Όταν οι σκέψεις γύρω από το φαγητό γίνονται επίμονες και εξαντλητικές, το πρόβλημα δεν είναι πάντα η «έλλειψη αυτοελέγχου». Η πείνα, η στέρηση, το στρες και η σχέση μας με το φαγητό μπορεί να παίζουν πολύ μεγαλύτερο ρόλο.

Τι θα φάω μετά; Μήπως έφαγα πολύ; Μήπως δεν έπρεπε να το φάω; Πόσες θερμίδες είχε; Να φάω τώρα ή να περιμένω; Για ορισμένους ανθρώπους, τέτοιες σκέψεις δεν εμφανίζονται περιστασιακά αλλά καταλαμβάνουν σημαντικό μέρος της ημέρας. Τα τελευταία χρόνια αυτή η εμπειρία περιγράφεται όλο και συχνότερα με τον όρο food noise, «θόρυβος γύρω από το φαγητό». Δεν πρόκειται ακόμη για επίσημη διάγνωση. Το 2025, όμως, διεθνής ομάδα ερευνητών πρότεινε έναν πιο σαφή επιστημονικό ορισμό: επίμονες σκέψεις γύρω από το φαγητό που βιώνονται ως ανεπιθύμητες ή δυσάρεστες και μπορούν να επηρεάσουν την ψυχική, κοινωνική ή σωματική ευεξία. Nature Η διαφορά από τη φυσιολογική πείνα βρίσκεται κυρίως στην ένταση και στην παρεμβατικότητα. Είναι άλλο να σκεφτόμαστε τι θα φάμε επειδή πλησιάζει το μεσημέρι και άλλο η σκέψη του φαγητού να επιστρέφει συνεχώς, ακόμη κι όταν μόλις έχουμε φάει. 

Πριν πολεμήσετε τον «θόρυβο», ακούστε τι προσπαθεί να σας πει Η πρώτη αντίδραση συχνά είναι: «Πρέπει να σταματήσω να σκέφτομαι το φαγητό». Όμως σε αρκετές περιπτώσεις η έντονη ενασχόληση με αυτό μπορεί να αποτελεί φυσιολογική απάντηση σε ανεπαρκή πρόσληψη τροφής ή υπερβολικούς περιορισμούς. Η διαιτολόγος και σωματική ψυχοθεραπεύτρια Heidi Schauster, επισημαίνει ότι όταν αγνοούμε συστηματικά τα σήματα πείνας, η όρεξη μπορεί να γίνει όλο και πιο «δυνατή». Το σώμα δεν γνωρίζει ότι κάποιος περιορίζει συνειδητά τις θερμίδες επειδή ακολουθεί μια δίαιτα. Αντιλαμβάνεται απλώς ότι δεν λαμβάνει αρκετή ενέργεια.
Αυτό δεν είναι νέα παρατήρηση. Η έρευνα γύρω από τη διατροφική στέρηση έχει δείξει εδώ και δεκαετίες ότι η αυστηρή μείωση της τροφής μπορεί να αυξήσει την ενασχόληση με το φαγητό, τη συναισθηματική ένταση και τη διάσπαση της προσοχής. Νεότερη μετα-ανάλυση έχει επίσης εντοπίσει συσχέτιση ανάμεσα στη διατροφική αυτοσυγκράτηση και σε αυξημένη γνωστική προσοχή προς ερεθίσματα που σχετίζονται με το φαγητό. PubMed Γι’ αυτό το πρώτο πρακτικό ερώτημα δεν είναι «πώς θα ελέγξω περισσότερο τον εαυτό μου;», αλλά: Τρώω αρκετά και σε σχετικά σταθερά χρονικά διαστήματα; Για ορισμένους ανθρώπους, η συστηματική θρέψη του σώματος μειώνει σημαντικά τον νοητικό «θόρυβο» γύρω από το φαγητό.

