Στη Δυτική βοτανοθεραπεία οι επιλογές των βοτάνων για τη βελτίωση της λειτουργίας του εγκεφάλου γίνονται με βάση τις διαφορετικές φαρμακολογικές δράσεις που μπορεί να χρειάζονται για κάθε θεραπευόμενο, αναλόγως με τις προσωπικές του ανάγκες υγείας. Η λειτουργία του εγκεφάλου και γενικότερα του νευρικού συστήματος έχει πολλές προεκτάσεις, που εξετάζονται σε κάθε περίσταση ξεχωριστά με ολιστικό τρόπο προσέγγισης. Η κατάλληλη διατροφή, η άσκηση, ο επαρκής ύπνος και άλλες συνήθειες φροντίδας της υγείας, είναι άκρως σημαντικά για έναν υγιή νου. Αναλόγως, λοιπόν, με την πάθηση ή τη σωματική κατάσταση από την οποία προκύπτει η ανάγκη είτε για περισσότερη διαύγεια ή για βελτίωση της μνήμης, όξυνση των αισθήσεων ή κάποια άλλη λειτουργία, στην οποία μπορεί να βοηθήσει η βοτανοθεραπεία, μπορεί να χρειαστούν διαφορετικές δράσεις βοτάνων. Αν, για παράδειγμα, υπάρχει ανάγκη για περισσότερη διαύγεια λόγω έντονου άγχους, επιλέγονται βότανα με χαλαρωτική ή αγχολυτική ή και προσαρμογόνο δράση, που βοηθούν δηλαδή τον οργανισμό να ανταπεξέλθει καλύτερα στο στρες που προέρχεται είτε από το εξωτερικό είτε από το εσωτερικό περιβάλλον, όπως τις έντονες σκέψεις που μπορεί να προκαλούν άγχος. Στην περίπτωση της κατάθλιψης, προτείνονται βότανα με αντικαταθλιπτική δράση. Συχνά, όταν το νευρικό σύστημα είναι εξαντλημένο, προτείνονται βότανα που λειτουργούν με επανορθωτικό τρόπο, που συμβάλλουν στην επούλωση ή “θρέψη” των νευρώνων και στην αποδοτικότερη λειτουργία των εγκεφαλικών συνάψεων.
Πολλά από τα βότανα που είναι ευρέως γνωστά για την θετική επίδρασή τους στον εγκέφαλο, είναι τονωτικά της περιφερικής κυκλοφορίας ή και της μικροκυκλοφορίας του εγκεφάλου, βελτιώνοντας την τροφοδότηση του εγκεφάλου με οξυγόνο και θρεπτικές ουσίες. 
Υπάρχει μια επιπλέον κατηγορία βοτάνων, τα λεγόμενα “νοοτροπικά”, όρος που εφηύρε ο Ρουμάνος χημικός και ψυχολόγος Κορνήλιος Γκιουρτζέα το 1972, λίγα χρόνια αφού ανακάλυψε το πρώτο φάρμακο βελτίωσης της νοητικής λειτουργίας. Η λέξη “νοοτροπικό” προκύπτει από τις ελληνικές λέξεις “νους” και “τροπή” και αφορά ουσίες που αλλάζουν τη νοητική λειτουργία, προσφέροντας περισσότερη διαύγεια, βελτιώνοντας τη μνήμη και την ταχύτητα της νοητικής και μαθησιακής αποδοτικότητας. Πρόκειται για μια κατηγορία ουσιών που αυξάνουν το επίπεδο της εγκεφαλικής δραστηριότητας χωρίς να προκαλούν νάρκωση ή διέγερση, στηρίζουν τους μηχανισμούς του εγκεφάλου σε συνθήκες μη επαρκούς οξυγόνωσης, προστατεύουν τον εγκέφαλο από φυσικές ή χημικές τοξίνες και δεν είναι οι ίδιες τοξικές. Κάποιες από αυτές τις ουσίες είναι φυσικές, από τις πιο γνωστές είναι η καφεΐνη, η νικοτίνη και το CBD, ενώ υπάρχουν στην αγορά πολλά νοοτροπικά ή αλλιώς “έξυπνα” φάρμακα.
Τα “έξυπνα βότανα” έχουν ερευνηθεί για τη νοοτροπική τους δράση και επιλέγονται υπέρ των αντίστοιχων φαρμάκων λόγω της αποδοτικότητάς τους, αλλά και επειδή είναι συχνά ασφαλέστερα, εφόσον φυσικά λαμβάνονται σε ασφαλή δοσολογία, με την επίβλεψη γιατρού ή ειδικού, ώστε να μην αντενδείκνυνται στις ειδικές συνθήκες υγείας.
Από τα πολλά βότανα που έχουν θετική επίδραση στη λειτουργία του εγκεφάλου, μόνο κάποια έχουν ερευνηθεί και προωθηθεί ειδικά για τη νοοτροπική τους δράση. Τα περισσότερα νοοτροπικά βότανα έχουν γίνει γνωστά λόγω της χρήσης τους σε διαφορετικά παραδοσιακά μοντέλα θεραπείας, όπως η Αγιουρβέδα, η Κινέζικη ιατρική ή άλλες παραδοσιακές πρακτικές ανά τον κόσμο. Σταδιακά, η ζήτηση των νοοτροπικών βοτάνων αυξάνεται όλο και περισσότερο παγκοσμίως.
Από τα πιο οικεία μας, τα βότανα που βρίσκουμε εύκολα στην Ελλάδα, το Δεντρολίβανο, το Φασκόμηλο, ο Κρόκος, το Κάρδαμο, το Μελισσόχορτο, η Λεβάντα και η Άγρια Βρώμη, έχουν νοοτροπικές ιδιότητες. Από τα πιο γνωστά ξένα νοοτροπικά βότανα, πολλά είναι και “προσαρμογόνα”, όπως η Ροντιόλα, το Γκότου- κόλα, η Μάκα, το Αμερικάνικο και το Κινέζικο Τζίνσενγκ, ο Ιερός Βασιλικός και η Ασβαγκάντα. Κάποια από τα πλέον μελετημένα για τις νοοτροπικές τους ιδιότητες βότανα είναι το Γκίνγκο και η Μπακόπα. Νοοτροπικές δράσεις, μεταξύ άλλων, συναντάμε στη Βαλεριάνα, στον Κουρκουμά και στην Παιώνια (τη γαλακτοφόρο).
Τα νοοτροπικά βότανα έχουν, όπως τα περισσότερα βότανα, πολλαπλές δράσεις και ενδείξεις. Οι παρακάτω είναι μόνο μερικοί από τους τρόπους με τους οποίους κάποια από αυτά επιδρούν κυρίως στον εγκέφαλο.

