Η ολιστική φιλοσοφία της Ελληνικής Ασκληπιακής Ιατρικής Unani Tibb, δηλώνει ότι ο άνθρωπος είναι ουσιαστικά προέκταση του φυσικού περιβάλλοντος. Η Υγεία του ανθρώπινου οργανισμού συνυπάρχει σε αρμονία με τη Φύση και η ασθένεια προκύπτει όταν αυτή η αρμονία και η ισορροπία διαταράσσονται. Θεραπεία είναι η συνολική προσπάθεια αποκατάστασης, της χαμένης αρμονίας και ισορροπίας του ασθενούς.
Ο άνθρωπος και όλα τα έμβια όντα της Γης, μεγάλωσαν και εξελίχθηκαν μέσα σε μία παντοδύναμη βιοποικιλότητα, στηριζόμενοι σε αυτήν για την επιβίωσή τους, συλλέγοντας και χρησιμοποιώντας τα απαραίτητα για αυτούς τρόφιμα και φάρμακα, απ’ το φαρμακείο της φύσης. Αυτό γινόταν για χιλιάδες χρόνια.
Η χρήση των φαρμακευτικών φυτών στη θεραπεία δεν είναι αποκλειστική για το ανθρώπινο είδος. Όταν ένα άγριο ζώο αρρωσταίνει ή αισθάνεται κάτι τέτοιο, θα σταματήσει να τρώει την καθημερινή του τροφή και θα στραφεί στη βρώση κάποιων θεραπευτικών φυτών, μέχρι να αισθανθεί καλύτερα.
Η Βοτανολογία-Ριζοτομία, είναι μια κοινή πρακτική που ακολουθείται σε όλα τα παραδοσιακά Ιατρικά Ολιστικά συστήματα του κόσμου μας, τα οποία ανέπτυξαν μεθοδολογίες ή μοντέλα θεραπείας με φυτά και βότανα, με βάση τις ολιστικές θεραπευτικές αρχές και τις έννοιες που είναι σύμφυτες με αυτό το σύστημα.
Κάθε σύστημα Φυτικής Ιατρικής για να είναι βιώσιμο, χρειάζεται να έχει τόσο θεωρητική όσο και πρακτική πτυχή. Η θεωρία είναι απαραίτητη για την καθοδήγηση των παρατηρήσεων και των υποθέσεων του θεραπευτή, για τη διαμόρφωση μιας στρατηγικής διάγνωσης και θεραπείας. Η πρακτική εμπειρία είναι επίσης απαραίτητη, για να επιλεχθούν τα σωστά βότανα και τα φυσικά φάρμακα, που λειτουργούν στην κάθε περίπτωση ξεχωριστά.
Η Unani Tibb από τα πολύ παλαιά χρόνια ακολουθώντας αυτό τον κανόνα, βασίζει το δικό της σύστημα Φυτικής Ιατρικής, στις βασικές της φιλοσοφικές έννοιες:
Στις τέσσερις βασικές ποιότητες Παθολογίας (ζέστη, κρύο, υγρασία, ξηρότητα), στα τέσσερα στοιχεία (γη, ύδωρ, αήρ, πυρ), στους τέσσερις Χυμούς (αίμα, φλέγμα, κίτρινη και μαύρη χολή) και στις τέσσερις Ιδιοσυστασίες (αιματώδης, φλεγματικός, χολερικός, μελαγχολικός).
Iστορία
Η Βοτανολογία ή Ριζοτομία όπως την γνωρίζουμε στη δύση, είναι σχεδόν αποκλειστική υπόθεση των Ελλήνων ιατρών. Οι ριζοτόμοι ήταν οι βοτανοσυλλέκτες, οι οποίοι έδρασαν στην παλαιά Ελλάδα και όπως φαίνεται από την ετυμολογία της λέξης, ήταν αυτοί που ασχολούνταν με τη συλλογή των άγριων ριζών και των βοτάνων, αλλά και με την καλλιέργεια των φαρμακευτικών φυτών. Ένας απ’ τους σημαντικότερους μεταξύ των πρώτων βοτανολόγων-ριζοτόμων υπήρξε ο Ασκληπιάδης ιατρός Διοκλής ο Καρύστιος (330 π.Χ.), που ήταν και συγγραφέας πολλών αξιόλογων ιατρικών έργων. Ανάμεσα σε αυτά συνέγραψε και το «Ριζοτομικόν», ένα απ’ τα σπουδαιότερα έργα περί φυτών και βοτάνων. Από τα συγγράμματα του Διοκλή διασώθηκαν αποσπάσματα, θεωρείται δε ότι αυτά χρησιμοποιήθηκαν αργότερα ως πρότυπα για τα έργα του Θεοφράστου, του Διοσκουρίδη και του Πλίνιου. Ο Δημόκριτος (460-380 π.Χ.) συνέγραψε επίσης ένα μεγάλο γεωπονικό έργο.
Ο Αριστοτέλης (384-322 π.Χ.), στον οποίο δικαίως αποδίδεται ο τίτλος του μεγάλου βοτανολόγου, έγραψε ένα έργο με τον τίτλο «Περί Φυτών», του οποίου επίσης μόνο αποσπάσματα διασώθηκαν μέχρι σήμερα. Αυτός τελειοποίησε την ιδέα του Δημόκριτου, συγκρίνοντας όλες τις γνωστές μορφές φυτών και ζώων.
