκέψεων έχουν σαν κύρια αιτία τους το βήχα, το πονόλαιμο ή ωταλγίες - ασθένειες που συνήθως εκδηλώνονται σε μικρά παιδιά.

Οι γιατροί και οι νοσηλευτές ομαδοποιούν αυτούς τους τύπους ασθενειών ως «οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος». Θεωρούνται ότι είναι «αυτό-περιοριζόμενες», που σημαίνει ότι τα αντιβιοτικά έχουν ελάχιστο ή καθόλου όφελος και ότι η ασθένεια θα εξαλειφθεί εγκαίρως. Ωστόσο, στο 30% αυτών των ιατρικών επισκέψεων συνταγογραφούνται αντιβιοτικά, χωρίς ουσιαστικό λόγο. Αυτό κατ’ εκτίμηση ισοδυναμεί με 13 εκατομμύρια περιττές συνταγογραφήσεις αντιβιοτικών! Το φαινόμενο αυτό δεν χαρακτηρίζει μόνο τη σπατάλη που γίνεται, αλλά έχει και τις ανεπιθύμητες συνέπειες για την υγεία του παιδιού.

Πράγματι, σε μια νέα μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε πάνω από 250.000 παιδιά στο Ηνωμένο Βασίλειο, διαπιστώθηκε ότι τα παιδιά προσχολικής ηλικίας που είχαν πάρει δύο ή περισσότερους κύκλους αντιβιοτικών για οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος κατά το προηγούμενο έτος, είχαν περίπου 30% περισσότερες πιθανότητες να μην ανταποκριθούν στη μετέπειτα θεραπεία (συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης για παραπομπή και εισαγωγή στο νοσοκομείο) σε σύγκριση με τα παιδιά που δεν είχαν πάρει αντιβιοτικά. Η μελέτη αυτή αποκλείει ειδικά τα παιδιά με μακροχρόνια προβλήματα υγείας, πράγμα που θα τα καθιστούσε πιο επιρρεπή σε λοιμώξεις.

Το θέμα της αντίστασης

Είναι γνωστό ότι η άσκοπη χρήση αντιβιοτικών κάνει τα βακτήρια να αλλάζουν και μπορεί να οδηγήσει σε ανάπτυξη αντοχής στα αντιβιοτικά. Αλλά οι άνθρωποι τείνουν να πιστεύουν ότι η αντίσταση εμφανίζεται μόνο σε όσους χρησιμοποιούν αντιβιοτικά πολύ συχνά, για πάρα πολύ καιρό, ή σε εκείνους τους ασθενείς που πάσχουν από άλλες παθήσεις που τους κάνουν να είναι πιο επιρρεπείς. Αυτό όμως δεν ισχύει.

Η λήψη οποιουδήποτε αντιβιοτικού (είτε είναι κατάλληλο είτε όχι) καθιστά πιθανότερη την ανάπτυξη αντοχής στα αντιβιοτικά. Όπως δείχνει η έρευνα, ακόμη και η σχετικά χαμηλή χρήση αντιβιοτικών έχει πιθανές επιπτώσεις στην υγεία και μεταφέρει στο σπίτι την επίδραση της περιττής χρήσης αντιβιοτικών στα παιδιά. Όταν πολλά παιδιά προσχολικής ηλικίας παρουσιάζουν συχνά αρκετά επεισόδια ασθένειας που ενδεχομένως θα οδηγήσουν στη λήψη αντιβιοτικών, καθιστά τα ευρήματα ακόμα πιο σημαντικά.

Σε αυτό το στάδιο, είναι αδύνατο να πούμε με βεβαιότητα ποιοι είναι οι βασικοί λόγοι που οδηγούν τα παιδιά που έχουν πάρει περισσότερα αντιβιοτικά να έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να μην ανταποκριθούν σε μεταγενέστερες θεραπείες.

