Η γυναικεία υγεία στη νέα εποχή: Αναθεωρώντας όσα γνωρίζαμε για την εμμηνόπαυση

Το νέο τεύχος του Holistic Life (Νοέμβριος – Δεκέμβριος 2026) κυκλοφορεί, με ένα μεγάλο αφιέρωμα στη γυναικεία υγεία και στις νέες επιστημονικές προσεγγίσεις της εμμηνόπαυσης.
Η εμμηνόπαυση δεν είναι απλώς το τέλος της αναπαραγωγικής περιόδου. Είναι μια σημαντική μετάβαση στη ζωή της γυναίκας, που συνδέεται με αλλαγές στη σωματική, ψυχική και γνωστική λειτουργία. Και σήμερα, περισσότερο από ποτέ, η επιστήμη επανεξετάζει όσα θεωρούσαμε δεδομένα.
Στο νέο μας τεύχος επιχειρούμε να φωτίσουμε αυτή τη μετάβαση από διαφορετικές πλευρές, να διαχωρίσουμε τα επιστημονικά δεδομένα από τις διαδεδομένες αντιλήψεις και να αναδείξουμε ερωτήματα που απασχολούν εκατομμύρια γυναίκες.

Στο κεντρικό μας αφιέρωμα διαβάστε:

ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ | Γιατί ο εγκέφαλος θολώνει;
Τι συμβαίνει στη μνήμη, στη συγκέντρωση και στη διαύγεια της σκέψης κατά την εμμηνόπαυση; Εξετάζουμε το φαινόμενο της «ομίχλης εγκεφάλου», τις πιθανές αιτίες του και όσα γνωρίζουμε για την αντιμετώπισή του.

ΟΙΣΤΡΟΓΟΝΑ & ΚΑΡΚΙΝΟΣ | Τι γνωρίζουμε πραγματικά;
Μια σχέση που έχει προκαλέσει φόβο, αντιπαραθέσεις και συχνά αντικρουόμενες πληροφορίες. Τι δείχνουν οι μεγάλες επιστημονικές μελέτες και γιατί ο κίνδυνος δεν είναι ίδιος για όλες τις γυναίκες;

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ | Οφέλη, κίνδυνοι και νέες επιλογές
Η ορμονική θεραπεία βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της επιστημονικής συζήτησης. Πότε μπορεί να βοηθήσει, ποιες επιλογές υπάρχουν και τι χρειάζεται να γνωρίζει μια γυναίκα πριν αποφασίσει;

Δ.Ε.Π.Υ. | Ο αθέατος ρόλος των ορμονών
Μπορούν οι ορμονικές διακυμάνσεις να επηρεάσουν την προσοχή, τη συγκέντρωση και τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ; Εξερευνούμε ένα πεδίο που μόλις αρχίζει να προσελκύει μεγαλύτερο ερευνητικό ενδιαφέρον.

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ | Υποστήριξη στην εμμηνόπαυση
Από τη διατροφή και τα συμπληρώματα έως τις συμπληρωματικές προσεγγίσεις, αναζητούμε τι μπορεί πραγματικά να προσφέρει υποστήριξη, πού υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις και πού απαιτείται περισσότερη έρευνα.

Περισσότερη γνώση. Λιγότερες βεβαιότητες. Καλύτερες αποφάσεις.
Η γυναικεία υγεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με γενικεύσεις. Κάθε γυναίκα έχει τη δική της ιστορία, τις δικές της ανάγκες και τα δικά της ερωτήματα. Με αυτό το αφιέρωμα, το Holistic Life δεν επιδιώκει να προσφέρει έτοιμες απαντήσεις, αλλά να συμβάλει σε μια πιο ουσιαστική, επιστημονικά τεκμηριωμένη και ανθρώπινη συζήτηση για την εμμηνόπαυση.

Το νέο τεύχος Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου 2026 διατίθεται δωρεάν σε έντυπη μορφή στα επιλεγμένα σημεία διανομής του Holistic Life, πανελλαδικά.
Αναζητήστε το στο φαρμακείο ή στο συνεργαζόμενο σημείο διανομής της περιοχής σας.

