Μια αμερικανική δημοσιογραφική έρευνα αποκαλύπτει πώς ένας νόμος που σχεδιάστηκε για να προστατεύει τους ασθενείς δημιούργησε μια επικερδή αγορά διαμεσολάβησης. Τι μας διδάσκει για τη διαφάνεια και το κόστος της περίθαλψης στην Ελλάδα;

Ένας νόμος που δημιουργήθηκε για να προστατεύσει τους ασθενείς από υπέρογκες ιατρικές χρεώσεις μπορεί να καταλήξει να δημιουργήσει μια νέα αγορά κερδών; Αυτό το παράδοξο βρίσκεται στο επίκεντρο έρευνας του αμερικανικού δημοσιογραφικού οργανισμού STAT, η οποία δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2026. 
Η υπόθεση αφορά τον νόμο No Surprises Act, που εφαρμόζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες από το 2022. Στόχος του ήταν να προστατεύσει τους ασφαλισμένους από απροσδόκητους λογαριασμούς, ιδιαίτερα όταν λαμβάνουν περίθαλψη από γιατρούς ή υπηρεσίες εκτός του ασφαλιστικού τους δικτύου. Η προστασία αυτή συνοδεύτηκε από έναν νέο μηχανισμό οικονομικής διαιτησίας μεταξύ παρόχων υγείας και ασφαλιστικών εταιρειών.

Όταν η διαμεσολάβηση γίνεται επιχείρηση
Η έρευνα του STAT αναδεικνύει την εντυπωσιακή οικονομική ανάπτυξη οργανισμών που αναλαμβάνουν να επιλύουν αυτές τις διαφορές. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της μη κερδοσκοπικής iMPROve Health, η οποία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, εμφάνισε περιθώριο κέρδους περίπου 70%, ενώ τα έσοδά της αυξήθηκαν δεκατρείς φορές. Το πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξη ενός μηχανισμού διαιτησίας. Είναι το ενδεχόμενο το σύστημα επίλυσης διαφορών να δημιουργεί πρόσθετο οικονομικό κόστος, το οποίο τελικά μεταφέρεται στην ευρύτερη αγορά υγείας.
Ανεξάρτητη ανάλυση του Georgetown University εκτίμησε ότι η συγκεκριμένη διαδικασία δημιούργησε συνολικό κόστος 22,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων την περίοδο 2022–2025, συμπεριλαμβανομένων διοικητικών δαπανών και πρόσθετων αποζημιώσεων προς παρόχους. Το ποσό δεν αντιστοιχεί στα κέρδη των διαιτητών, αλλά προσδιορίζει το οικονομικό αποτύπωμα του μηχανισμού.

Τι συμβαίνει στην Ελλάδα;
Το ελληνικό σύστημα υγείας λειτουργεί με διαφορετικούς κανόνες. Δεν διαθέτει αντίστοιχο γενικευμένο μηχανισμό διαιτησίας για χρεώσεις εκτός ασφαλιστικών δικτύων. Ωστόσο, το ευρύτερο ερώτημα παραμένει επίκαιρο: ποιος ελέγχει τις οικονομικές ροές ανάμεσα στον ασθενή, τον πάροχο υπηρεσιών και τον ασφαλιστικό φορέα; Στην Ελλάδα, οι υψηλές ιδιωτικές δαπάνες υγείας αποτελούν διαχρονικό πρόβλημα. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat και του ΟΟΣΑ, τα νοικοκυριά καλύπτουν άμεσα από την τσέπη τους σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό των συνολικών δαπανών υγείας σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Οι ιδιωτικές πληρωμές για φάρμακα, διαγνωστικές εξετάσεις, επισκέψεις σε ειδικούς και νοσοκομειακές υπηρεσίες δημιουργούν σημαντική οικονομική επιβάρυνση. Παράλληλα, οι σχέσεις μεταξύ ΕΟΠΥΥ, ιδιωτικών παρόχων και διαγνωστικών εργαστηρίων χαρακτηρίζονται από σύνθετους μηχανισμούς αποζημίωσης, όπως το clawback και το rebate.
Οι μηχανισμοί αυτοί δεν είναι αντίστοιχοι της αμερικανικής διαιτησίας. Αναδεικνύουν, όμως, τη σημασία της διαφάνειας στον καθορισμό και στην κατανομή του κόστους περίθαλψης.