• Δενδρολίβανο (Rosmarinus officinale)
  Ενισχύει τη μνήμη και τη νοητική διαύγεια, καταπραΰνει τον πονοκέφαλο που σχετίζεται με την τοξικότητα του ήπατος, τη σύγχυση που σχετίζεται με την εμμηνόπαυση και προλαμβάνει την αρτηριοσκλήρυνση. Αντενδείκνυται στους πονοκεφάλους που προκαλούνται από διαστολή των αγγείων. 

• Φασκόμηλο (Salvia officinalis/ fruticosa)
  Βελτιώνει τη μνήμη και τη νοητική διαύγεια ακόμη και σε ασθενείς με Αλτσχάιμερ, μειώνει τα συμπτώματα της διάσπασης ελλειμματικής προσοχής (ΔΕΠΥ) και της νοητικής κόπωσης. Η μυρωδιά του αιθέριου ελαίου και μόνο ενισχύει τη νοητική λειτουργία.

• Κρόκος (Crocus sativus)
  Έχει αγχολυτική και αντικαταθλιπτική δράση και χρησιμοποιείται ειδικά για την κατάθλιψη του προεμμηνορροϊκού συνδρόμου και την επιλόχειο κατάθλιψη. Συμβάλλει στην πρόληψη των νευροεκφυλιστικών ασθενειών, όπως το Πάρκινσον και το Αλτσχάιμερ, λόγω της αντιοξειδωτικής του δράσης. Χρησιμοποιείται από αθλητές όχι μόνο για ενέργεια και δύναμη, αλλά και λόγω του ότι βελτιώνει την όραση και συνεπώς μειώνει την ευαισθησία στα φώτα των γηπέδων.

• Κουρκουμάς / κιτρινόριζα (Curcuma longa)
  Η κουρκουμίνη, βασικό δραστικό συστατικό του κουρκουμά, προάγει τη νευρογένεση, τη δημιουργία περισσότερων νευρώνων, στον ιππόκαμπο, ενισχύοντας τη μνήμη και τη μαθησιακή ικανότητα. Αυξάνει τη δράση των νευροδιαβιβαστών που προκαλούν ευεξία, τονώνουν τη λίμπιντο και τη νοητική συγκέντρωση.

• Γκίνγκο (Ginkgo biloba)
  Βελτιώνει τη μικροκυκλοφορία του εγκεφάλου και μειώνει την πιθανότητα εγκεφαλικών επεισοδίων. Έχει αντιοξειδωτική, νευροπροστατευτική αλλά και αντιφλεγμονώδη δράση. Μειώνει την επίδραση του στρες στο νευρικό σύστημα, επιταχύνει την ανάρρωση από εγκεφαλικούς τραυματισμούς και βελτιώνει τις νευρικές συνάψεις που συμβάλλουν στη βελτίωση των κινητικών λειτουργιών. Βελτιώνει τη βραχυπρόθεσμη μνήμη και τη νοητική λειτουργία.

• Μάκα (Lepidium meyenii)
  Μεγαλώνει στα υψίπεδα των Άνδεων, και μερικοί το αποκαλούν Περουβιάνικο Τζίνσενγκ. Αυξάνει τη μαθησιακή ικανότητα και την αθλητική αντοχή και δύναμη. Χρησιμοποιείται ιδιαίτερα και ως διεγερτικό της λίμπιντο .

• Μπακόπα/ Μπράχμι (Bacopa monnieri)
  Προάγει τη μνήμη και τη νοητική εστίαση, βοηθάει στην πρόληψη και στην καθυστέρηση εξέλιξης του Αλτσχάιμερ και μειώνει τις κρίσεις της επιληψίας. Επιταχύνει την επούλωση μετά από εγκεφαλικά τραύματα και αμβλύνει τις αισθήσεις και τις κινητικές λειτουργίες που έχουν αποδυναμωθεί, λόγω νευρικής εξασθένησης. Χρησιμοποιείται επιτυχώς για την διαταραχή ελλειμματικής προσοχής.

• Ιερός Βασιλικός (Ocimum sanctum )
  Θεωρείται ιερό φυτό στην Ινδία, όπου και φύεται. Προστατεύει το νευρικό σύστημα από τις αρνητικές επιδράσεις της δυνατής μουσικής και ήχων. Επίσης, προστατεύει από βαρέα μέταλλα που επηρεάζουν την εγκεφαλική λειτουργία, όπως και από την επίδραση της ιονίζουσας ραδιενεργής ακτινοβολιας και έχει διαπιστευμένη αντικαταθλιπτική και αγχολυτική δράση. Έχει κοινές δράσεις με το γνωστό μας Βασιλικό (Ocimum basilicum), εφόσον και τα δύο είδη ενισχύουν την κυκλοφορία του εγκεφάλου και βελτιώνουν τη μνήμη και τη νοητική διαύγεια.

