Νέα στοιχεία από σχολεία στην Αγγλία δείχνουν ότι ο περιορισμός των smartphones κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας μπορεί να συνδέεται με καλύτερη συγκέντρωση, περισσότερη επικοινωνία πρόσωπο με πρόσωπο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, βελτίωση της σχολικής επίδοσης.

Για πολλά παιδιά, το smartphone έχει γίνει σχεδόν προέκταση της καθημερινότητάς τους. Συνομιλίες, βίντεο, παιχνίδια, κοινωνικά δίκτυα και σχολικές δραστηριότητες περνούν μέσα από την ίδια μικρή οθόνη. Τα τελευταία χρόνια, όμως, όλο και περισσότερα σχολεία αρχίζουν να αναρωτιούνται τι συμβαίνει όταν αυτή η οθόνη παραμένει διαθέσιμη συνεχώς, ακόμη και μέσα στην τάξη. Στην Αγγλία, σχολεία που συμμετείχαν σε πρόγραμμα περιορισμού της χρήσης smartphone ανέφεραν αισθητές αλλαγές στη συμπεριφορά και στην καθημερινότητα των μαθητών. Το σύστημα Blackout επιτρέπει στα σχολεία να απενεργοποιούν συγκεκριμένες λειτουργίες των κινητών κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας, όπως τα κοινωνικά δίκτυα, τα παιχνίδια και την κάμερα, αφήνοντας όμως διαθέσιμες βασικές λειτουργίες επικοινωνίας.

Περισσότερη συγκέντρωση, λιγότερες διακοπές
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν από σχολεία που χρησιμοποίησαν το σύστημα, πολλοί εκπαιδευτικοί παρατήρησαν πιο ήρεμες τάξεις, λιγότερη διάσπαση προσοχής και περισσότερη συμμετοχή των μαθητών. Από τα σχολεία που αξιολογήθηκαν, περίπου 60% ανέφεραν βελτίωση στις επιδόσεις των μαθητών στις εξετάσεις GCSE, ενώ καταγράφηκαν επίσης λιγότερα αιτήματα μαθητών να εγκαταλείψουν προσωρινά την τάξη και περισσότερη αλληλεπίδραση μεταξύ τους.
Τα δεδομένα προέρχονται από περισσότερους από 5.000 μαθητές και, παρότι δεν αποτελούν από μόνα τους απόδειξη ότι ο περιορισμός των κινητών προκαλεί καλύτερες βαθμολογίες, δείχνουν μια ενδιαφέρουσα εικόνα: όταν το smartphone παύει να διεκδικεί συνεχώς την προσοχή, το σχολικό περιβάλλον αλλάζει. Η αλλαγή δεν αφορά μόνο τη μάθηση. Εκπαιδευτικοί περιγράφουν παιδιά που μιλούν περισσότερο μεταξύ τους στα διαλείμματα, συμμετέχουν περισσότερο σε δραστηριότητες και περνούν λιγότερο χρόνο κοιτάζοντας μια οθόνη.

Το smartphone γίνεται μέρος της παιδικής ηλικίας όλο και νωρίτερα
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς τα παιδιά αποκτούν προσωπικό smartphone σε όλο και μικρότερη ηλικία. Στοιχεία της βρετανικής Ofcom δείχνουν ότι περισσότερο από το 50% των παιδιών έχει smartphone ήδη γύρω στην ηλικία των 10 ετών, ενώ μέχρι τα 11 η χρήση έχει γίνει σχεδόν καθολική. Αυτό σημαίνει ότι η μετάβαση από το δημοτικό στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση συνοδεύεται συχνά και από μια δεύτερη μετάβαση: το παιδί αποκτά πρόσβαση σε έναν ψηφιακό κόσμο που λειτουργεί συνεχώς, χωρίς πραγματικά διαλείμματα. Οι ειδοποιήσεις, τα μηνύματα, τα βίντεο μικρής διάρκειας και τα κοινωνικά δίκτυα είναι σχεδιασμένα για να τραβούν και να επαναφέρουν την προσοχή. Για έναν εγκέφαλο που ακόμη αναπτύσσεται, αυτή η συνεχής εναλλαγή μπορεί να κάνει δυσκολότερη τη διατήρηση της συγκέντρωσης σε μία μόνο δραστηριότητα.