Ποιος πληρώνει τελικά;
Η αμερικανική εμπειρία δείχνει ότι η προστασία του ασθενούς από μια άμεση χρέωση δεν εξασφαλίζει αυτομάτως τη συγκράτηση του συνολικού κόστους. Οι πρόσθετες δαπάνες ενός συστήματος μπορούν να μεταφερθούν έμμεσα στα ασφάλιστρα, στις δημόσιες αποζημιώσεις ή στους ίδιους τους πολίτες. Για την Ελλάδα, το δίδαγμα δεν είναι η αντιγραφή ή η απόρριψη ενός ξένου μοντέλου. Είναι η ανάγκη να αξιολογείται κάθε μηχανισμός χρηματοδότησης με βάση το πραγματικό του αποτέλεσμα.
Ένα σύστημα υγείας δεν γίνεται δικαιότερο μόνο όταν προστατεύει τον ασθενή από τον λογαριασμό. Γίνεται δικαιότερο όταν εξασφαλίζει ότι το κόστος της περίθαλψης είναι διαφανές, τεκμηριωμένο και κοινωνικά βιώσιμο.

Αναφορές

• Tara Bannow, Έρευνα STAT για τους οικονομικούς ωφελούμενους από τον No Surprises Act, 19 Οκτωβρίου 2026.
• Jack Hoadley, Kennah Watts, Spending on IDR Process Pushes No Surprises Act Costs to More Than $22.4 Billion Over Just Four Years, Georgetown University, 2026.
• OECD/European Commission, Health at a Glance: Europe 2024 — Financing of Health Expenditure. Το 2022 οι άμεσες πληρωμές των ελληνικών νοικοκυριών ξεπερνούσαν το 30% των συνολικών δαπανών υγείας, έναντι 15% στην ΕΕ.
• OECD, Health at a Glance 2025: Greece. Μόλις το 61% των δαπανών υγείας στην Ελλάδα καλυπτόταν μέσω υποχρεωτικών συστημάτων προπληρωμής, έναντι 75% κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ.

Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.

Είναι καιρός να ξανασκεφτούμε ριζικά πώς ασκούμε την ιατρική για να ξεκλειδώσουμε το πλήρες θεραπευτικό μας δυναμικό.

Πολλοί άνθρωποι παραξενεύονται όταν μαθαίνουν ότι οι γιατροί έχουν ορκιστεί σε έναν ιατρικό κώδικα δεοντολογίας που προτάθηκε πριν από 2.500 χρόνια από τον Έλληνα γιατρό και φιλόσοφο Ιπποκράτη - ο οποίος αναφέρει τη γνωστή ρήση: «ωφελέειν ή μη βλάπτειν».

Ωστόσο, γνωρίζουμε επίσης ότι η ιατρική συνταγογράφηση, η πιο κοινή παρέμβαση του γιατρού, αναγνωρίζεται ως η τρίτη μεγαλύτερη αιτία θανάτου στη σύγχρονη κοινωνία. Τι συμβαίνει;

Το να ξεπεράσουμε αυτό το παράδοξο δεν είναι τόσο εύκολο όσο μπορεί να ακούγεται. Υπάρχει μια σειρά παραγόντων που συμβάλλουν σε αυτό, πολλοί από τους οποίους στρέφονται προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, το γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι που πεθαίνουν από συνταγογραφούμενα φάρμακα είναι ήδη πολύ άρρωστοι. Το φάρμακο τότε λειτουργεί καταλυτικά για τον θάνατό τους.

Μετά, υπάρχει και η ιατρική εκπαίδευση των ιατρών: όταν έχεις εκπαιδευτεί στη φαρμακολογία και τη συνταγογράφηση φαρμάκων, δεν πρόκειται να συμμετάσχεις σε θεραπείες που είναι λιγότερο πιθανό να προκαλέσουν βλάβη. Όταν ολόκληρες γενιές έχουν μεγαλώσει με την έννοια του "ένα χάπι για κάθε αρρώστια" πολλοί ασθενείς απαιτούν μόνοι τους να τους δοθεί συνταγή. Στην πραγματικότητα, δεν φεύγουν από το γραφείο του γιατρού μέχρι να τους συνταγογραφήσει κάποιο φάρμακο.