• Γκότου Κόλα (Centella asiatica)
  Λέγεται το “Φυτό του φοιτητή” στο Μπαλί, λόγω της επίδρασής του στη μνήμη. Ενεργοποιεί τη δημιουργία νέων εγκεφαλικών κυττάρων και αυξάνει τη νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου, δηλαδή την ικανότητά του να προσαρμόζεται και να αλλάζει. Προστατεύει τους νευρώνες από τις τοξίνες που προκαλούν σύγχυση, διαταραχές διάθεσης και ημικρανίες. 

*Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας ή κάποιον ειδικό πριν την θεραπευτική χρήση οποιουδήποτε βοτάνου. Τα περισσότερα έχουν αντενδείξεις και αλληλεπιδρούν με άλλα φάρμακα. Βεβαιωθείτε ότι τηρείτε τις προφυλάξεις για τις χρήσεις  όλων των βοτάνων.

* Η βοτανοθεραπευτική αντιμετώπιση περιλαμβάνει λήψη εκτενούς ιστορικού, ιατρικές εξετάσεις όπου χρειαστεί και συνεργασία με επαγγελματίες υγείας. Η αγωγή που προτείνεται μπορεί να περιλαμβάνει συνδυασμούς βοτάνων και αλλαγές στη διατροφή και στον τρόπο ζωής. Οι παραπάνω πληροφορίες δεν αντικαθιστούν την επαγγελματική γνώμη του εκπαιδευμένου ειδικού.

Συνταγή: Ρόφημα... “Μελέτης”
Αν θέλετε να συγκεντρωθείτε όταν μελετάτε για εξετάσεις ή θέλετε να αποδώσετε καλύτερα στην εργασία σας, μπορείτε να φτιάξετε το παρακάτω ρόφημα:
Συστατικά: 1 κουτ. γλυκού μέντα, 1 κουτ. γλυκού φασκόμηλο, 1 κουτ. γλυκού δεντρολίβανο, ½ κουτ. γλυκού βασιλικό.
Προσθέτετε όλα τα συστατικά σε 1-2 κούπες καυτό νερό (αναλόγως με την ένταση της γεύσης που επιθυμείτε). Σκεπάζετε για 10 λεπτά, σουρώνετε και πίνετε ζεστό ή κρύο.

Η Κωνσταντίνα Λίτσα σπούδασε Βοτανοθεραπεία στη Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας του Πανεπιστημίου Napier στο Εδιμβούργο,στη Σκωτία. Έπειτα έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη "Συμβουλευτική Ψυχολογία στη Δημόσια Υγεία" και εκπαιδεύτηκε στη Συμβουλευτική (Solution Focused Counselling και Προσωποκεντρική Συμβουλευτική). Από το 2007 εργάστηκε ως Φυτοθεραπεύτρια στη Βρετανία, στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και σε κοινοτικά προγράμματα σχεδιασμένα για ευάλωτες ομάδες, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Για 3 χρόνια ήταν μέλος της ομάδας Αγωγής Υγείας του Δήμου του Εδιμβούργου,όπου εργαζόταν με εφήβους σε Γυμνάσια και έλαβε μέρος σε Βρετανικά προγράμματα εκπαίδευσης που αφορούσαν στην ανάπτυξη αυτοπεποίθησης και περιβαλλοντολογικής συνείδησης σε σχολεία. Συμμετείχε για 7 χρόνια στην ομάδα Herbal Scotland, όπου προσέφερε Πρώτες Βοήθειες με Βότανα σε Διεθνή Φεστιβάλ. Από τον Αύγουστο του 2011, ζει στην Ελλάδα, όπου εργάζεται ως Βοτανοθεραπεύτρια και προωθεί τις αρχές της Αειφόρου Καλλιέργειας (Permaculture).Έχει συνεργαστεί με πολλές τοπικές ομάδες και παραδίδει σεμινάρια αυτάρκειας και πρακτικά εργαστήρια με στόχο την εκπαίδευση για την αυτοδιαχείριση της υγείας και την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση.

Το νέο καλοκαιρινό τεύχος (104) του Holistic Life κυκλοφόρησε εν μέσω μεταλλάξεων και ενός νέου αφηγήματος για το πώς θα επηρεάσει την ζωή μας η εξέλιξη του ιού covid-19. Ο διαχωρισμός των πολιτών σε «καλούς» και «κακούς» διχάζει την κοινωνία και θυμίζει παλιότερες καταστάσεις για τις οποίες η ανθρωπότητα δοκιμάστηκε σκληρά. Τα «όρια» που μας προστάτευαν από την μόλυνση του ιού, και πάλι συρρικνώνονται υπό έλεγχο για το καλό της δημόσιας υγείας. Ήδη διανύουμε ένα «καυτό» καλοκαίρι και η επίμονη διάθεση μας να βλέπουμε τα πράγματα με ελπίδα συνεχίζεται!

Η έντυπη έκδοση κυκλοφορεί Δωρεάν σε 650 σημεία διανομής πανελλαδικά: Εδω τα σημεία διανομής
Για να γίνεις συνδρομητής συμπλήρωσε τη φόρμα συνδρομής

Σε αυτές τις στιγμές ο ενημερωμένος πολίτης παραμένει στο κέντρο της προσοχής μας.
Σε αυτό το τεύχος του Holistic Life:

Εκτεταμένη αρθρογραφία για:
-τις λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος.
-τις αλλεργίες και τις λοιμώξεις του καλοκαιριού.
-το σύνδρομο κροταφογναθικής άρθρωσης.
-πώς τα φιλικά βακτήρια είναι σύμμαχος για την υγεία του δέρματος;
-Βιταμίνη C και καρδιαγγειακό σύστημα.
-πώς τα ανθοϊάματα βοηθούν στην ψυχική μας προστασία από την βία.