Τι κερδίζουν τα παιδιά όταν το κινητό σωπαίνει;
Η συζήτηση γύρω από τα smartphones συχνά περιορίζεται στο ερώτημα εάν πρέπει να απαγορευτούν. Ίσως όμως το ουσιαστικότερο ερώτημα είναι διαφορετικό: τι επιστρέφει στη ζωή των παιδιών όταν η οθόνη σταματά για λίγο να βρίσκεται στο κέντρο της προσοχής τους; Επιστρέφει η συνομιλία. Η παρατήρηση. Η βαρεμάρα που συχνά γίνεται αφετηρία δημιουργικότητας. Η ανάγκη να πλησιάσεις έναν συμμαθητή αντί να του στείλεις μήνυμα. Ακόμη και η εμπειρία του να κάθεσαι για λίγα λεπτά χωρίς συνεχή εξωτερικά ερεθίσματα. Το smartphone αποτελεί πλέον μέρος της ζωής των παιδιών και δύσκολα θα εξαφανιστεί. Τα νέα σχολικά πειράματα, όμως, δείχνουν ότι ίσως δεν χρειάζεται να είναι παρόν κάθε στιγμή.
Και για μια γενιά που μεγαλώνει μέσα στην αδιάκοπη ψηφιακή σύνδεση, αυτό μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο σημαντικό από όσο αρχικά φαίνεται.

Αναφορές

1. Ofcom, Children and Parents: Media Use and Attitudes Report 2025–26, 2026. ofcom.org.uk
2. Tobias Böttger, Klaus Zierer, To Ban or Not to Ban? A Rapid Review on the Impact of Smartphone Bans in Schools on Social Well-Being and Academic Performance, Education Sciences, 2024. DOI: 3390/educsci14080906.
3. Daniel L. King et al., “Phones off while school's on”: Evaluating problematic phone use and the social, wellbeing, and academic effects of banning phones in schools, Journal of Behavioral Addictions, DOI: 10.1556/2006.2024.00058.
4. Miranda Pallan et al., School phone policies and their association with mental wellbeing, phone use, and social media use (SMART Schools), The Lancet Regional Health – Europe, DOI: 10.1016/j.lanepe.2025.101211.
   
   

Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.

