Για πολλές γυναίκες με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), η ικανότητα συγκέντρωσης, ο έλεγχος των συναισθημάτων και η ενέργεια δεν παραμένουν σταθερά. Υπάρχουν ημέρες που η καθημερινότητα φαίνεται διαχειρίσιμη και άλλες κατά τις οποίες η οργάνωση, η μνήμη εργασίας ή ακόμη και απλές υποχρεώσεις μοιάζουν ξαφνικά πολύ δυσκολότερες. Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες αρχίζουν να εξετάζουν σοβαρότερα έναν παράγοντα που επί δεκαετίες είχε υποτιμηθεί στην έρευνα της ΔΕΠΥ: τις γυναικείες ορμόνες.
Μια συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2025 στο Journal of Attention Disorders εξέτασε τις διαθέσιμες μελέτες σχετικά με τη ΔΕΠΥ και τις ορμόνες του φύλου στις γυναίκες. Το γενικό συμπέρασμα ήταν ότι οι ορμονικές μεταβολές φαίνεται να συνδέονται με αλλαγές στην ένταση των συμπτωμάτων, ιδιαίτερα κατά τον εμμηνορροϊκό κύκλο και την εφηβεία. Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι τα διαθέσιμα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η ίδια εικόνα εμφανίζεται σε διαφορετικές φάσεις της γυναικείας ζωής: εφηβεία, εμμηνορροϊκός κύκλος, περίοδος μετά τον τοκετό και στην περιεμμηνόπαυση.

Γιατί η ΔΕΠΥ στις γυναίκες πέρασε για χρόνια απαρατήρητη: Η ΔΕΠΥ μελετήθηκε ιστορικά κυρίως μέσα από την εικόνα των αγοριών: υπερκινητικότητα, παρορμητικότητα, δυσκολία παραμονής στη θέση τους και συμπεριφορές που γίνονται εύκολα αντιληπτές στο σχολείο. Στα κορίτσια, όμως, η εικόνα μπορεί να είναι διαφορετική. Η διάσπαση προσοχής, η δυσκολία οργάνωσης, η εσωτερική ανησυχία ή η συναισθηματική δυσκολία μπορεί να μην προκαλούν την ίδια εξωτερική αναστάτωση. Έτσι, αρκετές γυναίκες φτάνουν στην ενήλικη ζωή χωρίς διάγνωση, έχοντας αναπτύξει στρατηγικές για να αντισταθμίζουν τις δυσκολίες τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτές οι στρατηγικές φαίνεται να δοκιμάζονται ιδιαίτερα όταν αλλάζει το ορμονικό περιβάλλον.

Ο εμμηνορροϊκός κύκλος δεν επηρεάζει μόνο το αναπαραγωγικό σύστημα: Τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη δεν δρουν αποκλειστικά στα αναπαραγωγικά όργανα. Έχουν υποδοχείς και επιδράσεις στον εγκέφαλο και σχετίζονται με συστήματα νευροδιαβιβαστών που συμμετέχουν στη διάθεση, στην προσοχή και στις εκτελεστικές λειτουργίες. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σχέση των οιστρογόνων με την ντοπαμίνη. Η ντοπαμινεργική λειτουργία συμμετέχει στη ρύθμιση της προσοχής, του κινήτρου και της παρορμητικότητας και αποτελεί έναν από τους μηχανισμούς στους οποίους δρουν τα διεγερτικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται στη ΔΕΠΥ. Αυτό έχει οδηγήσει στην υπόθεση ότι οι απότομες μεταβολές των οιστρογόνων μπορεί, σε ορισμένες γυναίκες, να επηρεάζουν ένα ήδη ευάλωτο σύστημα ρύθμισης της προσοχής και των συναισθημάτων. Δεν σημαίνει ότι η ΔΕΠΥ είναι απλώς «έλλειψη ντοπαμίνης» ούτε ότι τα χαμηλά οιστρογόνα προκαλούν ΔΕΠΥ. Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Φαίνεται όμως ότι οι ορμονικές μεταβολές μπορεί να λειτουργούν ως ένας επιπλέον ρυθμιστικός παράγοντας.

Οι δύσκολες ημέρες πριν από την περίοδο: Από τις πιο χαρακτηριστικές παρατηρήσεις αφορά το δεύτερο μισό του εμμηνορροϊκού κύκλου και ιδιαίτερα τις ημέρες πριν από την έμμηνο ρύση. Γυναίκες με ΔΕΠΥ έχουν περιγράψει αυξημένη διάσπαση προσοχής, δυσκολία συγκέντρωσης, ευερεθιστότητα, συναισθηματική αστάθεια, μειωμένη ενέργεια και μεγαλύτερη δυσκολία στις εκτελεστικές λειτουργίες. Ορισμένες αναφέρουν ακόμη ότι η συνηθισμένη φαρμακευτική αγωγή τους φαίνεται λιγότερο αποτελεσματική αυτές τις ημέρες. Μια μικρή κλινική μελέτη του 2023 παρακολούθησε εννέα γυναίκες με ΔΕΠΥ που παρουσίαζαν επιδείνωση πριν από την περίοδο. Υπό ιατρική παρακολούθηση αυξήθηκε προσωρινά η δόση της ήδη συνταγογραφημένης διεγερτικής αγωγής τους κατά την προεμμηνορροϊκή περίοδο. Και οι εννέα ανέφεραν βελτίωση στην προσοχή, στη διάθεση, στην ευερεθιστότητα και στην ενέργεια. Το αποτέλεσμα είναι ενδιαφέρον αλλά δεν αποτελεί ακόμη θεραπευτική οδηγία. Πρόκειται για εξαιρετικά μικρό δείγμα χωρίς ομάδα ελέγχου και απαιτούνται μεγαλύτερες ελεγχόμενες μελέτες. Η αλλαγή της δοσολογίας διεγερτικών φαρμάκων δεν πρέπει να γίνεται χωρίς τον θεράποντα ιατρό.