Αναγνωρίστε τα ερεθίσματα που αυξάνουν την ένταση: Το food noise δεν σχετίζεται μόνο με τη βιολογική πείνα. Στρες, ανία, μοναξιά, άγχος ή ντροπή μπορεί να ενεργοποιούν επίμονες σκέψεις γύρω από το φαγητό, ιδιαίτερα όταν το φαγητό έχει λειτουργήσει στο παρελθόν ως τρόπος συναισθηματικής ανακούφισης. Παράλληλα, τα κοινωνικά δίκτυα, η συνεχής έκθεση σε εικόνες φαγητού και οι αντικρουόμενοι κανόνες διατροφής μπορούν να εντείνουν τη νοητική ενασχόληση. Ένας απλός τρόπος παρατήρησης είναι να κρατήσουμε για λίγες ημέρες ένα μικρό ημερολόγιο. Όχι θερμίδων ή γραμμαρίων, αλλά συνθηκών: Τι συνέβη λίγο πριν αρχίσω να σκέφτομαι έντονα το φαγητό; Είχα φάει αρκετά; Ήμουν αγχωμένος; Βαριόμουν; Είχα μόλις δει περιεχόμενο για δίαιτες ή απώλεια βάρους; Εδώ ο στόχος δεν είναι η υπερανάλυση, αλλά η αναγνώριση επαναλαμβανόμενων μοτίβων. Σημαντικό ρόλο μπορεί να παίζει και η προσωπική ιστορία. Ένα περιβάλλον όπου το φαγητό ήταν περιορισμένο, όπου ορισμένα τρόφιμα χαρακτηρίζονταν συνεχώς «απαγορευμένα» ή όπου το βάρος αποτελούσε συχνό θέμα συζήτησης μπορεί να επηρεάσει τη σχέση μας με το φαγητό πολλά χρόνια αργότερα. Το ίδιο ισχύει και για την προσπάθεια καταστολής των σκέψεων. Όσο περισσότερο προσπαθούμε να μην σκεφτόμαστε ένα συγκεκριμένο τρόφιμο, τόσο πιο σημαντικό μπορεί να γίνεται νοητικά. Πειραματική έρευνα έχει δείξει ότι τα άτομα που περιορίζουν συστηματικά το φαγητό εμφανίζουν εντονότερη προσοχή σε διατροφικά ερεθίσματα. PubMed

Από τον έλεγχο στην επίγνωση: Η μείωση του food noise δεν σημαίνει ότι πρέπει να φτάσουμε στο σημείο να μη σκεφτόμαστε ποτέ το φαγητό. Το φαγητό αποτελεί φυσιολογικό και ευχάριστο μέρος της ζωής. Ο στόχος είναι οι σκέψεις αυτές να μην καταλαμβάνουν όλο τον νοητικό χώρο. Μία από τις πρακτικές που μπορεί να βοηθήσει είναι το mindful eating: να τρώμε με περισσότερη προσοχή στις γεύσεις, στις μυρωδιές, στις υφές, στην πείνα και στον κορεσμό, αντί μηχανικά μπροστά σε μια οθόνη ή μέσα στη βιασύνη. Μετα-ανάλυση 24 ελεγχόμενων μελετών, με 1.920 συμμετέχοντες, βρήκε ότι παρεμβάσεις mindfulness συνδέθηκαν με μικρή αλλά σημαντική μείωση της έντασης των food cravings, αν και οι ίδιοι οι ερευνητές χαρακτηρίζουν τη βεβαιότητα των δεδομένων χαμηλή και ζητούν καλύτερες μελέτες. PubMed Η αυτοφροντίδα είναι εξίσου σημαντική. Ένας περίπατος, λίγη άσκηση, η επαφή με έναν φίλο, βαθιές αναπνοές, ξεκούραση ή ένα σύντομο body scan μπορεί να μας βοηθήσει να αναγνωρίσουμε αν αυτό που ζητάμε πραγματικά είναι τροφή ή ανακούφιση, ηρεμία, σύνδεση και ξεκούραση. Η επιστήμη γύρω από το ίδιο το φαινόμενο βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο: μόλις το 2025 δημοσιεύτηκε ο πρώτος συστηματικός ορισμός και αναπτύσσεται ειδικό εργαλείο μέτρησής του. Nature
Αυτό που ήδη μπορούμε να πούμε είναι ότι ο «θόρυβος» γύρω από το φαγητό δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη αδυναμίας ή έλλειψης πειθαρχίας. Μερικές φορές το σώμα ζητά περισσότερη τροφή. Άλλοτε το μυαλό αναζητά παρηγοριά. Και κάποιες φορές έχουμε απλώς ζήσει για τόσο μεγάλο διάστημα μέσα σε κανόνες, δίαιτες και ενοχές ώστε το φαγητό έχει αποκτήσει δυσανάλογα μεγάλο χώρο στη σκέψη μας. Η λύση, τότε, μπορεί να μην είναι περισσότερος έλεγχος. Μπορεί να είναι περισσότερη τροφή, περισσότερη επίγνωση και λιγότερος φόβος απέναντι στο ίδιο το φαγητό.