Η βία και οι παραβατικές γενικά συμπεριφορές που εκδηλώνονται στις εφηβικές ή ακόμη και στις παιδικές ηλικίες μας απασχολούν όλο και συχνότερα γεμίζοντας με αμηχανία και ανησυχία την κοινωνία. Πολλοί είναι οι εκπαιδευτικοί που ανακοινώνουν ότι αποχωρούν πρόωρα από την εργασία τους αλλά και οι νέοι που αποφασίζουν ότι δεν θα κατευθυνθούν προς την εκπαίδευση επειδή δεν αντέχουν την κατάσταση στα σχολεία. Το πρόβλημα της σωστής ισορροπίας ανάμεσα στην πειθάρχηση, τον σεβασμό και την αναγκαιότητα επιβολής περιορισμών αφενός και στην κατανόηση και την επιεική μεταχείριση των μαθητών αφετέρου -ακόμη και όταν αυτή η κατανόηση αποβαίνει εις βάρος των διδασκόντων ή και κάποιων γονέων- παρουσιάζεται σαν σχεδόν αδύνατον να επιλυθεί ή επιλύεται με καταφανή υπερίσχυση της πλευράς που ωθεί προς την άνευ όρων και ορίων υιοθέτηση της επιείκειας και της ανοχής κάθε είδους παραβατικής συμπεριφοράς των παιδιών, ως δήθεν σύγχρονης παιδαγωγικής τακτικής.
Και ενώ μεν η επίλυση του πρόβληματος φαίνεται να βρίσκεται αποκλειστικά στα χέρια της πολιτείας και των αρμόδιων για την εκπαίδευση ειδικών, υπάρχουν αρκετά που μπορούν να γίνουν σε επίπεδο ατόμων (εκπαιδευτικών κυρίως αλλά και κάποιων γονέων που δεν εγκρίνουν τις καταστάσεις αυτές ενώ αδυνατούν να τις αντιμετωπίσουν) προκειμένου το κύρος και η προσωπική διαχειριστική επάρκεια του δασκάλου και του κηδεμόνα να ενισχυθούν και να γίνει δυνατόν να επιβληθούν καλύτερα όρια και υγιέστερες ισορροπίες.
Θα προσπαθήσουμε να αναφερθούμε σε κάποιες όψεις των συνηθέστερων προβλημάτων αυτού του είδους, συνδυάζοντάς τα ταυτόχρονα με προτάσεις ανθοϊαμάτων που μπορούν να συνδράμουν την σχετική διαδικασία ενίσχυσης της προσωπικότητας και των αντίστοιχων απαιτούμενων δεξιοτήτων ως προς το συγκεκριμένο θέμα. 
Κάποιοι διδάσκοντες θα λειτουργήσουν καλύτερα αν ενδυναμώσουν την προσωπική τους επαγγελματική αυτοπεποίθηση και το κύρος τους. Πολλοί εκπαιδευτικοί μπορεί να δυσκολεύονται να λειτουργήσουν σε ρόλο ΄προσώπου κύρους’ (authority figure) και στο να εμπνεύσουν σεβασμό χωρίς να χρειάζεται να παλεύουν και να διαπληκτίζονται με τους μαθητές τους (συχνά και με τους συναδέλφους ή και τους προϊσταμένους τους) για να επιβάλουν -αν επιβάλουν- μια στοιχειώδη τάξη. Νοιώθουν σαν να πρέπει να αγωνίζονται για να εισακουστούν για πράγματα που είναι αυτονόητα ή για δικαιώματα που ούτως ή άλλως υποτίθεται ότι διαθέτουν. Το FES Mountain Pride θα τους βοηθήσει να αναπτύξουν και να εκδηλώνουν αυθόρμητα μια στάση που αποπνέει προσωπικό κύρος, που δεν διαπραγματεύεται τα αυτονόητα και δεν ‘κάνει πίσω’ όποτε αυτό απαιτείται, χωρίς να αφήνει χώρο για  αθέμιτες αντιπαλότητες και αντιστάσεις.  
Σε ανθρώπους όπου η προσωπική δύναμη είναι ιδιαίτερα περιορισμένη και ανεπαρκής, το BACH Centaury, χρησιμοποιούμενο για επαρκές διάστημα, θα ‘χτίσει’ την απαραίτητη δύναμη σαν στοιχείο της προσωπικότητάς τους και θα τους δώσει την δυνατότητα να λένε ‘όχι’ με άνεση και δύναμη, χωρίς να φοβούνται, χωρίς να μπερδεύονται και χωρίς να χρειάζεται να διερωτώνται ακατάπαυστα για το αν και κατά πόσον επιτρέπεται και σε αυτούς να δράσουν πιο δυναμικά και αποφασιστικά και να επιβληθούν εκεί που χρειάζεται.