Διαβάστε το νέο τεύχος εδώ: Holistic Life T.136

Holistic Life — NATURE | SCIENCE | HUMAN
23 χρόνια συνδέουμε την πληροφορία για την υγεία με τον άνθρωπο.

Μια νέα μετα-ανάλυση σε περισσότερες από 1.300 γυναίκες εξετάζει τη συμβολή της αρωματοθεραπείας στον ύπνο, τις εξάψεις και την ψυχολογική ευεξία.

Η εμμηνόπαυση αποτελεί μια φυσιολογική μετάβαση στη ζωή της γυναίκας, η οποία συνοδεύεται από σημαντικές ορμονικές και σωματικές μεταβολές. Για αρκετές γυναίκες, η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις, διαταραχές ύπνου, άγχος και μεταβολές της διάθεσης. Η ένταση των συμπτωμάτων μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής. Παράλληλα με τις καθιερωμένες θεραπευτικές επιλογές, αυξάνεται το ενδιαφέρον για συμπληρωματικές παρεμβάσεις που μπορούν να υποστηρίξουν τη σωματική και ψυχική ευεξία. Μία από αυτές είναι η αρωματοθεραπεία, η οποία χρησιμοποιεί αιθέρια έλαια μέσω εισπνοής ή εφαρμογής κατά τη διάρκεια μάλαξης. Μια νέα συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση, που δημοσιεύτηκε διαδικτυακά στις 8 Σεπτεμβρίου 2026 στο Journal of Obstetrics and Gynaecology, συγκέντρωσε τα αποτελέσματα 17 μελετών με συνολικά 1.347 γυναίκες.

Τα αποτελέσματα για τον ύπνο, τις εξάψεις και το άγχος
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η αρωματοθεραπεία συνδέθηκε με στατιστικά σημαντική βελτίωση σε αρκετές κατηγορίες εμμηνοπαυσιακών συμπτωμάτων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν η ποιότητα του ύπνου, τα αγγειοκινητικά συμπτώματα, όπως οι εξάψεις, καθώς και η ένταση του άγχους και των καταθλιπτικών συμπτωμάτων. Παρατηρήθηκαν επίσης ευνοϊκές μεταβολές σε παραμέτρους της σεξουαλικής λειτουργίας και στη συνολική εκτίμηση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης. Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εύρημα αφορούσε τον τρόπο εφαρμογής. Η αρωματοθεραπεία σε συνδυασμό με μάλαξη φάνηκε να προσφέρει μεγαλύτερα οφέλη σε σχέση με την εισπνοή αιθέριων ελαίων. Το στοιχείο αυτό υποδηλώνει ότι η θεραπευτική εμπειρία ενδέχεται να επηρεάζεται όχι μόνο από τα αρωματικά συστατικά, αλλά και από τη σωματική επαφή, τη χαλάρωση και τις συνθήκες φροντίδας. Αντίθετα, δεν εντοπίστηκε στατιστικά σημαντική βελτίωση στα ουρογεννητικά συμπτώματα.

Μια πολλά υποσχόμενη αλλά ακόμη υπό διερεύνηση προσέγγιση
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η ποιότητα της διαθέσιμης τεκμηρίωσης παραμένει περιορισμένη. Η βεβαιότητα των δεδομένων χαρακτηρίστηκε χαμηλή για τα περισσότερα αποτελέσματα και πολύ χαμηλή για την ποιότητα ύπνου και τη σεξουαλική λειτουργία. Οι μελέτες διέφεραν σημαντικά ως προς τα αιθέρια έλαια, τη διάρκεια θεραπείας και τον τρόπο εφαρμογής. Επιπλέον, οι πληροφορίες για ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν ανεπαρκείς.
Η αρωματοθεραπεία μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο μιας ουσιαστικής συζήτησης για τον ρόλο των συμπληρωματικών παρεμβάσεων στη φροντίδα της γυναίκας. Η νέα μετα-ανάλυση υπενθυμίζει ότι η βελτίωση της ποιότητας ζωής στην εμμηνόπαυση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από μία θεραπευτική επιλογή. Χρειάζεται εξατομικευμένη προσέγγιση, προσεκτική αξιολόγηση των συμπτωμάτων και επιστημονική τεκμηρίωση για κάθε παρέμβαση.