Θα μπορούσε, για παράδειγμα, να οφείλεται στην εμφάνιση ανθεκτικών βακτηρίων. Θα μπορούσε επίσης να οφείλεται στην αποδιοργάνωση του εύθραυστου μικροβιώματος του εντέρου στα μικρά παιδιά. Μπορεί επίσης να σχετίζεται με τις προσδοκίες των γονέων για περαιτέρω αγωγή και με το γεγονός ότι δεν γνωρίζουν τον περιορισμένο ρόλο που έχουν τα αντιβιοτικά στις περισσότερες παιδικές ασθένειες. Πράγματι, είναι φυσιολογικό ο «παιδικός» βήχας να διαρκεί περισσότερο από όσο νομίζουμε – (τα μισά παιδιά είχαν βήχα για 10 ημέρες και ένα στα δέκα για 25 ημέρες).

Μακροπρόθεσμες αλλαγές

Φυσικά, οι θεράποντες ιατροί θέλουν να παρέχουν την καλύτερη δυνατή φροντίδα για τους ασθενείς τους. Όμως έρχονται αντιμέτωποι με την απόφαση αν θα πρέπει να συνταγογραφήσουν ένα αντιβιοτικό – προσπαθώντας έτσι να μειώσουν τον άμεσο κίνδυνο για ένα άτομο – ή να μην συνταγογραφήσουν αντιβιοτικά προκειμένου να μειώσουν τον γενικό κίνδυνο.

Η απόφαση αυτή δεν είναι πάντα τόσο απλή υπόθεση. Ειδικά όταν οι κλινικοί ιατροί συχνά σφάλουν, συνταγογραφώντας με αβεβαιότητα. Αλλά η μελέτη δείχνει ότι τα παιδιά που λαμβάνουν μεγαλύτερο αριθμό αντιβιοτικών, είναι πιο πιθανό να επισκεφτούν ξανά το γιατρό μέσα σε μια περίοδο 14 ημερών – πράγμα που από αβλεψία θα αυξήσει το φόρτο εργασίας των γιατρών και των νοσηλευτών.

Δεδομένου ότι τα συμπεράσματα δείχνουν ότι ακόμη και η ελάχιστη χρήση αντιβιοτικών έχει βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία των παιδιών, είναι σαφές ότι όσο λιγότεροι ιατροί συνταγογραφούν αντιβιοτικά σε τέτοιες περιπτώσεις, τόσο το καλύτερο. Αλλά αυτό δεν ισχύει μόνο για τους γιατρούς και τους νοσηλευτές, ισχύει επίσης και για τους γονείς που πρέπει να γίνουν ρεαλιστές σε ό,τι αφορά την διάρκεια της ασθένειας του παιδιού τους.

Πηγές: The Lancet, Oxford Academic, British Journal of General Practice, The bmj, The Conversation.

Η κακή χρήση των αντιβιοτικών έχει ήδη οδηγήσει στην εμφάνιση ενός τεράστιου αριθμού ανθεκτικών στα αντιβιοτικά βακτηρίων που θα μπορούσαν ενδεχομένως να απειλήσουν τη μελλοντική υγεία του ανθρώπινου είδους. Και αν αυτό δεν ήταν αρκετά κακό, μια νέα μελέτη στο περιοδικό Cell Reports αποκαλύπτει ότι η λανθασμένη χρήση αντιβιοτικών για τη θεραπεία της γρίπης θα μπορούσε να κάνει την ασθένεια έως και τρεις φορές πιο θανατηφόρα, απενεργοποιώντας την πρώτη γραμμή άμυνας του οργανισμού έναντι του ιού.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα βακτήρια στο έντερό μας είναι στην πραγματικότητα τα πρώτα που ανταποκρίνονται σε έναν εισβάλλοντα ιό της γρίπης και προσπαθούν να καταστρέψουν τα ανεπιθύμητα παθογόνα πολύ καιρό πριν κινητοποιηθούν τα ανοσιακά μας κύτταρα. Παρόλα αυτά, καθώς τα αντιβιοτικά διαταράζουν τις μικροβιοκοινότητες του εντέρου, αυτοί οι μικροσκοπικοί υπερασπιστές μας δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τον ιό.

Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, χρειάζονται δύο ημέρες ώστε το ανοσοποιητικό σύστημα να ανιχνεύσει την παρουσία του ιού της γρίπης και να αρχίσει να επιστρατεύει λευκά αιμοσφαίρια για να καταδιώξουν και να τα καταστρέψουν τον ιό. Κατά τη διάρκεια αυτής της χρονικής περιόδου, ο ιός κρύβεται στους πνεύμονες, όπου πολλαπλασιάζεται.

Ωστόσο, τα βακτήρια στο έντερο χρησιμοποιούν έναν τύπο σηματοδότησης που ονομάζεται σηματοδότηση ιντερφερόνης τύπου 1 για να ενεργοποιήσουν ένα αντιικό γονίδιο στα κύτταρα που καλύπτουν τους πνεύμονες, προκαλώντας τους να απελευθερώσουν μια πρωτεΐνη που σταματάει τον ιό της γρίπης από το να μπορεί να πολλαπλασιαστεί τόσο γρήγορα. Αυτό εξασφαλίζει ότι ο ιός της γρίπης παραμένει σε ένα διαχειρίσιμο μέγεθος ώστε τα ανοσιακά κύτταρα του σώματος να τον νικήσουν όταν τελικά ενταχθούν στον αγώνα δύο ημέρες αργότερα.

Οι ερευνητές, από το Ινστιτούτο Francis Crick στο Λονδίνο, έδωσαν σε ποντίκια μια σειρά αντιβιοτικών πριν τα μολύνουν με τον ιό της γρίπης. Μετά από δύο ημέρες, αυτά τα ποντίκια βρέθηκαν να έχουν πέντε φορές περισσότερους ιούς στους πνεύμονές τους από μια άλλη ομάδα ποντικών που δεν είχαν λάβει αντιβιοτικά, εξαιτίας της διαφοράς στην υγεία των βακτηρίων του εντέρου τους. Ως συνέπεια, μόνο το ένα τρίτο των ποντικών που έλαβαν αντιβιοτικό επέζησαν από τη γρίπη, σε σύγκριση με το 80% αυτών που δεν είχαν υποβληθεί σε θεραπεία.

Όταν οι ερευνητές αποκατέστησαν αργότερα τα βακτήρια του εντέρου των ποντικών που είχαν λάβει αντιβιοτικά, διαπίστωσαν ότι αυτό αποκατέστησε την ικανότητά τους να σταματούν τον πολλαπλασιασμό του ιού στους πνεύμονες κατά τις δύο πρώτες ημέρες της μόλυνσης και να ενισχύουν τις πιθανότητες ανάκαμψης από την ασθένεια.

Σχολιάζοντας αυτά τα ευρήματα, ο συγγραφέας της μελέτης Andreas Wack δήλωσε σε συνέντευξή του ότι «τα αντιβιοτικά μπορούν να εξαλείψουν την αρχική αντίδραση στη γρίπη προσθέτοντας περαιτέρω στοιχεία ότι δεν πρέπει να λαμβάνονται ή να συνταγογραφούνται χωρίς σοβαρό λόγο».

Πηγή: Cell Reports, Independent, Medical news today, RTE

Η λήψη αντιβιοτικών τον μήνα πριν από την έναρξη της ανοσοθεραπείας μειώνει δραματικά τις πιθανότητες επιβίωσης του ασθενούς με καρκίνο, σύμφωνα με μια μικρή αλλά πρωτοποριακή μελέτη.

Οι επιστήμονες στο Imperial College του Λονδίνου πιστεύουν ότι τα αντιβιοτικά καταστρέφουν τα βακτήρια στο έντερο, γεγονός που αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα. Αυτό φαίνεται να καθιστά λιγότερο πιθανό τα ανοσοθεραπευτικά φάρμακα να ενισχύσουν την ικανότητα του σώματος να καταπολεμά τον καρκίνο.