Αναφορές

1. Elizabeth Millard, How to Turn Down Food Noise, Experience Life, 2026.
   Link: Experience Life – How to Turn Down Food Noise Experience Life
2. Emily J. Dhurandhar et al., Food noise: definition, measurement, and future research directions, Nutrition & Diabetes, 2025.
   Link: Nature – Food noise: definition, measurement, and future research directions Nature
3. Poppy Watson, Mike E. Le Pelley, A meta-analysis of the relationship between eating restraint, impaired cognitive control and cognitive bias to food in non-clinical samples, Clinical Psychology Review, 2021.
   Link: PubMed – Eating restraint and cognitive bias to food PubMed
4. Effects of mindfulness-based interventions on food craving in adults: a systematic review and meta-analysis of controlled clinical trials, 2025.
   Link: PubMed – Mindfulness and food craving PubMed

Απόδοση, μετάφραση και επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.

Από τα πιο συχνά προβλήματα για πάρα πολλούς ανθρώπους είναι το αυξημένο (έστω και λίγο) βάρος και η σχέση τους με το φαγητό. Η σύγκρουση ανάμεσα στην επιθυμία για απόλαυση μέσω της τροφής και στην επίσης ισχυρή επιθυμία για ένα κομψό και ανάλαφρο σώμα καταλήγει εμμονή σε πολλούς, που μετά από μια σειρά από επιτυχημένες ή αποτυχημένες ‘δίαιτες’ και προσπάθειες αυτοελέγχου ως προς την καθημερινή τους διατροφή, διαπιστώνουν κάποια στιγμή ότι είναι δέσμιοι της όλης αυτής κατάστασης και υποχρεωμένοι να σκέπτονται συνεχώς το πότε θα φάνε, τι θα φάνε, πόσο θα φάνε, και αν θα φάνε. Πέραν της αισθητικής στο όλο θέμα μπορεί να προστίθενται και ζητήματα υγείας, που τόσο άμεσα σχετίζονται με τη διατροφή και με το σωματικό βάρος, και αυτό περιπλέκει την κατάσταση πολύ περισσότερο.

Θα συμφωνούσαμε γενικά στο ότι αν τρώγαμε μόνο όταν και όσο πραγματικά πεινάμε και χρειαζόμαστε για να τραφούμε, πρόβλημα αυξημένου βάρους γενικά δεν θα υπήρχε. Στην κοινωνία μας όμως το φαγητό δεν χρησιμοποιείται μόνο για τη θρέψη. Χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό για την ψυχολογική μας ικανοποίηση ή και ανακούφιση. Απλά, πολύ συχνά τρώμε για να νοιώσουμε καλύτερα. Και νοιώθει κανείς καλύτερα όντως, αλλά μόνο όσο το γεύμα ή το ‘τσιμπολόγημα’ διαρκούν – αμέσως μετά η σκέψη επιστρέφει στις έξτρα θερμίδες και στα ανεπιθύμητα επακόλουθά τους. Η όλη στάση δημιουργεί στεναχώρια, απογοήτευση και ενοχές, τόσες που για να παρηγορηθεί κανείς ξανατρώει. Πρόκειται για φαύλο κύκλο.

Ένας έξυπνος τρόπος να αντιμετωπίσει κανείς το ζήτημα, πλην της καθαρά συμπεριφορικής προσπάθειας (διατροφή, δίαιτες, άσκηση κλπ), είναι ακριβώς το να ασχοληθεί με τα συναισθήματα, τις διαθέσεις και τις ψυχολογικές ανάγκες που υπάρχουν στη βάση αυτής της αυξημένης ή μη ελεγχόμενης επιθυμίας για φαγητό και αντί να μάχεται αυτά τα συναισθήματα, να προσπαθήσει απλά να τα ικανοποιήσει με έναν άλλο, ψυχολογικά υγιέστερο και μη … παχυντικό τρόπο. Τα ανθοϊάματα στην περίπτωση αυτή, επιλεγμένα στη βάση της γνώσης των υποκείμενων συναισθημάτων, έχουν να προσφέρουν ανεκτίμητη βοήθεια.