Αναφορές

Leila Bagheri, Ashraf Ghiasi, Fateme Biabani, Effects of aromatherapy on menopausal symptoms: a systematic review and meta-analysis, Journal of Obstetrics and Gynaecology, 2026. DOI: 10.1080/01443615.2026.2723303.

Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.

Το pH, τα οιστρογόνα και τα «καλά» βακτήρια συνεργάζονται καθημερινά για να προστατεύσουν τον κόλπο. Τι μπορεί να διαταράξει αυτή την ισορροπία και τι γνωρίζουμε πραγματικά για την υποστήριξή της;

Το μικροβίωμα δεν βρίσκεται μόνο στο έντερο. Ο κόλπος διαθέτει το δικό του οικοσύστημα μικροοργανισμών, και η ισορροπία του παίζει σημαντικό ρόλο στην προστασία από λοιμώξεις, ερεθισμούς και φλεγμονές. Σε πολλές γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, το κολπικό μικροβίωμα κυριαρχείται από βακτήρια του γένους Lactobacillus. Αυτά παράγουν γαλακτικό οξύ και βοηθούν να διατηρείται το κολπικό pH όξινο, συνήθως περίπου 3,5–4,5. Αυτό το όξινο περιβάλλον δυσκολεύει την υπερανάπτυξη άλλων βακτηρίων και αποτελεί μέρος της φυσικής άμυνας του κόλπου. Όταν αυτή η ισορροπία αλλάζει, μπορεί να εμφανιστεί δυσβίωση. Η πιο γνωστή μορφή της είναι η βακτηριακή κολπίτιδα, κατά την οποία μειώνονται οι λακτοβάκιλλοι και αυξάνονται διάφορα αναερόβια βακτήρια. Το CDC περιγράφει τη βακτηριακή κολπίτιδα ακριβώς ως μια διαταραχή της φυσιολογικής μικροβιακής ισορροπίας. cdc.gov

Τι μπορεί να επηρεάσει την ισορροπία
Το κολπικό μικροβίωμα δεν είναι στατικό. Μπορεί να αλλάζει με τον εμμηνορροϊκό κύκλο, τη σεξουαλική δραστηριότητα, τη λήψη αντιβιοτικών, την εγκυμοσύνη και κυρίως με τις ορμονικές μεταβολές. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος των οιστρογόνων. Μετά την εμμηνόπαυση, η πτώση τους συνδέεται συχνά με αύξηση του κολπικού pH και μείωση των Lactobacillus. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να συμβάλλουν σε ξηρότητα, καύσο, ερεθισμό, πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή και ουρολογικά συμπτώματα, το σύνολο των οποίων περιγράφεται ως ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης. PubMed
Πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση σε περισσότερες από 5.000 γυναίκες βρήκε ότι μετά την εμμηνόπαυση παρατηρείται σταθερά μικρότερη αφθονία Lactobacillus και μεγαλύτερη μικροβιακή ποικιλότητα. Ωστόσο, ένα πολύ σημαντικό εύρημα ήταν ότι η αποκατάσταση των λακτοβακίλλων από μόνη της δεν σημαίνει απαραίτητα και εξαφάνιση των συμπτωμάτων. PubMed Αυτό μας θυμίζει κάτι βασικό: το κολπικό μικροβίωμα είναι σημαντικό, αλλά δεν εξηγεί μόνο του κάθε ενόχληση.