Από την εγκυμοσύνη στην περιεμμηνόπαυση: Η πιθανή ορμονική ευαισθησία δεν περιορίζεται στον μηνιαίο κύκλο. Μεγάλες μεταβολές των ορμονών συμβαίνουν στην εφηβεία, στην εγκυμοσύνη και ιδιαίτερα μετά τον τοκετό, καθώς και κατά την περιεμμηνόπαυση. Αυτές ακριβώς είναι περίοδοι στις οποίες αρκετές γυναίκες με ΔΕΠΥ αναφέρουν σημαντικές αλλαγές στη διάθεση και στη γνωστική λειτουργία. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περιεμμηνόπαυση. Τα επίπεδα των οιστρογόνων αρχίζουν να παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις και τελικά μειώνονται. Παράλληλα, πολλές γυναίκες αναφέρουν «brain fog», προβλήματα μνήμης και δυσκολία συγκέντρωσης ακόμη και χωρίς ΔΕΠΥ. Σε μια γυναίκα όμως που επί χρόνια αντιστάθμιζε μια μη διαγνωσμένη ΔΕΠΥ, αυτή η επιπλέον επιβάρυνση μπορεί να κάνει τις παλιές στρατηγικές λιγότερο αποτελεσματικές. Αυτό μπορεί να αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους αρκετές γυναίκες αναζητούν για πρώτη φορά διάγνωση στη μέση ηλικία. Σημαντική είναι εδώ μια διάκριση: η εμμηνόπαυση δεν προκαλεί ξαφνικά ΔΕΠΥ. Για να τεθεί η διάγνωση, πρέπει να υπάρχουν ενδείξεις ότι τα χαρακτηριστικά της διαταραχής υπήρχαν ήδη από την παιδική ηλικία. Η ορμονική αλλαγή μπορεί περισσότερο να αποκαλύψει κάτι που προηγουμένως παρέμενε διαχειρίσιμο ή καλυμμένο.

Δεν αντιδρούν όλες οι γυναίκες με τον ίδιο τρόπο: Δεν υπάρχει ένας «γυναικείος τύπος ΔΕΠΥ» που να συμπεριφέρεται με τον ίδιο τρόπο σε κάθε κύκλο. Ούτε κάθε γυναίκα με ΔΕΠΥ παρουσιάζει ορμονικά συνδεδεμένη επιδείνωση. Η επιστήμη προσπαθεί ακόμη να καταλάβει αν το κρίσιμο στοιχείο είναι τα χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων, η ταχύτητα με την οποία αυτά μεταβάλλονται ή η ιδιαίτερη ευαισθησία του εγκεφάλου κάθε γυναίκας στις μεταβολές αυτές. Αυτό εξηγεί και γιατί απλές λύσεις του τύπου «ρύθμιση των οιστρογόνων» δεν μπορούν να θεωρηθούν καθολική απάντηση. Ορμονικά αντισυλληπτικά ή ορμονικές θεραπείες μπορεί να βοηθούν ορισμένες γυναίκες και να επιδεινώνουν συμπτώματα σε άλλες.

Από τη στατική διάγνωση στη δυναμική παρατήρηση: Η σημαντικότερη αλλαγή που φέρνει αυτή η έρευνα δεν είναι ένα καινούργιο φάρμακο, αλλά ένας διαφορετικός τρόπος παρατήρησης. Αντί να ρωτάμε μόνο «ποια συμπτώματα έχεις;», ίσως πρέπει να ρωτάμε και «πότε εμφανίζονται ή επιδεινώνονται;» Η συστηματική καταγραφή του κύκλου μαζί με τη συγκέντρωση, την ενέργεια, τον ύπνο, τη διάθεση και την αποτελεσματικότητα της αγωγής μπορεί να αποκαλύψει μοτίβα που διαφορετικά περνούν απαρατήρητα. Μια τέτοια καταγραφή μπορεί στη συνέχεια να συζητηθεί με τον γιατρό ή το θεραπευτή και να συμβάλει σε μια περισσότερο εξατομικευμένη αντιμετώπιση. Το σημαντικότερο μήνυμα της αναδυόμενης έρευνας είναι ότι ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί απομονωμένος από το σώμα. Η νευροβιολογία, το ενδοκρινικό σύστημα, ο ύπνος, το στρες και οι διαφορετικές φάσεις της ζωής αλληλεπιδρούν συνεχώς. Για τις γυναίκες με ΔΕΠΥ, η αναγνώριση αυτής της σχέσης μπορεί να προσφέρει κάτι πολύ σημαντικό: μια περισσότερο ολοκληρωμένη κατανόηση του γιατί η ίδια γυναίκα μπορεί, μέσα σε διαφορετικές ημέρες του μήνα ή διαφορετικές περιόδους της ζωής της, να βιώνει τόσο διαφορετικά τον ίδιο της τον νου.

