Νέα τυχαιοποιημένη μελέτη δείχνει ότι το ρινικό εμβόλιο της γρίπης μπορεί να μεταβάλλει προσωρινά την πυκνότητα του πνευμονιόκοκκου στα παιδιά και την απόκτησή του από μέλη της οικογένειας

Συνήθως, όταν αξιολογούμε ένα εμβόλιο, το βασικό ερώτημα είναι απλό: μειώνει τη νόσο για την οποία σχεδιάστηκε; Στην περίπτωση του εμβολίου της γρίπης, αυτό σημαίνει να εξετάζουμε αν μειώνονται τα κρούσματα γρίπης, οι επιπλοκές και οι νοσηλείες. Μια νέα τυχαιοποιημένη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Microbe έκανε όμως κάτι διαφορετικό. Οι ερευνητές δεν κοίταξαν μόνο τη γρίπη. Ρώτησαν τι συμβαίνει σε έναν άλλο μικροοργανισμό μετά τον εμβολιασμό και, ακόμη πιο ενδιαφέρον, τι συμβαίνει και στους ανθρώπους που ζουν στο ίδιο σπίτι. ScienceDirect Το ερώτημα ήταν συγκεκριμένο: μπορεί ένα ζωντανό εξασθενημένο ρινικό εμβόλιο γρίπης να μεταβάλει προσωρινά την παρουσία του Streptococcus pneumoniae, δηλαδή του πνευμονιόκοκκου, στον ρινοφάρυγγα των παιδιών; Η απάντηση που προέκυψε ήταν αρκετά ενδιαφέρουσα ώστε να ανοίγει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση.

Ποιο εμβόλιο μελετήθηκε: Η μελέτη δεν αφορά γενικά όλα τα εμβόλια γρίπης. Αφορά το ζωντανό εξασθενημένο ρινικό εμβόλιο γρίπης, LAIV, το οποίο χορηγείται ως ρινικό spray σε παιδιά. Στο βρετανικό πρόγραμμα, το συγκεκριμένο προϊόν είναι το Fluenz® της AstraZeneca. Για την περίοδο 2026–2027, η UK Health Security Agency αναφέρει το Fluenz® ως το LAIV που χρησιμοποιείται στο παιδιατρικό πρόγραμμα και το ταυτοποιεί ρητά ως προϊόν της AstraZeneca. GOV.UK Το ίδιο προϊόν κυκλοφορεί στις ΗΠΑ με την ονομασία FluMist· πρόκειται για το ίδιο LAIV σε διαφορετική εμπορική συσκευασία. GOV.UK

Τι ακριβώς έκαναν οι ερευνητές: Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε δέκα κέντρα στο Ηνωμένο Βασίλειο και περιέλαβε 405 οικογένειες και συνολικά 1.379 συμμετέχοντες. Τα παιδιά ήταν περίπου 2 ετών και επρόκειτο να λάβουν την πρώτη τους προγραμματισμένη δόση LAIV. Οι οικογένειες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες: η μία έλαβε το εμβόλιο αμέσως και η άλλη 28 ημέρες αργότερα. Οι ερευνητές έκαναν επαναλαμβανόμενα ρινοφαρυγγικά δείγματα τόσο στα παιδιά όσο και στα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Το ενδιαφέρον τους δεν ήταν αν τα παιδιά εμφάνισαν γρίπη, αλλά αν άλλαζε η πυκνότητα του πνευμονιόκοκκου και αν ο μικροοργανισμός αποκτούνταν συχνότερα από τα άτομα του ίδιου νοικοκυριού.