Τι βοηθά και τι χρειάζεται περισσότερη προσοχή
Η πιο απλή αρχή είναι να αποφεύγονται πρακτικές που διαταράσσουν το φυσικό περιβάλλον του κόλπου χωρίς λόγο. Οι κολπικές πλύσεις αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα. Συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο βακτηριακής κολπίτιδας και δεν συνιστώνται ως πρακτική «καθαρισμού». Ο κόλπος είναι αυτοκαθαριζόμενο όργανο και δεν χρειάζεται εσωτερικό καθαρισμό. cdc.gov
Το ίδιο ισχύει και για αρωματισμένα προϊόντα, αποσμητικά ή επιθετικά καθαριστικά που μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό ή να αλλάξουν το τοπικό περιβάλλον. Αντίθετα, η εξωτερική περιοχή μπορεί να καθαρίζεται ήπια, χωρίς υπερβολή και χωρίς την ιδέα ότι πρέπει να «απολυμανθεί». Πολύ ενδιαφέρον είναι και το θέμα των προβιοτικών. Θεωρητικά, η ιδέα φαίνεται λογική: αν οι Lactobacillus είναι ευεργετικοί, γιατί να μην τους προσθέσουμε; Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Το CDC επισημαίνει ότι τα διαθέσιμα δεδομένα δεν υποστηρίζουν σήμερα τα κοινά προβιοτικά προϊόντα ως υποκατάστατο ή καθιερωμένη συμπληρωματική θεραπεία της βακτηριακής κολπίτιδας. cdc.gov Υπάρχουν όμως ενδιαφέρουσες εξαιρέσεις. Το Lactin-V, ένα ενδοκολπικό σκεύασμα που περιέχει συγκεκριμένο στέλεχος Lactobacillus crispatus, έχει δείξει μειωμένες υποτροπές βακτηριακής κολπίτιδας σε κλινική δοκιμή, αλλά δεν αποτελεί ακόμη ευρέως διαθέσιμη θεραπεία.
Μια νεότερη διπλά τυφλή κλινική δοκιμή του 2024 εξέτασε επίσης από του στόματος και κολπικά προβιοτικά για την πρόληψη υποτροπών βακτηριακής κολπίτιδας και έδειξε ότι το πεδίο παραμένει ενεργό ερευνητικά. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλα τα προβιοτικά της αγοράς είναι ισοδύναμα ή ότι κάθε στέλεχος έχει κλινικό όφελος. PubMed

Η εμμηνόπαυση αλλάζει το τοπίο
Στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, η αντιμετώπιση είναι διαφορετική γιατί η βασική αιτία μπορεί να είναι ορμονική. Η τοπική οιστρογονική θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση του κολπικού επιθηλίου, να μειώσει το pH και να ευνοήσει την επανεμφάνιση Lactobacillus. Συστηματικές ανασκοπήσεις δείχνουν επίσης ότι τα κολπικά οιστρογόνα μπορούν να βελτιώσουν ορισμένα συμπτώματα του ουρογεννητικού συνδρόμου της εμμηνόπαυσης. PubMed Ωστόσο, και εδώ χρειάζεται εξατομίκευση. Δεν ανταποκρίνονται όλες οι γυναίκες με τον ίδιο τρόπο, και η αποκατάσταση του μικροβιώματος δεν εγγυάται από μόνη της πλήρη ανακούφιση. PubMed
Για γυναίκες με ιστορικό ορμονοεξαρτώμενου καρκίνου ή άλλους ειδικούς παράγοντες κινδύνου, η επιλογή θεραπείας χρειάζεται εξατομικευμένη ιατρική εκτίμηση. Το ίδιο ισχύει και για το βορικό οξύ. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συγκεκριμένες περιπτώσεις υποτροπιαζουσών λοιμώξεων ή δύσκολα αντιμετωπιζόμενης βακτηριακής κολπίτιδας, αλλά δεν είναι προϊόν γενικής καθημερινής φροντίδας και δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται χωρίς σαφή ένδειξη και καθοδήγηση. Το βασικό μήνυμα είναι πιο απλό: το κολπικό μικροβίωμα είναι ένα δυναμικό οικοσύστημα και η καλύτερη «υποστήριξή» του συχνά σημαίνει να μην το διαταράσσουμε χωρίς λόγο. Όταν υπάρχουν επίμονα συμπτώματα, οσμή, κνησμός, πόνος, κάψιμο ή ασυνήθιστες εκκρίσεις, η σωστή διάγνωση είναι πιο σημαντική από οποιοδήποτε προβιοτικό ή προϊόν «εξισορρόπησης pH».
Διότι η γυναικεία υγεία δεν βασίζεται στην προσπάθεια να κάνουμε το σώμα πιο «καθαρό». Βασίζεται στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο το σώμα διατηρεί από μόνο του την ισορροπία του, και στο να παρεμβαίνουμε μόνο όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη.