Συμπληρωματικές προσεγγίσεις που μπορεί να προσφέρουν υποστήριξη: Πέρα από τη φαρμακευτική αντιμετώπιση, ορισμένες συμπληρωματικές και μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις φαίνεται ότι μπορούν να προσφέρουν υποστήριξη σε συμπτώματα που συχνά επιβαρύνονται από τις ορμονικές μεταβολές. Ο βελονισμός έχει μελετηθεί τόσο σε προεμμηνορροϊκά όσο και σε εμμηνοπαυσιακά συμπτώματα, με ορισμένες μελέτες να καταγράφουν βελτίωση στις εξάψεις, στην ποιότητα ζωής και σε ψυχολογικά ή σωματικά συμπτώματα. Οι παρεμβάσεις mindfulness και ο διαλογισμός παρουσιάζουν επίσης ενδιαφέρον, καθώς μετα-αναλύσεις έχουν δείξει βελτίωση στο άγχος, στον ύπνο, στο στρες και σε ορισμένα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, ενώ αντίστοιχες παρεμβάσεις έχουν μελετηθεί με θετικά αποτελέσματα και σε ενήλικες με ΔΕΠΥ. Η yoga έχει συνδεθεί με μείωση τόσο προεμμηνορροϊκών όσο και εμμηνοπαυσιακών συμπτωμάτων, καθώς και με βελτίωση του ύπνου και της ψυχολογικής ευεξίας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ακόμη η αρωματοθεραπεία, κυρίως με λεβάντα: κλινικές μελέτες και μετα-αναλύσεις αναφέρουν βελτιώσεις στο προεμμηνορροϊκό σύνδρομο, στο άγχος, στην ποιότητα του ύπνου και σε ορισμένα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης. Τέλος, νεότερη μετα-ανάλυση για το θεραπευτικό μασάζ σε γυναίκες στην εμμηνόπαυση κατέγραψε οφέλη κυρίως σε ψυχολογικά συμπτώματα, άγχος, καταθλιπτική διάθεση και κόπωση. Οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας εξατομικευμένης υποστηρικτικής προσέγγισης για συμπτώματα που επιβαρύνουν την καθημερινότητα της γυναίκας.

Έρευνες και πηγές

1. Osianlis E., Thomas E.H.X., Jenkins L.M., Gurvich C. (2025). ADHD and Sex Hormones in Females: A Systematic Review. Journal of Attention Disorders, 29(9), 706–723. DOI: 10.1177/10870547251332319.
2. de Jong M., Wynchank D.S.M.R., van Andel E., Beekman A.T.F., Kooij J.J.S. (2023). Female-specific pharmacotherapy in ADHD: premenstrual adjustment of psychostimulant dosage. Frontiers in Psychiatry, 14, 1306194. DOI: 10.3389/fpsyt.2023.1306194.
3. Kooij J.J.S. et al. (2025). Research advances and future directions in female ADHD: the lifelong interplay of hormonal fluctuations with mood, cognition, and disease. Frontiers in Global Women's Health, 6, 1613628. DOI: 10.3389/fgwh.2025.1613628.
4. Williams C. (2026). Why many women with ADHD feel overwhelmingly controlled by their hormones. New Scientist, 17 August 2026. Αρχικό δημοσιογραφικό άρθρο που αποτέλεσε την αφετηρία του παρόντος κειμένου.