Πρώτο και κύριο εδώ το ανθοΐαμα Bach Agrimony: Η προσπάθεια αποφυγής των αρνητικών συναισθημάτων μέσω ευχάριστων καταστάσεων. Έχω στεναχώριες, καταπιέζομαι, φοβάμαι, βαριέμαι, απελπίζομαι ή οτιδήποτε άλλο, και «δεν το αντέχω, δεν μπορώ, θέλω να το ρίξω έξω». Το άτομο λοιπόν μπορεί να πίνει, να καπνίζει, να γλεντάει, να διασκεδάζει, να καταναλώνει κλπ προκειμένου να ‘ανεβάσει’ τη διάθεσή του, να νοιώσει συγκινήσεις, να αντέξει τη ζωή που κάνει και να παρηγορηθεί. Ένας από τους πιο αποτελεσματικούς, προσιτούς και –παρόλα τα προβλήματα που δημιουργεί- κοινωνικά αποδεκτός τρόπος είναι το φαγητό και η απόλαυση, η ευεξία και η ηρεμία που έστω και πρόσκαιρα δημιουργεί. Το ανθοΐαμα Agrimony θα βοηθήσει στη χαλάρωση της έντασης αυτού του είδους και θα μετριάσει έως και παύσει την ψυχολογική ανάγκη για φαγητό. Το Agrimony δρα εξαιρετικά όταν το άτομο δυσκολεύεται να πειθαρχήσει στη δίαιτα που έχει επιλέξει και βασανίζεται σκεπτόμενο συνέχεια τα αγαπημένα του φαγητά. Είναι καλό να συνοδεύεται από το ανθοΐαμα Bach Gentian. Και αυτό επειδή ένα εξίσου μεγάλο πρόβλημα είναι η συχνή απογοήτευση από τα πισωγυρίσματα, που είναι συχνά, καθώς το άτομο δεν μπορεί να πειθαρχεί συνεχώς και κάθε τόσο ‘χαλάει τη δίαιτά του’ -και στη συνέχεια απογοητεύεται από τον εαυτό του, νομίζει ότι δεν αξίζει να συνεχίσει και θέλει να παραιτηθεί και να τα παρατήσει. Το Gentian θα υποστηρίξει την αισιοδοξία και την πίστη στο θετικό αποτέλεσμα, θα βοηθήσει στη συνέχιση της προσπάθειας αλλά και θα κάνει την διαδικασία καθαυτή πιο ευχάριστη.

Σύμφωνα με την εμπειρία της γράφουσας, είναι σημαντικό για αυτούς που χρειάζονται βοήθεια αποκλειστικά προκειμένου να κάνουν δίαιτα, το να χρησιμοποιήσουν μόνο αυτά τα δύο ανθοϊάματα, επειδή μικρός αριθμός ανθοϊαμάτων σημαίνει αμεσότερο αποτέλεσμα. Η προσπάθεια απώλειας σημαντικού βάρους απαιτεί γενικά μακρόχρονη αυτοπειθαρχία και αταλάντευτη προσήλωση και η ψυχολογική ενίσχυση είναι συχνά αποφασιστικής σημασίας.

Αλλά και μετά το επιτυχημένο τέλος της δίαιτας αδυνατίσματος, η αναγκαιότητα μιας διαφορετικής σχέσης με το φαγητό έτσι ώστε ούτε να υποφέρει και να στερείται κανείς ούτε όμως να χάσει τα αποτελέσματα που με τόσο κόπο κατάφερε, είναι προφανής. Έτσι, όταν δεν υπάρχει πλέον η άμεση ανάγκη για συμμόρφωση σε μια ειδική διατροφή, αλλά φυσικά και σε οποιαδήποτε φάση της ζωής, μπορούμε να προχωρήσουμε σε διαδικασίες βαθύτερων αλλαγών της προσωπικότητας που αντιμετωπίζει προβλήματα με το φαγητό, με την εμφάνιση και με το βάρος της.