Αναφορές

1. Centers for Disease Control and Prevention. Bacterial Vaginosis – STI Treatment Guidelines. CDC – Bacterial Vaginosis
2. Micks E, Reed SD, Mitchell C. The Postmenopausal Vaginal Microbiome and Genitourinary Syndrome of Menopause. Clinical Obstetrics and Gynecology. 2024;67(1):79–88. DOI: 1097/GRF.0000000000000832
3. Gut, vaginal, and urinary microbiome alterations in women with genitourinary syndrome of menopause: A systematic review. PubMed
4. Danan ER, Sowerby C, Ullman KE, et al. Hormonal Treatments and Vaginal Moisturizers for Genitourinary Syndrome of Menopause: A Systematic Review. Annals of Internal Medicine. 2024;177(10):1400–1414. DOI: 7326/ANNALS-24-00610
5. Rezazadeh MB, Zanganeh M, Jarahi L, Fatehi Z. Comparative efficacy of oral and vaginal probiotics in reducing the recurrence of bacterial vaginosis: a double-blind clinical trial. BMC Women’s Health. 2024;24:575.
   DOI: 1186/s12905-024-03418-z
6. Zeng Q, Shu H, Pan H, et al. Associations of vaginal microbiota with the onset, severity, and type of symptoms of genitourinary syndrome of menopause in women. Frontiers in Cellular and Infection Microbiology. 2024;14:1402389.
   DOI: 3389/fcimb.2024.1402389

Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.

Κυκλοφόρησε το νέο τεύχος του Holistic Life

Τεύχος 134 | Ιούλιος – Αύγουστος 2026

Το νέο καλοκαιρινό τεύχος του Holistic Life κυκλοφόρησε, με ένα πλούσιο αφιέρωμα στην πρόληψη, τη σωματική και ψυχική υγεία, τη διατροφή, το μικροβίωμα και τις σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον ανθρώπινο οργανισμό.
Με 23 χρόνια συνεχούς παρουσίας, το Holistic Life εξακολουθεί να διερευνά τη σχέση ανάμεσα στην επιστήμη, την πρόληψη, τις φυσικές θεραπευτικές προσεγγίσεις και την ολιστική θεώρηση του ανθρώπου, προσφέροντας έγκυρη και προσιτή ενημέρωση.

Στο νέο τεύχος ξεχωρίζουν έξι κεντρικά άρθρα:

Οδηγός για την πρόληψη του καρκίνου
Η Dr Leigh Erin Connealy, ιατρός με ειδίκευση στην Ολοκληρωμένη Ογκολογία, τη Λειτουργική και την Προληπτική Ιατρική, παρουσιάζει δέκα βασικούς άξονες για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου. Διατροφή, μεταβολική υγεία, άσκηση, ύπνος, διαχείριση του στρες και περιορισμός της έκθεσης σε επιβαρυντικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες συνθέτουν έναν ολοκληρωμένο οδηγό πρόληψης, ζωτικότητας και μακροζωίας.

Οι ωοθήκες μετά την εμμηνόπαυση: Η ανακάλυψη που αλλάζει όσα γνωρίζαμε
Νέα ερευνητικά δεδομένα αμφισβητούν την καθιερωμένη αντίληψη ότι οι ωοθήκες παύουν να έχουν ουσιαστική βιολογική λειτουργία μετά την εμμηνόπαυση. Το άρθρο εξετάζει τις ενδείξεις ότι μπορεί να παραμένουν ενεργές, συμμετέχοντας στη ρύθμιση της φλεγμονής, της ανοσολογικής απόκρισης και της συνολικής διαδικασίας της γυναικείας γήρανσης.