Έρευνες για τις Συμπληρωματικές προσεγγίσεις

1. Kim H.H., Jung N.H. (2025). Mindfulness-based interventions for adults with ADHD: A systematic review and meta-analysis. Medicine, 104(37), e44308.
   DOI: 10.1097/MD.0000000000044308. Η μετα-ανάλυση βρήκε βελτιώσεις σε συμπτώματα και λειτουργικότητα ενηλίκων με ΔΕΠΥ.
2. Tang S. et al. (2025). The effectiveness of mindfulness-based interventions on menopausal symptoms: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Συμπεριέλαβε 19 μελέτες και 1.670 γυναίκες· καταγράφηκαν βελτιώσεις σε εμμηνοπαυσιακά συμπτώματα, ύπνο, άγχος, κατάθλιψη και στρες. PubMed
3. Ranga M., Dev K. (2024). The Effect of Yoga Therapy in Premenstrual Syndrome: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomised Controlled Trials. Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada, 46(10), 102579. DOI: 10.1016/j.jogc.2024.102579.
4. Pal A., Nath B., Paul S., Meena S. (2022). Evaluation of the effectiveness of yoga in management of premenstrual syndrome: a systematic review and meta-analysis. Journal of Psychosomatic Obstetrics & Gynecology, 43(4), 517–525. DOI: 1080/0167482X.2022.2086457. Η ανάλυση 14 μελετών υποστήριξε όφελος της yoga στη συνολική εικόνα του PMS.
5. Cramer H., Peng W., Lauche R. (2018). Yoga for menopausal symptoms—A systematic review and meta-analysis. Maturitas, 109, 13–25.
   DOI: 10.1016/j.maturitas.2017.12.005. Περιέλαβε 13 RCTs με 1.306 συμμετέχουσες και βρήκε βελτίωση σε συνολικά, ψυχολογικά, σωματικά και αγγειοκινητικά συμπτώματα.
6. Es-Haghee S. et al. (2020). The Effects of Aromatherapy on Premenstrual Syndrome Symptoms: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Clinical Trials. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2020, 6667078.
   DOI: 10.1155/2020/6667078. Η μετα-ανάλυση βρήκε μειώσεις στη συνολική ένταση του PMS, στα ψυχολογικά συμπτώματα, στο άγχος, στην καταθλιπτική διάθεση και στην κόπωση.
7. Lee H.W. et al. (2021). Aromatherapy for Managing Menopausal Symptoms: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Placebo-Controlled Trials. Journal of Alternative and Complementary Medicine, 27(10), 813–823.
   DOI: 10.1089/acm.2020.0315. Τα αποτελέσματα υποστήριξαν όφελος κυρίως από λεβάντα και neroli.
8. Lee et al. (2026). Effects of aromatherapy on menopausal symptoms: a systematic review and meta-analysis. doi: 10.1080/01443615.2026.2723303 Η νεότερη μετα-ανάλυση περιέλαβε 17 μελέτες και 1.347 γυναίκες, και βρήκε βελτιώσεις σε ύπνο, αγγειοκινητικά και ψυχολογικά συμπτώματα, άγχος και καταθλιπτική διάθεση.
9. Lu X. et al. (2026). Can massage ameliorate menopausal and postmenopausal symptoms in women? A systematic review and meta-analysis. Complementary Therapies in Medicine, 98, 103370. DOI: 10.1016/j.ctim.2026.103370. Βρέθηκαν σημαντικά αποτελέσματα κυρίως για ψυχολογικά συμπτώματα, άγχος, καταθλιπτική διάθεση και κόπωση.
10. Befus D. et al. (2018). Management of Menopause Symptoms with Acupuncture: An Umbrella Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Alternative and Complementary Medicine, 24(4), 314–323. DOI: 10.1089/acm.2016.0408. Παρατηρήθηκαν μειώσεις στη συχνότητα και ένταση αγγειοκινητικών συμπτωμάτων και βελτίωση της ποιότητας ζωής.
11. Jang S.H., Kim D.I., Choi M.S. (2014). Effects and treatment methods of acupuncture and herbal medicine for premenstrual syndrome/premenstrual dysphoric disorder: systematic review. BMC Complementary and Alternative Medicine, 14, 11.
    DOI: 10.1186/1472-6882-14-11. Η ανασκόπηση βρήκε ενδείξεις βελτίωσης του PMS/PMDD με βελονισμό.

Η ισορροπία των βακτηρίων στο έντερο μπορεί να έχει μεγάλο αντίκτυπο στα επίπεδα οιστρογόνων και στην ορμονική υγεία, υποστηρίζει η Marcelle Pick. Δείτε πώς να βοηθήσετε του μικροβίωμα του εντέρου σας για να έχετε τη βέλτιστη ορμονική υγεία.
Το estrobolome είναι μία νέα έννοια που αναφέρεται όλο και πιο συχνά τον τελευταίο καιρό και αφορά στη συλλογή μικροοργανισμών, συμπεριλαμβανομένων των βακτηρίων του εντέρου, που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οιστρογόνων.
Οι ερευνητές Claudia Plottel και Martin Blaser ορίζουν το estrobolome ως "το σύνολο των γονιδίων των εντερικών βακτηρίων των οποίων τα προϊόντα είναι ικανά να μεταβολίζουν τα οιστρογόνα". Με λιγότερο επιστημονικούς όρους, αυτό σημαίνει τη συλλογή βακτηρίων που μπορούν να μετατρέψουν τα οιστρογόνα στην ενεργό μορφή τους.
Νομίζω ότι είναι σημαντικό για τις γυναίκες να κατανοήσουν τι είναι το estrobolome και πώς μπορεί να επηρεάσει την υγεία τους. Οι περισσότερες γνωρίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι διακυμάνσεις των ορμονών επηρεάζουν το πώς αισθάνονται. Έχουν βιώσει σκαμπανεβάσματα γύρω από τον εμμηνορροϊκό κύκλο τους και κάθε γυναίκα που βρίσκεται σε περιεμμηνόπαυση ή εμμηνόπαυση μπορεί να σας πει τα πάντα για εξάψεις, εναλλαγές της διάθεσης και άλλα δυσάρεστα συμπτώματα.
Η ανισορροπία των οιστρογόνων μπορεί όχι μόνο να κρύβεται πίσω από αυτά τα συμπτώματα, αλλά συνδέεται και με μια σειρά από σοβαρές παθήσεις. Και είναι πολύ σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι η ισορροπία στο έντερο έχει μεγάλο αντίκτυπο στα επίπεδα των οιστρογόνων.