Πρόσφατες έρευνες:
-Νοοτροπικά συμπληρώματα διατροφής
-«Έξυπνα» βότανα: πώς μπορούν να μας βοηθήσουν στη βελτίωση της νοητικής λειτουργίας
-Πώς τα προβιοτικά μπορούν να βοηθήσουν στο στρες;
-Νέα έρευνα δείχνει ότι τα ανεμβολίαστα παιδιά είναι πιο υγιή από τα εμβολιασμένα.
-Η αναστροφή της δημιουργικής στατιστικής υπερ των εμβολίων του covid-19.

Αρθρογραφία σχετικά με:
-τον εμβολιασμό Covid-19
-την ανάληψη προσωπικής ευθύνης όταν απευθυνόμαστε σε κάποιον ειδικό της υγείας
-γνωριμία με την παραδοσιακή Φυσικοπαθητική
-πώς εξαντλούνται οι «μπαταρίες» των κυττάρων σου;
-τα οφέλη της λήψης πολυβιταμινών & μουρουνέλαιου για την υγεία
-την αντιμετώπιση της ημικρανίας με κβαντική Βιοανάδραση
-τις πολλαπλές ιδιότητες του έλαιου καρύδας
-την Αγιουρβέδα και την φυσική αντιγήρανση
-τις φυσικές λύσεις για τον σακχαρώδη διαβήτη
-τα άλατα της Νεκράς Θάλασσας όσον αφορά την ευεξία την ομορφιά και την υγεία
-την “Uddiyana bandha” στη γιόγκα.

Μέχρι το επόμενο τεύχος να θυμάστε να αναζητάτε πάντα εναλλακτικές λύσεις σε προβλήματα που φαίνονται αδιέξοδα. Explore the Alternative !

www.holisticlife.gr | Facebook: holisticlifegr | You tube: Holistic life TV

Η Δυτική Βοτανοθεραπεία ή Φυτοθεραπεία, είναι μια θεραπευτική πρακτική, στην οποία χρησιμοποιούνται ολόκληρα φυτά, όσο πιο κοντά γίνεται στη φυσική τους μορφή, για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της υγείας. Συνδυάζει παραδοσιακές χρήσεις των βοτάνων διαφορετικών πολιτισμών, διαπιστευμένες από τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα και στηρίζεται στις αρχές της ολιστικής και της προσωποκεντρικής θεραπείας. Αρχικά επιλέγονται βότανα που θα υποστηρίξουν τις φυσικές λειτουργίες του οργανισμού, ώστε να ενισχυθεί η διαδικασία της αυτοθεραπείας, που είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα όλων των ζωντανών οργανισμών.
Με τη βοτανοθεραπεία υποστηρίζονται οι λειτουργίες της απορρόφησης, της αφομοίωσης και της αποβολής, για τις οποίες το έντερο παίζει σημαντικό ρόλο. Επίσης, πολλά από τα βότανα, τα οποία χρησιμοποιούνται για διάφορα συμπτώματα και παθήσεις του πεπτικού συστήματος, έχουν θετική επίδραση στη μικροχλωρίδα του εντέρου.
Όταν σκέφτομαι το έντερο, έρχεται μια φράση στο μυαλό μου: “Δεν είμαστε ποτέ μόνοι”... Τα βακτήρια και άλλα μικρόβια που «συμβιώνουν» με τον οργανισμό μας είναι 100 τρισεκατομμύρια, δηλαδή δέκα φορές περισσότερα από τα κύτταρά μας. Αυτό το σύνθετο και ευαίσθητο, συμβιωτικό οικοσύστημα που φέρουμε κατά το 90% στο έντερό μας, ένα ολόκληρο σύμπαν από μικροοργανισμούς, το οποίο αποκαλούμε εντερικό μικροβίωμα ή χλωρίδα, έχει ως κύρια λειτουργία τη φροντίδα της υγείας μας και είναι διαφορετικό στον καθένα μας.
Ο πεπτικός σωλήνας θεωρείται “εξωτερικό” περιβάλλον, και η βλέννα που τον προστατεύει φιλοξενεί ένα οικοσύστημα, γεμάτο αρχαίας προέλευσης μικροοργανισμούς, που έχουν την ικανότητα να μεταβολίζουν την τροφή μας, να μας προστατεύουν από ξενιστές, να ενισχύουν το ανοσοποιητικό μας σύστημα και να διατηρούν τη δομή του φράγματος του βλεννογόνου. Χωρίς αυτούς τους μικροοργανισμούς, με τους οποίους συμβιώνουμε από την απαρχή της ύπαρξής μας, οι πιθανότητες επιβίωσής μας θα ήταν κατά πολύ μικρότερες. Η ανισορροπία της βιοποικιλότητας του μικροβιώματος μπορεί να οδηγήσει σε αγχώδη διαταραχή και κατάθλιψη, σε εκφυλιστικές ή αυτοάνοσες παθήσεις και στην ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων. Τα βακτήρια του εντέρου καταστρέφονται με το κάπνισμα, το αλκοόλ, το έντονο στρες και ειδικά με τα αντιβιοτικά.
Το έντερο θεωρείται ο “δεύτερος εγκέφαλος”, λειτουργεί ως αισθητήριο όργανο, που λαμβάνει αλλά και αποθηκεύει πληροφορίες από το εξωτερικό περιβάλλον και εμφανίζει πολλά κοινά με το μεταιχμιακό σύστημα του εγκεφάλου. Με τη βοήθεια του μικροβιώματος, στο έντερο, κυρίως, απορροφώνται ουσίες, γνωστές ως πεπτίδια, που ρυθμίζουν τη νοητική και συναισθηματική ισορροπία, τη σωματική ενέργεια, την άμυνα του οργανισμού και άλλες (σωματικές) λειτουργίες. 
Η χλωρίδα του εντέρου συγγενεύει γενετικά περισσότερο με τα φυτά παρά με τον άνθρωπο. Οι μηχανισμοί της αλληλεπίδρασης των φυτών με το μικροβίωμα είναι ένα καινούργιο πεδίο έρευνας για την επιστήμη. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι πολλά βότανα φαίνεται να ρυθμίζουν την ισορροπία στη χλωρίδα του εντέρου. Κάποια από τα βότανα που έχουν ερευνηθεί περιέχουν δραστικά συστατικά τα οποία λειτουργούν ως αντιμικροβιακά, αντισηπτικά, στηπτικά, αποτοξινωτικά του ήπατος, μαλακτικά ή τονωτικά της κυκλοφορίας του εντέρου. Πλέον γνωρίζουμε πως επίσης περιορίζουν την ανάπτυξη των βλαβερών μικροβίων της χλωρίδας και ενισχύουν την ανάπτυξη των ωφέλιμων.
Μπορείτε να φροντίσετε τη μικροχλωρίδα του εντέρου σας με τα παρακάτω κοινά φυτά:

Σκόρδο (Allium sativum)
Το σκόρδο φημίζεται για τις αντιμικροβιακές και αντιμυκητιασικές του ιδιότητες. Μεταξύ άλλων, είναι επίσης τονωτικό της περιφερικής κυκλοφορίας, χολαγωγό, αποχρεμπτικό και σπασμολυτικό. Επιδρά στο μικροβίωμα μειώνοντας τους πληθυσμούς βλαβερών μικροοργανισμών και προτείνεται ειδικά για τη συστημική καντιντίαση. Ιδανικά χρησιμοποιείται ωμό, για να ληφθούν όλα τα οφέλη του αιθέριου ελαίου. Βέβαια είναι ωφέλιμο και μαγειρεμένο. Μπορεί κάποιος να φτιάξει έγχυμα σκόρδου, να το πάρει σε βάμμα ή σε κάψουλα.

Τζίντζερ ή πιπερόριζα (Zingiber officinale)
Το τζίντζερ χρησιμοποιείται παραδοσιακά ως αρωματικό τονωτικό της πέψης. Έχει επιπλέον αντιμικροβιακές, αντιφλεγμονώδεις, διεγερτικές και σπασμολυτικές ιδιότητες, τονώνει την περιφερική κυκλοφορία και λειτουργεί ως εμμηναγωγό. Παραδοσιακά λαμβάνεται ως έγχυμα ή αφέψημα, μόνο του, με λεμόνι ή με άλλα βότανα και μπαχαρικά, φρέσκο ή αποξηραμένο. Βοηθά επίσης στη λειτουργία της βιοαπορρόφησης άλλων δραστικών ουσιών.

Πιπέρι (Μαύρο - Piper nigrum & Μακρυπίπερο - Piper longum)
Το πιπέρι εξισορροπεί τους πληθυσμούς των βλαβερών μικροοργανισμών της χλωρίδας. Χρησιμοποιείται θεραπευτικά ως αντιφλεγμονώδες, αποχρεμπτικό, αναλγητικό, χημειοπροστατευτικό και ανθελμινθικό (για τα σκουλήκια του εντέρου). Είναι επίσης τονωτικό της περιφερικής κυκλοφορίας και αυξάνει τη βιοδιαθεσιμότητα πολλών τροφών, φαρμάκων και φυτοχημικών.

Βατομουριά (Rubus fruticosus & Rubus occidentalis)
Παραδοσιακά χρησιμοποιούνται θεραπευτικά κυρίως τα φύλλα και η ρίζα της βατομουριάς για τις στυπτικές, επουλωτικές και αντιμικροβιακές τους ιδιότητες. Τα φρούτα παρασκευάζονται συχνά σε μορφή μαρμελάδας ή σιροπιού, το οποίο στη λαϊκή ιατρική χρησιμοποιείται για την επούλωση αφθών.
Έχει αποδειχθεί ότι η κατανάλωση των βατόμουρων μειώνει σημαντικά τους πληθυσμούς βλαβερών βακτηρίων στο έντερο, συμπεριλαμβανομένου του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού και της σαλμονέλας. Όταν έρθει η εποχή τους, μπορείτε να συλλέξετε αρκετά ώστε να τα καταψύξετε και να τα εντάξετε στη διατροφή σας, ή να φτιάξετε με αυτά βάμμα από μηλόξυδο*, το οποίο μπορείτε να καταναλώνετε ως ξύδι στις σαλάτες, αλλά και να το προσθέσετε σε λίγο νερό για να κάνετε γαργάρες, αν ποτέ πάσχετε από φλεγμονές του λαιμού ή του στόματος.

Μήλο (Pyrus malus)
Η πηκτίνη που περιέχουν τα μήλα ανακουφίζει από τη δυσκοιλιότητα, τη δυσπεψία και τη δυσεντερία. Η στυπτική τους δράση βοηθάει επίσης και στην αντιμετώπιση της διάρροιας. Τα μήλα αυξάνουν τους πληθυσμούς των προβιοτικών του εντέρου. Μπορείτε να εντάξετε στη διατροφή σας ”ένα μήλο την ημέρα” ή να απολαύσετε τη φλούδα του μήλου, φρέσκια ή αποξηραμένη, ως αφέψημα, με λίγη κανέλα, όπως πίνεται παραδοσιακά ως ρόφημα στην Τουρκία.