Σε κάποιες περιπτώσεις -συχνότερα μάλιστα από ότι θα περίμενε κανείς- οι εκπαιδευτικοί, συνήθως νεαρότερων ηλικιών, αισθάνονται σαν νεαρά παιδιά ανάμεσα στα παιδιά της τάξης τους, πράγμα που τους κάνει να δυσκολεύονται να ταυτιστούν με το ρόλο τους και να εκδηλώσουν το απαραίτητο κύρος, ιδιαίτερα σε ένα σχολικό περιβάλλον όπου ο ρόλος τους δέχεται προκλήσεις, όπου ο σεβασμός δεν τους αποδίδεται αυτονόητα και όπου νοιώθουν άβολα στην προοπτική του να επιβάλουν πειθαρχία. Οι έφηβοι μαθητές αντιλαμβάνονται ενστικτωδώς αυτή την δυσκολία του δασκάλου τους και την εκμεταλλεύονται γινόμενοι ακόμη περισσότεροι απείθαρχοι και επιθετικοί ή ακόμη και παραβατικοί. Στις περιπτώσεις αυτές, παράλληλα με τη βοήθεια των ανθοϊαμάτων για ενίσχυση της προσωπικής δύναμης που αναφέρθηκαν, τα FES Fairy Lantern και BACH Honeysuckle θα βοηθήσουν τον νεαρό εκπαιδευτικό να απαλλαγεί από τις ασυνείδητες ταυτίσεις του με παιδικούς και εφηβικούς ρόλους, να έρθει με ουσιαστικό τρόπο στο ηλικιακό του παρόν, να διακρίνει με ψυχολογικό ρεαλισμό τη θέση και το ρόλο του ανάμεσα στα παιδιά και να διεκδικήσει, να υποβάλει και να επιβάλει αυτονόητα, άνετα και αποτελεσματικά τον σεβασμό που δικαιούται.
Το BACH Pine ενδείκνυται για την αντιμετώπιση της πολύ συχνής ψυχολογικής τάσης να αισθάνεται το άτομο ενοχή για ότι δεν πηγαίνει καλά (πχ. ‘εγώ φταίω που οι μαθητές συμπεριφέρονται έτσι, επειδή κάτι κάνω λάθος, δεν τους κανανοώ αρκετά, δεν καταλαβαίνω πώς να τους φερθώ ώστε να κερδίσω τη συμπάθεια και την αποδοχή τους, να κατακτήσω το ενδιαφέρον τους για το μάθημα και τη γνώση, να τους πείσω ότι πρέπει να σέβονται ο ένας τον άλλον’, κλπ, κλπ. ‘Είναι δικό μου το πρόβλημα, δικό μου το λάθος, άρα δεν αξίζω καλύτερη μεταχείριση ούτε δικαιούμαι να διαμαρτυρηθώ στον υπεύθυνο γυμνασιάρχη, λυκειάρχη κλπ ή δεν δικαιούμαι να διεκδικήσω αλλαγή της ετυμηγορίας τους που ενοχοποεί εμένα και απαλλάσσει τους μαθητές επειδή ενδίδει στο φόβο για πιθανές θυμωμένες αντιδράσεις ή και διώξει από πλευράς γονέων κλπ’.
Αυτονόητο ότι όλα τα παραπάνω ανθοϊάματα μπορούν να ενισχύσουν ψυχολογικά όλες τις βαθμίδες των εργαζόμενων στην εκπαίδευση που βλέπουν τον εαυτό τους αδύναμο απέναντι στις υπάρχουσες συνθήκες θεωρώντας παράλληλα τη διεκδίκηση υγιών και δίκαιων συμπεριφορών απέναντί τους και απέναντι στο επάγγελμα/λειτούργημά τους ως κάτι αδύνατο και ακατόρθωτο.
Κάποιοι εκπαιδευτικοί τέλος φαίνεται να αντιμετωπίζουν προβλήματα στις σχέσεις τους με τους μαθητές λόγω μιας υπερβολικής αυστηρότητας που αναπτύσσουν μέσα από τη δυσκολία τους να κατανοήσουν τη φύση των παιδιών και από την δικαιολογημένη κούραση που οι συμπεριφορές των μαθητών τους προκαλούν. Αντίστοιχα προβλήματα αντιμετωπίζουν επίσης και οι περισσότεροι γονείς. Το BACH Beech ‘θαυματουργεί’ άμεσα στις περιπτώσεις αυτές (που είναι εξαιρετικά συχνές και συνηθισμένες) ώστε η κατανόηση και η καλή επικοινωνία αποκαθίστανται χωρίς καμία συνειδητή προσπάθεια .