Οιστρογόνα & έντερο
Μπορεί να φαίνεται περίεργο, αλλά αν και τα οιστρογόνα παράγονται κυρίως από τις ωοθήκες και τα επινεφρίδια, τα επίπεδα ρυθμίζονται κυρίως στο έντερο. Αυτό σημαίνει ότι αν το έντερό σας είναι εκτός ισορροπίας, τα επίπεδα οιστρογόνων μπορεί επίσης να είναι διαταραγμένα.
Η έρευνα επεκτείνεται συνεχώς σε αυτόν τον τομέα. Μια ανασκόπηση διερεύνησε τον τρόπο με τον οποίο το estrobolome μπορεί να επηρεάσει τον κίνδυνο εμφάνισης μετεμμηνοπαυσιακού καρκίνου του μαστού με θετικούς οιστρογονικούς υποδοχείς. Η εξέταση της σύνθεσης και των δράσεων του estrobolome σε υγιή άτομα, καθώς και σε γυναίκες με ορμονικά εξαρτώμενο καρκίνο του μαστού, θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανάπτυξη βιοδεικτών μικροβιώματος και παρεμβάσεων για τον μετριασμό του κινδύνου καρκίνου, υποστηρίζουν οι συγγραφείς.¹
Το estrobolome ρυθμίζει τα κυκλοφορούντα οιστρογόνα καθώς και τα επίπεδα των απεκκρινόμενων οιστρογόνων. Τα βακτήρια παράγουν ένα ένζυμο, τη β-γλυκουρονιδάση, που μετατρέπει τα οιστρογόνα στις ενεργές μορφές τους. Τα ενεργά οιστρογόνα μπορούν να συνδεθούν με υποδοχείς και να επηρεάσουν ορισμένες φυσιολογικές διεργασίες.
Εάν υπάρχει ισορροπία στο εντερικό μικροβίωμα, η δραστηριότητα της β-γλυκουρονιδάσης είναι φυσιολογική. Όταν όμως εμφανίζεται δυσβίωση (ανισορροπία), τα επίπεδα των οιστρογόνων μπορεί να γίνουν πολύ υψηλά ή χαμηλά, αυξάνοντας τον κίνδυνο ασθενειών που σχετίζονται με τα οιστρογόνα.
Όταν τα οιστρογόνα μεταβολίζονται από το ήπαρ, στη συνέχεια στέλνονται στη χολή για να αποβληθούν στο έντερο. Όταν το estrobolome είναι υγιές, τα οιστρογόνα απομακρύνονται με ασφάλεια ως απόβλητα. Όταν όμως υπάρχει δυσβίωση, τα οιστρογόνα μπορεί να επαναρροφηθούν στην κυκλοφορία του αίματος, προκαλώντας κυριαρχία των οιστρογόνων. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ένα ευρύ φάσμα προβλημάτων υγείας.