Ένας άλλος παράγοντας είναι η μεγάλη επιβάρυνση για τους γιατρούς, ειδικά στην πρωτοβάθμια φροντίδα. Όταν χρειάζεται να δουν πάνω από 40 ασθενείς την ημέρα και ο χρόνος εξέτασης είναι μόνο οκτώ λεπτά, τι άλλο μπορεί πραγματικά να κάνει ένας γιατρός σε αυτόν τον περιορισμένο χρόνο;

Φυσικά, υπάρχουν πολλά που μπορούν να γίνουν, αλλά το μεγαλύτερο μέρος τους απαιτεί μεγάλες αλλαγές στον τρόπο άσκησης της ιατρικής. Απαιτεί επίσης μια από τις οικονομικά ισχυρότερες και πολιτικά σημαντικές βιομηχανίες στον πλανήτη να μείνει στην άκρη ή να διαφοροποιηθεί για να βρει επιχειρηματικές ευκαιρίες που δεν περιλαμβάνουν κατοχυρωμένες χημικές ουσίες, συχνά ξένες για τη φύση, με σοκαριστικά αρχεία ασφαλείας. (Διαβάσατε ποτέ το φύλλο οδηγιών ασθενούς για το τελευταίο φάρμακο που πήρατε;)

Μια πρόσφατη μελέτη από μια ομάδα του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ στο Ηνωμένο Βασίλειο μας υπενθυμίζει για μία ακόμη φορά ότι οι γιατροί στις ανεπτυγμένες χώρες συχνά βλάπτουν σημαντικά τους ασθενείς και πολλή από αυτή τη βλάβη μπορεί να προληφθεί. Στην πραγματικότητα, στο 12% αυτή η βλάβη που θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί διαπιστώθηκε ότι ήταν σοβαρή έως και απειλητική για τη ζωή.¹

Αυτό συμβαδίζει με τις αναθεωρημένες μελέτες κυβερνητικών δεδομένων από το Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ, οι οποίες δείχνουν ότι τα νοσοκομεία είναι από τα πλέον επικίνδυνα μέρη και ότι οι θάνατοι -που θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί- στα νοσοκομεία είναι η μεγαλύτερη αιτία θανάτου.

Ένα άλλο μεγάλο μέρος του προβλήματος είναι οι προσδοκίες μας για τους γιατρούς. Οι περισσότεροι γιατροί πρωτοβάθμιας φροντίδας επιβαρύνονται τόσο έντονα από τον υπερβολικό φόρτο εργασίας ώστε το ποσοστό υπερκόπωσης και ο κίνδυνος αυτοκτονίας τους να είναι μεγαλύτερος από κάθε άλλη εργασιακή ομάδα στην κοινωνία.

Λάθη μπορούν να συμβούν πάντα, αλλά όταν υπάρχει έντονο στρες, τα λάθη συμβαίνουν συχνότερα.

Αργά ή γρήγορα, κάθε γιατρός κάνει κάποιο λάθος. Το νομικό σύστημα, ειδικά στις ΗΠΑ, ενίσχυσε τη σημασία της σιωπής προκειμένου να αποφευχθεί η ενοχοποίηση. Αλλά η σιωπή δεν βοηθά τους ασθενείς, ούτε βοηθά τους γιατρούς μακροπρόθεσμα.

Ένας από τους πιο ξεκάθαρους γιατρούς σχετικά με αυτό το θέμα είναι ο καναδός ιατρός έκτακτης ανάγκης Brian Goldman. Οι ομιλίες του στο TED σχετικά με το γιατί οι γιατροί θα πρέπει να μπορούν να πουν ότι λυπούνται για τα λάθη τους, είχαν σχεδόν 1,5 εκατομμύριο views, που σημαίνει ότι σαφώς χτύπησε μια ευαίσθητη χορδή στην κοινωνία.