Το ζήτημα της βουλιμίας είναι ασφαλώς περίπλοκο, απαιτεί εξατομικευμένη προσέγγιση και θα χρειάζονταν να λεχθούν πολλά ακόμη και για μια γενική προσέγγισή του. Το βουλιμικό άτομο όμως, όπως επίσης και ο καθένας ή η καθεμία που παλεύει λιγότερο ή περισσότερο με θέματα βάρους, προβλήματα εμφάνισης λόγω βάρους κλπ, εμφανίζουν συνήθως κάποια κοινά συναισθηματικά και ψυχολογικά χαρακτηριστικά τα οποία μπορούμε εύκολα να αντιστοιχήσουμε με κατάλληλα ανθοϊάματα. Τα τελευταία αρκετά χρόνια έχει γίνει κλασσική η φράση ‘τρώω το θυμό μου’, καθώς τα υπέρβαρα άτομα αντιλαμβάνονται ότι δυσκολεύονται να εκδηλώσουν το θυμό τους και γενικότερα τη δύναμή τους, να αντισταθούν σε εξουσιαστικά άτομα του περιβάλλοντός τους, να δράσουν με αποφασιστικότητα, να πουν όχι. Το ανθοΐαμα Bach Centaury είναι πολύ κατάλληλο γι’ αυτό το είδος των δυσκολιών. Επίσης, οι άνθρωποι αυτοί απορρίπτουν γενικά τον εαυτό τους λόγω της εξωτερικής εικόνας τους, που δεν τους αρέσει. Βλέπουν τον εαυτό τους άσχημο. Θεωρούν ότι δεν μπορούν να κάνουν τίποτε για να χαρούν τη ζωή αν δεν αδυνατίσουν –πράγμα που συχνά τους απελπίζει και τους ωθεί στο να … τρώνε. Συχνά μπορεί να πρόκειται για μικρό πρόβλημα στην εμφάνιση, το οποίο υπερβάλλουν στο νου τους και υποφέρουν χωρίς λόγο. Ανεξάρτητα από το πόσο αντικειμενικά μεγάλο ή μικρό είναι το πρόβλημα όμως, το γεγονός ότι το άτομο βρίσκει τον εαυτό του ‘ελαττωματικό’, ‘άσχημο’, ‘όχι εντάξει’ κλπ., η όλη κατάσταση παραπέμπει στο ανθοΐαμα Bach Crab Apple. Το ανθοΐαμα αυτό θα συμφιλιώσει τον άνθρωπο με την εμφάνισή του και θα μετριάσει αποφασιστικά τα αισθήματα απαξίας και αυτό-απόρριψης που νοιώθει εξαιτίας των αληθινών ή φανταστικών μειονεκτημάτων του σε αυτόν τον τομέα, επιτρέποντάς του να εισέλθει με περισσότερη αυτοπεποίθηση στη ζωή και δίνοντάς του την ελευθερία να διαχειριστεί με άνεση αυτές τις καταστάσεις.

Είναι γνωστό επίσης στους υπέρβαρους ανθρώπους το ότι είναι ενοχικοί. Νοιώθουν εύκολα ενοχές, επειδή τρώνε αλλά και γενικά. Συχνά, άτομα στο άμεσο οικογενειακό περιβάλλον (πχ μια αυταρχική, χειριστική και άμεσα ή έμμεσα απορριπτική μητέρα) μπορεί να τους απαξιώνουν συστηματικά και να τους προκαλούν αισθήματα ενοχής. Το ανθοΐαμα Bach Pine για την σταδιακή απαλλαγή από την ενοχικότητα είναι το κατάλληλο εδώ.

Το ανθοΐαμα Bach Larch θα δώσει στο υπέρβαρο άτομο την αυτοπεποίθηση ότι ναι, μπορεί να είναι εξίσου όμορφο και ελκυστικό όπως οι άλλοι, ότι μπορεί να επιτύχει την κατάσταση που επιθυμεί, ότι δεν υστερεί σε σχέση με τους άλλους και ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος να αισθάνεται κατώτερο ή συμπλεγματικό. Το Red Chestnut θα βοηθήσει στη δόμηση υγιών συναισθηματικών ορίων με τους οικείους και στην απαλλαγή από την υπερβολική συναισθηματική αλληλεξάρτηση και αλληλεπίδραση, που αποτελούν σχεδόν πάντα μέρος του προβλήματος.

Σε ένα μεταγενέστερο στάδιο, όταν η προσωπικότητα θα είναι επαρκώς ενισχυμένη, οριοθετημένη και προσανατολισμένη στους δικούς της στόχους, το Bach Walnut θα προστατέψει αυτή την ευαίσθητη διαδικασία από τις επιρροές των άλλων και θα διασφαλίσει την εξέλιξη. 

Εξαιρετικό είναι το ανθοΐαμα Five Corners (Australian Bush Essences) για αυτεκτίμηση και αυτοαποδοχή, ζωντάνια και αυτοπεποίθηση ως προς την εσωτερική και την εξωτερική μας ομορφιά και απαλλαγή από πολλές αρνητικές πεποιθήσεις γύρω από την αντίληψη του εαυτού μας.

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'. Είναι ιδρυτικό μέλος και νυν πρόεδρος της Ελληνικής Ανθοϊαματικής Εταιρείας.