Τα τραύματα που δεν ξεχνά το σώμα
Πώς οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας διαμορφώνουν την υγεία σε ολόκληρη τη ζωή; Το άρθρο διερευνά τις βιολογικές επιδράσεις των πρώιμων ψυχικών τραυμάτων και τη σύνδεσή τους με το μικροβίωμα, τη χρόνια φλεγμονή, τις εντερικές διαταραχές, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και άλλες χρόνιες παθήσεις. Μια βαθύτερη ματιά στη στενή σχέση ανάμεσα στην ψυχική εμπειρία και το σώμα.

Η παιδική ηλικία στην εποχή των οθονών
Τα smartphones, τα tablets και τα κοινωνικά δίκτυα έχουν μεταμορφώσει την καθημερινότητα των παιδιών. Ποιες είναι, όμως, οι επιπτώσεις τους στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, στην προσοχή, στον ύπνο και στην ψυχική υγεία; Το άρθρο εξετάζει γιατί όλο και περισσότεροι γονείς επιλέγουν να καθυστερήσουν την έκθεση των παιδιών τους στις οθόνες και αναζητούν μια πιο υγιή ισορροπία ανάμεσα στον ψηφιακό και τον πραγματικό κόσμο.

Chalky teeth: Το αίνιγμα της "υπενασβεστιοποίησης" των δοντιών στα παιδιά
Οι παιδοδοντίατροι παρατηρούν ολοένα συχνότερα παιδιά με δόντια εύθραυστα, ιδιαίτερα ευαίσθητα και επιρρεπή στη γρήγορη φθορά, λίγο μετά την εμφάνισή τους. Πρόκειται για μια διαταραχή της αδαμαντίνης, γνωστή ως υπενασβεστιοποίηση γομφίων και τομέων, η οποία φαίνεται να είναι σχεδόν τόσο συχνή όσο η τερηδόνα, παρότι τα αίτιά της δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως. Το εκτεταμένο άρθρο εξετάζει τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα, τους πιθανούς παράγοντες που επηρεάζουν τον σχηματισμό των δοντιών, τις δυσκολίες στη διάγνωση και τη θεραπεία, καθώς και τη σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης του προβλήματος για την προστασία της στοματικής υγείας των παιδιών.

Το αόρατο δίκτυο που κρατά ζωντανό τον πλανήτη!
Η πρώτη παγκόσμια χαρτογράφηση των μυκορριζικών μυκήτων αποκαλύπτει ένα τεράστιο υπόγειο δίκτυο ζωής, το οποίο συνδέει τα φυτά, εμπλουτίζει το έδαφος και συμβάλλει στην αποθήκευση άνθρακα. Ένα εντυπωσιακό επιστημονικό ταξίδι στον αθέατο κόσμο κάτω από τα πόδια μας και στον καθοριστικό του ρόλο για τη βιοποικιλότητα, τη γεωργία και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Το τεύχος περιλαμβάνει ακόμη άρθρα για τη νόσο Alzheimer και την πρόληψη της άνοιας, το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών, τη βοτανοθεραπεία στην υποστηρικτική αντιμετώπιση του καρκίνου, τη μοναξιά και την ψυχική υγεία, την ολιστική οδοντιατρική, τη γονεϊκότητα και τη νεότητα του εγκεφάλου, τη διατροφή και το μικροβίωμα.

Το Τεύχος 134, Ιούλιος–Αύγουστος 2026 διανέμεται δωρεάν σε έντυπη μορφή, πανελλαδικά, μέσα από ένα δίκτυο 400 σημείων διανομής.
Παράλληλα, είναι διαθέσιμο και σε ψηφιακή μορφή PDF : κατεβάστε το εδώ