Ασθένειες που σχετίζοναι με τα οιστρογόνα και ισορροπία μικροβιώματος
Τρεις μορφές οιστρογόνων παράγονται από το σώμα μιας γυναίκας: οιστρόνη (Ε1), οιστραδιόλη (Ε2) και οιστριόλη (Ε3) και κάθε μία από αυτές επηρεάζει διαφορετικούς ιστούς και λειτουργίες στο σώμα.
Η Ε2 είναι η κυρίαρχη μορφή οιστρογόνου πριν από την εμμηνόπαυση, ενώ η Ε1 είναι το κυρίαρχο οιστρογόνο μετά την εμμηνόπαυση. Η Ε3 είναι το λιγότερο ισχυρό οιστρογόνο, αλλά επικρατεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Όλοι οι τύποι οιστρογόνων αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, γι' αυτό είναι σημαντικό να δίνεται προσοχή στη συνολική ισορροπία κάθε μορφής.
Τα οιστρογόνα ρυθμίζουν πολλές διεργασίες στο σώμα, συμπεριλαμβανομένης της αναπαραγωγικής λειτουργίας, της εναπόθεσης σωματικού λίπους, της καρδιαγγειακής υγείας, των διεργασιών ανανέωσης στα οστά και της αναπαραγωγής των κυττάρων. Η μείωση των κυκλοφορούντων οιστρογόνων μπορεί να μπλοκάρει την υγιή λειτουργία, οδηγώντας σε έναν μακρύ κατάλογο προβλημάτων, όπως η παχυσαρκία, το μεταβολικό σύνδρομο, ο καρκίνος, η ενδομητρίωση, η υπερπλασία του ενδομητρίου, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, οι καρδιαγγειακές παθήσεις, η οστεοπόρωση, η στειρότητα και η κακή γνωστική λειτουργία.
Έρευνες έχουν δείξει ότι οι ανισορροπίες στο έντερο μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο ή να επιδεινώσουν τα συμπτώματα αυτών των παθήσεων. Ασθενείς με παχυσαρκία,² καρδιαγγειακές παθήσεις³ και οστεοπόρωση⁴ έχουν πολύ συχνά δυσβίωση του εντέρου.
Όταν τα κυκλοφορούντα οιστρογόνα μειώνονται, η οστεοκλαστική δραστηριότητα αυξάνεται, με αποτέλεσμα την οστική αποδόμηση και τη μειωμένη αντοχή των οστών. Σε μια μελέτη, η χορήγηση συγκεκριμένων βακτηρίων σε ποντίκια που έχουν υποβληθεί σε ωοθηκεκτομή έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει τον οστικό σχηματισμό και μειώνει την οστική αποδόμηση.⁵ Άλλες μελέτες έχουν δείξει παρόμοια θετικά αποτελέσματα με την χορήγηση συγκεκριμένων βακτηρίων.
Τα οιστρογόνα μπορούν επίσης να αλλάξουν τη σύνθεση των βακτηρίων τόσο στο ουροποιητικό σύστημα όσο και στον κόλπο, προκαλώντας λοιμώξεις. Καθώς τα οιστρογόνα μειώνονται, το ίδιο μπορεί να συμβεί και με τους λακτοβάκιλλους, καθώς τα οιστρογόνα διεγείρουν την ανάπτυξη αυτών των πολύτιμων βακτηρίων. Οι λακτοβάκιλλοι έχουν διάφορους προστατευτικούς ρόλους στην υγεία των γυναικών, συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης του κατάλληλου όξινου περιβάλλοντος και της αποτροπής της προσκόλλησης ανεπιθύμητων βακτηρίων.
Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η έρευνα σχετικά με τη σχέση μεταξύ του μικροβιώματος του εντέρου και του καρκίνου του μαστού έχει αυξηθεί σημαντικά.⁶ Η έρευνα αυτή έχει καταδείξει τον βασικό ρόλο του μικροβιώματος του εντέρου στη ρύθμιση των οιστρογόνων.
Η ποικιλομορφία στο έντερο αποτελεί σημαντικό παράγοντα της συνολικής υγείας, συμπεριλαμβανομένης της υγείας του μαστού. Η έρευνα έχει δείξει ότι ο μικροβίωμα είναι σημαντικά διαφορετικό σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού, συμπεριλαμβανομένου ότι είναι πολύ λιγότερο ποικιλόμορφο.

Πώς συνδέονται όλα
Η σημαντική σύνδεση μεταξύ της ορμονικής υγείας και του εντέρου είναι ένα παράδειγμα του πώς σχεδόν τα πάντα στο σώμα σας μπορούν να συνδεθούν με το τι συμβαίνει στο έντερό σας - και το ίδιο ισχύει και για τις ορμόνες σας.
Για παράδειγμα, μια ερευνητική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2022 επικεντρώνεται στις συνδέσεις μεταξύ των οιστρογόνων, της υγείας του εντέρου και της υγείας του δέρματος.⁷ Και ενώ με την πρώτη ματιά όλοι αυτοί οι τομείς μπορεί να φαίνονται ξεχωριστοί, είναι απολύτως λογικό ότι είναι αλληλένδετοι.
Αν το μικροβίωμα του εντέρου επηρεάζει την παραγωγή οιστρογόνων (και τα οιστρογόνα επηρεάζουν το μικροβίωμα του εντέρου) και αν τόσο οι ορμόνες μας όσο και η υγεία του εντέρου μας επηρεάζουν το δέρμα μας, τότε θα πρέπει να εξετάζουμε τα όλα αυτά μαζί.

Οι αιτίες της δυσβίωσης
Τα σημάδια της δυσβίωσης είναι σαφή (βλ. παρακάτω), αλλά τα συμπτώματα μπορεί να οφείλονται και σε άλλες καταστάσεις. Οι εξετάσεις μπορούν να βοηθήσουν στον προσδιορισμό της ισορροπίας των βακτηρίων στο σώμα.
Αν και μπορεί να υπάρχουν πολλές βασικές αιτίες της δυσβίωσης, ορισμένες έχουν βρεθεί ότι καταστρέφουν συστηματικά τη βακτηριακή σύνθεση του εντέρου.
Τα αντιβιοτικά και τα ορμονικά αντισυλληπτικά αλλάζουν τόσο τη μικροβιακή χλωρίδα του εντέρου όσο και τα επίπεδα των οιστρογόνων. Οι χρόνιες λοιμώξεις μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε δυσβίωση, οπότε υπάρχει μία λεπτή ισορροπία μεταξύ της αντιμετώπισης αυτών των καταστάσεων με αντιβιοτικά όταν είναι απαραίτητο, αλλά χωρίς να το παρακάνετε και να τα χρησιμοποιείτε πολύ συχνά.
Η διατροφή έχει επίσης σημαντική επίδραση στον εντερικό μικροβιόκοσμο. Μια διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες και επεξεργασμένα τρόφιμα μπορεί να σας αφήσει πιο ευάλωτους στη δυσβίωση λόγω έλλειψης θρεπτικών συστατικών.
Η κατανάλωση φυτοοιστρογόνων στα τρόφιμα έχει βρεθεί ότι αλλάζει τον εντερικό μικροβιόκοσμο και αυξάνει τον κίνδυνο ασθενειών που σχετίζονται με τα οιστρογόνα. Οι τροφικές αλλεργίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν δυσβίωση (και αντίστροφα η δυσβίωση μπορεί να προκαλέσει τροφικές ευαισθησίες).
Η κατανάλωση αλκοόλ, γενετικοί παράγοντες, το βάρος, η ηλικία και οι περιβαλλοντικές τοξίνες μπορούν να αλλάξουν τη σύνθεση του μικροβιώματος του εντέρου και να οδηγήσουν σε δυσβίωση.
Το στρες μπορεί επίσης να οδηγήσει σε δυσβίωση. Τα προβλήματα αναπτύσσονται όταν το στρες γίνεται χρόνιο. Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι εξοικειωμένοι με τις σωματικές αντιδράσεις στο στρες, αλλά δεν συνειδητοποιούν ότι η συνεχής έκθεση σε αυτές τις αντιδράσεις αλλάζει την ισορροπία του εντέρου.