Το εύρημα στις δύο εβδομάδες: Δεκατέσσερις ημέρες μετά τον εμβολιασμό, τα παιδιά που είχαν λάβει το LAIV είχαν περίπου 2,5 φορές μεγαλύτερες πιθανότητες να εμφανίσουν αυξημένη πυκνότητα πνευμονιόκοκκου σε σχέση με τα παιδιά που δεν είχαν ακόμη εμβολιαστεί. Ακόμη πιο ενδιαφέρον ήταν το εύρημα στα μέλη της οικογένειας. Όσα ήταν αρνητικά για πνευμονιόκοκκο στην αρχή της μελέτης είχαν περίπου διπλάσιες πιθανότητες να αποκτήσουν τον μικροοργανισμό όταν το 2χρονο παιδί του σπιτιού είχε λάβει το ρινικό εμβόλιο. ScienceDirect Η επίδραση, όμως, δεν φάνηκε να διαρκεί. Στην 28η ημέρα οι διαφορές δεν ήταν πλέον στατιστικά σημαντικές, κάτι που δείχνει ότι το φαινόμενο ήταν παροδικό. Η ανθρώπινη βιολογία δεν λειτουργεί σε απομονωμένες στήλες. Οι ιοί επηρεάζουν βακτήρια. Τα βακτήρια επηρεάζουν άλλα βακτήρια. Η βλεννογονική ανοσία αλλάζει. Το μικροβίωμα μεταβάλλεται. Το ανοσοποιητικό σύστημα λειτουργεί ως δίκτυο, όχι ως σύνολο ανεξάρτητων διακοπτών. Το αρχικό άρθρο πάνω στο οποίο βασιστήκαμε θέτει ακριβώς αυτό το ζήτημα: αν μελετάμε μόνο το παθογόνο-στόχο, ίσως χάνουμε άλλες βιολογικές μεταβολές που συμβαίνουν ταυτόχρονα. Συνεπώς γεννάται το επόμενο ερώτημα: Τι συμβαίνει στους υπόλοιπους μικροοργανισμούς; Haemophilus influenzae; Moraxella; Staphylococcus; RSV; ρινοϊοί; αδενοϊοί; άλλοι κορωνοϊοί; Μπορεί κάποιοι να αυξάνονται; Να μειώνονται; Να μην αλλάζει τίποτα; Να υπάρχουν ακόμη και ευεργετικές μη ειδικές επιδράσεις; Η απάντηση, προς το παρόν, είναι ότι δεν γνωρίζουμε.

Οι «μη ειδικές» επιδράσεις: Στη βιβλιογραφία υπάρχει εδώ και χρόνια συζήτηση για τις λεγόμενες μη ειδικές ή ετερόλογες επιδράσεις των εμβολίων, επιδράσεις δηλαδή που ξεπερνούν τον μικροοργανισμό εναντίον του οποίου σχεδιάστηκε το εμβόλιο. Τα δεδομένα είναι σύνθετα, συχνά αντιφατικά και εξαρτώνται από το είδος του εμβολίου, την ηλικία και τον πληθυσμό. Αυτό όμως δεν αποτελεί λόγο να μη μελετώνται. Αντίθετα, είναι λόγος να μετράμε περισσότερες παραμέτρους.

Η μελέτη δεν κλείνει τη συζήτηση, την ανοίγει: Οι ίδιοι οι ερευνητές ήταν προσεκτικοί. Περιέγραψαν την αύξηση της πνευμονιοκοκκικής πυκνότητας και μετάδοσης ως μέτρια και προσωρινή και ζήτησαν περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί τι σημαίνει πρακτικά. Η έρευνα μας δείχνει, ότι μια παρέμβαση που στοχεύει έναν παθογόνο οργανισμό μπορεί να μετακινήσει προσωρινά και άλλους κρίκους του μικροβιακού οικοσυστήματος. Και αυτό είναι ένα ερώτημα που αξίζει να μελετηθεί περισσότερο, όχι λιγότερο.

Έρευνες και πηγές

Metz JA, Qian G, Morales-Aza B, et al. Effects of attenuated influenza virus administration to young children on pneumococcal density and acquisition in UK families: a randomised controlled trial. The Lancet Microbe. 2026;101422. DOI 10.1016/j.lanmic.2026.101422 ScienceDirect

UK Health Security Agency. Vaccine update: Flu Special 2026. Fluenz® (LAIV), AstraZeneca. GOV.UK

UK Health Security Agency. Flu vaccination programme 2026 to 2027: information for healthcare practitioners. GOV.UK

Απόδοση, μετάφραση και επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026