Στη μελέτη τους σε περίπου 200 ασθενείς με καρκίνο σε δύο νοσοκομεία του NHS, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αυτοί που είχαν πάρει αντιβιοτικά ευρέος φάσματος για μικρό χρονικό διάστημα, συνήθως για κοινά προβλήματα όπως οι αναπνευστικές λοιμώξεις, επέζησαν για ένα μέσο διάστημα δύο μηνών μετά την ανοσοθεραπεία, σε σύγκριση με τους 26 μήνες που επέζησαν όσοι δεν είχαν πάρει αντιβιοτικά.

Η ουσιαστική διαφορά στην επιβίωση και οι σαφείς ενδείξεις από τις αξονικές τομογραφίες ότι οι όγκοι αναπτύσσονται πιο γρήγορα σε όσους έχουν πάρει αντιβιοτικά, οδήγησε τους ερευνητές να ζητήσουν επειγόντως να εργαστούν πάνω στο πώς θα καθοδηγήσουν τους γιατρούς.

«Τα αντιβιοτικά καταστρέφουν σαφώς ένα κομμάτι του μικροβιώματος του εντέρου», δήλωσε ο Dr David Pinato, από το τμήμα χειρουργικών επεμβάσεων και καρκίνου του ICL, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Jama Oncology. «Εάν έχετε καλό μικροβίωμα, έχετε περισσότερες πιθανότητες να έχετε εκπαιδεύσει το ανοσοποιητικό σας σύστημα για να καταπολεμήσετε καλύτερα τον καρκίνο».

Τα αποτελέσματα ήταν τα ίδια ανεξάρτητα από το είδος των αντιβιοτικών που είχαν συνταγογραφηθεί στους ασθενείς ή τον τύπο καρκίνου από τον οποίο έπασχαν. Σε καρκίνο του πνεύμονα, όπου οι λοιμώξεις στο στήθος είναι πιο συχνές, η μέση επιβίωση ήταν 2,5 μήνες σε εκείνους που είχαν λάβει αντιβιοτικά πριν ξεκινήσουν τα ανοσοθεραπευτικά φάρμακα, γνωστά ως αναστολείς των σημείων ελέγχου, έναντι 26 μηνών σε εκείνους που δεν είχαν λάβει αντιβιοτικά. Στο μελάνωμα ήταν 3,9 έναντι 14 μηνών, και σε άλλους όγκους πέντε εβδομάδες έναντι 11 μηνών.

Οι ασθενείς που είχαν πάρει αντιβιοτικά δεν ήταν ιδιαίτερα άρρωστοι. Δεν είχαν εισαχθεί στο νοσοκομείο, αλλά συνήθως τα έλαβαν για πέντε έως επτά ημέρες ως εξωτερικοί ασθενείς. Είναι σημαντικό ότι τα αποτελέσματα και τα ποσοστά επιβίωσης των ασθενών που έλαβαν αντιβιοτικά ενώ ήταν σε ανοσοθεραπεία δεν επηρεάστηκαν.

Είναι ήδη γνωστό ότι κάποιοι άνθρωποι ανταποκρίνονται πολύ καλύτερα στην ανοσοθεραπεία από άλλους. Σε περίπου 20% ο καρκίνος εξαφανίζεται εντελώς και μπορεί να υπάρξουν ελπίδες για θεραπεία, αλλά άλλοι δεν τα πάνε καλά. Οι επιστήμονες και οι εμπορικές εταιρείες ψάχνουν το αίτιο, εξετάζοντας τον τύπο του όγκου και τα μοριακά χαρακτηριστικά του.

Ο Pinato υποστηρίζει ότι η ισχυρή διαπίστωση στη μικρή τους μελέτη ήταν απροσδόκητη. Άλλες μελέτες είχαν προτείνει διαφορετικούς παράγοντες που θα μπορούσαν να μειώσουν την επιβίωση, «αλλά αυτή η συσχέτιση φαίνεται να είναι αρκετά σταθερή», είπε.