Κανέλα (Cinnamomum verum)
Η κανέλα έχει αντιβακτηριακές και αντιμυκητιασικές ιδιότητες και μειώνει σημαντικά τους πληθυσμούς του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού. Είναι επίσης στυπτική και τονωτική της κυκλοφορίας. Παρότι χρησιμοποιείται παραδοσιακά για την αντιμετώπιση της διάρροιας, με τη θερμαντική της δράση ενεργοποιεί την κινητικότητα του εντέρου. Ενδείκνυται δηλαδή και στις δύο περιπτώσεις. Είναι χρήσιμη για όσους πάσχουν από διαβήτη τύπου 2 επειδή ενισχύει τη δράση της ινσουλίνης.

Γλυκόριζα (Glycyrrhiza glabra)
Η γλυκόριζα είναι από τα πιο σημαντικά αντιφλεγμονώδη βότανα για το πεπτικό σύστημα. Έχει επίσης μαλακτικές, σπασμολυτικές και αντιηπατοτοξικές ιδιότητες και λειτουργεί ως ήπιο καθαρτικό. Βοηθάει τον οργανισμό να προσαρμοστεί στο στρες, όταν εξαντλείται από την υπερπαραγωγή αδρεναλίνης. Είναι καταπληκτικός εξισορροπιστής της χλωρίδας του εντέρου. Θέλει προσοχή στη χρήση και αντενδείκνυται για όσους πάσχουν από υπέρταση ή καρδιοπάθεια.

Ρόδι (Punica granatum)
Άλλο ένα φρούτο που βοηθά στην αύξηση των πληθυσμών των λακτοβάκιλων στο έντερο, μειώνοντας παράλληλα τους πληθυσμούς της σαλμονέλας και των κολοβακτηριοειδών. Το ρόδι είναι κατεξοχήν στυπτικός καρπός, που χρησιμοποιείται ανά την υφήλιο για ως αντιφλεγμονώδες, αντιβακτηριακό, αντιμυκητιασικό, επουλωτικό, ρυθμιστικό του ανοσοποιητικού.
Αυτά είναι μόνο μερικά από τα βότανα με τα οποία μπορείτε να φροντίσετε το πολύτιμο για την υγεία σας οικοσύστημα. Τα βότανα και οι μικροχλωρίδα αλληλεπιδρούν με ιδιαίτερα ωφέλιμους για εμάς τρόπους. Έχουμε μια σχέση αλληλεξάρτησης με τους μικροοργανισμούς του εντέρου μας, που μπορεί να μας διδάξει σε πολύ προσωπικό επίπεδο τη συνύπαρξη και τη συνεργασία μεταξύ των όντων της φύσης. Τα φυτά μπορούν να μας βοηθήσουν να εξυγιάνουμε αυτή τη σχέση.

* Συνταγή: Μηλόξυδο με Βατόμουρα.
Υλικά: 1 κιλό φρέσκα βατόμουρα, καθαρισμένα. 600ml μηλόξυδο. Τοποθετήστε τα βατόμουρα σε ένα βάζο και έπειτα προσθέστε το ξύδι. Αφήνετε το μείγμα αεροστεγώς κλεισμένο, σε σκιά, για 2-3 εβδομάδες, ανακινώντας κάθε λίγες μέρες. Στραγγίζετε σε μουσελίνα και τοποθετείτε σε μπουκάλια.
(Η συνταγή είναι εμπνευσμένη από το βιβλίο της Anne McIntyre, “Θεραπευτικοί Χυμοί”)

Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας ή κάποιον ειδικό, πριν πάρετε βότανα, σχετικά με το αν ενδείκνυνται για εσάς, αν προκαλούν παρενέργειες, αλληλεπιδρούν με άλλα φάρμακα που ίσως παίρνετε και ποια είναι η ιδανική δοσολογία και τρόπος λήψης.

Η Κωνσταντίνα Λίτσα σπούδασε Βοτανοθεραπεία στη Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας του Πανεπιστημίου Napier στο Εδιμβούργο,στη Σκωτία. Έπειτα έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη "Συμβουλευτική Ψυχολογία στη Δημόσια Υγεία" και εκπαιδεύτηκε στη Συμβουλευτική (Solution Focused Counselling και Προσωποκεντρική Συμβουλευτική). Από το 2007 εργάστηκε ως Φυτοθεραπεύτρια στη Βρετανία, στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και σε κοινοτικά προγράμματα σχεδιασμένα για ευάλωτες ομάδες, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Για 3 χρόνια ήταν μέλος της ομάδας Αγωγής Υγείας του Δήμου του Εδιμβούργου,όπου εργαζόταν με εφήβους σε Γυμνάσια και έλαβε μέρος σε Βρετανικά προγράμματα εκπαίδευσης που αφορούσαν στην ανάπτυξη αυτοπεποίθησης και περιβαλλοντολογικής συνείδησης σε σχολεία. Συμμετείχε για 7 χρόνια στην ομάδα Herbal Scotland, όπου προσέφερε Πρώτες Βοήθειες με Βότανα σε Διεθνή Φεστιβάλ. Από τον Αύγουστο του 2011, ζει στην Ελλάδα, όπου εργάζεται ως Βοτανοθεραπεύτρια και προωθεί τις αρχές της Αειφόρου Καλλιέργειας (Permaculture).Έχει συνεργαστεί με πολλές τοπικές ομάδες και παραδίδει σεμινάρια αυτάρκειας και πρακτικά εργαστήρια με στόχο την εκπαίδευση για την αυτοδιαχείριση της υγείας και την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση.