Το μεγάλο ερώτημα είναι σε ποιο βαθμό θα μπορούσαν να μειωθούν τα ιατρικά λάθη και οι επακόλουθες βλάβες τους, αν οι γιατροί ήταν λιγότερο εξαρτημένοι από τα φάρμακα.

Ο συνιδρυτής της Cochrane, Δρ Peter Gøtzsche, ο οποίος απολύθηκε το 2018 από τον ίδιο τον οργανισμό που ίδρυσε, επειδή ήταν ειλικρινής για αμφιλεγόμενα θέματα που σχετίζονται με τα φάρμακα και τα εμβόλια, είπε στο BMJ το 2013: «Υπάρχουν απλές λύσεις στη θανατηφόρα μας φαρμακευτική επιδημία.»

«Κάνετε λιγότερες διαγνώσεις, συνταγογραφείτε λιγότερα φάρμακα και πείτε στους ασθενείς να διαβάζουν το φύλλο οδηγιών... Μια ζωή χωρίς φάρμακα είναι δυνατή για τους περισσότερους από εμάς τις περισσότερες φορές».

Ακούγεται αρκετά απλό, έτσι; Ο Ιπποκράτης, περίπου 2.500 χρόνια πριν από τον Gøtzsche, κατανοούσε επίσης τους κινδύνους των φαρμάκων και την ανάγκη να κάνουμε τα πράγματα διαφορετικά. Στον Ιπποκράτειο όρκο αναφέρει: «δεν θα χορηγήσω θανατηφόρο φάρμακο σε κανένα, έστω και αν παρακληθώ, ούτε θα υποδείξω τέτοια συμβουλή. Θα χρησιμοποιώ τη θεραπεία για να βοηθήσω τους ασθενείς κατά τη δύναμη και την κρίση μου, αλλά ποτέ για να βλάψω ή να αδικήσω».

Κάθε επαγγελματίας υγείας που έχει εκπαιδευτεί σε τομέα υγειονομικής περίθαλψης που δεν περιλαμβάνει φάρμακα ή χειρουργικές επεμβάσεις μπορεί σε πολλές περιπτώσεις να είναι μια καλή λύση. Ίσως κάποιες αφάρμακες μορφές θεραπείας να είναι καλύτερες ως πρώτη επιλογή, παρά ένας γιατρός πρωτοβάθμιας περίθαλψης που έχει να αντιμετωπίσει 40 ή περισσότερους ασθενείς την ίδια ημέρα.

Υπάρχει επίσης ένα μεγάλο κομμάτι που μπορείτε να κάνετε μόνοι σας. Η αυτοφροντίδα θα πρέπει να αφορά περισσότερο το σώμα σας και το πώς να έχει το σωστό περιβάλλον - τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά - και όχι μόνο να σας λέει πότε και πώς να παίρνετε τα φάρμακά σας.

Ας ξανασκεφτούμε το πώς ασκούμε την ιατρική και ας μάθουμε όσα περισσότερα μπορούμε για να ξεκλειδώσουμε αυτό το εξαιρετικό εσωτερικό φαρμακείο μας ώστε να προάγουμε την αυτοθεραπεία.

Αναφορές: BMl 2019; 366:14185

Ο Robert Verkerk Διευθύνων Σύμβουλος και Επιστημονικός Διευθυντής της Διεθνούς Συμμαχίας για τη Φυσική Υγεία (Alliance for Natural Health International), έχει εργαστεί τα τελευταία 25 χρόνια σε θέματα βιωσιμότητας στους τομείς της γεωργίας, του περιβάλλοντος και της υγείας. Ολοκλήρωσε το MSc και διδακτορικό του στο Imperial College του Λονδίνου και εργάστηκε ως μετα-διδακτορικός ερευνητής στον τομέα των επιπέδων τροφικών αλληλεπιδράσεων στα γεωργικά συστήματα. Ο Robert ίδρυσε τη Συμμαχία για τη Φυσική Υγεία (Alliance for Natural Health ) το 2002 για να βοηθήσει, να προστατέψει και να προωθήσει, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία της καλής επιστήμης και της καλής νομοθεσίας, βιώσιμες και φυσικές μεθόδους υγείας και περίθαλψης που απειλούνται ολοένα και περισσότερο από τις πιέσεις της φαρμακευτικής βιομηχανίας.