Πώς να διορθώσετε το έντερό σας
Τώρα που ξέρετε πόσο σημαντικό είναι ένα υγιές έντερο για την ισορροπία των οιστρογόνων, η οποία με τη σειρά της είναι ζωτικής σημασίας για την καλή υγεία, τι μπορείτε να κάνετε για να διατηρήσετε τη σωστή ισορροπία;
Η ισορροπία του εντέρου βασίζεται σε έναν υγιεινό τρόπο ζωής. Από τις διατροφικές επιλογές μέχρι την άσκηση, από τη μείωση του στρες μέχρι τη στοχευμένη λήψη συμπληρωμάτων, έχουμε τον έλεγχο σε τόσους πολλούς παράγοντες που μπορούν να μειώσουν τις ανισορροπίες στο έντερο.
Ακολουθούν μερικές συμβουλές που θα σας βοηθήσουν να κάνετε υγιεινές επιλογές.

Βελτιώστε τη διατροφή σας: Κάντε καλές επιλογές τροφών τουλάχιστον στο 80% του χρόνου. Ένα γλυκό μία στο τόσο είναι μια χαρά, αλλά όσο περισσότερο αποφεύγετε τη ζάχαρη, τα επεξεργασμένα τρόφιμα και οτιδήποτε άλλο μπορεί να σας προκαλεί πεπτικές διαταραχές (η γλουτένη και τα γαλακτοκομικά είναι δύο συνήθεις ένοχοι), τόσο το καλύτερο. Μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει υγιεινά λιπαρά, πρωτεΐνες και σύνθετους υδατάνθρακες είναι το κλειδί.
Αυξήστε την πρόσληψη τροφών που έχουν υποστεί ζύμωση, όπως το ξινολάχανο, το kimchi και το kombucha, για να ενισχύσετε την ποικιλομορφία και να επαναφέρετε την ισορροπία της χλωρίδας του εντέρου.
Τρώτε περισσότερα πρεβιοτικά τρόφιμα για να ενθαρρύνετε την ανάπτυξη των ωφέλιμων βακτηρίων. Ορισμένες εξαιρετικές επιλογές είναι τα σπαράγγια, το σκόρδο, τα κρεμμύδια, τα πράσα και οι μπανάνες. Οι φυτικές τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, όπως οι ξηροί καρποί, οι σπόροι, τα όσπρια και τα λαχανικά, υποστηρίζουν επίσης ένα υγιές έντερο.
Τα σταυρανθή λαχανικά, όπως το μπρόκολο, το λάχανο και το κουνουπίδι, βοηθούν στη ρύθμιση των "καλών" βακτηρίων και υποστηρίζουν την υγιή αποβολή της περίσσειας ορμονών, συμπεριλαμβανομένων των οιστρογόνων. Απλά φροντίστε να τα μαγειρέψετε πρώτα, καθώς μπορεί να επιδεινώσουν διαταραχές του θυρεοειδούς όταν καταναλώνονται ωμά.

Μειώστε το στρες: Μην αφήνετε τα συναισθηματικά ζητήματα να υποβόσκουν. Αντιμετωπίστε οποιαδήποτε αναστάτωση, παλιά και νέα, και εκτονώστε τη, ώστε να μπορέσει και το σώμα σας να αφεθεί. Δοκιμάστε το διαλογισμό ή πρακτικές προσοχής για να καταπραΰνετε το κεντρικό νευρικό σας σύστημα.

Ανακτήστε τη χαρά: Ο καλύτερος τρόπος για να ανακουφιστείτε από το άγχος είναι να κάνετε κάτι που αγαπάτε κάθε μέρα. Όταν το κάνετε, δεν επιτρέπετε στο άγχος να συσσωρεύεται στον οργανισμό σας. Ο χορός, το διάβασμα, η ενασχόληση με ένα μουσικό όργανο, το παιχνίδι με την οικογένεια ή τους φίλους σας, το τρέξιμο είναι κάποια παραδείγματα, οι επιλογές περιορίζονται μόνο από τη φαντασία σας!