Η ενδομητρίωση είναι μια κοινή γυναικολογική κατάσταση στην οποία ιστός παρόμοιος με την επένδυση της μήτρας (ενδομήτριο) εμφανίζεται αλλού στο σώμα - συνηθέστερα στις ωοθήκες, στις σάλπιγγες και στην κοιλιά. Αυτός ο ιστός συμπεριφέρεται ακριβώς όπως το ενδομήτριο, αιμορραγεί κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως και μπορεί να προκαλέσει ιώδεις συγκολλήσεις μεταξύ των οργάνων, κάνοντάς τα να κολλάνε μεταξύ τους. 
Αν και ορισμένες γυναίκες μπορεί να μην έχουν εμφανή συμπτώματα, άλλες επηρεάζονται άσχημα εμφανίζοντας έντονους πόνους, υπερβολική αιμορραγία, προβλήματα στην ουροδόχο κύστη και στο έντερο και επίμονη εξάντληση και κόπωση. Η ενδομητρίωση μπορεί επίσης να προκαλέσει στειρότητα.
Οι τυπικές θεραπείες για την πάθηση - παυσίπονα, ορμονικά φάρμακα και χειρουργική επέμβαση - συχνά δεν λειτουργούν μακροπρόθεσμα και έχουν σημαντικούς κινδύνους. Οι αγωνιστές ορμονών απελευθέρωσης γοναδοτροπίνης (GnRH), για παράδειγμα, που είναι μεταξύ των πιο δημοφιλών φαρμάκων για την πάθηση, μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα εμμηνόπαυσης όπως εξάψεις, αϋπνία και κολπική ξηρότητα.¹
Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχουν φυσικές επιλογές που φαίνεται να συμβάλλουν στη θεραπεία της ενδομητρίωσης, ειδικά στην αντιμετώπιση του πόνου που μπορεί να προκαλέσει. Είναι φυσικά απαραίτητη η επίσκεψη σε έναν γιατρό που ειδικεύεται σε καταστάσεις όπως η ενδομητρίωση, ωστόσο έχετε στο νου σας και τις παρακάτω εναλλακτικές λύσεις που αποδεικνύεται επιστημονικά ότι μπορούν να βοηθήσουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Βελονισμός
Αυτή η αρχαία κινεζική τεχνική μπορεί να μειώσει τον πόνο που σχετίζεται με την ενδομητρίωση, καθώς και τα επίπεδα του CA-125 στο αίμα, μιας πρωτεΐνη που τείνει να είναι σημαντικά αυξημένη σε περιπτώσεις προχωρημένης ενδομητρίωσης.² Σε μια μελέτη, ο βελονισμός αποδείχθηκε πιο αποτελεσματικός από τα φάρμακα δαναζόλης για τη βελτίωση της επώδυνης και ακανόνιστης περιόδου, του πόνου στην πλάτη και άλλων συμπτωμάτων της ενδομητρίωσης ενώ επίσης εμφάνισε λιγότερες παρενέργειες.³ Η τεχνική φαίνεται επίσης να βοηθά στην υπογονιμότητα λόγω ενδομητρίωσης.⁴

Παραδοσιακά κινέζικα βότανα
Η κινεζική βοτανική ιατρική χρησιμοποιείται συχνά για τη θεραπεία της ενδομητρίωσης στην Κίνα και μια ανασκόπηση που τη συγκρίνει με τα τυπικά ορμονικά φάρμακα για την ανακούφιση των συμπτωμάτων, διαπίστωσε ότι είναι εξίσου αποτελεσματική με τη γεστερίνη και πιο αποτελεσματική από τη δαναζόλη, αλλά με λιγότερες παρενέργειες.^5,6

Πρόπολη
Αυτή η ουσία που συλλέγουν οι μέλισσες από μπουμπούκια φύλλων και φλοιούς δέντρων, μπορεί να είναι χρήσιμη για τη θεραπεία της στειρότητας που σχετίζεται με την ενδομητρίωση. Σε μια προκαταρκτική δοκιμή γυναικών με υπογονιμότητα και ήπια ενδομητρίωση, εκείνες που έλαβαν συμπληρώματα πρόπολης για έξι μήνες είχαν ποσοστό εγκυμοσύνης 60 τοις εκατό σε σύγκριση με μόνο 20 τοις εκατό μεταξύ εκείνων που έλαβαν εικονικό φάρμακο. ⁷ Η πρόπολη φαίνεται επίσης να ανακουφίζει τους πόνους περιόδου.⁸
Προτεινόμενη δοσολογία: 500 mg δύο φορές την ημέρα.

Διατροφή
Στοιχεία δείχνουν ότι συγκεκριμένοι διατροφικοί παράγοντες μπορεί να συνδέονται με την ενδομητρίωση, επομένως τα ακόλουθα απλά βήματα θα μπορούσαν να βοηθήσουν.

Κόψτε την καφεΐνη: Οι γυναίκες που πίνουν το ισοδύναμο περίπου ενάμισι φλιτζανιού καφέ την ημέρα έχουν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν ενδομητρίωση.⁹

Προτιμήστε φρούτα και λαχανικά: Σε μια μελέτη στην οποία συμμετείχαν περισσότερες από 1.000 γυναίκες, εκείνες με υψηλότερη πρόσληψη φρέσκων φρούτων και πράσινων λαχανικών ήταν λιγότερο πιθανό να έχουν ενδομητρίωση. Η κατανάλωση πολλού βοείου κρέατος και κόκκινου κρέατος, από την άλλη πλευρά, φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο.¹⁰

Καταναλώστε καλά λιπαρά: Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, που βρίσκονται στα λιπαρά ψάρια όπως ο σολομός, καθώς και οι ξηροί καρποί και οι σπόροι, φαίνεται να έχουν προστατευτική δράση έναντι της ενδομητρίωσης. Οι γυναίκες που πηγαίνουν για τρόφιμα γεμάτα trans λιπαρά, όπως τα επεξεργασμένα τηγανητά και ψητά προϊόντα, είναι σχεδόν 50 τοις εκατό πιο πιθανό να εμφανίσουν την πάθηση.¹¹

Κόψτε τη γλουτένη: Η διατροφή χωρίς γλουτένη ανακούφισε τα οδυνηρά συμπτώματα ενδομητρίωσης στο 75% των ασθενών μετά από 12 μήνες. Η σωματική λειτουργία, η ζωτικότητα και η ψυχική υγεία βελτιώθηκαν επίσης.¹²

Αντιοξειδωτικά
Οι γυναίκες με ενδομητρίωση τείνουν να έχουν μικρότερη πρόσληψη αντιοξειδωτών (βιταμινών A, C και E, ψευδάργυρου και χαλκού) οπότε η πρόσληψη αυτών των θρεπτικών συστατικών μέσω της διατροφής ή συμπληρωμάτων διατροφής μπορεί να βοηθήσει.¹³ Μάλιστα, μελέτες δείχνουν ότι συγκεκριμένα αντιοξειδωτικά συμπληρώματα έχουν ευεργετικά αποτελέσματα.