Δεν είναι το μόνο αίτιο κακών αποτελεσμάτων ανοσοθεραπείας, αλλά οι συγγραφείς λένε ότι είναι επιτακτική ανάγκη να διεξαχθεί περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί πόσο σημαντικός παράγοντας είναι.

«Είναι σημαντικό οι ασθενείς που χρειάζονται αντιβιοτικά για τη θεραπεία βακτηριακών λοιμώξεων να λαμβάνουν τα φάρμακα που χρειάζονται», δήλωσε ο Pinato. «Αλλά αυτά τα ευρήματα απαιτούν μεγαλύτερη προσοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για ορισμένους ασθενείς. Θέτει ερωτήματα σχετικά με το αν χρειαζόμαστε υψηλότερο όριο για τη συνταγογράφηση αντιβιοτικών σε ασθενείς με καρκίνο που θα υποβληθούν σε ανοσοθεραπεία.»

Η υγειονομική υπηρεσία πιέζεται ήδη να χρησιμοποιεί αντιβιοτικά μόνο όταν είναι απαραίτητο, προκειμένου να διατηρηθεί η ισχύς τους στο να σκοτώνουν επικίνδυνα στελέχη βακτηριδίων, αποφεύγοντας την ανάπτυξη αντίστασης. «Αυτό πιθανώς προσθέτει ένα ακόμα επίπεδο πολυπλοκότητας στην ιδέα της διαχείρισης αντιβιοτικών», δήλωσε ο Pinato.

Τα ευρήματα προκαλούν επίσης ερωτήματα σχετικά με το αν η ενίσχυση του μικροβιώματος του εντέρου μπορεί να βοηθήσει το ανοσοποιητικό σύστημα να καταπολεμήσει τον καρκίνο, ένα ζήτημα που η ομάδα του ICL τώρα ελπίζει να διερευνήσει.

Πηγή: The guardian

Ένα παραδοσιακό ινδικό βότανο θα μπορούσε να αποτελεί μια αποτελεσματική εναλλακτική λύση έναντι των αντιβιοτικών και επιστήμονες πρόκειται να δοκιμάσουν τη δράση αυτού του είδους στη Δύση.

Το βότανο Andrographis εξετάζεται ως φυσικό φάρμακο κατά του κρυολογήματος και της γρίπης. Η αντιμετώπιση αυτών των κοινών προβλημάτων με αντιβιοτικά οδηγεί στην όλο και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα των μικροβίων σε αυτά, δημιουργώντας superbugs.

Το φυτό Andrographis, γνωστό ως «βασιλιάς των πικρών», αναπτύσσεται στην Ινδία και τη Σρι Λάνκα και πιστεύεται ότι σε αυτό οφείλεται η καταπολέμηση της επιδημίας της ισπανικής γρίπης το 1919.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον έχουν συμπεριλάβει 20 ιατρεία για να συμμετάσχουν στη δοκιμή, στην οποία θα χρησιμοποιηθούν συμπληρώματα Andrographis που παρέχονται από την Pukka Herbs, την εταιρεία τσαγιού και βοτάνων.

Είναι μια ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο μελέτη - που σημαίνει ότι οι ασθενείς λαμβάνουν το πραγματικό βότανο ή μια εικονική μορφή του (placebo) - που εξετάζει τις δυνατότητες του βοτάνου που βοηθούν στην καταπολέμηση του οξέος βήχα, του πονόλαιμου και της ιγμορίτιδας.

Τα αποτελέσματα θα ανακοινωθούν μέχρι το καλοκαίρι και θα μπορούσαν να αποτελέσουν την πλατφόρμα για μια ευρύτερη μελέτη στην οποία συμμετέχουν περισσότεροι ασθενείς με οξεία λοίμωξη του αναπνευστικού.

(Πηγή: Pukka Herbs)