Ο Θεόφραστος διάδοχος του Αριστοτέλη στην Περιπατητική σχολή, θεωρείται ο πατέρας της Βοτανικής, ίσως επειδή μόνο αυτού διασώθηκαν σχεδόν όλα τα έργα του. Σ’ αυτά αναφέρεται η εξέταση των φυτών, όπου γίνεται λεπτομερώς και με επιστημονικό τρόπο, πολλές δε περιγραφές βρίσκονται στο ύφος των καλυτέρων νεώτερων περιγραφών.
Ο Θεόφραστος ήταν ο δημιουργός του πρώτου μεγάλου βοτανικού κήπου της εποχής του και ο πρώτος που μας άφησε μια συστηματική καταγραφή των φυτών και των βοτάνων, σε δύο μεγάλες βοτανικές πραγματείες.
α) Το «Περί Φυτών Ιστορίαι», το οποίο περιείχε δέκα βιβλία εκ των οποίων το 9ο ήταν αφιερωμένο στα βότανα και στις ιατρικές τους ιδιότητες.
β) «Οι Αιτίες των Φυτών», το οποίο περιείχε οκτώ βιβλία στα οποία επεχείρησε να καταγράψει τη συστηματική και λεπτομερειακή κατάταξη του φυτικού κόσμου.
Οι δύο αυτές πραγματείες αποτελούν τη σημαντικότερη συνεισφορά στην τέχνη της Βοτανολογίας κατά την Κλασική περίοδο, μέχρι και το Μεσαίωνα. Ο Θεόφραστος μάς παρέδωσε την μοναδική ταξινόμηση των οκτώ γεύσεων των βοτάνων και πώς αυτές διασταυρώνονται μεταξύ τους.
Η τετραπλή Γαληνική βαθμίδα
Κατά την Ρωμαϊκή περίοδο ο συνεχιστής της Ασκληπιακής σχολής της Κω Γαληνός, δημιούργησε μία διαβάθμιση στην οποία κατέταξε τις τροφές, τα φυσικά φάρμακα και τα βότανα. Η διαβάθμιση αυτή ονομάστηκε ως «Γαλινική βαθμίδα».
Μία παρόμοια διαβάθμιση αλλά με ανάποδο τρόπο χρησιμοποιεί η σύγχρονη Ιατρική. Δηλαδή, ενώ στην σχολή της Κω τα ήπια φάρμακα και βότανα ήταν τα κυρίως χρησιμοποιούμενα, στην σύγχρονη Ιατρική τα δηλητήρια θεωρούνται ως τα πιο αποτελεσματικά φάρμακα.
Έτσι στην Unani Tibb έχουμε την εξής διαβάθμιση:
Α΄ - Ανώτερη κατηγορία: Τονωτικά και ήπια θεραπευτικά φυσικά μέσα-βότανα, που προάγουν τη θρέψη την Υγεία και τη ζωτικότητα, σε επίπεδο τόνωσης και αναζωογόνησης, με ισορροπημένη στοιχειακή δράση.
Β΄ - Μέση κατηγορία: Θεραπευτικά φυσικά μέσα-βότανα που βοηθούν την ρύθμιση των σωματικών λειτουργιών, με σχετικά ήπια στοιχειακή δράση.
Γ΄ - Κατώτερη κατηγορία: Θεραπευτικά φυσικά εξισορροπητικά μέσα-βότανα, που βοηθούν αποτελεσματικά στην ίαση με έντονη στοιχειακή δράση.
Δ΄ - Κατώτατη κατηγορία: Δυνατά και ισχυρά φυσικά μέσα-βότανα με πολύ έντονη στοιχειακή δράση και υψηλή τοξικότητα (φυσικά δηλητήρια).
Εδώ θα χρειαστεί να τονιστεί, ότι, όσο εντείνεται η στοιχειακή δράση ενός βοτάνου, τόσο εντείνεται και η τοξική του δράση. Στοιχειακή δράση είναι ποια στοιχεία και ποιες δυνάμεις κυριαρχούν στα βότανα ή στις τροφές. Με βάση την μέθοδο θεραπείας «των αντιθέτων δυνάμεων» του Ιπποκράτη, τα βότανα και οι τροφές χρησιμοποιούνται ως φάρμακα αναλόγως στους ασθενείς. Για παράδειγμα, εάν ένας ασθενής πάσχει από εσωτερικό κρύο και υγρασία που του έχουν δημιουργήσει την α΄, ή β΄ ασθένεια, θα χρειαστεί να λάβει τροφές και βότανα με την αντίθετη φύση, δηλαδή ζέστη και ξηρότητα. Η οπτική αυτή υπάρχει σε όλες τις παραδοσιακές Ιατρικές μεθόδους (Αγιουρβέδα, Π.Κ.Ι. κ.ά.)
Η παραδοσιακή Ελληνική Ιατρική Unani Tibb, καθώς και τα γραπτά του Ιπποκράτη και του Γαληνού, δείχνουν σαφώς ότι δίνουν προτεραιότητα στη ήπια, θρεπτική, τονωτική, ρυθμιστική και εξισορροπητική προσέγγιση και δράση των βοτάνων, έναντι της ισχυρής, δυναμικής και τοξικής τους δράσης, καθώς και της επιθετικής θεραπευτικής παρέμβασης, οπτική τελείως αντίθετη απ’ την σύγχρονη Ιατρική σχολή.
Σε όσα δε βότανα ή φυσικά φάρμακα είχαν δυναμική στοιχειακή δράση, χρησιμοποιούνταν σε προχωρημένες και δύσκολες περιπτώσεις και πάντα πολύ αραιωμένα, ή σε συνδυασμό με άλλα μαλακτικά μέσα.