Βιταμίνες C και E: Μια μελέτη με τη συμμετοχή γυναικών με πυελικό πόνο και ενδομητρίωση διαπίστωσε ότι δύο μήνες θεραπείας με βιταμίνες C και E οδήγησαν σε μείωση του χρόνιου πόνου σε περισσότερο από το 40% των γυναικών.¹⁴
Προτεινόμενες δόσεις: 1.200 IU / ημέρα βιταμίνη Ε και 1 g / ημέρα βιταμίνη C.

Πυκνογενόλη: Αυτό το τυποποιημένο εκχύλισμα από το φλοιό του γαλλικού θαλάσσιου πεύκου που είναι πλούσιο σε φλαβονοειδή, μείωσε αργά αλλά σταθερά τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης σε μια προκαταρκτική μελέτη.¹⁵
Προτεινόμενο δοσολογία: 60 mg / ημέρα.

Ν-ακετυλοκυστεΐνη (NAC): Σε μέλετη, η λήψη αυτού του αντιοξειδωτικού για τρεις μήνες σχετίστηκε με μεγαλύτερη πιθανότητα ακύρωσης της προγραμματισμένης χειρουργικής επέμβασης για ενδομητρίωση σε σύγκριση με την ομάδα χωρίς θεραπεία.¹⁶
Προτεινόμενη δοσολογία: 1.800 mg / ημέρα.

Δοκιμάστε αυτές τις συστάσεις βοτάνων
Η ενδομητρίωση συνδέεται συχνά με την υπερδραστηριότητα των επινεφριδίων που πρέπει να αντιμετωπιστεί για να υπάρξει βελτίωση στο σώμα. Συνιστώνται βότανα που λειτουργούν στο νευρικό σύστημα του σώματος για να ηρεμήσουν την υπερδραστήρια απόκριση, καθώς και βότανα που λειτουργούν πιο άμεσα στη μήτρα και το γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα.

Ashwagandha (Withania somnifera): Είναι ένα πολύ γνωστό τονωτικό του νευρικού συστήματος που βοηθά το σώμα να αντιμετωπίσει το άγχος και το στρες.
Οδηγίες λήψης: Χρησιμοποιείστε το σε μορφή σκόνης, ανακατεύοντας ένα μικρό κουταλάκι του γλυκού σε λίγο ζεστό γάλα και πιείτε το βράδυ. Όπως τα περισσότερα τονωτικά βότανα, μπορεί να χρειαστούν μερικές εβδομάδες για ένα αξιοσημείωτο αποτέλεσμα, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Τρίλλιο (Trillium erectum): Αυτό το βότανο είναι αντι-αιμορραγικό, βοηθώντας στη μείωση της υπερβολικής αιμορραγίας, ενώ παράλληλα έχει προστατευτική και θεραπευτική επίδραση στον ενδομήτριο ιστό.
Οδηγίες λήψης: Χρησιμοποιήστε βάμμα 1:3 σε συνδυασμό με αχιλλέα και άχυρο βρώμης (βλ. παρακάτω).

Αχιλλέα (Achillea millefolium): Αυτό το βότανο βοηθά στη ρύθμιση της ροής της εμμήνου ρύσεως και μειώνει τις κράμπες της μήτρας.
Τρόπος λήψης: Χρησιμοποιήστε βάμμα 1: 4 σε συνδυασμό με άχυρο βρώμης και τρίλλιο (βλ. παρακάτω)

Άχυρο βρώμης (Avena sativa): Αυτό το καταπραϋντικό βότανο δρα ως θρεπτικό του νευρικού συστήματος.
Τρόπος λήψης: Χρησιμοποιήστε βάμμα 1: 3 και ανακατέψτε ίσα μέρη από άχυρο βρώμης, τρίλλιο και αχιλλέα σε ένα δοχείο. Λαμβάνετε 1 κουταλάκι του γλυκού (5 mL) δύο φορές την ημέρα, με νερό.

Βιβλιογραφικές αναφορές

1   Cochrane Database Syst Rev, 2009; (3): CD006568
2   PLoS One, 2017; 12: e0186616
3   Zhongguo Zhen Jiu, 2006; 26: 863–5
4   Gynecol Endocrinol, 1992; 6: 171–81
5   Cochrane Database Syst Rev, 2012; (5): CD006568
6   J Altern Complement Med, 2017; 23: 45–52
7   Fertil Steril, 2003; 80(Supplement 3): 32
8   Obstet Gynecol Sci, 2019; 62: 352–6
9   Am J Epidemiol, 1993; 137: 1353–60
10 Hum Reprod, 2004; 19: 1755–9
11 Hum Reprod, 2010; 25: 1528–35
12 Minerva Chi, 2012; 67: 499–504
13 Reprod Biol Endocrinol, 2009; 7: 54
14 Transl Res, 2013; 161: 189–95
15 J Reprod Med, 2007; 52: 703–8
16 Evid Based Complement Alternat Med, 2013; 2013: 240702.