Αποκτήστε ποιοτικό ύπνο: Η καλή ξεκούραση διατηρεί τα επίπεδα κορτιζόλης σε ισορροπία και μειώνει το στρες στο σώμα σας. Πολλή δουλειά συμβαίνει μέσα στο σώμα σας καθώς κοιμάστε, οπότε το να βεβαιωθείτε ότι ξεκουράζεστε επαρκώς είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία σας.

Μειώστε την έκθεση σε τοξίνες: Εξετάστε τις ετικέτες των προϊόντων ομορφιάς και καθαρισμού και χρησιμοποιήστε φυσικά προϊόντα, όποτε είναι δυνατόν.

Αποφύγετε την έκθεση σε βαρέα μέταλλα και εξαλείψτε τη χρήση πλαστικών για τρόφιμα και ποτά, ιδιαίτερα όταν θερμαίνονται. Τρώτε βιολογικά τρόφιμα όποτε μπορείτε για να μειώσετε την έκθεσή σας στα φυτοφάρμακα.

Περιορίστε την κατανάλωση αλκοόλ: Το αλκοόλ αλλάζει τη σύνθεση του μικροβιώματος και αυξάνει τη διαπερατότητα του εντέρου.

Ασκηθείτε: Η άσκηση είναι μεγάλη ανακούφιση από το στρες και η σωματική δραστηριότητα βοηθά στην εξισορρόπηση των κυκλοφορούντων επιπέδων οιστρογόνων. Είναι σημαντικό, ωστόσο, να διατηρείτε τα επίπεδα δραστηριότητας στα κατάλληλα επίπεδα. Η υπερβολική (ή πολύ έντονη) άσκηση μπορεί να προκαλέσει αδικαιολόγητο στρες στο σώμα σας.

Συμπληρώματα διατροφής: Οι διατροφικές ελλείψεις μπορεί να συμβάλλουν στην κακή πέψη και στις ορμονικές ανισορροπίες. Είναι καλύτερο να κάνετε εξετάσεις για να υπολογίσετε τις ατομικές σας ανάγκες, ωστόσο παρακάτω αναφέρουμε μερικά συμπληρώματα που μπορεί να βοηθήσουν να καλύψετε τα διατροφικά κενά και να εξισορροπήσετε το μικροβίωμα και τα επίπεδα των ορμονών σας:

Μια υψηλής ποιότητας πολυβιταμίνη.
Προτεινόμενη δοσολογία: Ακολουθήστε τις οδηγίες της ετικέτας

Βιταμίνη D. Η έκθεση στον ήλιο είναι ο καλύτερος τρόπος για την πρόσληψη βιταμίνης D, αλλά οι περισσότεροι από εμάς δεν παίρνουμε αρκετή.

Προτεινόμενη δοσολογία: 2.000 IU/ημέρα

Ωμέγα-3. Αυτά τα απαραίτητα λιπαρά οξέα λείπουν από την τυπική δυτική διατροφή. Ένα συμπλήρωμα ιχθυελαίου που παρέχει DHA (δοκοσαεξαενοϊκό οξύ) και EPA (εικοσαπενταενοϊκό οξύ), είναι μια καλή επιλογή.

Προτεινόμενη δοσολογία: 720-1.440 mg/ημέρα EPA, 480-960 mg/ημέρα DHA

Προβιοτικά. Οι γαλακτοβάκιλλοι είναι ζωτικής σημασίας για την αποκατάσταση της σωστής ισορροπίας στο έντερό σας. Τα μπιφιδοβακτήρια είναι ένα άλλο σημαντικό προβιοτικό. Αναζητήστε ένα συμπλήρωμα που περιέχει και τα δύο.

Προτεινόμενη δοσολογία: Ακολουθήστε τις οδηγίες της ετικέτας

Έχετε δυσβίωση;
Αυτά είναι μερικά σημάδια και συμπτώματα ενός μη ισορροπημένου μικροβιώματος του εντέρου:⁹
- Φούσκωμα και αέρια
- Διάρροια
- Δυσκοιλιότητα
- Αλλαγές στο βάρος
- Ευαισθησία σε ορισμένα τρόφιμα
- Ερεθισμός του δέρματος
- Κόπωση
- Ορμονικές διαταραχές
- Αυτοάνοσες καταστάσεις

Βιβλιογραφικές αναφορές

1. J Natl Cancer Inst, 2016; 108(8): djw029
2. Nature, 2006; 444(7122): 1022–23
3. Curr Cardiol Rep, 2014; 16(11): 540
4. Crit Rev Food Sci Nutr, 2017; 57(8): 1664–72
5. J Cell Physiol, 2014; 229(11): 1822–30
6. Perm J, 2020; 24: 19.129
7. Dermatol Ther (Heidelb), 2022; 12(7): 1535–50
8. Nutr Rev, 2016; 74(7): 432–43; Anticancer Res, 1999; 19(3A): 1673–80; J Nutr, 2000; 130(12): 2927–31
9. “Maintaining a Balanced and Healthy Microbiome,” marcellepick.com